Lesson 13

13.1. PPP on -na-

No fixed rules can be established for the distribution of PPPs on -ta- or -na-. However:

Almost all roots ending in -d form the PPP on -na-. In this case, -d-n- is replaced by -n-n-, which otherwise does not occur in word sandhi, but rather imitates sentence sandhi.

Example:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न

13.2. Further on the usage of the PPP

1. The PPP of verbs meaning "to think", "to wish", "to know", "to be acquainted with", "to revere" as well as some other verbs, which are marked by ñi in the Dhātupāṭha (the root list of Pāṇini), does not only have a past tense meaning, but can also be used in present-tense meaning:
e.g.

इष्ट "desired" (i.e. not only desired in the past, but also in the present)
त्वरित "hastening, hurried" (PPP to tvar 1 Ā "to hasten"; Dhātupāṭha: ñitvárā)

2. The PPP can be used attributively as an adjective:
e.g.

इष्टं फलम् "the desired fruit (e.g. of actions)"

If in this case अपि follows the PPP, then अपि has the meaning "although":
e.g.

इष्टमपि फलं न लभते = "Although he desires the fruit, he does not obtain it."

3. The neuter singular of the PPP of any verb can also be used as a verbal abstract:
e.g.

गत n.: "the going, the walk"
नृत्त n.: "the dancing, the dance"

13.3. Attributive modifiers of nouns (word order)

Attributes (modifiers) stand in prose in the normal word order before the word they specify. Adjectival attributes agree with the noun in number, case and gender:

Example:

साधुरिष्टं फलं पश्यति = "A holy person sees the desired fruit (of his works)."

13.4. Formation of adjectives in -mant and -vant (taddhita)

By means of the taddhita suffixes -mant or -vant, possessive adjectives are formed from nouns. Their meaning is: "possessing that which is designated by the underlying noun".

vant attaches to nouns whose last or second-to-last sound is an a, ā or m, as well as to nouns ending in a stop consonant; -mant usually attaches to other nouns.

Examples:

पशुमन्त् "possessing cattle"

गुणवन्त् "possessing good qualities / virtue"

13.5. Stem gradation of nouns

The stems in -mant or -vant belong to the nominal stems with stem gradation.

In nominal stems with stem gradation, one distinguishes between strong and weak cases (cases). In the strong cases, the stem-forming suffix — in root nouns, the root-like component — has the strong grade or lengthened grade; in the weak cases, it has the weak grade.

Strong cases are:

	Singular एकवचन	Dual द्विवचन	Plural बहुवचन
For masculines and feminines पुंस्, स्त्री	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा	Nominative प्रथमा Vocative सम्बोधनप्रथमा
For neuters नपुंसक	—	—	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा

All other cases are weak.

As the first member of a compound, a noun with stem gradation stands in the weak stem (in the so-called middle for three-stem nouns).

13.6. On Word Sandhi

For the understanding of the individual forms of declension for nouns ending in -mant and -vant, the following laws of word sandhi are necessary:

1. Number of final consonants in a word: Of two or more consonants that would end a word, only the first consonant remains; the others are dropped. The combination -r- + consonant is permitted.

2. A voiceless stop becomes a voiced stop corresponding to it when preceded by a voiced stop (not nasal):

Examples:

t + bh- » -d-bh- द्भ्

k + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + dh- » -g-dh- ग्ध्

13.7. Case Endings of Consonant Stems

For consonant-final stems:

• the ending of the accusative (dvitīyā) plural masculine and feminine is -as.
• in regularly formed stems, the neuter nominative (prathamā) and accusative (dvitīyā) singular are endingless.
• in regularly formed stems, the neuter nominative and accusative plural ending is -i.

13.8. Declension of Stems in -mant and -vant

• strong stem: noun + -mant- / -vant-
• weak stem: noun + -mat- / -vat- (from: *-mnt- / *-vnt-)

		Masculine		Neuter
Singular एकवचन	Nominative प्रथमा	paśu-mān पशुमान्	guṇa-vān गुणवान्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Accusative द्वितीया	paśu-mant-am पशुमन्तम्	guṇa-vant-am गुणवन्तम्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Instrumental तृतीया	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता
Plural बहुवचन	Nominative प्रथमा	paśu-mant-as पशुमन्तस्	guṇa-vant-as गुणवन्तस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Accusative द्वितीया	paśu-mat-as पशुमतस्	guṇa-vat-as गुणवतस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Instrumental तृतीया	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्

Femininum:

Den feminina stammen av stammar på -mant- och -vant- slutar med -mat-ī respektive -vat-ī. Deklineringen sker som för devī, det vill säga det finns ingen stamavstämning.

Exempel:

• paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती

13.9. Ordförteckning

Lär dig följande ord:

eva एव : betonar föregående ord
asura m. असुर : demon

ASURA. 'Spirituell, gudomlig.'
>
I de äldsta delarna av Ṛgveda används denna term för den högsta anden, och är densamma som Ahura hos zoroastristerna. I betydelsen 'gud' tillämpades den på flera av de främsta gudarna, såsom Indra, Agni och Varuṇa. Senare förvärvade det en helt motsatt betydelse och kom att betyda, som nu, en demon eller gudas fiende.
>
Ordet förekommer med denna betydelse i de senare delarna av Ṛgveda, särskilt i den sista boken, samt även i Atharvaveda. Brāhmaṇorna tilldelar samma betydelse åt det, och dokumenterar många strider mellan Asurerna och gudarna. Enligt Taittirīya Brāhmaṇa blev andedräkten (asu) hos Prajapati levande, och "med den här andedräkten skapade jag Asurerna." I en annan del av samma verk sägs att Prajāpati "blev gravid. Han skapade Asurerna från sin mage." Śatapatha Brāhmaṇa håller med om den tidigare påståendet, och anger att "han skapade Asurerna från sin nedre andedräkt." Taittirīya Āraṇyaka representerar att Prajāpati skapade gudar, människor, fäder, Gandharvas och Apsaraser från vatten, och att Asurerna, Rakṣasorna och piśācorna uppstod från de droppar som spilldes. Manus påstående är att de skapades av Prajāpatis.
>
Enligt Viṣṇu Purāṇa producerades de från Brahma's (prajāpati) ljumskar. Berättelsen i Vāyu Purāṇa är: "Asurerna producerades först som söner från hans (Prajāpati's) ljumskar. Asu förklaras av Brāhmaṇa att betyda andedräkt. Från den producerades dessa varelser; därav är de Asurerna." Ordet har länge använts som ett generellt namn för gudas fiender, inklusive Daityas och Danavas samt andra ättlingar till Kaśyapa, men inte inkluderande Rakṣasorna som härstammar från Pulastya.
>
I denna mening har en annan härledning hittats för det: källan är inte längre asu, 'andedräkt,' utan den inledande a tas som det negativa prefixet, och asura betyder 'inte en gud;' därav uppstod enligt vissa ordet sura, vanligtvis använt för 'en gud.'"
>
[Källa: Dowson, John (1820–1881): A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Fig.: महिषासुरः
(Bildkälla: Detaljer)

guṇa m. गुण : thread, cord; quality, good quality
pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : to go, to fall into
as 2 P (asti) अस् अस्ति : to be, to exist
as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : to throw, (to) cast away
i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : to go
pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : to protect, to guard

pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : to drink (traditionally counted in the 1st class)

dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : to hate, to be hostile towards
ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : to eat, to consume
anna n. अन्न : food (from PPP: *ad-na: that which is eaten)

Fig.: अन्नम्
(Bildkälla: Detaljer)

Word formation:

pad 4 Ā:

pada n. पद : step, position, place

pāda m. पाद : foot, a quarter, verse line

Fig.: चत्वारः पादाः : गजः
(Bildkälla: Detaljer)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : hatred

13.10. Exercise

A) Translate and convert into active present tense sentences:

१. अग्निना गृहं दग्धम् । २. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । ३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।

Fig.: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः
(Bildkälla: Detaljer)

४. शूद्रा मूढाः । (2 möjligheter)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः । ६. रामेण पुण्यं कृतम् । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥

B) Översätt och omvandla till passivformer i preteritum:

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते । २. योद्धा न मुञ्चति । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति । ११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति । १२. किमीश्वरः सृजति । १३. साधुः कृतं पापं सहते । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते । १५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥

13.11. Upprepningsövning

A) Översätt följande meningar:

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते । ४. देवो लोकान्सृजति । ५. बाला जलं पिबति । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति । ८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति । ११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते । १३. कां देवतामृषिः पश्यति । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।

B) Översätt meningarna i övning A till passiv.

C) Bilda en PPP-konstruktion för meningarna i övning A.

Bild: सत्यमेव जयते
(Bildkälla: Detaljer)

D) Från vilka ljudkombinationer kan följande sandhiformer ha uppstått? Ange alla möjligheter:

1. -a framför vokal (utom a-)
2. -ā-
3. -ā framför vokal
4. -ā framför tonande konsonanter
5. -ī-
6. -ū-
7. -ṝ-
8. -e-
9. -e framför avagraha
10. -o-
11. -o framför avagraha
12. -o framför tonande konsonanter
13. -ai-
14. -au-
15. -y framför vokal
16. -v framför vokal
17. -r framför vokal
18. -ay framför vokal
19. -av framför vokal
20. -ar-
21. -ir framför vokal eller tonande konsonant
22. -īr framför vokal eller tonande konsonant
23. -ur framför vokal eller tonande konsonant
24. -ūr framför vokal eller tonande konsonant
25. -er framför vokal eller tonande konsonant
26. -or framför vokal eller tonande konsonant
27. -air framför vokal eller tonande konsonant
28. -aur framför vokal eller tonande konsonant
29. -ñj-
30. -ñś-
31. -ñch-
32. -ṇḍ(h)-
33. -śc-
34. -ṣṭ-
35. -st(h)-
36. Anusvāra framför konsonant
37. -ṃśc-
38. -ṃṣṭ-
39. -mst-

E) Översätt till sanskrit:

1. Gudin var förbittrad.
2. Śūdror har nått en himmel.
3. Bondarna har gått vägen.
4. Folket befriades genom buddhadoktrinen.
5. Sonen dansade.
6. Amuletten skyddade läraren.
7. En brāhmaṇe sa ingen osanning.
8. Śūdrakvinnor dyrkade gudinnan med offer.
9. Buddha vaknade till sanningen = Buddha insåg sanningen.
10. De vediska viserna hörde Śrutin.
11. Offerpriestern pressade soman.