Lesson 13

13.1. PPP on -na-

No fixed rules can be established for the distribution of PPPs on -ta- or -na-. However:

Almost all roots ending in -d form the PPP on -na-. In this case, -d-n- is replaced by -n-n-, which otherwise does not occur in word sandhi, but rather imitates sentence sandhi.

Example:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न

13.2. Further on the usage of the PPP

1. The PPP of verbs meaning "to think", "to wish", "to know", "to be acquainted with", "to revere" as well as some other verbs, which are marked by ñi in the Dhātupāṭha (the root list of Pāṇini), does not only have a past tense meaning, but can also be used in a present-tense sense:
e.g.

इष्ट "desired" (i.e. not only desired in the past, but also in the present)
त्वरित "hurrying, in haste" (PPP to tvar 1 Ā "to hurry"; Dhātupāṭha: ñitvárā)

2. The PPP can be used attributively as an adjective:
e.g.

इष्टं फलम् "the desired fruit (e.g. of actions)"

If in this case अपि follows the PPP, then अपि has the meaning "although":
e.g.

इष्टमपि फलं न लभते = "Although he desires the fruit, he does not obtain it."

3. The neuter singular of the PPP of any verb can also be used as a verbal abstract:
e.g.

गत n.: "the going, the walk"
नृत्त n.: "the dancing, the dance"

13.3. Attributive modifiers of nouns (word order)

Attributes (appositions) in prose stand in the normal word order before the word they modify. Adjectival attributes agree with the noun in number, case, and gender:

Beispiel:

साधुरिष्टं फलं पश्यति = "Pühak näeb soovitud vilja (oma tegudest)."

13.4. Formation of Adjectives in -mant and -vant (taddhita)

Using the taddhita suffixes -mant or -vant, possessive adjectives are formed from nouns. Their meaning is: "possessing that which is designated by the underlying noun".

-vant attaches to nouns whose final or penultimate sound is a, ā, or m, as well as to nouns ending in a stop consonant; to other nouns, mostly -mant attaches.

Beispiele:

पशुमन्त् "Vieh besitzend"

गुणवन्त् "gute Eigenschaften / Tugend besitzend"

13.5. Stem Gradation of Nouns

The stems in -mant or -vant belong to the nominal stems with stem gradation.

In nominal stems with stem gradation, one distinguishes between strong and weak cases (Kasus). In the strong cases, the stem-forming suffix — in the case of root nouns, the root-like component — has the strong grade or lengthened grade, while in the weak cases it has the weak grade.

Tugevad käänded on:

	Singular एकवचन	Dual द्विवचन	Plural बहुवचन
For Masculines and Feminines पुंस्, स्त्री	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा	Nominative प्रथमा Vocative सम्बोधनप्रथमा
For Neuters नपुंसक	—	—	Nominative प्रथमा Accusative द्वितीया Vocative सम्बोधनप्रथमा

All other cases are weak.

As the first member of a compound, a noun with stem gradation stands in the weak stem (in the so-called middle for three-stem nouns).

13.6. On Word Sandhi

For the understanding of the individual forms of declension for nouns ending in -mant and -vant, the following laws of word sandhi are necessary:

1. Number of final consonants in a word: Of two or more consonants that would end a word, only the first consonant remains; the others are dropped. The combination -r- + consonant is permitted.

2. A voiceless stop becomes a voiced stop corresponding to it when preceded by a voiced stop (not nasal):

Examples:

t + bh- » -d-bh- द्भ्

k + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + dh- » -g-dh- ग्ध्

13.7. Case Endings of Consonant Stems

For consonant-final stems:

• the ending of the accusative (dvitīyā) plural masculine and feminine is -as.
• in regularly formed stems, the neuter nominative (prathamā) and accusative (dvitīyā) singular are endingless.
• in regularly formed stems, the neuter nominative and accusative plural ending is -i.

13.8. Declension of Stems in -mant and -vant

• strong stem: noun + -mant- / -vant-
• weak stem: noun + -mat- / -vat- (from: *-mnt- / *-vnt-)

		Masculine		Neuter
Singular एकवचन	Nominative प्रथमा	paśu-mān पशुमान्	guṇa-vān गुणवान्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Accusative द्वितीया	paśu-mant-am पशुमन्तम्	guṇa-vant-am गुणवन्तम्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Instrumental तृतीया	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता
Plural बहुवचन	Nominative प्रथमा	paśu-mant-as पशुमन्तस्	guṇa-vant-as गुणवन्तस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Accusative द्वितीया	paśu-mat-as पशुमतस्	guṇa-vat-as गुणवतस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Instrumental तृतीया	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्

Naisassõna:

Naise soo tüved lõpuga -mant- ja -vant- on kujul -mat-ī või -vat-ī. Lääne käändmine toimub nagu devī puhul, st tüvi ei muutu.

Näide:

• paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती

13.9. Sõnastik

Õppige järgmisi sõnu:

eva एव : rõhutab eelnevat sõna
asura m. असुर : deemon

ASURA. 'Vaimne, jumalik.'
>
Varasemas Rigveda osades kasutatakse seda terminit ülemise vaimu tähenduses ja see on sama mis Zoroastruse Ahura. 'Jumala' mõttes kasutati seda mitme peamise jumala kohta, nagu Indra, Agni ja Varuṇa. Hiljem omandas see täiesti vastupidise tähenduse ja hakkas tähistama deemonit või jumalate vaenlast.
>
Seda sõna leidub selle tähendusega Rigveda hilisemates osades, eriti viimases raamatus ning ka Atharvavedas. Brāhmaṇad annavad sellele sama tähenduse ja kirjeldavad paljusid Asurade ja jumalate vahelisi võistlusi. Taittirīya Brāhmaṇa kohaselt sai Prajapati hing (asu) elavaks ja "selle hinge abil lõi ta mind Asurad." Sama teose teises osas öeldakse, et Prajāpati "sai rasedaks. Lõi Asurad oma kõhust." Śatapatha Brāhmaṇa kinnitab esimest väidet ja ütleb, et "ta lõi Asurad oma alumisest hingest." Taittirīya Āraṇyaka esitab, et Prajāpati lõi jumalad, mehed, isad, Gandharvad ja Apsarasid veest ning Asurad, Rakṣasad ja piśācad tilkadest, mis välja valusid. Manu väide on, et nad loodi Prajāpiti poolt.
>
Viṣṇu Purāṇa kohaselt tekkisid nad Brahma (prajāpati) kubemest. Vāyu Purāṇa kirjeldus on: "Asurad tekkisid esmalt Poegadena tema (Prajāpati) kubemest. Asu on Brāhmaṇa poolt määratletud kui hing. Sellest tekkisid need olendid; seetõttu on nad Asurad." Seda sõna kasutatakse juba ammu üldnimetuseks jumalate vaenlastele, sealhulgas Daityad ja Danavad ning teised Kaśyapa järeltulijad, kuid mitte Rakṣasad, kes on Pulastya järglased.
>
Selles tähenduses on sellele leitud erinev tuletus: allikas ei ole enam asu, 'hing', vaid algne a võetakse negatiivseks eesliiteks ja asura tähendab 'mitte jumal'; seega, mõne järgi tekkis sõna sura, mida tavaliselt kasutatakse 'jumala' tähenduses."
>
[Allikas: Dowson, John (1820–1881): A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Joonis: महिषासुरः

(Pildi allikas: Details)

guṇa m. गुण : Faden, Schnur; Eigenschaft, gute Eigenschaft
pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : gehen, geraten in
as 2 P (asti) अस् अस्ति : sein, da sein
as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : schleudern, (weg-)werfen
i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : gehen
pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : schützen, behüten

pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : trinken (traditionell zur 1. Klasse gerechnet)

dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : vihkama, vaenama
ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : sööma, tarbima
anna n. अन्न : toit (PPP-st: *ad-na: söödud)

Joonis: अन्नम्

(Pildi allikas: Details)

Wortbildung:

pad 4 Ā:

pada n. पद : Schritt, Standort, Stätte

pāda m. पाद : Fuss, ein Viertel, Verszeile

Joonis: चत्वारः पादाः : गजः

(Pildi allikas: Details)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : Hass

13.10. Übung

A) Translate and convert into active present tense sentences:

१. अग्निना गृहं दग्धम् । २. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । ३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।

Joonis: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः

(Pildi allikas: Details)

४. शूद्रा मूढाः । (2 võimalust)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः । ६. रामेण पुण्यं कृतम् । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥

B) Translate and convert into passive sentences of the past tense:

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते । २. योद्धा न मुञ्चति । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति । ११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति । १२. किमीश्वरः सृजति । १३. साधुः कृतं पापं सहते । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते । १५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥

13.11. Review Exercise

A) Tõlkige järgmised laused:

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते । ४. देवो लोकान्सृजति । ५. बाला जलं पिबति । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति । ८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति । ११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते । १३. कां देवतामृषिः पश्यति । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।

B) Tõlkige laused harjutusest A) passiivi.

C) Moodustage harjutuse A) lausetest PPP-konstruktsioon.

Joonis: सत्यमेव जयते

(Pildi allikas: Details)

D) Millistest häälikuühendustest võisid tekkida järgmised sandhi-vormid? Andke kõik võimalused:

1. -a enne vokaali (välja arvatud a-)
2. -ā-
3. -ā enne vokaali
4. -ā enne helilisi konsonante
5. -ī-
6. -ū-
7. -ṝ-
8. -e-
9. -e enne avagrahat
10. -o-
11. -o enne avagrahat
12. -o enne helilisi konsonante
13. -ai-
14. -au-
15. -y enne vokaali
16. -v enne vokaali
17. -r enne vokaali
18. -ay enne vokaali
19. -av enne vokaali
20. -ar-
21. -ir enne vokaali või helilist konsonanti
22. -īr enne vokaali või helilist konsonanti
23. -ur enne vokaali või helilist konsonanti
24. -ūr enne vokaali või helilist konsonanti
25. -er enne vokaali või helilist konsonanti
26. -or enne vokaali või helilist konsonanti
27. -air enne vokaali või helilist konsonanti
28. -aur enne vokaali või helilist konsonanti
29. -ñj-
30. -ñś-
31. -ñch-
32. -ṇḍ(h)-
33. -śc-
34. -ṣṭ-
35. -st(h)-
36. Anusvāra enne konsonanti
37. -ṃśc-
38. -ṃṣṭ-
39. -mst-

E) Tõlkige sanskriti keelde:

1. Jumalanna oli vihane.
2. Śūdrad on jõudnud taevasse.
3. Talupojad on teed käinud.
4. Buddha õpetuse läbi vabastati inimesed.
5. Poeg tantsis.
6. Amulett kaitses õpetajat.
7. Brahmaan ei ole valetanud.
8. Śūdrad austasid jumalannat ohvritega.
9. Buddha ärkas tõele = Buddha mõistis tõde.
10. Veedalikud targad kuulsid Śrutit.
11. Ohvripühitsejad pressisid Somat.