Lecziun 13

13.1. PPP sin -na-

Per la distribuziun dals PPPs sin -ta- u resp. -na- na pon vegnir stabilidas reglas fermas. Ma:

Quasi tut las radis sin -d furman il PPP sin -na-. En quest cas vegn -d-n- sustituid cun -n-n-, quai che n’accatta betg en il Sandhi dal pled, mabain è ina imitaziun dal Satzsandhi.

Exempel:
pad 4 Ā PPP: panna 3 = पन्न

13.2. Ulteriur davart l’adopraziun dal PPP

1. Il PPP a verbs cun il significà «pensar», «spetgar», «conuscher», «savair», «adorar» sco era d’auters verbs, che èn segnads en il Dhātupāṭha, l’index da radis per Pāṇini, cun ñi, ha betg mo in significà dal temp passà, mabain po era vegnir adoprà cun in significà presential:
per ex.

इष्ट «spetgà» (quai na è betg mo en il passà spetgà, mabain era en la presenza)
त्वरित «curaind, spert» (PPP a tvar 1 Ā «curair»; Dhātupāṭha: ñitvárā)

2. Il PPP po vegnir adoprà sco adjectiv attributiv:
per ex.

इष्टं फलम् «la fruit spetgada (p.ex. da las acziuns)»

Sche en quest cas अपि suonda il PPP, ha अपि il significà «malgrà che»:
per ex.

इष्टमपि फलं न लभते = «Malgrà che el spetga la fruit, na retschaiva el ella betg.»

3. Il neutrum singular dal PPP da mintga verb po era vegnir adoprà sco verbalabstractum:
per ex.

गत n.: «l’ir, il pass»
नृत्त n.: «il ballar, il bal»

13.3. Determinaziuns attributivas da nouns (posiziun da las paraulas)

Attributes (adjuntivs) sajan en la prosa en l'ordinaria successiun da pleds avant il pled, ch'els detaglieschan. Adjuntivs adjektivics concordan cun il sustantiv en numer, cas e gener:

Exempel:

साधुरिष्टं फलं पश्यति = "In sants vescha la fruita desiderada (da ses lavurs)."

13.4. Furmaziun d'adjektivs sin -mant e -vant (taddhita)

Cun ils suffixs taddhita -mant resp. -vant vegnan furmads adjektivs possessivs da sustantivs. Sias significaziuns èn: "possedind quai, ch'è designà tras il sustantiv subjacent".

vant sa attacha a sustantivs, cun l'ultima u la penultima consonanta essend in a, ā u m, uschia era a sustantivs, che fineschan cun in consonanta occlusiva; ad auters sustantivs sa attacha per ordinari -mant.

Exemples:

पशुमन्त् "possedind bestgiami"

गुणवन्त् "possedind qualities bunas / virtus"

13.5. Abstensiun da stamms da sustantivs

Ils stamms sin -mant resp. -vant appartegnan als stamms nominals cun abstensiun da stemm.

Tar stamms nominals cun abstensiun da stemm distinguescha ins tranter casus forts e debils (cas). En ils casus forts ha il suffix furmand il stemm — tar sustantivs da radis la part radixenta — stadi alt resp. allungà, en ils casus debils stadi bass.

Casus forts èn:

	Singular एकवचन	Dual द्विवचन	Plural बहुवचन
Tar masculins e feminins पुंस्, स्त्री	Nominativ प्रथमा Accusativ द्वितीया Vocativ सम्बोधनप्रथमा	Nominativ प्रथमा Accusativ द्वितीया Vocativ सम्बोधनप्रथमा	Nominativ प्रथमा Vocativ सम्बोधनप्रथमा
Tar neutrals नपुंसक	—	—	Nominativ प्रथमा Accusativ द्वितीया Vocativ सम्बोधनप्रथमा

Tut ils auters cas èn faibles.

Sco element avant d'in cumpositum stat in num cun declinaziun dal stem en il stem faivel (tar nums trais-stem en il ciamà mez).

13.6. Al sandha da las paraulas

Per la cumprensiun dals singuls formats da la declinaziun da nums sin -mant e -vant èn necessarias las suandantas leschas dal sandha da las paraulas:

1. Dumber da consonantas finalas d'in pled: Da duas u dapli consonantas, sin las qualas in pled dovess finir, resta mo la prima consonanta, las autras vegnan pers. Permess è la cumbinaziun -r- + consonanta.

2. In sursur surd vegn avant in sursur sonor (betg nasala) remplazzà dal sursur sonor correspundent:

Exempels:

t + bh- » -d-bh- द्भ्

k + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + bh- » -g-bh- ग्भ्

c + dh- » -g-dh- ग्ध्

13.7. Desinenzas da cas da stems consonantics

Tar stems cun finala consonantica:

• è la desinenza da l'accusativ (dvitīyā) plural masculin e feminin -as.
• è tar stems regulars il neutrum en nominativ (prathamā) e accusativ (dvitīyā) singular senza desinenza.
• è tar stems regulars en il neutrum la desinenza dal nominativ e accusativ plural -i.

13.8. Declinaziun dals stems sin -mant e -vant

• stem fort: num + -mant- / -vant-
• stem faivel: num + -mat- / -vat- (da: *-mnt- / *-vnt-)

		Masculin		Neutrum
Singular एकवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mān पशुमान्	guṇa-vān गुणवान्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Accusativ द्वितीया	paśu-mant-am पशुमन्तम्	guṇa-vant-am गुणवन्तम्	paśu-mat पशुमत्	guṇa-vat गुणवत्
	Instrumental तृतीया	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता	paśu-mat-ā पशुमता	guṇa-vat-ā गुणवता
Plural बहुवचन	Nominativ प्रथमा	paśu-mant-as पशुमन्तस्	guṇa-vant-as गुणवन्तस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Accusativ द्वितीया	paśu-mat-as पशुमतस्	guṇa-vat-as गुणवतस्	paśu-mant-i पशुमन्ति	guṇa-vant-i गुणवन्ति
	Instrumental तृतीया	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्	paśu-mad-bhis पशुमद्भिस्	guṇa-vad-bhis गुणवद्भिस्

Feminin:

Il stemma feminil da las stamas sin -mant- e -vant- è -mat-ī resp. -vat-ī. La declinaziun va sco per devī, quai dir: nagina variaziun dal stemma.

Exempel:

• paśumatī, guṇavatī पशुमती गुणवती

13.9. Glossari

Memorisai las suandantas paraulas:

eva एव : accentuescha la parola precedenta
asura m. असुर : demun

ASURA. 'Spiritual, divin.'

En las part veglias dal Ṛgveda questa parola è adoperada per il spirit suprem, ed è la medema sco l'Ahura dals Zoroastrians. En il senn da 'deus' è ella vegnida applicada a blers dals deus principals, sco per Indra, Agni e Varuṇa. Suenter ha ella gudagnà in senn totalmain cuntrari ed è sa sviluppada, sco ussa, a demun u inimic dals deus.

Questa parola cun quest senn sa chatta en las part pli novs dal Ṛgveda, specialmain en l'ultim chapitel, ed era en l'Atharvaveda. Ils Brāhmaṇas attribueschan il medem senn a questa parola e documenteschan bleras cumbattiments tranter ils Asuras ed ils deus. Cunform al Taittirīya Brāhmaṇa, il spirt (asu) da Prajapati è vegnì viv e "cun quest spirt ha el creà nus Asuras." En in'autra part da la medema ovra stat che Prajāpati "è vegnì enstupidà. El ha creà Asuras da ses abdomen." Il Śatapatha Brāhmaṇa è cunform a la decleraziun avant e stat che "el ha creà Asuras da ses spirt inferiur." Il Taittirīya Āraṇyaka rapportescha che Prajāpati ha creà deus, umans, paters, Gandharvas e Apsarases da l'aua, ed che ils Asuras, Rakṣasas e piśācas èn naschids da las guttas ch'èn vegnidas versadas. La decleraziun da Manu è che els èn vegnids creads dals Prajāpatis.

Cunform al Viṣṇu Purāṇa èn els naschids dal gremel da Brahma (prajāpati). Il rapport dal Vāyu Purāṇa è: "Asuras èn vegnids creads per emprim sco figls da ses (Prajāpati's) gremel. Asu è declerà dal Brāhmaṇa sco spirt. Da quest'idea èn quels essers naschids; perquai èn els Asuras." La parola è dapi lung temp adoperada sco num general per ils inimics dals deus, cunzunt ils Daityas e Danavas ed autras discendents da Kaśyapa, ma betg cunzunt ils Rakṣasas discendents da Pulastya.

En quest senn è ina derivaziun differenta chattada per ella: la font n'è betg pli asu, 'spirt', ma l'inizial a è prendì sco prefix negativ e asura significia 'betg in deus'; perquai, cunform ad auters, è naschida la parola sura, adoperada usitadamain per 'in deus.'"

[Fonte: Dowson, John (1820–1881): A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Fig.: महिषासुरः
(Fonte da figura: Detalles)

guṇa m. गुण : fil, corda; proprietat, buna proprietad
pad 4 Ā (padyate), Pass.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : ir, arrivar en
as 2 P (asti) अस् अस्ति : esser, esser là
as 4 P (asyati), Pass.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : lantsar, (lur)gettar
i 2 P (eti), Pass.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : ir
pā 2 P (pāti), Pass. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : proteger, custodiar

pā 1 P (pibati), Pass. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : bair (tradizionalmain calculà cun la 1. classa)

dviṣ 2 U (dveṣṭi), Pass. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : odiar, esser inimic
ad 2 P (atti), Pass. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : mangiar, consumar
anna n. अन्न : nutriment (da PPP: *ad-na: quai ch'è mangià)

Fig.: अन्नम्
(Fonte da figura: Detalles)

Furmaziun da parolas:

pad 4 Ā:

pada n. पद : pass, posiziun, lieu

pāda m. पाद : pè, in quart, vers

Fig.: चत्वारः पादाः : गजः
(Fonte da figura: Detalles)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : odi

13.10. Exercizi

A) Traducir e midar en frasis da present activ:

१. अग्निना गृहं दग्धम् । २. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । ३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।

Fig.: अत्र गौतमो बुद्धो बोध्या मुक्तः
(Fonte da figura: Detalles)

४. शूद्रा मूढाः । (2 modalitats)
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः । ६. रामेण पुण्यं कृतम् । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥

B) Tradusci e transforma en fratschas passivas dal temp passà:

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते । २. योद्धा न मुञ्चति । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान् यजते । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं पृच्छन्ति । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति । ११. कयर्ग्वेदं शृण्वन्ति । १२. किमीश्वरः सृजति । १३. साधुः कृतं पापं सहते । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते । १५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥

13.11. Esercizi da repetiziun

A) Tradusci las suandantas fratschas:

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते । ४. देवो लोकान्सृजति । ५. बाला जलं पिबति । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति । ८. गुणवान् द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति । ११. बुद्धिमन्तः सत्येन मोक्षं लभन्ते । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते । १३. कां देवतामृषिः पश्यति । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।

B) Mettaì las frasis da l’exercizi A) en il passiv.

C) Creai per las frasis da l’exercizi A) ina construcziun cun participi dal passiv (PPP).

Abb.: सत्यमेव जयते
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)

D) Da tge cumbinaziuns da sons pon esser naschidas las suandantas furmas da Sandhi? Dat tut las pussaivladads:

1. -a avant vocal (exceptà a-)
2. -ā-
3. -ā avant vocal
4. -ā avant consonants sonads
5. -ī-
6. -ū-
7. -ṝ-
8. -e-
9. -e avant Avagraha
10. -o-
11. -o avant Avagraha
12. -o avant consonants sonads
13. -ai-
14. -au-
15. -y avant vocal
16. -v avant vocal
17. -ravant vocal
18. -ay avant vocal
19. -avavant vocal
20. -ar-
21. -iravant vocal u consonant sonà
22. -īravant vocal u consonant sonà
23. -uravant vocal u consonant sonà
24. -ūravant vocal u consonant sonà
25. -eravant vocal u consonant sonà
26. -oravant vocal u consonant sonà
27. -airavant vocal u consonant sonà
28. -auravant vocal u consonant sonà
29. -ñj-
30. -ñś-
31. -ñch-
32. -ṇḍ(h)-
33. -śc-
34. -ṣṭ-
35. -st(h)-
36. Anusvāra avant consonant
37. -ṃśc-
38. -ṃṣṭ-
39. -mst-

E) Traducì en il Sanscrit:

1. La deessa era arrabbiada.
2. Śūdras èn vegnids en in tschainon.
3. Ils agriculturs èn andads sin il viadi.
4. La dotrina dal Buddha ha liberà la glieud.
5. Il figl ha ballarì.
6. L’amulett ha protegì il magister.
7. In Brahman n’ha betg ditg ina falsadad.
8. Femnas Śūdra han venerà la deessa cun sacrificis.
9. Buddha è vegnì sveglià a la veritad = Buddha ha reconuschì la veritad.
10. Ils savis vedics han udì la Śruti.
11. Ils sacrifizants han premì il Soma.