ትምህርት 44

ሀ) የሚከተሉትን ቅርጾች ይወስኑ እና ይተርጉሙ፡

ቃል ቅርጽ	መወሰን	ትርጉም
१. आदेः	आदि (m.) Abl./Gen. sg.	የመጀመሪያው / ከመጀመሪያው
२. आदः	अद् (2P) 2. sg. P. Impf.	አንተ አበላህ
३. अपुनाः	पू (9U) 2. sg. P. Impf.	አንተ ጸዳህ
४. पुनः	Adv.	እንደገና / ነገር ግን
५. आसीः	अस् (2P) 2. sg. P. Impf.	አንተ ነበረህ
६. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.	እኔ ቀመሁ
७. तन्वीथाः	तन् (8U) 2. sg. Ā. Opt.	አንተ ታሰር ነበር
८. अध्यैथाः	अधि-इ (2Ā) 2. sg. Ā. Impf.	አንተ ተማረ
९. वित्थ	विद् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ታውቃላችሁ
१०. वीतम्	वि-इ (2P) PPP Nom./Akk. sg. n.	ያለፈ / ተነጥቋል
११. आध्वम्	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Impf.	እናንተ ቀመላችሁ
१२. पाथ	पा (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ይጠብቃሉ
१३. कथम्	Interrogativ-Adv.	እንዴት?
१४. स्वपिषि	स्वप् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	አንተ ትደምቃለህ
१५. अश्नीयात	अश् (9P) 2. pl. P. Opt.	እናንተ ትበሉ ነበር
१६. आश्नाः	अश् (9P) 2. sg. P. Impf.	አንተ አበላህ
१७. आश्नुवत	अश् (5Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	እናንተ ትደርሳሉ
१८. यन्ति	इ (2P) 3. pl. P. Ind. Präs.	እነሱ ይሄዳሉ
१९. याथ	या (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ይሄዳሉ
२०. यथा	Adv.	እንደ / እንደምን
२१. इयात	इ (2P) 2. pl. P. Opt.	እናንተ ታሄዱ ነበር
२२. शिष्ठ	शास् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ታስተምራሉ
२३. शिष्टः	शास् (2P) PPP Nom. sg. m.	ተምሯል / ተሰጥቷል
२४. आध्वे	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	እናንተ ትቀመጣሉ
२५. अवक्	वच् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	አንተ አወቅህ / እንተ አወቀ
२६. स्थ	अस् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ነዎት
२७. तस्थौ	स्था (1P) 1./3. sg. P. Perf.	እኔ ቆመሁ / እንተ ቆመ
२८. बध्नतीथ	बन्ध् (9P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ትያዝዋሉ
२९. अशिष्ट	शास् (2P) 2. pl. P. Impf.	እናንተ ታስተምራሉ
३०. धुक्षे	दुह् (2U) 2. sg. Ā. Ind. Präs.	አንተ ለራስህ ወርዳለህ
३१. धोक्ष्ये	दुह् (2U) 1. sg. Ā. Fut.	እኔ እወርዳለሁ
३२. वध्वे	वस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	እናንተ ራስዎን ያፅዱታሉ
३३. अहन्	हन् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	አንተ ሰበረህ / እንተ ሰበረ
३४. आख्येयम्	आ-ख्या Gerundiv n.	ለማስተዋወቅ
३५. वदेयम्	वद् (1P) 1. sg. P. Opt.	እኔ እወቅ ነበር
३६. यामः	या (2P) 1. pl. P. Ind. Präs.	እኛ እንሄዳለን
३७. येमिम	यम् (1P) 1. pl. P. Perf.	እኛ ተያዝነዋል
३८. शेरते	शी (2Ā) 3. pl. Ā. Ind. Präs.	እነሱ ይዘረጋሉ
३९. द्विषीथाः	द्विष् (2U) 2. sg. Ā. Opt.	አንተ ትጠላለህ
४०. कुरुथ	कृ (8U) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ታደርጋሉ
४१. आप्नुत	आप् (5P) 2. pl. P. Impf.	እናንተ ተገኝተዋል
४२. विक्रीणीध्वम्	वि-क्री (9Ā) 2. pl. Ā. Opt.	እናንተ ትሽጉ ነበር
४३. सुन्मः	सु (5U) 1. pl. P. Ind. Präs.	እኛ እንጭኛለን
४४. रोदिषि	रुद् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	አንተ ትቆሻሻለህ
४५. अस्तवीः	स्तु (2U) 2. sg. P. Impf.	አንተ ታስታለህ
४६. अशृणुत	श्रु (5P) 2. pl. P. Impf.	እናንተ ትሰማሉ
४७. ब्रुवीध्वम्	ब्रू (2U) 2. pl. Ā. Opt.	እናንተ ታወቁ ነበር
४८. द्विड्ढ्वे	द्विष् (2U) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	እናንተ ትጠላሉ
४९. शेकुः	शक् (5P) 3. pl. P. Perf.	እነሱ ሊሆኑ ቻለዉ
५०. चिनुथ	चि (5U) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ያከማቹታሉ
५१. हथ	हन् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	እናንተ ታመታሉ
५२. हतः	हन् (2P) PPP Nom. sg. m.	ተመቷል / ተገድሏል

---

ትርጉሞች

ስ) ይህንን ወደ ትግርኛ ይተርጉሙ፡

१. अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं साधुना जयेत् । जयेत्सत्येन चानृतम् ॥ १ ॥
በገናንነት ግጭትን ይሸንፉ፤ በጥበብ ጭጋግን ይሸንፉ፤ በእውነት ያልተረጋገጠን ይሸንፉ።

२. पुत्राः किं पितृभ्यः पिण्डान्प्रायच्छत ॥ २ ॥
ልጆች፣ ለቅድመ አያቶችዎ ምግብ ቅዳሳ አቅርበዋል?

३. कानि शास्त्राणि काश्यामध्यैथाः ॥ ३ ॥
በቤናረስ (Kāśī) ምን ዓይነት የትምህርት መጻሕፍት ተማርክ?

४. बुद्धपुत्राश्चेन्महाशयनेषु शयीरन्प्रव्रज्यायां कृतं व्रतं न चरेयुः ॥ ४ ॥
የቡዳ ልጆች (ሞናኮች) በቅንጦት ላይ ከተኛሉ፣ በመደበኛነት የተወሰደውን ቃል አለመፈጸማቸው ይቻላል?

५. अप्यार्ययुद्धाख्यानमाख्यास्यन्तं गुरुमभ्यनन्दः ॥ ५ ॥
ታሪኩን ለማቅረብ የሚፈልገውን መምህርም ተረክበሃል?

६. द्वेष्यमपि न द्विष्यात लोभनीयं च न लुभ्येतैवं च प्रसन्ना भविष्यथ ॥ ६ ॥
የማይፈለጉትንም አይጠሉ፤ የሚፈለጉትንም አይፈልጉ፤ እንዲሁም ውስጣዊ ሰላም ይኖርዎታል።

७. न योत्स्य इत्यर्जुन उवाच ॥ ७ ॥
"አልጋገዝም" — አርጁና አለ።

८. अशोच्यानशोचः प्रज्ञावादांश्च प्रवक्तुमैच्छः । मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति ॥ ८ ॥
ለማይታወቁት ቃላት ቃላትን ለማቅረብ ፈልገሃል፤ ነገር ግን ሰው ማለቂያ የለውም።

ስዕል፡ मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति
(ምንጭ፡ ዝርዝር)

---

ሌሎች የቃል ቅርጽ መወሰኛዎች

የሚከተሉትን የቃል ቅርጾች ይወስኑ፡-

የቃል ቅርጽ	መወሰኛ
१. वदिता	वदितृ (m.) ስም. ነጠላ
२. उदिता	वद् PPP ስም. ነጠላ ሴት
३. धातुः	धातृ (m.) ተከታታይ/ከሚነሳ ነጠላ / धातु (m.) ስም. ነጠላ
४. दधुः	धा (3U) 3. ብዛት. ስም. ፍጹም
५. अदधुः	धा (3U) 3. ብዛት. ስም. ያልተጠናቀቀ
६. दध्युः	धा (3U) 3. ብዛት. ስም. ምኞት
७. रक्षामि	रक्ष् (1P) 1. ነጠላ. ስም. ማረጋገጫ. ህጋዊ
८. रक्षाणि	रक्ष (n.) ስም./ቃል. ብዛት
९. रक्षीणि	रक्षिन् (n.) ስም./ቃል. ብዛት
१०. रक्षिणी	रक्षिन् ስም. ነጠላ ሴት
११. राजनि	राजन् (m.) ቦታ. ነጠላ
१२. आसि	आस् (2Ā) 1. ነጠላ. Ā. ያልተጠናቀቀ
१३. इज्ये	यज् (1U) 1. ነጠላ. ማንነት. ማረጋገጫ. ህጋዊ
१४. अयुध्ये	युध् (4Ā) 1. ነጠላ. Ā. ያልተጠናቀቀ
१५. अयोध्ये	युध् (4Ā) ገቢር + अ ቦታ. ነጠላ. ሰው
१६. अयोधये	युध् (4Ā) 1. ነጠላ. ምክንያት. ያልተጠናቀቀ
१७. शोचनीयायाम्	शुच् (1P) ገቢር ቦታ. ነጠላ. ሴት
१८. वर्त्स्यति	वृत् (1Ā) 3. ነጠላ. ስም. ወደፊት
१९. आसन्	अस् (2P) 3. ብዛት. ስም. ያልተጠናቀቀ
२०. असन्	अस् (2P) ክፍል. ህጋዊ. ስም + अ ስም. ነጠላ. ሰው
२१. बिभ्यति	भी (3P) 3. ብዛት. ስም. ማረጋገጫ. ህጋዊ
२२. कुत्र	ጥያቄ-አስተላላፊ. (የት?)
२३. चेरिम	चर् (1P) 1. ብዛት. ስም. ፍጹም
२४. योक्ष्ये	युज् (7U) 1. ነጠላ. Ā. ወደፊት
२५. योज्ये	युज् (7U) ገቢር ቦታ. ነጠላ. ሰው/ነገር
२६. युज्ये	युज् (7U) 1. ነጠላ. ማንነት. ማረጋገጫ. ህጋዊ
२७. चिक्ये	चि (5U) 1./3. ነጠላ. Ā. ፍጹም
२८. अजायामहि	जन् (4Ā) 1. ብዛት. Ā. ያልተጠናቀቀ
२९. स्मर्येय	स्मृ (1P) 1. ነጠላ. ማንነት. ምኞት
३०. स्मर्याय	स्मृ (1P) ገቢር ተከታታይ. ነጠላ. ሰው/ነገር
३१. कया	किम् (f.) ማንነት. ነጠላ
३२. क्रेया	क्री (9U) ገቢር ስም. ነጠላ. ሴት
३३. आत्मने	आत्मन् (m.) ተከታታይ. ነጠላ
३४. अदानम्	अ-दान (n.) ስም./ቃል. ነጠላ
३५. आददानम्	आ-दा (3Ā) ክፍል. ህጋዊ. Ā. ስም./ቃል. ነጠላ. ነገር
३६. सेदिम	सद् (1P) 1. ብዛት. ስም. ፍጹም
३७. क्व	ጥያቄ-አስተላላፊ. (የት / ወደየት?)
३८. पिपूर्मः	पॄ (3P) 1. ብዛት. ስም. ማረጋገጫ. ህጋዊ
३९. कैः	किम् (m./n.) ማንነት. ብዛት
४०. कृत्येन	कृ (8U) ገቢር ማንነት. ነጠላ. ሰው/ነገር

ስዕል፡ वदिता
(ምስል ምንጭ፡ ዝርዝር)