Exercise 44

A) Determine and translate the following forms:

Word form	Determination	Meaning
१. आदेः	आदि (m.) Abl./Gen. sg.	of the beginning / from the beginning
२. आदः	अद् (2P) 2. sg. P. Impf.	you ate
३. अपुनाः	पू (9U) 2. sg. P. Impf.	you purified
४. पुनः	Adv.	again / but
५. आसीः	अस् (2P) 2. sg. P. Impf.	you were
६. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.	I sat
७. तन्वीथाः	तन् (8U) 2. sg. Ā. Opt.	you would yoke
८. अध्यैथाः	अधि-इ (2Ā) 2. sg. Ā. Impf.	you studied
९. वित्थ	विद् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you know
१०. वीतम्	वि-इ (2P) PPP Nom./Akk. sg. n.	past / separated
११. आध्वम्	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Impf.	you sat
१२. पाथ	पा (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you protect
१३. कथम्	Interrogative Adv.	how?
१४. स्वपिषि	स्वप् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	you sleep
१५. अश्नीयात	अश् (9P) 2. pl. P. Opt.	you should eat
१६. आश्नाः	अश् (9P) 2. sg. P. Impf.	you ate
१७. आश्नुवत	अश् (5Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	you reach
१८. यन्ति	इ (2P) 3. pl. P. Ind. Präs.	they go
१९. याथ	या (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you go
२०. यथा	Adv.	how / as
२१. इयात	इ (2P) 2. pl. P. Opt.	you should go
२२. शिष्ठ	शास् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you teach
२३. शिष्टः	शास् (2P) PPP Nom. sg. m.	taught / instructed
२४. आध्वे	आस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	you sit
२५. अवक्	वच् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	you spoke / he spoke
२६. स्थ	अस् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you are
२७. तस्थौ	स्था (1P) 1./3. sg. P. Perf.	I stood / he stood
२८. बध्नतीथ	बन्ध् (9P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you bind
२९. अशिष्ट	शास् (2P) 2. pl. P. Impf.	you taught
३०. धुक्षे	दुह् (2U) 2. sg. Ā. Ind. Präs.	you milk for yourself
३१. धोक्ष्ये	दुह् (2U) 1. sg. Ā. Fut.	I will milk
३२. वध्वे	वस् (2Ā) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	you dress yourselves
३३. अहन्	हन् (2P) 2./3. sg. P. Impf.	you struck / he struck
३४. आख्येयम्	आ-ख्या Gerundive n.	to be proclaimed
३५. वदेयम्	वद् (1P) 1. sg. P. Opt.	I would say
३६. यामः	या (2P) 1. pl. P. Ind. Präs.	we go
३७. येमिम	यम् (1P) 1. pl. P. Perf.	we held fast
३८. शेरते	शी (2Ā) 3. pl. Ā. Ind. Präs.	they lie
३९. द्विषीथाः	द्विष् (2U) 2. sg. Ā. Opt.	you would hate
४०. कुरुथ	कृ (8U) 2. pl. P. Ind. Präs.	you make
४१. आप्नुत	आप् (5P) 2. pl. P. Impf.	you attained
४२. विक्रीणीध्वम्	वि-क्री (9Ā) 2. pl. Ā. Opt.	you should sell
४३. सुन्मः	सु (5U) 1. pl. P. Ind. Präs.	we press
४४. रोदिषि	रुद् (2P) 2. sg. P. Ind. Präs.	you weep
४५. अस्तवीः	स्तु (2U) 2. sg. P. Impf.	you praised
४६. अशृणुत	श्रु (5P) 2. pl. P. Impf.	you heard
४७. ब्रुवीध्वम्	ब्रू (2U) 2. pl. Ā. Opt.	you should speak
४८. द्विड्ढ्वे	द्विष् (2U) 2. pl. Ā. Ind. Präs.	you hate
४९. शेकुः	शक् (5P) 3. pl. P. Perf.	they were able
५०. चिनुथ	चि (5U) 2. pl. P. Ind. Präs.	you pile up
५१. हथ	हन् (2P) 2. pl. P. Ind. Präs.	you strike
५२. हतः	हन् (2P) PPP Nom. sg. m.	struck / killed

---

Translations

B) Translate:

१. अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं साधुना जयेत् । जयेत्सत्येन चानृतम् ॥ १ ॥
By non-anger, one conquers anger; by goodness, one conquers the evil; by truth, one conquers untruth.

२. पुत्राः किं पितृभ्यः पिण्डान्प्रायच्छत ॥ २ ॥
Sons, have you given food offerings to the forefathers?

३. कानि शास्त्राणि काश्यामध्यैथाः ॥ ३ ॥
Which textbooks have you studied in Benares (Kāśī)?

४. बुद्धपुत्राश्चेन्महाशयनेषु शयीरन्प्रव्रज्यायां कृतं व्रतं न चरेयुः ॥ ४ ॥
If the sons of the Buddha (monks) were lying on splendid beds, they would not fulfill the vow taken at ordination.

५. अप्यार्ययुद्धाख्यानमाख्यास्यन्तं गुरुमभ्यनन्दः ॥ ५ ॥
Have you also greeted the teacher who will recite the story of the struggle of the noble ones?

६. द्वेष्यमपि न द्विष्यात लोभनीयं च न लुभ्येतैवं च प्रसन्ना भविष्यथ ॥ ६ ॥
You should not hate even what is hateful, nor should you be greedy for what is desirable; thus you will be inwardly composed.

७. न योत्स्य इत्यर्जुन उवाच ॥ ७ ॥
"I will not fight" — thus spoke Arjuna.

८. अशोच्यानशोचः प्रज्ञावादांश्च प्रवक्तुमैच्छः । मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति ॥ ८ ॥
You have mourned the unworthy and wished to speak words of wisdom; yet the wise mourn neither the dead nor the living.

Fig.: मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति
(Image source: Details)

---

Further Form Determinations

Determine the following word forms:

Word form	Determination
१. वदिता	वदितृ (m.) Nom. sg.
२. उदिता	वद् PPP Nom. sg. f.
३. धातुः	धातृ (m.) Gen./Abl. sg. / धातु (m.) Nom. sg.
४. दधुः	धा (3U) 3. pl. P. Perf.
५. अदधुः	धा (3U) 3. pl. P. Impf.
६. दध्युः	धा (3U) 3. pl. P. Opt.
७. रक्षामि	रक्ष् (1P) 1. sg. P. Ind. Präs.
८. रक्षाणि	रक्ष (n.) Nom./Akk. pl.
९. रक्षीणि	रक्षिन् (n.) Nom./Akk. pl.
१०. रक्षिणी	रक्षिन् Nom. sg. f.
११. राजनि	राजन् (m.) Loc. sg.
१२. आसि	आस् (2Ā) 1. sg. Ā. Impf.
१३. इज्ये	यज् (1U) 1. sg. Pass. Ind. Pres.
१४. अयुध्ये	युध् (4Ā) 1. sg. Ā. Impf.
१५. अयोध्ये	युध् (4Ā) Gerundive + अ Loc. sg. m.
१६. अयोधये	युध् (4Ā) 1. sg. Caus. Impf.
१७. शोचनीयायाम्	शुच् (1P) Gerundive Loc. sg. f.
१८. वर्त्स्यति	वृत् (1Ā) 3. sg. P. Fut.
१९. आसन्	अस् (2P) 3. pl. P. Impf.
२०. असन्	अस् (2P) Pres. Part. P. + अ Nom. sg. m.
२१. बिभ्यति	भी (3P) 3. pl. P. Ind. Pres.
२२. कुत्र	Interrogative Adv. (where?)
२३. चेरिम	चर् (1P) 1. pl. P. Perf.
२४. योक्ष्ये	युज् (7U) 1. sg. Ā. Fut.
२५. योज्ये	युज् (7U) Gerundive Loc. sg. m./n.
२६. युज्ये	युज् (7U) 1. sg. Pass. Ind. Pres.
२७. चिक्ये	चि (5U) 1./3. sg. Ā. Perf.
२८. अजायामहि	जन् (4Ā) 1. pl. Ā. Impf.
२९. स्मर्येय	स्मृ (1P) 1. sg. Pass. Opt.
३०. स्मर्याय	स्मृ (1P) Gerundive Dat. sg. m./n.
३१. कया	किम् (f.) Instr. sg.
३२. क्रेया	क्री (9U) Gerundive Nom. sg. f.
३३. आत्मने	आत्मन् (m.) Dat. sg.
३४. अदानम्	अ-दान (n.) Nom./Acc. sg.
३५. आददानम्	आ-दा (3Ā) Pres. Part. Ā. Nom./Acc. sg. n.
३६. सेदिम	सद् (1P) 1. pl. P. Perf.
३७. क्व	Interrogative Adv. (where / whither?)
३८. पिपूर्मः	पॄ (3P) 1. pl. P. Ind. Pres.
३९. कैः	किम् (m./n.) Instr. pl.
४०. कृत्येन	कृ (8U) Gerundive Instr. sg. m./n.

Fig.: वदिता
(Image source: Details)