Lecziun 16

16.1. Al sandhi da consonantas finalas

Per la furmaziun da cumponiments, cun ils quals il element avant ha stems che fineschan cun consonanta, ha basegn da las suandantas reglas:

Consonantas declusivas gutturales, retroflesas, dentals e labialas finalas (i.e. nagins nasals e nagins palatales).

en pausa e davant sons sord	Sustituziun cun il son sord non-aspirà correspundent: p.ex. -g + p- » -kp- -d + ph- » -tph- -dh + p- » -tp-
davant sons sonants non-nasals	Sustituziun cun il son sonor non-aspirà correspundent: p.ex. -t + g- » -dg- -k + b- » -gb- -dh + d- » -dd- -k + a- » -ga-
davant nasals	Sustituziun cun il nasal correspundent: p.ex. -t + n- » -nn- -p + n- » -mn-

Excepziun a la regla surmenziunada:

Consonanta declusiva dentala finala (nagin nasal):

davant palatal	Sustituziun cun il palatal non-aspirà correspundent: quai vul dir -t + c- » -cc- -d + c- » -cc- -th + c- » -cc- -dh + c- » -cc- -t/-th/-d/-dh + ch- » -cch- -t/-th/-d/-dh + j- » -jj- -t/-th/-d/-dh + jh- » -jjh-
+ ś	» -cś- u -cch-
davant retroflex	Sustituziun cun il retroflex non-aspirà correspundent: quai vul dir -t/-th/-d/-dh + ṭ(h)- » -ṭṭ(h)- -t/-th/-d/-dh + ḍ(h)- » -ḍḍ(h)-
davant l-	Sustituziun cun -l: quai vul dir -t/-th/-d/-dh + l- » -ll-

Exempels:

तद् + फल = तत्फल पुण्यवत् + ब्राह्मण = पुण्यवद्ब्राह्मण पुण्यवत् + नर = पुण्यवन्नर पुण्यवत् + पुरुष = पुण्यवत्पुरुष सत्यवत् + चैतन्य =सत्यवच्चैतन्य सुखवत् + लोक = सुखवल्लोक पुत्रवत् + जन = पुत्रवज्जन बलवत् + शत्रु = बलवच्छत्रु

16.2. Glossari

अध्यापन n.: instruir, instrucziun

Fig.: अध्यापनम्
"Questa è ina ceremonia speziala en in pitschen templ a Satara (सातारा). Ella vegn executada dals students da la Swami Muktananda Vedashala en il quadretg dal Mahāśivarātri. Questa è ina scola vedica, nua che uffants a memoria ils texts sacrs clamads Vedas. Questa scola instruescha il Krishna Yajurveda ed intginas parts dal Samaveda. Jau fas mia dissertaziun da master sin questa scola."
(Sursa d'imagines: Detagls)

अनसूया f.: betg mormurar, invidialessa

नृशंस्य n.: malitad, bassessa

da quai:

अनृशंस्य n.: betg malitad

जीव् 1 P जीवति ; Pass. जीव्यते ; PPP जीवित: viver

da quai:

आजीव m.: sustegn da la vita

क्षमा f.: pazienza, longanimitad, toleranza

क्षेम n.: quietezza, pax, benesser, possess segir

चित्त n.: cuschientscha, pensar, spiert

निरोध m.: fermar, portar al stand

• bhūta n. (भूत) (PPP a bhū): esser, fantasma

योग m.: attachar, connexiun, uniun, acquista; Yoga

Fig.: योगी
Birla Mandir, Delhi
(Sursa d'imagines: Detagls)

वृत् 1 Ā वर्तते ; Pass. वृत्यते ; PPP वृत्त : girar, virar, (en qualchieu) esser, abitar

शस्त्र (śastra) n.: instrument da tagliar, arma da tagliar, spada, arma

शौच n.: purificaziun, purezza

साधन m.,n. साधनी साधना f.: che mena al fin, producend

अहिंसा f.: il n'esser da nagin en detriment, na ferir, nonviolenza

Abb.: अहिंसा
"La maun cun ina roda sin la palma symbolisescha il Vot da Ahimsa dal Jain. La paraula en il mez è "ahimsa". La roda represchenta il dharmacakra che sta per la resoluziun da fermar il ciclus da reincarnaziun tras perséveranza tenaz en la tschertga da la veritad e da nonviolenza."
(Funtana dal maletg: Detagls)

16.3. Exercizi

A) Transfurmai las suandantas exprissiuns en Tatpuruṣa e traduziai:

१. देवस्य पुरुषः । २. गुणवती ब्राह्मणी । ३. सत्यवान्ब्राह्मणः । ४. पशुमन्तो जनाः ।

Abb.: पशुमन्तो जनाः हरियाणा / ਹਰਿਆਣਾ
(Funtana dal maletg: Detagls)

५. सुखवान्वैश्यायाः पुत्रः । ६.  सुखवत्या वैश्यायाः पुत्रः । ७. कवेरुक्त्याः सत्यम् । ८. शिवेन रक्षिता बाला । ९. रामेण पीतं जलम् । १०. फलवांल्लाभः । ११. इष्टाया देवतायाः पूजा । १२. देवानां स्तुतिः ।

B) Resolvai en las suandantas frasis tut ils composts en Sanscrit, formai uschia frasis cun nomina declinadas e traduziai:

१. पुण्यवद्वैश्यपुत्रो देवेन्द्रलोकं गच्छति ।

२. पुण्यकरणं स्वर्गमार्गः । ३. न साधुः पशुवन्नरधेनुलोभः । ४. न पशुयज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति । धर्मयज्ञैस्तु स्वर्गसुखमाप्नुवन्ति । ५. द्विजदासा इति शूद्रा उच्यन्ते । ६. बालब्राह्मणपुत्राः सत्यवन्नरं शृण्वन्ति । ७. बलवत्क्षत्रिया धनवच्छत्रुनगरं जयन्ति । ८. ऋष्युक्त्या सत्यमुच्यते । ९. बलवद्योधा ब्राह्मणग्रामं गताः । १०. पुण्यवद्वैश्येष्टदेवतापूजां करोति ।

16.4. Exercizi da repetiziun

A) Formai tut ils casus fin uss emprims per las suandantas paraulas sco exempels per las classes da declinaziun fin uss emprimas.

Utilisai per quai il suandant schema, che correspunda a l’ordina dals casus en las grammaticas indianas ed è vegnì surpiglià da las grammaticas occidentalas per sias avantatgs – che vegnan tractads pli tard:

Singular एकवचनम्	Plural बहुवचनम्
१. प्रथमा Nominativ	१. प्रथमा
२. द्वितीया Akkusativ	२. द्वितीया
३. तृतीया Instrumentalis	३. तृतीया
६. षष्ठी Genetiv	६. षष्ठी

Memorisai ils models da declinaziun tenor quests exempels!!!

१. नर m.

२. फल n.

३. क्षत्रिया f.

४. अरि m.

५. मति f.

६. गुरु m.

७. धेनु f.

८. देवी f.

९. गुणवन्त् m., n., f.

१०. किम्  m., n., f.

११. तद् m., n., f.

१२. एतद् m., n., f.

१३. इदम् m., n., f.

B) Traduschai e resolutai tut ils composts en sanscrit:

१. योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ॥योगसूत्र १.२॥ २. स्वधर्मो ब्राह्मणस्याध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥५॥ क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥६॥ वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥७॥ शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥८॥ सर्वेषामहिंसा सत्यं शौचमनसूयानृशंस्यं क्षमा च ॥१३॥

(कौटिलीयार्थशास्त्र १.३.५-८, १३)

Explicaziuns;

Frasa 7: कृषिपाशुपाल्ये Dual, Nom. Akk.: Dvandva, che designescha las duas "chosas"

Frasa 8: कर्म Nom., Akk. sg. Neutrum a कर्मन् "acziun"

Frasa 13: सर्वेषाम् Gen. pl. mask. a सर्व "mintgin, tut" (pronom, na declinescha betg sco deva)

३. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ॥कौटिलीयार्थशास्त्र १.४.३॥