Lecziun 37

37.1. L'avverb (क्रियाविशेषणम्)

En il Sanscrit vegnan ils avverbs formads

1. tras formas da casus da sustantivs e pronomens
2. cun agid da suffixs spezials e desinenzas

En il prüm cas è la cunfins tranter il casus viv e l'avverb fluid. Qua tutgan sco cas spezial ils avverbs, ch'èn formas da casus veglias cristallisadas, mentra che en la declinaziun vegnan duvradas autras formas u ils sustantivs correspundents na vegnan betg pli duvrads sco sustantivs.

37.2. Usgadi adverbial da formas da casus

37.2.1. Accusatīv (द्वितीया)

L'accusatīv (द्वितीया) po vegnir duvrà adverbialmain sin las dumondas:

• en tge moda?
• per tge temp?
• nua enavant?
• e sim.

L'accusatīv po vegnir duvrà adverbialmain:

• da sustantivs
  Exempels:
  कामम् "secund il desideri, a moda da desideri"
  अर्थम् "per motiv da"

• d'agietivs en il neutrum
  Exempels:
  सुखम् "facil, feliç"
  नित्यम् "adina"
  साधु "correct, bun"

• da pronomens en il neutrum
  Exempels:
  तद् "lura, perquai"
  यद् "sch'i è, che"
  एतद् "uschè, qua, ussa"

37.2.2. Instrumental (तृतीया)

L'instrumental (तृतीया) po vegnir duvrà adverbialmain sin las dumondas:

• tras tge?
• cun tge?
• e sim.

L'instrumental po vegnir duvrà adverbialmain:

• da sustantivs
  Exempels:
  अर्थेन "per motiv da"
  क्षणेन "en quel mument, immediatamain" (da क्षण m. "mument")

• d'agietivs, spess er en la furma dal plural
  Exempels:
  दूरेण "lontan, da la lontananza" (a दूर 3 "lontan, lunsch da")
  उच्चैस् "aut, clar" (a उच्च 3 "aut, elevà, clar, acut (da la vusch)")

37.2.3. Dativ (चतुर्थी)

Rar vegn il Dativ (⟪चतुर्थी) adverbial duvrà per las dumondas:

• A tge fin?
• u.s.v.

Exempl:

अर्थाय "per la fin da, per ... giaveus"

37.2.4. Ablativ (पञ्चमी)

L'Ablativ (पञ्चमी) po vegnir duvrà adverbial per las dumondas:

• Per tge raun?
• A basa da tgei?
• Da nua?
• u.s.v.

L'Ablativ po vegnir duvrà adverbial:

• Da substantivs
  p.ex. बलात् "cun violenza, cun forza"

• Da adjetivs
  p.ex. दूरात् "da lunsch"

• Da pronom
  Exemples:
  कस्मात् "per tgei"
  अकस्मात् "imprevistamain"

37.2.5. Genetiv (षष्ठी)

Rar vegn il Genetiv (षष्ठी) adverbial duvrà per la dumonda "suenter tge temp lung?"

p.ex. चिरस्य "suenter lung temp" (a चिर 3 "lung (temp)")

37.2.6. Lokativ (सप्तमी)

Il Lokativ (सप्तमी) po vegnir duvrà adverbial per las dumondas:

• Nua?
• Sot tge circumstanzas?
• u.s.v.

Exemples:

-अर्थे "per raun"
-कृते "per giaveus"
दूरे "lunsch"

37.3. Duvrà adverbial da furmas da casus betg pli usitadas

Exemples:

जातु "en general" (originalmain "da la naschientscha, da la natira", Akk.sg.n. a जातु ⟨betg pli usità sco numn⟩)

तूष्णीम् "taciturnamain" (Akk.sg. a in betg pli usità तूष्णी f. "taciturnitad")

एवम् "uschè" (a in autramain persì stem da pronom एव "in, sulet")

37.4. Furmaziun d’advérbs cun suffixes advrbials

Dals stems pronominal तद्, इदम् resp. अ-, यद्, किम् resp. कु pon ins cun ils suffixes advrbials

• -तस् (Ablativ)
• -त्र (Lokativ)
• -था (Modus)
• -थम् (Modus)
• -दा (Tempus)

advérbs pronominals correspundents derivar.

Suffix	Stem pronominal
	तद्	इदम् अ-	यद्	किम् कु-
-तस् (Ablativ)	ततस् da, sin quai, perquai	इतस् अतस् qui, perquai	यतस् co, da co	कुतस् co?, per qual motiv?
-त्र (Lokativ)	तत्र là, là	अत्र qui	यत्र nua	कुत्र nua?
-था (Modus)	तथा uschè		यथा coamain
-थम् (Modus)				कथम् coamain?
-दा (Tempus)	तदा lura, alura		यदा quand che	कदा tge?

In’autra interjeziun d’interrogaziun è: क्व "nua?"

Fig.: क्व
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)

Auters suffixes advrbials

Suffix
-वत्	po vegnir agglutinà a tut ils nouns, per exprimer "a moda da, sco" ex. पुत्रवत् "sco in figl"
-तस्	a nouns e pronomins. Per ordinari significat ablattiv "nua da?", ma era "nua?", "nua en" ex. आदितस् "dapi il cumenzament"
-धा	1. A advérbs numerals en il significat "-fachi", "-multipel" ex. द्विधा "doppelfachi" 2. en il significat "en la moda e maniera" ex. समधा "en la medema maniera" (a सम 3 "medem")

37.5. Composita adverbialas

37.5.1. Composita cun in avverbio u casus adverbialmain duvrà sco element posterior

Exempl: सुचिरम् "fitg ditg (temp)"

37.5.2. बहुव्रीहि adverbialmain duvrads

Exempl: रक्षार्थम् "en il mod da in umna, cun la finiziun da protegir, per la protecziun". Po er vegnir considerà sco apartenent a 5.1.: -अर्थम् sco element adverbial posterior.

37.5.3. Composita अव्ययीभाव

अव्ययीभाव = "devnì immutabel/inddeclinabel"

In अव्ययीभाव è in composit adverbial, cun l'element anterior essend in indeclinabel (postposiziun, particla u sim.) e l'element posterior essend in num che piglia la finiziun dal accusativ singular neutrum.

En il cas da disfar il composit, reglaria l'element anterior l'element posterior:

Exemples:

प्रत्यग्नि = अग्निं प्रति = "cunter il fieu"

यथाशक्ति = शक्तिमनतिक्रम्य = "second las pussanzas"

अभिमुखम् = मुखम् अभि = "avant, cunter"

Specialmain impurtantas èn las compositas अव्ययीभाव cun यथा "sco" sco element anterior:

p.ex. यथाकामम् = कामो यथास्ति = "sco il desideri è, second il desideri, a disposiziun"

Fig.: यथाशक्ति
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

37.6. Sintactic

Tar ils verbs

• अस् 2P "esser"
• भू 1P
• कृ 8U

po star en funcziun preditiva in avverbio al lieu d'in adjectiv predicativ:

p.ex. तूष्णीं बभूव "el è daventà tacent, el ha tacitgì"

Fig.: तूष्णीं बभूवुः
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

37.7. Pronoms indefinids

I prons indefinids (pronomas senza definiziun) vegnan formads cun agiunta da

• -चिद्
• -चन
• अपि

al cas dal pronom interrogativ किम्.

per ex.

कश्चिद् = कश्चन = को ऽपि = "inqualchidà, inqualchissain"
कस्यचिद् = da inqualchidà

37.8. La dumonda da frasa

"Tgi?, co?, tge?, per tge raun? per tge motiv?
Tgi che na dumonda resta stupp."

कः कथं किं केन कस्मात्कस्मै । यो न पृच्छेन् मूर्खस्तिष्ठेत् ॥

Motto da Sesamstrasse, che è ina buna linea directiva per la vita ed il studi dal sanscrit

Vesa era Lecziun 4.

Bisogna differenziar

• Dumondas da parola (dumondas da cumpletament)
• Dumondas da frasa

En cas da dumondas da parola vegn dumandà davart in agen (कर्तृ), in object, ina activitad, in cuntegn u.s.v., per ex.

• tgi vegn?
• co fa Rama?
• a tgi ascolta el?
• co discurra ella sanscrit?
  *nua è la mamma?

En cas da dumondas da frasa vegn dumandà l'entir cuntegn da la frasa, per ex.

• va Rama oz a Ofterdingen?
• è quai corect, che ... ?

37.8.1. Dumondas da parola (dumondas da cumpletament)

Schema:

Pronom interrogativ/adverb interrogativ - frasa

Exemples:

को ग्रामं गच्छति = केन ग्रामो गम्यते = "Tgi va al vitg?"

किं बाला अधीयीरन् = "Tge duessan uffants midar?"

क्व रामो वसति = Nua abita Rama?

Abb.: किं बाला अधीयीरन्
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

37.8.2. Frondas da frasa

A l'emprima vista è mo dal context visibel sche ina frasa è ina fronda da domanda.

Schema I:

Verbum – il rest da la frasa

Exempl:

गमिष्यति ब्राह्मणबालो गुरुम् । "Vai il giuven brahman a l'insegnant?"

Schema II:

Particla da domanda (per ordinari al cumenzament da la frasa) – frasa

Las particlas da domanda pli impurtantas èn:

• अपि

• किम् (spetga per ordinari ina resposta negativa)

• कच्चिद्

Questas particlas correspundan al sign da domanda.

Exempl:

अपि सत्यम् । "È quai er ver?"

किं शक्नोति । "Po el uschè?"

कच्चित्क्षत्रियेण शत्रवो जिताः । "Ha il kṣatriya vinçì ils inimis?"

Nota: किम् po betg mo significar "tge?" ma er sco particla da domanda "per tge?, per che fin?". Specialmain cun l'instrumental (तृतीया):

किं क्रोधेन । "Per tge la collera? A che vala la collera? Tge vul dir la collera?"

37.9. Glosa

मूर्ख 3: stupid, fat, dumb m. stupp

मुनि m.: sav, ascet (da silentzi)

शाक्यमुनि m.: ascet dal clan dals शाक्य (kṣatriyas da कपिलवस्तु) = Buddha Gautama

Fig.: शाक्यमुनिः
(Sursa da l'imagines: Detagls)

दिन n.: di

वृक्ष m.: plant

Fig.: वृक्षः
(Sursa da l'imagines: Detagls)

मुख n.: bucca, vart, part davantana, cumenzament

37.10. Exercizi

A) Respondei a las suandantas dumondas en sanscrit cun agid da las paraulas inditgadas en parentesis. Traducì ils frars da dumonda.

Exempl: क आगच्छति (राम) । » राम आगच्छति । कस्मै ब्राह्मण्यन्नं ददौ ॥१॥ (भिक्षु, बाला, दास, भगवन्त्)

क आर्यसत्यान्यजानात् ॥२॥ (बुद्ध, शाक्यमुनि)

कुत्राग्निश्चीयते ॥३॥ (यज्ञस्थान, मही)

कदा ब्राह्माणा घृतमग्नौ जुह्वति ॥४॥ (यज्ञकाल, देवान् स्तु <Absolutiv>)

कस्मान्मतिमतयः पुण्यं चक्रुः ॥५॥ (स्वर्गलोभ, नरकभय, भीतनरकता)

किमेव शस्त्रं छिनत्ति ॥६॥ (शरीर, अजीव)

किंकामः शत्रुरार्यैः सह युयुधे ॥७॥ (धनं जि)

कया भिक्षुरादितः ॥८॥ (गुणवती शूद्रा)

कुतः सुपुनर्भवं गम्यते ॥९॥ (कृतपुण्यत्व, सुनीति)

केन शूद्रा न काम्येत ॥१०॥ (द्विजाति, ब्राह्मण, साधु)

किमर्थं सुगतो ऽगारादनगार्यं प्रवव्राज ॥११॥ (दुःखमोक्ष, मोक्षनयन्ती प्रज्ञा)

कस्याः पुत्र्रः कृष्ण आसीत् ॥१२॥ (देवकी)

Abb.: कृष्णः बलरामश्च
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

क्व मर्तुं सज्जना इच्छन्ति ॥१३॥ (काशी = वाराणसी)

Abb.: क्व मर्तुं सज्जना इच्छन्ति
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

केषां धर्मो वेदाध्ययनम् ॥१४॥ (द्विज, द्विजाति, आर्य)

कैर्वेदः प्रोक्तः ॥१५॥ (ऋषि)

कस्मिञ्जात आर्यः सुखमाप्नोति ॥१६॥ (पुत्र)

का नरा लुभ्यन्ति ॥१७॥ (सुरूपशरीरा, देवीरूपा)

के नराः सुरूपा लुभ्यन्ति ॥१८॥ (समोह, बुद्धिमन्त्)

कस्या इन्द्रः पुत्र्रं दास्यति ॥१९॥ (कृतव्रता पुण्यवती सुमतिब्राह्मणी)

B) Traducir:

किं स्थितप्रज्ञः प्रव्रजेत्किमगारे पुत्र्रेषु वसेत् ॥१॥ अपि गुरुः सत्यं जानाति ॥२॥ कच्चिच्छुद्रा द्विजदासाः ॥३॥ कच्छिच्छुद्रो भारमाबिभः ॥४॥

C) Traducir las siguientes अव्ययीभाव :

1. अति Postposiziun cun accusativ: "sur ... auza"

1. अतिमात्रम्
2. अतिवसन्तम्

2. अधि "en"

1. अधिहरि
2. अधिकेरलम्

Abb.: अधिकेरलं वर्तन्ते
(Sursa d'imagines: Detagls)

3. अनु "conform, lung, suenter"

1. अनुरूपम्
2. अनुदिनम्
3. अनुगङ्गम्
4. अनुविष्णुम्

4. अप "senza"

1. अपविष्णुम्

5. अभि "en direcziun a"

1. अभिमुखम्
2. अभ्यग्नि

6. आ "dapi, fin, inclusiv"

1. आबालवृद्धम्
2. आमरणम्

Abb.: आबालवृद्धं लंदननगरे ववृतिरे
(Sursa d'imagines: Detagls)

7. उप "prope"

1. उपवृक्षम्

Abb.: उपवृक्षं सीदन्ति
(Sursa d'imagines: Detagls)

8. यथा

1. यथास्थानम्

37.11. Exercizi da repetiziun

Traducir en sanscrit usand exclusivamain formas verbalas dal perfect:

Cun in vegl ch'è ì en in auter vitg, el è stà sfinì sutvia. El è ì per sa repusar al pie d'in manglier ch'era sin la vart. Sin quest arbul era fruits madirs. Il vegl ha avì il gust per quels fruits. Ma el na pudeva betg sa drizzar sin l'arbul e prender ils fruits. Per fortuna eran sin quest arbul qualchissas scimias, ch'han mangià fruits. Cun avair vis quels, il vegl è stà cuntent. Tge ha el fatg? El ha prendì qualchissas stailas, ha visà las scimias e lantschà. Las scimias arrabbiadas han prendì qualchissas fruits e lantschà quels sin il vegl. Il vegl ha prendì quels cuntentamain ed è ì en ses lieu desiderà. Vede, il destins dal vegl!