Lecziun 14

14.1. L'exprimi dal rapport tranter designads per substantivs: il genitiv (ṣaṣṭhī f. = षष्टी = sesc casusfin)

Sche il rapport dal designà per dus substantivs duess esser exprimì, vegn adina il genitiv (ṣaṣṭhī f. "sesc casusfin") duvrà. Il genitiv distinguescha da tut ils ulteriurs casos perquai, ch'el – cun paucs excepziuns – na serva betg per la determinaziun pli detagliada da l'acziun exprimida tras il verb, mabain per exprimer il rapport tranter persunas u cossas, las qualas vegnan designadas tras substantivs. Spessestas stat il genitiv sin la dumonda: A cui appartegna?

Exemples:

कवेः पुत्रः "Il figl dal poèt"

धनस्य लोभः "La avidad per la riqueza"

नगरस्यार्धम् "La mesa da la citad"

रामस्य कृतम् "L'acziun / Ina acziun da Rāma"

La posiziun normala da la paraula è:

Paracla determinanta en il genitiv — Substantiv pli detaglià en in auter casus

Genitiv e PPP:

Cun PPPs po il genitiv vegnir duvrà en plaz dal instrumental (tṛtīyā) per l'agens (kartṛ); En la construcziun cun il instrumental vegn il PPP considerà sco forma verbalica passiva (quai che stat en il instrumental designescha l'agens), en la construcziun cun il genitiv vegn il PPP considerà sco substantiv u adjectiv (quai che stat en il genitiv n'è uschia betg realmain l'agens).

Suenter Pāṇini 2.3.67 stat en il PPP il genitiv, sche il PPP ha in significà presentic (vair qua sur), l'instrumental, sche il PPP ha in significà dal temp passà:

रामस्येष्टं फलम् "La fruita che Rāma vul = La fruita, che Rāma vul actualmain"

रामेणेष्टं फलम् "La fruita, che Rāma ha vulì"

Naturalmain stat en in PPP neutrum singular, che vegn duvrà sco abstractum verbal – uschia sco substantiv – il genitiv.

14.2. Furmaziun dals genitivs (ṣaṣṭhī f. = षष्ठी)

Il genitiv vegn furmà cun stins verbals cun abstitziun dal stin dal stadi debil.

Genitiv da stins consonanticamain finents:

Suenter consonantas èn las finidas regularas dal genitiv:

• Singular: -as
• Plural: -ām

Stin nominal	Stin debil	Genitiv singular	Genitiv plural
guṇa-vant- गुणवन्त्	guṇa-vat- गुणवत्	guṇa-vat-as गुणवतस्	guṇa-vat-ām गुणवताम्
paśu-mant- पशुमन्त्	paśu-mat- पशुमत्	paśu-mat-as पशुमतस्	paśu-mat-ām पशुमताम्

Genitiv da stins vocalicamain finents, excetgà stins monosillabics da radichas e stins finents cun diphtong:

Plural:

Il genitiv plural da stins finents vocalicamain vegn furmà uschia:

-vocal lung final dal stin + -nām

Stin nominal	Genitiv plural
deva m. देव	devā-nām देवानाम्
phala n. फल	phalā-nām फलानाम्
devatā f. देवता	devatā-nām देवतानाम्
kavi m. कवि	kavī-nām कवीनाम्
śruti f. श्रुति	śrutī-nām श्रुतीनाम्
devī f. देवी	devī-nām देवीनाम्
paśu m. पशु	paśū-nām पशूनाम्
dhenu f. धेनु	dhenū-nām धेनूनाम्

Genitiv Singular da stossclins vocalics:

Il genetiiv singular da stossclins vocalics vegn furmà irregularmain ed è bain a memoria.

Stem	Genetiiv Singular
deva m. देव	devasya देवस्य
phala n. फल	phalasya फलस्य
devatā f. देवता	devatāyās देवतायास्
kavi m. कवि	kaves कवेस्
paśu m. पशु	paśos पशोस्
devī f. देवी	devyās देव्यास्
śruti f. श्रुति	śrutes / śrutyās श्रुतेस् / श्रुत्यास् (d.h. either we kavi or like devī)
dhenu f. धेनु	dhenos / dhenvās धेनोस् / धेन्वास् (d.h. either we paśu or like more-syllabic feminines on -ū)

Interrogativpronomen e demonstrativpronomen:

		kim	tad	etad	idam
Masculin / Neutrum	Genetiiv Singular	kasya कस्य	tasya तस्य	etasya एतस्य	asya अस्य
	Genetiiv Plural	keṣām केषाम्	teṣām तेषाम्	eteṣām एतेषाम्	eṣām एषाम्
Feminin	Genetiiv Singular	kasyās कस्यास्	tasyās तस्यास्	etasyās एतस्यास्	asyās अस्यास्
	Genetiiv Plural	kāsām कासाम्	tāsām तासाम्	etāsām एतासाम्	āsām आसाम्

Formengleichheit:

Cun tut ils stossclins nominalas cun excepziun dals masculina e neutra sin -a ed ils pronomens è la furma dal genetiiv singular identica cun la furma dal ablative (pañcamī "quint cas") singular!

Notai che cun stossclins consonanticus finalis ablative e genetiiv singular sun identics cun l'accusativ plural masculina e feminina!

14.3. Ulteriur davart l'usi dal genetiiv (षष्ठी)

Contrari a la regulaziun fundamentala sura vegn il genetiiv usà per exprimer l'object da quai ch'è verbs, p.ex. cun verbs dal remembrar:

देवानां स्मरति "El remembra ils dèus"

Cun tut quests verbs po l'object era esser en l'accusativ:

देवान्स्मरति "El remembra ils dèus"

Ulteriur pli tard.

14.4. Glossari

• śīla n. (शील) : (bon) caracter, moralitad
• bhūṣ-aṇa n (भूषण) : ornament
• dīpa m. (दीप) : lampada

Abb.: दीपाः
(Sursa d'imagines: Detagls)

• bala n. (बल) : violenza, forza, stärkezza; forsa d'armada, schiera
• bāla 3 (बाल) : giuvna, infantil, stulta; m. püvel
• bālā f. (बाला) : giuvna femna
• nara m. (नर) : um, uman
• śatru m. (शत्रु) : inimic
• loka m. (लोक) : mund; Sing. e Plur.: la glieut, ils umans, il püvel
• jala n. (जल) : aua
• jan 4 Ā (jāyate), Pass. janyate / jāyate, PPP jāta (जन् जायते जन्यते जायते जात) : nascher, emerger, apparir
• jan-a m. (जन) : creatura, uman, glieut
• vac 2 P (vakti, nagina 3. plur.!), Pass. ucyate, PPP ukta (वच् वक्ति उच्यते उक्त) : dir, parlar a (dvitīyā)
• uk-ti f. (उक्ति) : declaraziun, parola
• vac-ana n. (वचन) : il parlar, la parola
• vāk-ya n. (वाक्य) : parola, discurs

14.5. Subhāṣitāni = सुभाषितानि = Proverbis

Traducir ils suventins proverbs ed impara-los a memoria:

नीचो वदati न कुरुते वदति न साधुः करोत्येव ॥१॥

शीलं नरस्य भूषणम् ॥२॥

सत्येन जनानां सुखं भवति ॥३॥

पापा नराः स्वर्गं न लभन्ते ॥४॥

सत्यं लोकस्य दीपः ॥५॥

14.6. Exercizi

A) Fatsch il genitiv singular e plural a las suventas paraulas. Dar il significat ed il gender da las paraulas:

१. अनृत

२. ऋषि

३. पाद

४. बुद्धि

५. गुरु

६. स्वर्ग

७. नगर

८. धेनु

९. द्विज

१०. मुक्ता

११. विद्या

१२. वर्ण

१३. द्विजाति

१४. रूप

१५. प्रतिग्रह

१६. सोढ

१७. नायिका

१८. साध्वी

१९. अग्नि

२०. वैश्या

२१. लोक

२२. उक्ति

२३. शत्रु

२४. सुखवन्त्

२५. पुत्रवती

Abb.: पुत्रवती
(Sursa d’imagines: Detagl)

२६. जल

२७. मार्ग

२८. मोक्ष

२९. शूद्रा

३०. अन्न

३१. साधु

३२. नीति

३३. योध

३४. सत्यवन्त्

३५. लाभ

३६. मोह

३७. गति

३८. प्रश्न

३९. सृष्टि

४०. नेत्र

४१. गुरुता

४२. ईश्वर

४३. कारण

४४. कृत

४५. धर्मवन्त्

४६. युद्ध

४७. दर्शन

४८. धातु

४९. गूढा

५०. ईष्टा (2 significats)

५१. उदित

५२. इदम्

५३. किम्

Abb.: अयं बालः कस्याः पुत्रः ।
(Sursa d’imagines: Detagl)

B) Traducir:

१. ब्राह्मणस्य पुत्रो ब्राह्मण्या ग्रामं गतः । (2 pussaivladads)

२. यज्ञस्याग्निनान्नं दग्धम् ।

३. बुद्धः सत्यस्य बुद्ध्या मुक्तः ।

४. अधर्मो ऽनृतस्य वदनमित्यृषयो वदन्ति ।

५. नरा देवानां यज्ञैर्न मुच्यन्ते ।

६. बलवन्तः क्षत्रियाः शत्रूणां धनवन्ति नगराणि जयन्ति ।

७. कवेरुक्तिं शृण्वन्ति ।

८. कविर्देव्याः कृतं वदति ।

९. द्विजाः पशोर्लाभमिच्छन्ति ।

१०. रामः पुण्यवतो गुरोर्मन्त्रस्य स्मरति ।

११. अयं बालः कस्याः पुत्रः ।

१२. केषामिमानि गृहाणि ।

१३. कस्यान्नमनेनर्षिणेष्टम् ।

Abb.: केषामिमानि गृहाणि ।
(Sursa d’imagines: Detagl)