Exercizi 51

१. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, ९ - १२: आश्रमधर्मः

गृहस्तस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानार्षिभिर्वैवाह्यमृतुगाित्वं देवपित्रातिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ ९ ॥

In patrun da la casa ha da:

• avair in sustentaziun correspundenta a ses dharma spezial
• entrar en in connexiun matrimonial cun persunas da medema valur d'auter Gotra (Ṛṣi)
• avair relaziuns sexualas durant ils temps fertils da la femna
• onorar divinitads, antenats e gidasts
• esser generus cunter quels che dependeschan da el
• ed esser quai ch'è restà.

ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षाव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ १० ॥

In student dal Veda celibat ha da:

• studiar il Veda
• curar ritualmain il fieu
• executar aspersionas
• resguardar il vow da viver dal manjar da limosna
• restar cun l'Ācārya e s'occupar da el fin a sia mort, u cun il figl dal maister u cun in commember da la scola.

वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जाटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ ११ ॥

In eremit dal champ ha da:

• viver celibat
• giacer sin la terra
• purtar crivels da capil e pel d'antilopa
• executar sacrifici dal fieu ed aspersionas
• onorar divinitads, antenats e gidasts
• nutrirmis cun products dal champ.

प्रव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षाव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥

In ascet viandant senza patria ha da:

• suttametter ses sens
• betg cumenzar nov
• esser senza pussaivladad
• abdonar tut attachament
• resguardar il vow da viver dal manjar da limosna
• abitar en blers lieus en la natira selvadia
• esser intern ed extern pur.

---

२. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, १६ - १७: Davart la necessitad da resguardar il वर्णश्रमधर्म

तस्मात्स्वधर्मं भूतानां राजा न व्यभिचारयेत् ।
स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ १६ ॥

व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः ।
त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ १७ ॥

Perquai il re na ha betg da laschar s'allontanar ils essers da lur dharma spezial. Quai che realisescha ses dharma spezial, quai gauda suenter sia mort e en questa vita. Sche l'ordin dals nobels è ferm, sche stans ed stadis da vita èn stabilisads, alura viva la mund protegida tras las trais Vedeas pacificamain e na va betg sut.

---

३. बाण (७. Sec. d.C.): कादम्बरी

Reflexiuns dal papegai वैशम्पायन davart la vita da chaschader:

आसीच्च मे मनसि -- अहो मोहप्रायमेतेषां जीवितं साधुजनगर्हितं च चरितम् । तथा हि । पुरुषपिशितोपहारे धर्मबुद्धिः , अहारः साधुजनगर्हितो मधुमांसादिः , श्रमो मृगया , शास्त्रं शिवारुतम् , समुपदेष्टारः सद्सतां कौशिकाः , प्रज्ञा शकुनिज्ञानम् , परिचिताः श्वानः , राज्यं शून्यास्वटवीषु , आपानकमुत्सवः , मित्राणि क्रुरकर्मसाधनानि धनूंषि , सहाया विषदिग्धमुखा भुजंगा इव सायकाः , गीतमुत्सादकारि मुग्धमृगाणाम् , कलत्राणि बन्दीगृहीताः परयोषितः , क्रूरात्मभिः शार्दूलैः सह संवासः , पशुरुधिरेण देवतार्चनम् , मांसेन बलिकर्म , चौर्येण जीवनम् , भूषणानि भुजंगमणयः , वनकरिमदैरङ्गरागः , यस्मिन्नेव कानने निवसन्ति तदेवोत्ख्यातममूलमशेषतः कुर्वत इति चिन्तयत्येव मयि शबरसेनापतिः समुपाविशत् ॥

E mi è vegnì en la conscienza: Ah, lur vita consista principalmain en il cec; e lur proceder vegn criticà dals bun. Uschia per exempel: Els tegn la presentaziun da carne umana sco la retga religiun; lur nutriment consista en vin da mel, ch’è criticà dals bun, e carne ed autras chaussas; lur activitad è la chasa da caccia; lur doctrina è il ululà dals chacals; ils gufus èn lur maisters dal bun e dal mal; lur savida è la cuschina d’utschels; lur confidents èn chans; lur regn è en las selvas vididas; lur festa è l’ebrietad; lur amics èn arcs, ch’exerciteschan acziuns crudelas; lur companis èn saetas, la punta da las qualas è strocada cun venen sco serps; lur chant porta la ruina a l’auza confusa; lur dunnas èn las giuvnas furtadas d’auters; els vivan ensemen cun tigres crudels; cun il sang dals animals adoran els las divinitads; preschentan carne sco sacrifici; vivan dal rapin; lur ornament èn las gemmas da serps; lubricateschan lur membras cun il suc dal rutg dals elefants da selva; tut la selva, nua ch’els s’installein, radiseschan els cumplettamain – Cun quai ch’i pensava uschia, è il general dals Śabaras vegnì en ma stanza.

Fig.: Chasaders
(Sursa da l’imagina: Detagls)

---

४. Commentari dal भानुचन्द्र (१६. tschientaner)

Commentari al passadi precedent dal कादम्बरी:

आसीच्चेति । मे मम मनसि चित्त आसीद्बभूव । खेद इति शेषः । तदेव दर्शयति -- अहो इत्यादिना । अहो इत्याश्चर्ये । एतेषां भिल्लानां जीवितं प्राणितं मोहो ऽज्ञानं प्रायं प्रचुरं यत्र तादृशम् । चः पुनरर्थे । चरितमाचरणं साधुजनैः सज्जनजनैर्गर्हितं निन्दितम् । तदेव विशेषतो दर्शयति -- तथा हीति । पुरुषेति । पुरुषस्य पुंसो यत्पिशितं मांसं तस्य य उपहारो भगवत्यै नैवेद्यदर्शनं तस्मिन्धर्मबुद्धिः श्रेयोधीः । आहार इति । आहारः प्रत्यवसानं साधुजनैर्गर्हितो निन्दितो मधुमांसादिर्मधुः मद्यं माक्षिकं वा । मांसं प्रतीतम् । ते आदौ यस्येति बहुव्रीहिः । आदिशब्दात्कन्दादिपरिग्रहः । श्रम इति । श्रमः शक्तिसाधनायासो मृगयाखेटकः । शास्त्रमिति । शिवा सृगाली तस्य रुतं शब्दितं शास्त्रमुच्चस्वरवेदपाठः । प्रबोधजनकत्वसाम्यात्तदुपमानम् । सदिति । सदसतां शुभाशुभानां समुपदेष्टारो बोधकाः कौशिका उलूकाः । प्रज्ञेति । शकुनयः पत्त्रिणस्तेषां स्थूलमहत्त्वादिना ज्ञानं तदेव प्रज्ञा विवेकबुद्धिः । परीति । श्वानः सारमेयाः परिचिता विश्वासपालत्राणि । राज्यमिति । शून्यासु जनरहितासु विन्ध्याटवीषु राज्यं स्वामित्वम् । आपानकेति । उत्सवः संतुष्टिकार्यं तदेवापानमेवापानकम् । स्वार्थे कः । पानगोष्ठिका । मित्राणीति । क्रूरं यत्कर्म तत्साधनानि तद्धेtuभूतानि धनूंष्येव चापान्येव मित्राणि सहृदः । हितचिन्तकानीति यावत् । सहाया इति । विषेण दिग्धं मुखमाननं येषामेवंविधाः सायका बाणास्त एव सहाया इष्टकार्यकर्तृत्वात्साहाय्यकारिणः । क इव । भुजंगाः सर्पा इव । एतेषां विषदिग्धमुखत्वं स्वाभाविकम् । तेषामौपाधिकमिति भावः । गीतमिति । मुग्धा अनभिज्ञा ye मृगा हरिणास्तेषामुत्साहकारि स्तब्धताविधायि गीतं गानम् । कलत्रेति । परयोषितो ऽन्यस्त्रिय एव बन्दी ग्रहकस्तद्रूपत्वेन गृहीताः स्त्रीकृताः कलत्राणि स्वपत्न्यः । क्रूरेति । क्रूरात्मभिर्दुष्टात्मभिः शार्दुलैश्चित्रकैः समं संवासः सहावस्थानम् । पश्वेति । पशवो महिषास्तेषां रुधिरेण रक्तेन देवतार्चनं देवपूजनम् । मांसेनेति । मांसेन पिशितेन बलिर्हन्तकरस्तत्कर्म तत्कृत्यम् । चौर्येणेति । चौर्येण परद्रव्यापहारेण जीवनं प्राणधारणम् । भूषणनीति । भूषणान्याभरणानि भुजंगमणयः सर्परत्नानि । पर्वतवासित्वात्तेषां ते सुलभा इति भावः । वनेति । वनकरिणामरण्यहस्तिनां मदैर्दानवारिभिरङ्गरागो विलेपनम् । यस्मिन्निति । अनिर्दिष्टनामनि कानने वने निवसन्ति निवासं कुर्वन्ति तदेव काननमशेषतः समग्रत उत्खातमुत्पाटितं मूलं मध्यभागो यस्यैवंभूतं कुर्वते विदधत इति पूर्वोक्तप्रकारेण मयि चिन्तयति ध्यायति सत्येव ... ॥

Sanscrit academic

Sco da l'emprima introducziun al sanscrit dal commentari cumpetenta è:
Tubb, Gary A. & Boose, Emery R.: Scholastic Sanskrit: In manual per students. New York: American Institute of Buddhist Studies, 2007.

Fig.: Sanscrit academic
(sursa d’imagines: detagls)