Lecziun 48

A) Traduscha la ⟨⟩सुभाषितानि⟫ al cumenzament da la lecziun:

१. सत्यं वद ॥ १ ॥
Di la veritad!

२. धर्मं चर ॥ २ ॥
Agias conform al dretg ed a la consuetud!

३. मातृदेवो भव ॥ ३ ॥
Considera tia mamma sco deïtat!

४. गौरवं प्राप्यते दानात् ॥ ४ ॥
La dignitad vegn cuntanschida tras la generusitad.

५. श्वः कार्यमद्य कुर्वीit ॥ ५ ॥
Quai che fa basegns da vegnir fatg damain, duessas ti far oz. (Na rimballa sin deman quai che ti pos far oz!)

६. विद्याविहीनः पशुः ॥ ६ ॥
In um senza educaziun è in animal.

७. लाघवं वैयाकरणस्य भूषणम् ॥ ७ ॥
La curtadia è l'adurnament dal grammaticher.

Abb.: विद्याविहीनः पशुः
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

---

Traduziuns en il sanscrit (Imperativ)

B) Traduscha en sanscrit sut l'utilisaziun dal imperativ (preferentamain radichas da la 2. e 3. classa):

१. पुत्रं लब्ध्वा कुलं जहाहि ॥ १ ॥ (Oppure: ... जहीहि / जहिहि ॥)
Suenter ch'has ti gudagnà in figl, bandona la famiglia!

२. पौरवाः कृतपापेभ्यो बिभीत ॥ २ ॥
Discendents dal Puru, avais timur da quels che han fatg mal!

३. कन्या भिक्षुभ्यो ऽन्नं ददतु ॥ ३ ॥
Las giuvnas dunnas duessan dar nutriment als mendicants.

४. ब्रवाम ॥ ४ ॥ (Oppure: वचाम ॥)
Nus vulain discurrer.

Abb.: वचाम
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

५. "एहि भिक्ष" इति बुद्धो नरमुपसमपादयत् ॥ ५ ॥
Cun las paraulas "Veni, monac!" ha il Buddha acceptà l'um en la communitad.

६. सन्मानवाः स्त ॥ ६ ॥
Sias umens veritabels (discendents da Manus)!

७. शिवादिदेवान्स्तवानि ॥ ७ ॥
Jau vul laudar Śiva ed ils auters dieus.

८. आख्याहि ॥ ८ ॥
Narra!

९. नरकान्मिमीष्व ॥ ९ ॥
Mesura l'infern!

१०. एतेषु शयनेषु शेरताम् ॥ १० ॥
Els duessan giacer sin quels letgs.

११. पुरुषव्याघ्रा इन्द्रशत्रून्घ्नन्तु ॥ ११ ॥
Ils umens sco tigres duessan uccider ils inimis d'Indra.

१२. समाधेहि ॥ १२ ॥ (Oppure: समाधत्स्व ॥)
Concentra ti!

१३. अत्राध्वम् ॥ १३ ॥
Sias qua!

१४. तानि फलान्यदाम ॥ १४ ॥
Nus vulain mangiar quests fruits.

१५. दासो धेनुं दोग्धु ॥ १५ ॥
Il servient duessa mulscher la vacca.

१६. राजन्धर्मं जनांश्च पाहि ॥ १६ ॥
Re, protegia il dretg ed il pievel!

१७. शिष्याञ्शाधि वेदम् ॥ १७ ॥ (Oppure: ... शाधि ...)
Instruescha ils scolars il Veda!

१८. नवानि वस्त्राणि वस्ताम् ॥ १८ ॥
El duessa vestgir novs chapels.

१९. मम गृह आसताम् ॥ १९ ॥
Els duessan giacer en mia chasa.

२०. भर्तारो भार्या बिभ्रतु ॥ २० ॥
Marids duessan mantegnair lur consortas.

Abb.: तानि फलान्यदाम
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

---

Dretg da las femnas (स्त्रीधर्मः)

Dal मनुस्मृति ९:

अस्वतन्त्राः स्त्रियः कार्याः पुरुषैः स्वैर्दिवानिशम् ।
विषयेषु च सज्जन्त्यः संस्थाप्या आत्मनो वशे ॥ २ ॥
Ils umens duain render lur femnas di e notg dependentas. Femnas, ch'èssan attachadas als objectes dals sens, duain vegnir sut il propi control.

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
रक्षन्ति स्थाविरे पुत्रा न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ ३ ॥
Il bab la protegia en l'infanza, il consert en la giuventetgna, ed ils figls la protegian en la vegliadetgna; ina femna n'è betg apta per l'independenza.

काले ऽदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपनयन्पतिः ।
मृते भर्तरि पुत्रस्तु वाच्यो मातुररक्षिता ॥ ४ ॥
Criticabel è il bab, ch'el na la marida betg al temp giust; criticabel è il consert, ch'el na sa accosta betg a ella al temp giust; e criticabel è il figl, ch'el na protegia betg sia mamma suenter la mort dal bab.

सूक्ष्मेभ्यो ऽपि प्रसङ्गेभ्यः स्त्रियो रक्ष्या विशेषतः ।
द्वयोर्हि कुलयोः शोकमावहेयुररक्षिताः ॥ ५ ॥
Specialmain cunter motivs minimals duain las femnas vegnir protegidas; perquai che senza protecziun ellas pudessan stgürar duas famiglias en dolur.

इमं हि सर्ववर्णानां पश्यन्तो धर्ममुत्तमम् ।
यतन्ते रक्षितुं भार्यां भर्तारो दुर्बला अपि ॥ ६ ॥
Perquai ch'ella resguarda quai sco il pli aut dover da tut ils stans, s'impegneschan era conserts faibles da proteger lur muglier.

स्वां प्रसूतिं चरित्रं च कुलमात्मानमेव च ।
स्वं च धर्मं प्रयत्नेन जायां रक्षन्हि रक्षति ॥ ७ ॥
Qui protegia sias femnas cun cura, el protegia veritabel sia discendenza, ses stil da vita, sia famiglia, sasez e ses dover religiux.

पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते ।
जायायास्तद्धि जायात्वं यद् अस्यां जायते पुनः ॥ ८ ॥
Il consert entra en sia muglier, devien ad embriun e nascha lura qua; quai è il "esser da muglier" (जायात्वम्) da la muglier, che il consert nascha en ella reincident.

Abb.: अस्वतन्त्राः स्त्रियः कार्याः पुरुषैः स्वैर्दिवानिशम् ।
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)

Abb.: पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)