Lektion 3

En questa lecziun avais da aprender:

• il nominativ singular dal feminin
• il nominativ plural dal masculin e dal feminin
• la furmaziun dal feminin a partir da masculins
• Vokalsandhi
• Satzsandhi von -ās

3.1. Nominativ singular dal feminin

3.1.1. Nominativ singular sin -s

Anche las suentas nominalas, che finischan cun in vocal, furman il nominativ singular cun -s:

• Feminina en -i: per exempl śruti f. "l'udir" -- Nom. sg.: śrutis = ⟪श्रुतिस्⟫
• Feminina en -u: per exempl dhenu f. "vacca da latg" -- Nom. sg.: dhenus = ⟪धेनुस्⟫

3.1.2. Nominativ singular senza desinenza

Il nominativ singular vegn format senza desinentza:

• Feminina su -ā: per exempl devatā f. "divinitad" -- Nom. sg.: devatā = देवता
• Feminina su -ī: per exempl devī f. "diva" -- Nom. sg.: devī = देवी

Attenziun! Ultra quai existeschan nouns radicals femenins monosillabics su -ī, il qual cas nominativ singular finischa cun -s: per exempl dhī f. "pensament" -- Nom. sg.: dhīs = धीस्. Era lakṣmī (लक्ष्मी) f., tarī (तरी) f. "navet" e tantrī (तन्त्री) f. "chorda" furman irregularmain il cas nominativ singular cun -s: lakṣmīs = लक्ष्मीस्.

3.2. Furmaziun dals feminins als mascuins

Maskulina su -a:

• Feminin su -ā: p.ex. kṣatriya m. » kṣatriyā f. "femna da Kṣatriya" = क्षत्रिया
• Feminin su -ī: p.ex. brāhmaṇa m. » brāhmaṇī f. "Brahmanin" = ब्राह्मणी

Maschilins cun finala -u:

• Feminin cun finala -ī: per exempels sādhu m. » sādhvī f. (bon, sàint) = साध्वी
  (-u- davant vocala daventa -v-, perquai -u- + -ī » -vī)

3.3. Nominativ plural masculin e feminin

La desinenza dal nominativ plural en il masculin ed il feminin è -as.

• Masculina sur -a: deva- + -as » devās = देवास्
• Femina sur -ā: devatā- + -as » devatās = देवतास्
• Masculina sur -i: kavi- » kave- + -as » kavayas = कवयस्
• Femina sur -i: śruti- » śrute- + -as » śrutayas = श्रुतयस्
• Femina sur -ī: devī- + -as » devyas = देव्यस्
• Masculina sur -u: guru- » guro- + -as » guravas = गुरवस्
• Femina sur -u: dhenu- » dheno- + -as » dhenavas = धेनवस्

Nota: e è il nivel elevà (guṇa) per i, o è il nivel elevà per u.

3.4. Vokalsandhi

Vocalis simplas, quae vel non vel modo longitudine differunt, "coalescunt" in vocalem longam correspondentem:

• -a / -ā + a- / ā- » -ā-
• -i / -ī + i- / ī- » -ī-
• -u / -ū + u- / ū- » -ū-
• (-ṛ + ṛ- » -ṝ-)

e.g.

devatā + annapūrṇā » devatānnapūrṇā «Annapūrṇa è ina dea» = देवतान्नपूर्णा

(Annapūrṇā è la dea del nutrimento e da la cucina, considerata un'incarnazione di Pārvatī, consorte di Śiva.)

devī + indrāṇī » devīndrāṇī "Indrāṇī è ina deessa" = देवीन्द्राणी

(Indrāṇī è la consorte del dio Indra.)

Fig.: Indra ed Indrāṇī sin l' elefant Airavata, miniatura, Rājasthān, 1670/80
(Sursa da l'imagines: Detagls)

Vocalis simplas (praeter -a / -ā) ante vocales dissimiles per semivocem correspondentem substituitur:

• -i / -ī » -y-
• -u / -ū » -v-
• -ṛ » -r-
  exempli gratia

exempli gratia

devī + umā » devy umā "Umā ist eine / die Göttin" = देव्युमा

(Umā è in num per Pārvatī, la consorta da Śiva)

-a / -ā davant vocal diferent:

• -a / -ā + i- / ī- » -e-
• -a / -ā + ṛ- » -ar-
• -a / -ā + e- / ai- » -ai-
• -a / -ā + o- / au- » -au-

Per quest Sandhi val uschè il suandant schema:

per exempel

per exempel

p.ex.

śūdrā + itarā » śudretarā "Itarā es ina femna śūdra" = शूद्रेतरा

3.5. Satzsandhi von -ās

-ās wird vor allen stimmhaften Lauten durch -ā ersetzt.

p.ex.

dvijās + vaiśyāḥ » dvijā vaiśyāḥ "Vaiśyas èn naschidnas" = द्विजा वैश्याः

3.6. Glista da pleds

Imparar las suentas suventas:

śruti f. = श्रुति : l’udir, la tradiziun eterna (denominaziun per ils Veds e ils Brāhmaṇa).

smṛti f. = स्मृति : Actualisaziun, remembranza, actualisaziun meditativa = atgion, transmissiun (cuntracumpart a śruti). Cuntena:

• ils sis vedāṅga n. (वेदाङ्ग)
  1. śikṣā f. (शिक्षा): correcta pronunzia
  2. chandas n. (छन्दस्): metr
  3. vyākaraṇa n. (व्याकरण): gramatica
  4. nirukta n. (निरुक्त) : explicaziun da parolas, etimologia
  5. jyotiṣa n. (ज्योतिष) : astronomia, doctrina dal calendari
  6. kalpa m. (कल्प) : ceremonial
• śrautasūtra n. (श्रौतसूत्र) : ovras da scola per l'execuziun da las grans sacrificis
• gṛhyasūtra n. (गृह्यसूत्र) : ovras da scola per las ceremonias e sacrificis dal vitg dal di
• dharmasūtra n. (धर्मसूत्र) e dharmaśāstra n. (धर्मशास्त्र) : ovras da scola davart dretg ed usanza (comportaziun correcta)
• ils grans epes mahābhārata n. (महाभारत) e rāmāyaṇa n. (रामायण)
• ils purāṇa n. (पुराण)
• nītiśāstra n. (नीतिशास्त्र) : ovras da scola da la savida dal viver

smṛti è er specialmain in significaziun per ovras davart il dretg.

dhenu f. = धेनु : (Vacca da) latg.

paśu m. = पशु : animal domesticà da engreder, bestialitad (collectivum).

devatā f. = देवता : divinitad (abstracta e concreta).

brāhmaṇī f. = ब्राह्मणी : Brahmanin.

kṣatriyā f. = क्षत्रिया : Kṣatriya femina.

kṣatriyī f. = क्षत्रियी : Donna d'un Kṣatriya.

vaiśyā f. = वैश्या : femina Vaiśya.

śūdrā f. = शूद्रा : femina Śūdra.

śūdrī f. / śūdrāṇī f. = शूद्री शूद्राणी : femna d’in Śūdra.

devī f. = देवी : diva, spezialmain Durgā f. = दुर्गा, la consorta da Śiva = शिव.

Fig.: Durgā = दुर्गा, Orissa
(Fontana da l'immagina: Detagls)

sādhvī f. = साध्वी : fem. a sādhu.

gurvī f. = गुर्वी : fem. a guru.

asmitā f. = अस्मिता : "Identitad", quai dir, il (fals) creder: Jau ei quai, che vescha ecc.

ānvīkṣikī f. = आन्वीक्षिकी : Filosofìa (la scienza che arriva a sias conclusiuns tras argumetaziuns logicamain correctas).

upekṣā f. = उपेक्षा : Ignoranza, imperturbabilitad.

karuṇā f. = करुणा : Cunfluenza, cumpassiun.

muditā f. = मुदिता : gaud, spezialmain gaud cun auters (cuntrari a gelusia).

3.7. Exercizi

A) Metter las suentas en il plural:

1. dvijo brāhmaṇaḥ = द्विजो ब्राह्मणः
2. dvijaḥ kṣatriyaḥ = द्विजः क्षत्रियः
3. dvijo vaiśyaḥ = द्विजो वैश्यः
4. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
5. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
6. guruḥ kaviḥ = गुरुः कविः
7. sādhvī brāhmaṇī = साध्वी ब्राह्मणी
8. devatā guruḥ = देवता गुरुः
9. paśur dhenuḥ = पशुर्धेनुः
10. gurvī sādhvī = गुर्वी साध्वी

B) Formai sentenzes nominalas per inserir:

1. śrutis ... (veda) = श्रुतिस् ... वेद
2. paśus ... (dhenu) = पशुस् ... धेनु
3. devī ... (durgā, umā, indrāṇī) = देवी ... दुर्गा, उमा, इन्द्राणी
4. devatā ... (mīnākṣī, annapūrṇā) = देवता ... मीनाक्षी, अन्नपूर्णा
5. śūdrā ... (itarā) = शूद्रा ... इतरा

C) Traduscha en il feminin:

1. gurur brāhmaṇaḥ = गुरुर्ब्राह्मणः
2. sādhur guruḥ = साधुर्गुरुः
3. kṣatriyaḥ sādhuḥ = क्षत्रियः साधुः

D) Traducir en sànscrit:

1. Umā è ina deessa.
2. Umā è ina deessa.
3. Il Veda è śruti.
4. Las magisteras èn deessas.
5. Las muolas da latg èn animals domestichads.
6. Poëtas èn magisters.
7. Ils umans sants èn Śūdras.