Lecziun 50

50.1. Furmaziun nominala: augment regular

La furmaziun regulara succeda en il sanscrit cun ils sufixs तद्धित

• -तर (fem.: तरा) en il "comparativ"
• तम (fem.: तमा) en il "superlativ"

Quests ils sufixes vegnan agiuntads als adjektivs al stem masculin. A nouns cun fluctuaziun dal stem vegnan els agiuntads al stem debel, che ha la furma sco avant la finiala -su dal locativ (पञ्चमी) plural.

Abb.: लोकस्योत्तमो गिरिः
सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Mount Everest
(Sursa da l’imagina: Detagls)

Sinn:

Il "cumparativ" significat, sche nagin object da cumparegliaziun è expressà: "quai, fitg, memia":

p.ex. सुचितर 3 "relativ pur", "molto pur", "trop pur"

Quand in exprime l'object comparé, celui-ci est au cas ablatif (पञ्चमी). Le comparatif + l'ablatif correspond à l'augmentation avec "que" en allemand.

p.ex. देवदत्ताद्रामो धीमत्तरः = litteralmain: "da Devadatta veseva Rāma è pli sagè" = "Rāma è pli sagè che Devadatta"

Il "superlativ" significia, negin object da cumpareglia n'è exprimì: "extremamain, fitg":

p.ex. सत्तम 3 (a सन्त्) "extimamain, fitgion"

Sch'e exprima in'na object da cumparegianza, alura stat quest'en il genitiv (षष्ठी) ("da", "sot") e il superlativ correspunda al superlativ tudestg (stadi maximal):

per exempl द्विजानां सत्तमः = "il meglier dals naschids duaschients"

I sufixs -तर e -तम pon betg mo vegnir applicads sin adjectivs, ma er sin substantivs, indeclinablia ed anc formas verbalas:

Ezempels:

गजतम m. "l'elefant meglier" (गज) (era ercla da Buddha)

गोतम m. "il pli grond buei" (गो) u: "il pli rich da vats"

उद् Indekl. "sün", "sür" » उत्तर 3 "plü" » उत्तम 3 "sürmaun"

Quai che questis suffigens sajan adina en la furma adverbiala:

• -तराम्
• -तमाम्

Ezempels:

पचतितराम् "el/ella/cuocia megliu"

पचतितमाम् "el/ella/El/la cuocia meglier"

Questa furma han er quels suffixes era, sche els sa preschentan ad in indeclinabel ed il pled derivà vegn duvrà adverbialmain:

z.B. सुतराम् (a सु) "meglier mod" (adverbial)

Fig.: का पचतितमाम्
Lisu = 傈僳族, अरुणाचल प्रदेश
(Imàgin da la surdatta: Detagls)

50.2. Vocabulari

ध्रुव 3: ferm, immutabel

निषेक m.: aspersion, fertilisaziun, fluid, ejaculaziun, ceremonia da la concepziun

पण्डित 3: savi, savent, erudi

मन् + अव 4Ā अवमन्यते : disprezzar, menprezzar

मन्त्रिन् 3: ratgebend ; m.: Berater, Ratsherr, Minister

Fig.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), minister da l'uniun en il ministeri da scienza e tecnologia e ministeri da las scienzas da la terra (dapi il 2006)
(Sursa da l'imagia: Detagls)

रहस् n.: secret, solitari

रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : vegnir blessà, fallir, donnegiar

Perf. II रिरेष, रिरिषुर्
Fut. रेषिष्यति
Pass. रिष्यते
Kaus. रेषयति
PPP रिष्ट

लुप् 6U लुम्पति : rompre, distr

Perf. II लुलोप, लुलुपे
Fut. लोप्स्यति
Pass. लुप्यते
Kaus. लोपयति
PPP लुप्त
Inf. लोप्तुम्
Gerundiv लुप्य । लोप्य

विधि m.: er: destì (a विधा)

वृष् 1P वर्षति : regnar (per la mai part cun in कर्तृ -- in dios u ina nuvola)

Perf. II ववर्ष, ववृषुर्
Fut. वर्षिष्यति
Pass. वृष्यते
Kaus. वर्षयति
PPP वृष्ट
Inf. वर्षितुम्
Absol. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Absol.-वृष्य

Abb.: महामेघो वर्षिष्यति
Arrivada dal monsun, Bangalore ಬೆಂಗಳೂರು
(Sursa da l’imagina: Detagls)

संयक् Adv.: correct, veritabel, en il mod’ adequà; cumplettamain

आदित्य m.: Sun ; pl.: Āditya : ina certa classa da divinitads

Imm.: आदित्यः
(Sursa d’imagia: Detagls)

सर्व 3: mintgin, tut

Declinaziun sco यद् (eccepziun: Nom.Akk.sg.Neutrum)

	Singular एकवचनम्				Plural बहुवचनम्
	Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसकम्	Femininum स्त्री	Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसकम्	Femininum स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	सर्वस्	सर्वम्	सर्वा	सर्वे	सर्वाणि	सर्वास्
2. Accusativ २. द्वितीया	सर्वम्	सर्वम्	सर्वाम्	सर्वान्	सर्वाणि	सर्वास्
3. Instrumental ३. तृतीया	सर्वेण		सर्वया	सर्वैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	सर्वस्मै		सर्वस्यै	सर्वेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	सर्वस्मात्		सर्वस्यास्	सर्वेभ्यस्
6. Genitiv ६. षष्ठी	सर्वस्य		सर्वस्यास्	सर्वेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	सर्वस्मिन्		सर्वस्याम्	सर्वेषु

वै : Partikel, der das vorangehende Wort betont: fürwahr, wahrlich, aber

इह Adv.: quaiv, quaiv sin la terra, qua; ussa. Avant sustantivs en locatiu (षष्ठी) equivalent a अस्मिन्, अस्याम्

कल्प m: regulaziun, usanza, ritual ; perioda dal mund (a कॢप्)

कल्याण 3 (f.: कल्याणी) :bun

Imm.: कल्याणी
(Sursa d'imagia: Detagls)

कु- : sco element avant dals cumponids: mal

Imm.: कुनगरम्
धारावी, मुंबई
(Sursa d’imagia: Detagls)

चक्ष् 2Ā चष्टे 2.pl. Ā चड्ढ्वे : vesair

Perf. चचक्षे
en ils auters temps betg duvrà

चक्ष् + प्र 2Ā प्रचष्टे : raquintar, tegnair per, numnar

देश m.: Lieu, plaz, pais, regiun

50.3. Exercizi da translaziun

A) Per ripeter la declinazione: il seguente verso contiene tutte le forme declinate al singolare di गुरु m.:

गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥

Abb.: गुरुमेव भजे
Ganeshpuri, 80 km da Mumbai (मुंबई) lunsch
(Fontana da l'imagines: Detagls)

B) Tradusci:

मनुस्मृति ४, १७८

येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥१॥

मनुस्मृति ३, ६३

कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥२॥

मनुस्मृति ३, ६०

संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥३॥

मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: Davart dal sacrifici

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥४॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥५॥

योगसूत्र २, १६ - १७

हेयं दुःखमनागतम् ॥६॥
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥७॥

Explicaziun:
द्रष्टृदृश्ययोः : Gen.Lok.m.n.f.Dual (Dualdvandva)

कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: davart consiliers dal re

न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयानमतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥८॥

मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definiziun da आचार्य, उपाध्याय, गुरु

उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमधापयेत्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥९॥

एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥१०॥

निषेकादीनि कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥११॥

Explicaziuns:
निषेकादीनि : Nom.Akk.pl.Neuterum