Lecziun 26
26.1. La lescha da cerebralisaziun per -s- en il intern da la parola
-s- vegn sustituida cun -ṣ-, sche k, r, l u in vocal — a, ā excetgà — precedescha immediatamain u mo separà da अनुस्वार u विसर्ग e suonda in auter sun che ṛ, r.
A quest da quest Sandhi suandassan दुस्- avant gutturals e labials senza voç en cumposts.
Ezempels:
तेषाम् (da: te-sām)
aber: तासाम् (tā-sām)
26.2. Gesetz der Cerebralisierung von Dentalen im Wortinneren
Las consonantes oclusivas dentales vegnan sustituidas da las correspondentas consonantes retroflesas suenter consonantas retroflesas (incluì -ṣ-):
- iṣ + -ta = iṣṭa (इष्ट)
- ti + sth + a + ti = tiṣṭhati (तिष्ठति)
(ṣ per ilavant i, ṭh per ilavant ṣ)
26.3. Wortsandhi per palatals, gutturals, ṣ, h + -s
-k, -kh, -g, -gh; -c, -j; -ś, -ṣ; -h + s- » -kṣ
Ejemples vesair suttamain
26.4. La lescha da la dissimilaziun da Grassmann
Ina consequenza directa da duas aspiradas (aspirada - vocal - aspirada) è la perdita da la aspiraziun dal emprim son:
Esempel:
*dhu(gh) » du(g)h
Perd la sfiada per consequenza da las legias da las vuschs, alura appariscia la sfiada puspè al emprim son.
Ezempels: vesair giu il futur da दुह् e बुध्
Abb.: Hermann Graßmann
(Sursa d’imagines: Detagls)
26.5. Wortsandhi per -m, -n avant sibilants
Davant da consonantas fricativas vegnan -n e -m sustituids da -ṃ-:
Esempel: v. sutta Futur da मन्
26.6. Utilisaziun dal futur simpl (ऌत्, भविष्यन्ती f.)
Il futur simpli (ऌत्, भविष्यन्ती f.) exprima:
- la futura
- ina acziun intenziunada u volida ("jau vegn ir", "jau vul ir")
- ina expectativa ("quai succederà uschè")
- speranza
- temenza
- probabilitad
- avista dal locutur
- command
Il futur stat en parta en concurrenza cun l'optativ (vair pli tard).
p. ex. व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति = "Ina persuna che vul far in vow va al temple."
Fig.: व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति
(Sursa d'imaginas: Detagls)
26.7. Formaziun dal futur simpel (ऌत्, भविष्यन्ती f.)
Futur simpel:
Futurstem + Primärendung
Futurstem:
(per la mai part) radich da grond nivel + -sya
u
(per la mai part) radich da grond nivel + -i- + -sya (= - iṣya)
Quala radich ha quala furmaziun dal futur stem, sto ins midar cun las furmas da stem!
En general correspunda la furma da la radich e la vocal da giunch dal futur cun l'infinitiv.
Certainas radichs pon il futur opziunalmain cun e senza vocala da giunch -i- furmar.
Il participi Parasmaipada dal futur vegn furmà per agiuntar il suffiss -nt- al stem dal futur, feminin facultativamain sin -ntī u -tī:
कृ : करिष्यन्त्, करिष्यन्ती / करिष्यती
Ezempels:
| Radix | Futur 3. sg. P (Ā) |
|---|---|
| नी | नेष्यति |
| भू | भविष्यति (भो + इ + स्य + ति) |
| दिश् | देक्ष्यति (देश् + स्य + ति) |
| दृश् | द्रक्ष्यति |
| पच् | पक्ष्यति |
| प्रच्छ् | प्रक्ष्यति |
| यज् | यक्ष्यति |
| सृज् | स्रक्ष्यति |
| पद् | पत्स्यति |
| अद् | अत्स्यति |
| दुह् | धोक्ष्यति (दोग् + स्य + ति) |
| बुध् | भोत्स्यते (बोध् avant consonne sourde = भोत्) |
| मन् | मंस्यते (मन् + स्य + ते) |
26.8. Exercizi
Furmà las formas da futur correspundentas en numer, persuna e genus verbal (Parasmaipada, Ātmanepada):
A) senza vocali di legame -i-:
- अत्ति
- प्राप्नुवन्ति
- सम्यन्ति
- विजयन्ते
- दहन्
- आदिशन्ति
- दोग्धि
- पश्यति (Futur da दृश् formar)
- उपानयन्ति
- पचति
- उपपद्यन्ते
- पिबति
- पृच्छति
- बुध्यन्ते
- मन्यते
- मुञ्चति
- यजते
- युध्यन्ते
- भजति
- कृषति
- क्रुध्यन्ति
- दुष्यति
- द्वेष्टि
- पान्ति
- सीदति
- लभते
- वक्ति
- प्रविशन्ति
- शक्नोति
- शृणोति
- सिञ्चति
- सुन्वन्ति
- सृजति
- स्तौति
- तिष्ठति
B) Cun vocal da giunt -i-:
- अस्यति
- आसते
- इच्छति
- संस्करोति
- खादति
- लुभ्यति
- तनुते
- उपागच्छन्ति
- चरति
- जायन्ते
- नृत्यति
- सहते
- पतन्ति
- रोदिति
- प्रभवति
- म्रियन्ते (en futur Parasmaipada)
- जीवन्ति
- रक्षति
- वदति
- स्मरति
- घ्नन्ति
- अर्हन्ति
- कुप्यन्ति
C) Futur optionel cun e senza -i-:
- मुह्यन्ति
- वर्तते
- अश्नुवते (en il futur Parasmaipada)