Lecziun 26

26.1. La lescha da cerebralisaziun per -s- en il intern da la parola

-s- vegn sustituida cun -ṣ-, sche k, r, l u in vocal — a, ā excetgà — precedescha immediatamain u mo separà da अनुस्वार u विसर्ग e suonda in auter sun che ṛ, r.

A quest da quest Sandhi suandassan दुस्- avant gutturals e labials senza voç en cumposts.

Ezempels:

तेषाम् (da: te-sām)

aber: तासाम् (tā-sām)

26.2. Gesetz der Cerebralisierung von Dentalen im Wortinneren

Las consonantes oclusivas dentales vegnan sustituidas da las correspondentas consonantes retroflesas suenter consonantas retroflesas (incluì -ṣ-):

• iṣ + -ta = iṣṭa (इष्ट)
• ti + sth + a + ti = tiṣṭhati (तिष्ठति)
  (ṣ per ilavant i, ṭh per ilavant ṣ)

26.3. Sandhi da las paraulas per palatals, gutturals, ṣ, h + -s

-k, -kh, -g, -gh; -c, -j; -ś, -ṣ; -h + s- » -kṣ

Ejemples vesair suttamain

26.4. La lescha da la dissimilaziun da Grassmann

Ina consequenza directa da duas aspiradas (aspirada - vocal - aspirada) è la perdita da la aspiraziun dal emprim son:

Esempel:

*dhu(gh) » du(g)h

Perd la sfiada per consequenza da las legias da las vuschs, alura appariscia la sfiada puspè al emprim son.

Ezempels: vesair giu il futur da  दुह् e  बुध्

Abb.: Hermann Graßmann
(Sursa d’imagines: Detagls)

26.5. Sandhi da las paraulas per -m, -n avant sibilants

Davant da consonantas fricativas vegnan -n e -m sustituids da -ṃ-:

Esempel: v. sutta Futur da मन्

26.6. Utilisaziun dal futur simpl (ऌत्, भविष्यन्ती f.)

Il futur simpli (ऌत्, भविष्यन्ती f.) exprima:

• la futura
• ina acziun intenziunada u volida ("jau vegn ir", "jau vul ir")
• ina expectativa ("quai succederà uschè")
• speranza
• temenza
• probabilitad
• avista dal locutur
• command

Il futur stat en parta en concurrenza cun l'optativ (vair pli tard).

p. ex. व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति = "Ina persuna che vul far in vow va al temple."

Fig.: व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति
(Sursa d'imaginas: Detagls)

26.7. Formaziun dal futur simpel (ऌत्, भविष्यन्ती f.)

Futur simpel:

Futurstem + Primärendung

Futurstem:

(per la mai part) radich da grond nivel + -sya
u
(per la mai part) radich da grond nivel + -i- + -sya (= - iṣya)

Quala radich ha quala furmaziun dal futur stem, sto ins midar cun las furmas da stem!
En general correspunda la furma da la radich e la vocal da giunch dal futur cun l'infinitiv.
Certainas radichs pon il futur opziunalmain cun e senza vocala da giunch -i- furmar.
Il participi Parasmaipada dal futur vegn furmà per agiuntar il suffiss -nt- al stem dal futur, feminin facultativamain sin -ntī u -tī:

कृ : करिष्यन्त्, करिष्यन्ती / करिष्यती

Ezempels:

Radix	Futur 3. sg. P (Ā)
नी	नेष्यति
भू	भविष्यति (भो + इ + स्य + ति)
दिश्	देक्ष्यति (देश् + स्य + ति)
दृश्	द्रक्ष्यति
पच्	पक्ष्यति
प्रच्छ्	प्रक्ष्यति
यज्	यक्ष्यति
सृज्	स्रक्ष्यति
पद्	पत्स्यति
अद्	अत्स्यति
दुह्	धोक्ष्यति (दोग् + स्य + ति)
बुध्	भोत्स्यते (बोध् avant consonne sourde = भोत्)
मन्	मंस्यते (मन् + स्य + ते)

26.8. Exercizi

Furmà las formas da futur correspundentas en numer, persuna e genus verbal (Parasmaipada, Ātmanepada):

A) senza vocali di legame -i-:

1. अत्ति
2. प्राप्नुवन्ति
3. सम्यन्ति
4. विजयन्ते
5. दहन्
6. आदिशन्ति
7. दोग्धि
8. पश्यति (Futur da दृश् formar)
9. उपानयन्ति
10. पचति
11. उपपद्यन्ते
12. पिबति
13. पृच्छति
14. बुध्यन्ते
15. मन्यते
16. मुञ्चति
17. यजते
18. युध्यन्ते
19. भजति
20. कृषति
21. क्रुध्यन्ति
22. दुष्यति
23. द्वेष्टि
24. पान्ति
25. सीदति
26. लभते
27. वक्ति
28. प्रविशन्ति
29. शक्नोति
30. शृणोति
31. सिञ्चति
32. सुन्वन्ति
33. सृजति
34. स्तौति
35. तिष्ठति

B) Cun vocal da giunt -i-:

1. अस्यति
2. आसते
3. इच्छति
4. संस्करोति
5. खादति
6. लुभ्यति
7. तनुते
8. उपागच्छन्ति
9. चरति
10. जायन्ते
11. नृत्यति
12. सहते
13. पतन्ति
14. रोदिति
15. प्रभवति
16. म्रियन्ते (en futur Parasmaipada)
17. जीवन्ति
18. रक्षति
19. वदति
20. स्मरति
21. घ्नन्ति
22. अर्हन्ति
23. कुप्यन्ति

C) Futur optionel cun e senza -i-:

1. मुह्यन्ति
2. वर्तते
3. अश्नुवते (en il futur Parasmaipada)