Lecziun 22

22.1. Das Absolutivum (क्त्वा । ल्यप्)

Sch'ins vul exprimir en sanscrit ch'ina acziun da l'agens (कर्तृ) precedescha ina autra acziun da l'agens u ch'ella l'accompagna sco circumstanza, dovra ins l'absolutiv (क्त्वा । ल्यप्). Vale da dir:

«suenter ch'el ha fatg quai, fa el tglat» ; «el fa quai, lura fa el tglat» ; «sco consequenza da quai fa el tglat» ; «jau sun vegniu, jau hai vesì, jau hai meffidì» e.a.

L'absolutiv è in adverb verbal, quai vul dir ch'el n'è ni conjugabel ni declinabel, ma el ha adina – cun paucas excepziuns – il medem agens (कर्तृ) sco l'acziun a la quala l'acziun designada tras l'absolutiv precedescha u l'accompagna. L'agens da l'absolutiv stat uschia en nominativ (प्रथमा) u instrumental (तृतीया).

Naven dals cumposits è l'absolutiv in dals medieds d'expressiun ils pli frequents en sanscrit.

Tar la translaziun en rumantsch evites'ins da dir adina «suenter». Ins dovria empè da quai las furmas d'expressiun usitadas en rumantsch per la successiun temporala.

Schema:

(naivna determinaziun per l'absolutiv: circumstanzia, object e c.p.) - absolutiv - absolutiv - ... - absolutiv - ... agent + frasa verbala (en activ u passiv)

Esempis:

गृहं प्रविश्य बालां दृष्ट्वा नरो वदति = construcziun dal passiv: गृहं प्रविश्य बालां दृष्ट्वा नरेणोद्यते
"L'um entra en la chasa, vescha la pitschna uffanta e s'adressa a ella."

Plural: गृहं प्रविश्य बालां दृष्ट्वा नरा वदन्ति ।

22.2. Furmaziun dal absolutiv

Furmaziun dal absolutiv

• Verbs senza preverb: Absolutiv sin -tvā
• Verbs cun preverb: Absolutiv sin -ya bzw. -tya

22.2.1. Verbs senza preverb: Absolutiv sin -त्वा

Furmaziun:

(la plipart) tschancun da radis a bass stadi en la furma ch'ella ha avant il PPP + -tvā (-त्वा)

Verschieid cul a- / an- se gargia cun il suffiss -त्वा : अकृत्वा "senza avair fatg"

Esempis:

आप्त्वा "suenter ch'el / ella / el / jau / ti / nus / vus / els ha / avaian attingì"

आसित्वा "suenter ch'el (...) era sesedat / è sesedat"

इत्वा "suenter ch'el (...) era ì / è ì"

स्थित्वा "suenter ch'el (...) era stat / è stat"

जित्वा "suenter ch'el (...) ha / aveva victorisà"

उक्त्वा "suenter ch'el (...) ha / aveva tschatschà"

22.2.2. Verbs cun preverb

22.2.2.1. Radischs sin vocal lung (ora marvegl -ā) u sin consonant

(la plipart) radis a bass stadi + -ya

Esempis:

उपनीय "suenter ch'el (...) ha manà tiers"

प्रभूय "suenter ch'el (...) è stà sutsert" "suenter ch mein ha giu la pussanza"

प्राप्य "suenter ch'el (...) ha retschet / aveva retschet"

22.2.2.2. Radischs sin -ā

radis a halt stadi nuncambiada + -ya

Esempi:

उपस्थाय "suenter ch'el (...) era tiers passeggià" ; (ma senza preverb: स्थित्वा)

22.2.2.3. Radischs che fineschan en il stadi bass sin -i, -u, -ṛ curz

radis a bass stadi + -tya

Esempis:

प्रस्तुत्य "suenter ch'el (...) ha laudà aut"

विस्मृत्य "suenter ch'el (...) ha ublià"

संस्कृत्य "suenter ch'el (...) ha preparà per la sacrificial"

22.2.2.4. Radischs sin -am / -an, che fineschan en il stadi bass sin -a

Opziunal:

Radis sin -am / -an + -ya

u:

Radis sin -a + -tya

Esempi:

विगम्य u विगत्य "suenter ch'el (...) è passà / era passà"

22.3. Glieud da pleds

काम m.: giavisch, desideri; don giavischà, voluntad, dieu d'amur

कामम् Acc. adverbial: tenor giavisch, tenor voluntad

Abb.: कामदेवः
19. Jhdt
(fontana d’imagines: Detagls)

शक् 5 P शक्नोति Pass. शक्यते PPP शक्त Inf. शक्तुम् : esser abel, pudair

daquest:

शक्ति f.: la pussaivladad, la pussaivladad, la capacitad; er: pussaivladad divina, personifitgà sco cumpagna feminina specialmain da शिव

शक्र m.: il putent (nomi da इन्द्र)

Fig.: दुर्गाशक्तिः
Kolkatta = কলকাতা
(fontana da l'imagia: detagls)

अर्ह 1 P अर्हति Pass. अर्ह्यते PPP अर्हित Inf. अर्हितुम् : meritar (esser degn da), dar il dretg, esser obligà a, stuair (en la 2. persuna vegn अर्ह् + infinitiv savens dovrad sco cumand moderat: "ti duessas")

अर्हन्त् 3 Part. Präs. P: in degno. En Buddhismus e Jainismus: in chavaglia che ha cuntanschì la liberaziun definitiva

व्रत n.: vart, dever religiux, observanza religiusa (in chavaglia fa in vart a la deïtat per ottener quaicosa da ella. Exempl: ina mamma fa il vart da donar sia figliah sco prostituta dal templ (देवदासी) sche sia figliah vegn puspè sana. व्रत impurtantas ozendi: digiun; abstinenza da mangiativas ch'ins ama; abstinenza sexuala; leger scrittiras saccradas; execuziun da certs ritgs; nutrir brahmins e simiglient. Curtamain davart व्रत: Walker, Hindu World Vol. II, p. 581s. Detagliadamain: P. V. Kane: History of Dharmaśāstra Vol. 5,1 p. 1 - 462. Qua p. 253 - 462 lista da व्रत e festivitads religiusas ("la suandanta lista ... na pretendia betg d'esser cumplettamain exhaustiva" !!!)

चर् 1 P charati Pass. charyate PPP charita Inf. charitum (Sanskrit: चर् 1 P चरति Pass. चर्यते PPP चरित Inf. चरितुम्) : pasciar, vagiar, mover-se, agir, exercitar, realisar (per exempl व्रतं चर्: practicar in vow, specialmain abstinence sexual)

daquest:

चर ३: mobil; n.: il mobil = animals (en cumpareglia cun las plantas)

चरण n., m.: pied

चरित n.: stil de vita, acziuns da vita

ब्रह्मचर्य n.: adempiment dal Vedānta (⟪ब्रह्मन्) = stud dal Vedānta en il prim stadi da vita (quell dal ब्रह्मचारिन्), il qual exigit ina chastitad sexuala stretga; perquai er: chastitad sexuala, stil da vita celibatar

Abb.: धेनवश्चरन्ति
Goa = गोंय
(fonte da l’imagines: Detagls)

22.4. Exercizi

A) Formatez e traduscha il absolutiv als suandants verba:

1. आप्
2. प्राप्
3. समास्
4. आस्
5. समि
6. संस्कृ
7. कृ
8. गम्
9. उपगम् (2 formas)
10. जि
11. विजि
12. तन्
13. दह्
14. उपदिश्
15. नी
16. पच्
17. उपपद्
18. पा १
19. प्रच्छ्
20. बुध्
21. सम्बुध्
22. भज्
23. भू
24. प्रभू
25. मन्
26. मुच्
27. विमुच्
28. मृ
29. यज्
30. लभ्
31. उपलभ्
32. वच्
33. प्रवच्
34. वद्
35. प्रवद्
36. हन्

B) Tradurretzis e resvulvischa las cumpostaziuns en Sanscrit:

अन्नं पक्त्वा ब्राह्मणदासो ऽत्ति ॥१॥

इष्टदेवतापूजां कृत्वेन्द्रादिदेवान्सद्ब्राह्मणाः स्तुवन्ति ॥२॥

प्रस्थाय रामः सपुत्रः सद्गुरुश्रवणार्थेन ब्राह्मणग्रामं गच्छति ॥३॥

अनिष्ट्वा नरो भगवद्भक्तिमात्रेणापि मोक्षमाप्नोति ॥४॥

गृहगर्भं प्रविश्य ब्राह्मणपुत्रमुपस्थाय क्षत्रियशूरो वक्ति ॥५॥

सम्बुध्य दुःखाद्यार्यसत्यानि प्रोच्य सुगतो मोक्षमार्गेण नरान्नयति ॥६॥

मन्त्रं विस्मृत्य यजन्यज्ञदोषं करोति ॥७॥

धनं प्राप्य बुद्धमार्गभिक्षवो दुष्यन्ति ॥८॥

अनार्यशत्रुभिः संगत्य नरसिंहा विजयन्ते ॥९॥

पुण्यं कृत्वा सत्यमेवोदित्वा नरो नरकं नोपपद्यते ॥१०॥

C) Create passive constructions from the above sentences (except sentences 8 and 10)

Abb.: अन्नं पक्त्वा
(Fonte da l'imagina: Detagls)