Lecziun 2

2.1. La frasa nominala

Schema: Predicat - Subject

p.ex. devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः = "Viṣṇu è in diu."

Ina copula verbala ("è", "sün", "su", "es", "ess") n'è betg necessari, ma po vegnir adina puspè.

Existan betg articels: devaḥ -- देवः po significar "il diu" u "in diu".

Anc che en il sanscrit la posiziun da las frasa è relativamain libera (specialmain en vers), sto ins traduir ina frasa nominala adina per l'emprim lieu tenor il schema standard surmenziunà.

En la frasa nominala stat il subject en nominativ (emprim cas = prathamā f. = प्रथमा). Il predicat concorda cun il subject en numur e cas; sche il predicat è in adjectiv, er en gener.

2.2. La declinaziun (flexiun da nomina)

En il sanscrit existan:

• três numerus (formas da numur) = vacana n. -- वचन
• singular (numur singul) = ekavacana n. -- एकवचन
• dual (numur dual) = dvivacana n. -- द्विवचन
• plural (numur plural) = bahuvacana n. -- बहुवचन
• três genera (gener grammatical) = liṅga n. / vyakti f. -- लिङ्ग / व्यक्ति
• masculin (masculin) = puṃs m. -- पुंस्
• feminin (feminin) = strī f. -- स्त्री
• neutrum (neutrum) = napuṃsaka n. -- नपुंसक
• hisch cas (cas) = sup -- सुप् (= desinenzas da cas)

A la declinaziun appariscan las desinenzas da cas (sup = सुप्) al cunseguent stemma nominala (furma dal nomen senza desinenzas da cas).

Exempl: devas = देवस् (nominativ singular masculin) "il/in diu" = deva- -- देव- (stemma nominal) + -s -- -स् (desinenza da cas).

En diczionaris sanscrits vegnan nomina publitgads en la stemma nominala:

• deva m. -- देव m. (masculin)
• vacana n. -- वचन n. (neutrum)
• vyakti f. -- व्यक्ति f. (feminin)

2.3. Il nominativ singular

Nominativ singular = prathamā ekavacanam = प्रथमा एकवचनम्

Il nominativ singular finischa cun -s = -स् u è senza desinenza.

2.3.1. Nominativ singular cun -s

Las suandantas stemmas nominalas, che finischan cun in vocala, furman il nominativ singular cun -s:

Masculins cun -a: p.ex. deva m. = देव "diu" -- Nom. sg.: devas = देवस्
Masculins cun -i: p.ex. kavi m. = कवि "poet" -- Nom. sg.: kavis = कविस्
Masculins cun -u: p.ex. guru m. = गुरु "magister" -- Nom. sg.: gurus = गुरुस्

2.4. Sandhi -- सन्धि

La fin d'in pled s'orientescha en il sanscript er tenor l'inizial dal pled suandant. Questa appariziun numnass ins Sandhi (m.) = सन्धि ("cunexiun").

2.4.1. Sandhi da -s finala

Vesa er la survista:

Payer, Alois <1944 - >: Sandhi da -s finala. -- (Materials al sanscrit). -- URL: http://www.payer.de/sanskritmaterialien/ssandhi.htm

Finala -s:

• en la finala absoluta (fin da frasa) vegn ella a Visarga (-ḥ):

• devas = देवस् » devaḥ = देवः

• kavis = कविस् » kaviḥ = कविः

• gurus = गुरुस् » guruḥ = गुरुः

• davon consonants senza voç:

• davant k, kh, p, ph e ś, ṣ, s: vegn a Visarga (-ḥ)

• devas + śivaḥ » devaḥ śivaḥ = देवः शिवः ("Śiva è in diu")

• davant c, ch: vegn a -ś

• davant ṭ, ṭh: vegn a -ṣ

• davant t, th: resta -s

• sādhus + caitanyas » sādhuś caitanyaḥ = साधुश्चैतन्यः ("Caitanya è in sant")

• davant consonants sonors:

• suvot consonants senza voç: vegn a -r

• kavis + Māghas » kavir māghaḥ = कविर्माघः ("Māgha è in poet")

• suvot consonants senza voç davant r-: -s vegn eliminà, la vocala vegn allungada.

• gurus + rāmas » gurū rāmaḥ = गुरू रामः ("Rāma è in magister")

• suvot a-: -as

• davant consonants sonors/a: vegn a -o (a iniciala vegn eliminà » ऽ)

• devas viṣṇus » devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः

• devas agnis » devo 'gniḥ = देवो ऽग्निः

• davant autras vocalas: vegn a -a (Hiatus)

• devas + indras » deva indraḥ = देव इन्द्रः

2.5. Lista da parolas

deva m. -- देव : Celestial, diu; prinzi, re.

īśvara m. -- ईश्वर : Signur, regent, diu (monoteistic).

brāhmaṇa m. -- ब्राह्मण : Brahman (classa spirituala).

kṣatriya m. -- क्षत्रिय : Kṣatriya (classa da prinzipes e militar).

vaiśya m. -- वैश्य : Vaiśya (classa da nutriment e commerziants).

śūdra m. -- शूद्र : Śūdra (classa da prestaziuns).

Secund la teoria classica (p.ex. Manusmṛti I, 88-91) èn las activitads distribuidas:

• dals Brahmanes
• studis da Vedas
• instrucziun
• sacrifici per se
• sacrifici per auters
• donar
• acceptar dons
• dals Kṣatriyas
• proteger il pievel
• donar dons (a Brahmanes)
• sacrificar per se
• studis da Vedas
• dals Vaiśyas
• allevament da bestgiament
• agricultura
• commerzi
• creditaziun
• sacrificar per se
• donar dons (a Brahmanes)
• sacrificar per se
• studis da Vedas
• dals Śūdras
• servir las trais classas superiuras

dvija m. -- द्विज : "Dusvieschì" (initziads da las trais classas superiuras: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya).

varṇa m. -- वर्ण : Colur, classa da naschientscha (tendenz).

Las quatter classes (varṇa m.) vegnan spessegiadas cun castas. Ma las quatter classes èn -- en differenza a las castas -- betg spezialmain indianas, er en Europa avain nus (fin parzialamain fin a la Prima Guerra mundiala) ina structura da classes, sco che suandanta illustraziun dal 15avel tschientaner mussa:

Illustraziun: Representaziun da la structura da classes dal medieval europeic (xilografia da la fin dal 15avel tschientaner).
(Fontauna d'imagines: Detagls)

Etichettaziun:

• classa da sacerdots (~Brāhmaṇa): Tu supplex ora = Ti pregia cun supplicaziun!
• classa da nobels (~Kṣatriya): Tu protege = Ti protegia!
• classa da purs (~Vaiśya/Śūdra): Tuque labora = E ti lavura!

Las trais classes portan la vestgadira respective da la classa. Sur las – uschia denominadas sco volidas da Dieu – classes trona Christ.

Max Weber <1864 – 1920> definiescha classa uschia:

»Stend« duvessina ina multitudine da persunas, che en in’organisaziun
a) ina stendala speciala valuraziun, - eventualmain er
b) stendalas specials monopolis en pretendan.

Stends pon nascher
a) primarmain, tras ina vita stendala propria, tranter auter er tras il profet (stends da vita resp. profet),
b) secundarmain, erbascharismaticamain, tras exitususa pretensiuns da prestìgi en furma stendala descendenza (stends da naschientscha),
c) tras stendala appropriaziun da pussanzas politicas u hierocraticas sco monopolis (stends politics resp. hierocrats).

La svilup stendala da naschientscha è regularmain ina furma d’(erbla) appropriaziun da privilegis ad in’organisaziun u a persunas singulas qualificadas. Quai ferma appropriaziun da schanzas, specialmain [da] pussanzas [u schanzas d’acquist], tendescha a la furmaziun da stends. Quai ferma furmaziun da stends tendescha a la monopolistica appropriaziun da pussanzas d’acquist e schanzas d’acquist.

Cunzunt creschan classes d’acquist sin il terren da l’economia orientada al martgà, naschan e persistan stends cun preferenza sin il terren da la cobertura monopolistica liturgica u feudal u stendala patrimoniala d’organisaziuns.

»Stendal« duvessina ina societad esser, sche la structura sociala cun preferenza suonda stends, »classal«, sche ella cun preferenta suventa classes. Al »Stend« stat da las »classes« la classe »sociala« il pli vischin, la »classe d’acquist« il pli lunsch. Stends vegnan savens formads da classes da possess suenter lur punct central.

Quai ferma societad stendala è conventionala, ordnada tras regulas da la vita, crea perquai cundiziuns d’consum irrazionalas economicamain e stgisa en questa moda tras appropriaziuns monopolisticas ed exclusiun da la disponibilitad libera davart la propria capacitad d’acquist il martgà liber.

[Weber, Max <1864 – 1920>: Economia e societad : Fundaments da la sociologia comprensiva. – 5., revisida ediziun. – Tübingen : Mohr, 1976. – P. 625 ss.]

Varṇas èn perquai stends da naschientscha.

kavi m. -- कवि : poet.

agni m. -- अग्नि: fieu, dieu Agni.

Abb.: Dieu Agni, miniatura, 18. tschientan.
(Sursa d’imagines: Detagls)

sādhu 3 -- साधु : correct, bun.

sādhu m. -- साधु : "saint" um, Sādhu.

Abb.: Sādhu (साधु), Temple Pashupatinath, Kathmandu.
(Sursa d’imagines: Detagls)

guru 3 -- गुरु : pesant, significativ, venerabel

guru m. -- गुरु : persuna venerabla: bab, mamma, parent pli vegl, specialmain magister, maister

2.6. Exercizi

A) Metta sut observaziun dal Sandhi en e furma sentenzias nominalas:

1. devas ... (Śiva, Agni, Viṣṇu, Gaṇeśa, Kṛṣṇa, Indra)
   = देवस् ... (शिव, अग्नि, विष्णु, गणेश, कृष्ण, इन्द्र)
2. dvijas ... (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya)
   = द्विजस् ... (ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य)
3. gurus ... (brāhmaṇa, Candrakīrti)
   = गुरुस् ... (ब्राह्मण, चन्द्रकीर्ति)
4. vaiśyas ... (Tulādhara)
   = वैश्यस् ... (तुलाधर)
5. sādhus ... (guru, Rāma)
   = साधुस् ... (गुरु, राम)
6. kavis ... (Kālidāsa, Māgha, Bhāravi, Harṣadeva)
   = कविस् ... (कालिदास, माघ, भारवि, हर्षदेव)

B) Tradusci en Sanscrit:

1. Rāma è in brahman.
2. Il magister è in vaiśya.
3. Lo śūdra è in umna sacra.
4. Il poetas è il magister.
5. Viṣṇu è il SIGNUR.
6. Il SIGNUR è Śiva.
7. Il naschì duasvies è in brahman.
8. L’umna sacra è in magister.
9. Il magister è in umna sacra.