Lektion 2

2.1. Der Nominalsatz

Schema: Predicativ - Subject

z.B. devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः = "Viṣṇu ist ein Gott."

Una copula verbala ("è", "sono", "sono", "sei", "siete") non è necessaria, ma può talvolta comparire.

Na existescha artitgels: devaḥ -- देवः pozzia significar "il dieu" u "in dieu".

Anche se en sanscrit la posiziun da la frasa è assai libera (specialmain en vers), ins ha da considerar en emprim lieu adina ina traduziun tenor il schema standard surmenziunà.

En la frasa nominala, il subjecte stat en nominativ (emprim cas = prathamā f. = प्रथमा). Il predicat nominal concorda cun il subjecte en numer e cas; sche il predicat nominal è in adjectiv, er en il gener.

2.2. Davart la declinaziun (flexiun da nums)

En il sanscrit dat:

• drei Numeri (Zählformen) = vacana n. -- वचन
  • Singular (Einzahl) = ekavacana n. -- एकवचन
  • Dual (Zweizahl) = dvivacana n. -- द्विवचन
  • Plural (Mehrzahl) = bahuvacana n. -- बहुवचन
• drei Genera (grammatische Geschlechter) = liṅga n. / vyakti f. -- लिङ्ग / व्यक्ति
  • Masculin (männlich) = puṃs m. -- पुंस्
  • Feminin (weiblich) = strī f. -- स्त्री
  • Neutrum (sächlich) = napuṃsaka n. -- नपुंसक
• acht Kasus (Fälle) = sup -- सुप् (= Kasusendungen)

A la declinaziun s'agglutinan las desinenzas casuales (sup = सुप्) al cunseguentamain numnà stam nominal (furma dal num senza desinenzas casuales).

Esempel: devas = देवस् (Nominativ Singular Masculin) "der/ein Gott" = deva- -- देव- (Nominalstamm) + -s -- -स् (Kasusendung).

En diziunaris sanscrits vegnan indicads ils sustantivs en il stema da sustantiv:

• deva m. -- ⟪देव⟫ m. (masculin)
• vacana n. -- ⟪वचन⟫ n. (neutrum)
• vyakti f. -- ⟪व्यक्ति⟫ f. (feminin)

2.3. Il nominativ singular

Nominativ Singular = prathamā ekavacanam = प्रथमा एकवचनम्

Il nominativ singular finischa cun -s = -⟪स् u è senza desinenza.

2.3.1. Nominativ singular cun -s

I suvs stèms, che finischan cun in vocal, furman il nominativ singular cun -s:

Maskulina sin final -a: p.ex. deva m. = देव "dio" -- Nom. sg.: devas = देवस्
Maskulina sin final -i: p.ex. kavi m. = कवि "poet" -- Nom. sg.: kavis = कविस्
Maskulina sin final -u: p.ex. guru m. = गुरु "magister" -- Nom. sg.: gurus = गुरुस्

2.4. Sandhi -- सन्धि

Il final d'ina parola regulescha en il sanscrit era secundamain dal cumenzament da la parola suandanta. Quest fenomen numnassan Sandhi (m.) = सन्धि ("connexiun").

2.4.1. Sandhi von auslautendem -s

Vesair era l'ovis:

Payer, Alois <1944 - >: Sandhi da final -s. -- (Materialas davart Sanscrit). -- URL: http://www.payer.de/sanskritmaterialien/ssandhi.htm

Final -s:

• im absoluten Auslaut (Satzende) wird es zu Visarga (-ḥ):

  • devas = देवस् » devaḥ = देवः
  • kavis = कविस् » kaviḥ = कविः
  • gurus = गुरुस् » guruḥ = गुरुः

• vor stimmlosen Lauten:

  • avant k, kh, p, ph et ś, ṣ, s: devien Visarga (-ḥ)
    • devas + śivaḥ » devaḥ śivaḥ = देवः शिवः ("Śiva è in dieu")
  • avant c, ch: devien -ś
  • avant ṭ, ṭh: devien -ṣ
  • avant t, th: resta -s
    • sādhus + caitanyas » sādhuś caitanyaḥ = साधुश्चैतन्यः ("Caitanya è in sant")

• davunt da consonants sonors:

  • suenter vowels che n'èn betg 'a': daventa -r
    • kavis + Māghas » kavir māghaḥ = कविर्माघः ("Māgha è in poet")
  • suenter vowels che n'èn betg 'a' avant r-: -s vegn eliminà, la vowel vegn allungida.
    • gurus + rāmas » gurū rāmaḥ = गुरू रामः ("Rāma è in magister")
  • suenter a-: -as
    • avant consonants sonors/a: daventa -o (il 'a' iniciala svanescha » ऽ)
      • devas viṣṇus » devo viṣṇuḥ = देवो विष्णुः
      • devas agnis » devo 'gniḥ = देवो ऽग्निः
    • avant autras vowels: daventa -a (Hiatus)
      • devas + indras » deva indraḥ = देव इन्द्रः

2.5. Glista da pleds

deva m. -- देव : Celestial, god; prince, king.

īśvara m. -- ईश्वर : Signur, regent, Diu (monoteistic).

brāhmaṇa m. -- ब्राह्मण : Brahmane (spiritual class).

kṣatriya m. -- क्षत्रिय : Kṣatriya (Prinz- und Militärstand).

vaiśya m. -- वैश्य : Vaiśya (stand da nutgients e commerziants).

śūdra m. -- शूद्र : Śūdra (stand da prestaziuns).

Segl la teoria classica (p.ex. Manusmṛti I, 88-91) èn ils incumbensas distribuidas:

• dals Brahmanens
  • Doctrina
  • Dar
  • Dar
  • sacrificar per auters
  • Dar
  • dals Kṣatriyas
• dals Vaiśyas
  • Negotia
  • Negotia
  • Negotia
  • Negotia
• Negotia
  • Negotia
  • Negotia
  • Negotia
  • Credit
  • sacrificar per sè
  • dar donaziuns (a Brahmanens)
  • sacrificar per sè
  • studiar las Vedas
• dals Śūdras
  • servir en las trais classes superiuras

dvija m. -- द्विज : "duai naschids" (initiaids dals trais stans superiurs: Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya).

varṇa m. -- वर्ण : colur, status da naschientscha (conquista).

I quatter staments (varṇa m.) vegnan spess confus cun las castas. Ma ils quatter staments èn -- en cuntrast cun las castas -- nagut spezial indian; era en Europa avain nus (fin almain uschè luntg sco la Prima Guerra mundiala) in sistem da staments, sco che la suandanta illustraziun dal 15avel tschientaner mussa:

Fig.: Representaziun da la partiziun dals estaments dal temp medieval europeic (xilografia da la fin dal 15avel tschientaner).
(Sursa da l’imagines: Detagls)

Etichettas:

• Stament dals prelatgs (~Brāhmaṇa): Tu supplex ora = Ti pregia cun súplica!
• Stament dals nobels (~Kṣatriya): Tu protege = Ti protegia!
• Stament dals agriculturs (~Vaiśya/Śūdra): Tuque labora = Ed ti lavura!

I tschint staments portan l'abiti dal stament respectiv. Sora ils staments – uschia numnads sco vulids da Dieu – trona Cristus.

Max Weber <1864 – 1920> definiscia il status usche:

»Stadi« ha da esser ina pluralitad da persunas, che internamain d’in uniun
a) pretenda ina stima da stadi speziala, – eventualmain er
b) pretenda monopolisaziuns spezialas da stadi.

Stands pon esser
a) primar, tras ina vita stendala propria, tranter auter tras il tipus dal professiun (stans da professiun u da vita),
b) secundar, erbascharismatic, tras pretensiuns da prestaziun reussidas per forza da descendenza stendala (stans da naschientscha),
c) tras appropriaziun stendala da pussanzas da signurs politics u hierocraticas sco monopolis (stans politics u hierocratics).

La svilup dals status nativs è regularmain ina furma da (ereditara) appropriaziun da privilegis ad in consertz u a persunas singulas qualificadas. Tut ina appropriaziun ferma da schanzas, en spezial [da] schanzas da dominanza u d'acquisiziun, ha la tendenza a furmar status. Tut ina furmaziun da status ha la tendenza a l'appropriaziun monopolistica da dominanzas e schanzas d'acquisiziun.

Mentre chasclas d'acquisiziun creschan sin la basa da l'economia orientada al martgà, naschan e persisteschan estaments preferibelmain sin la basa da la copertura da necessitads monopolistica liturgica u feudal u patrimoniala d'associaziuns.

»Ständisch« duvessia ina societad, sche la structura sociala vegn dividida per lo pli da classes socialas, »klassenmäßig«, sche ella vegn dividida per lo pli da classes. Al «Stand» sa chatta da las «classes» la «sociala» classa il pli propi, la «Erwerbsklasse» il pli lunsch. Stands vegnan per lo pli furmads da classes da possess.

Tutga societad estamentara è conventionala, ordnada tras regulaziuns da la vita, creescha perquai cundiziuns da consum economicamain irrazionalas e stganga en quest modus tras appropriaziuns monopolisticas e tras l'exclusiun da la disposiziun libera da la capacitad d'acquist la furmaziun libera dal martgà.

[Weber, Max <1864 – 1920>: Wirtschaft und Gesellschaft : Grundriss der verstehenden Soziologie. – 5., revidierte Aufl. – Tübingen : Mohr, 1976. – S. 625 f.]

I Varṇas èn consequentamain stads da naschientscha.

kavi m. -- कवि : Poet.

agni m. -- अग्नि : Fieu, dieus Agni.

Fig.: Dieu Agni, miniatura, 18. tschienten sècul
(Sursa d’imagine: Detagls)

sādhu 3 -- साधु : correct, bun.

sādhu m. -- साधु : "sant" um, Sādhu.

Fig.: Sādhu (साधु), Pashupatinath Temple, Kathmandu.
(Fontana da l'immagineria: Detagls)

guru 3 -- गुरु : pesant, impurtant, deg da venerar

guru m. -- गुरु : persuna degna da veneraziun: bab, mamma, parent pli vegl, surtut magister, maister

2.6. Exercizi

A) Inserir, tenend en consideraziun il Sandhi, e furmar frasis nominalas:

1. devas ... (Śiva, Agni, Viṣṇu, Gaṇeśa, Kṛṣṇa, Indra)
   = देवस् ... (शिव, अग्नि, विष्णु, गणेश, कृष्ण, इन्द्र)
2. dvijas ... (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya)
   = द्विजस् ... (ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य)
3. gurus ... (brāhmaṇa, Candrakīrti)
   = गुरुस् ... (ब्राह्मण, चन्द्रकीर्ति)
4. vaiśyas ... (Tulādhara)
   = वैश्यस् ... (तुलाधर)
5. sādhus ... (guru, Rāma)
   = साधुस् ... (गुरु, राम)
6. kavis ... (Kālidāsa, Māgha, Bhāravi, Harṣadeva)
   = कविस् ... (कालिदास, माघ, भारवि, हर्षदेव)

B) Traducì in Sanscrit:

1. Rāma è in brahman.
2. Il magister è in vaiśya.
3. Lo śūdra è in om sagrà.
4. Il poet è il magister.
5. Viṣṇu è il SIGNUR.
6. Il SIGNUR è Śiva.
7. Il naschì duasvòls è in brahman.
8. L'om sagrà è in magister.
9. Il magister è in om sagrà.