Lecziun 19

19.1. Der Relativsatz

Schema:

Pronom relativ -- Frasa relativa che cuntenga il nom a cui la frasa relativa si referescha -- (Pronom demonstrativ) -- Frasa principala

La proposiziun relativa po er star suenter la proposiziun principala, ma ella na po betg vegnir inserida en la proposiziun principala.

Il pronomi relativ e il pronomi demonstrativ, che – en cuntrast cun il tudestg – sa chatta en la clausula relativa, stat en il cas che la clausula relativa sintacticamain exigit. Il pronomi demonstrativ stat en il cas che la clausula principala sintacticamain exigit.

Ezempels:

Nota: En relaziuns cun in cuntegn generalmain valaivel vegn gustà d'utilisar il optativ enstagl da l'indicativ. Quai che di blers d'exemples nus n'avessan uschia preferentamain da star en l'optativ.

1. L'agent (कर्तृ) da la frasa vegn precisà tras ina clausula relativa:

यो नरः पुण्यं करोति स स्वर्गं गच्छति = यो नरः पुण्यं करोति तेन स्वर्गं गम्यते = येन नरेण पुण्यम् क्रियते तेन स्वर्गं गम्यते u.s.w. = "In umia che fa degnsasas, vegn en il tschiel."

2. L'object direct (कर्म) da la frasa principala vegn specificà dapli dal relat:

यो ब्राह्मणो देवान्यजते तं देवा रक्षन्ति = "Las divinitats protegian in brahman ch'ei fa offrendas sco patrun d'offrendas."

3. La specifica pli detagliada d'in num dal frasa principala stat en il frasa relativa:

ये नराः पापं कुर्वन्ति तेषां पुत्रा धनं न लभन्ते = "Fegls d'umens che fan il mal, n'obtenan nagina riqueza."

4. Pronoms relativs e la parola da relaziun stat en il genitiv (षष्ठी):

यस्य नरस्य पुत्राः पापं कुर्वन्ति स न सुखवान् = "Betüschà n'è betg la feliç, cun ses figls ch'agessan mal."

5. Pronoms relativs e parola da relaziun stat en il instrumental (तृतीया):

येन शत्रुणा ग्रामो जितस्तं द्विषन्ति = "Elis detestes il inimis, ch'ha sconfigì / cunquistà lur vitg."

6. Pronoms relativs e parolas da relaziun statan en l’accusativ (द्वितीया):

यं नरं देवी रक्षति स सुखमाप्नोति = "In umbla, che la deessa protegia, cuntanscha."

19.2. Il pronom relativ = व्यपेक्षकसर्वनाम n.

यद् "qual, quala, qual" declinà sco तद्, ma cun sandhi regular.

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	yas यस्	yad यद्	yā या
	2. Accusativ द्वितीया	yam यम्	yad यद्	yām याम्
	3. Instrumental तृतीया	yena येन	yena येन	yayā यया
	6. Genitiv षष्ठी	yasya यस्य	yasya यस्य	yasyās यस्यास्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	ye ये	yāni यानि	yās यास्
	2. Accusativ द्वितीया	yān यान्	yāni यानि	yās यास्
	3. Instrumental तृतीया	yais यैस्	yais यैस्	yābhis याभिस्
	6. Genitiv षष्ठी	yeṣām येषाम्	yeṣām येषाम्	yāsām यासाम्

Comè il prim element da compounds, appariscia la radis यद् (sut resguard dal Sandhi).

19.3. Glista da pleds

अर्थ m.: Fin, Scopo, Significà (d'ina paraula), Richezza, Possessi, Patrimoni. अर्थम् (Akk.), अर्थेन (Instr.) cun Gen. u sco postader d'in Tatpuruṣa: per ..., per.

अर्थ è in dals trais fins da la vita (पुरुषार्थ), sco els vegnan descrivids en la litteratura mundana e religiosa:

धर्म m.: Cunquer da merit tras far quai ch'è giust, u almain evitar il mal che resultass da la nacla dal dharma

अर्थ m.: cumportament racional per in fin, cuntgaint da prosperitad

काम m.: Diletg da sens, spezialmain ermaing sur il sectur sexual

Fig.: कामः
Illustraziun al कामसूत्र
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)

स्था 1 P तिष्ठति Pass. स्थीयते PPP. स्थित : star, restar, restar, esser. (Veni tradiziunalmain calculà a la 1. classa da present, anc che sa tracta d’ina classa da present tematica reduplicanta, sco पा 1 पिबति)

स्था + उप 1 U उपतिष्ठति : s'avikinar, staziunar cun respect davant in'autra persuna

स्था + प्र 1 Ā प्रतिष्ठते : s'absentar, ir

da स्था :

स्थान n.: plaz, (correct) lieu, staziun

स्थिति f.: Dimorar, ferma, persistenza

गर्भ m.: Uteru, ventr, intern, embion / fet. A la fin d'in Bahuvrīhi savens: "intern", ex.

धनगर्भ 3: "cun interior è daners = en quel ch'i sa ch'ei sa daners"

गर्भगृह n.: il santuari intern d'in temple hindu, che cuntegn la figura da divinitat la pli impurtanta dal temple (per la structura da temples hindus vesair: Volwahsen, A.: India: edifizis dals hindus, budists e jainas. -- Monach, 1968)

Fig.: गर्भगृहम्
Badami (ಬದಾಮಿ)
(font da l'imagina: Detagls)

वारिद m.: purtader d'aua = nuvola da plievgia

Immagine: वारिदः
Goa (गोंय)
(Fontana da l'immagina: Detagls)

वा 2 P वाति Pass. वायते PPP. वान / वात : spirar

daquest:

वात m.: Vent

वह् 1 U वहति Pass. उह्यते PPP ऊढ : gudiar, ir (trans.)

छत्त्र n.: parasol, ombrel

Fig.: छत्त्रम्
"Onappottan (ഓണപ്പൊട്ടന്‍), in traditional costume is a custom in sourthern parts of Kerala. Onappottan visists houses during the onam and gives blessings. Off late onappottan has become a rare sight, confined to villages."
(Font dal maletg: Details)

पण्डित m.: erudit, savant ; 3: intelligent, versé (en)

Imm.: पण्डितः जवाहरलाल नेहरू
१९५९
(Sursa da l'imagina: Detagls)

सेव् 1 Ā सेवते Pass. सेव्यते PPP सेवित : abitar en, abitar (Acc., Loc.) ; visitar, ir a (Acc.) ; servir, curar, venerar ; exercitar, usar ; esser present, avair relaziuns sexualas

नि Präverb: ned, ena

सेव् + नि 1 Ā निषेवते : abitar, occupar, visitar

अमुत्र : là, là-bas

इह : qua, en quest mund

विद् 6 U विन्दति Pass. विद्यते PPP विन्न / वित्त : tro

भार्या f.: quai chaschadir = spusa

प्रिय 3: car, prezius

मित्र n. (!): Am

बान्धव m.: parent

हि : perquai, già, ena (nua mai betg en il cumenzament d'ina frasa)

19.4. Exercizi

Traducir en Sánscrito:

1. La femna da la Vaiśyā, cun sias figlida morta, plenta.

2. Rāma sacrifica a la deidade, che'l protegia.

3. Il poet al lauda il Kṣatriya, la cui ricchezza el disira.

4. Il fieu brusa la chasa da l'om, che n'adora betg Agni cun in sacrifici.

5. L'om dal coragion dal tigir batte ils guerriers Kṣatriya, che Rāma ha victus (passiv).

19.5. सुभाषितानि

Traducir:

येन येन च वातेन
वारिदो वारि मुञ्चति ।
तेन तेन च वातेन
छत्रं वहति पण्डितः ॥१॥

Explicaziun: वारि Nom., Akk. sg. a वारि n.: aua

यो धर्ममर्थं कामं च
यथाकालं निषेवते ।
धर्मार्थकामसंयोगं
सो ऽमुत्रेह च विन्दति ॥२॥

Explicaziun: यथाकालम् Avyayībhāva-componì: al temp dretg; adina, sche il temp dretg è preschent.

सा भार्या या प्रियं ब्रूते
स पुत्रो यस्तु जीवति ।
स जीवति गुणो यस्य
धर्मो यस्य स जीवति ॥३॥

यस्यार्थास्तस्य मित्राणि
यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।
यस्यार्थाः स पुमांल्लोके
यस्यार्थाः स हि पण्डितः ॥४॥

Explicaziun: पुमान् Nom. sg. a पुंस् "um"; लोके Loc. sg. a लोक m.: en il ...