Lecziun 52
१. मनुस्मृति ४, १५९ - १६१
यद्यत्परवशं कर्म तत्तद्यत्नेन वर्जयेत् ।
यद्यदात्मवशं तु स्यात्तत्तत्सेवेत यत्नतः ॥ १५९ ॥
Mintga acziun, ch'è basada sin la vart aliena, duai vegnir evitada cun engaschament; quai però ch'è fatg tenor la vart propia, duai vegnir cultivà cun engaschament.
सर्वं परवशं दुःखं सर्वमात्मवशं सुखम् ।
एतद्विद्यात्समासेन लक्षणं सुखदुःखयोः ॥ १६० ॥
Tut quai ch'è basà sin la vart aliena, è dolent; tut quai ch'è basà sin la vart propia, è beletad. Quai duai vegnir cumandà sco il segn da beletad e dolent.
यत्कर्म कुर्वतो ऽस्य स्यात्परितोषो ऽन्तरात्मनः ।
तत्प्रयत्नेन कुर्वीत विपरीतं तु वर्जयेत् ॥ १६१ ॥
Quai, sche l'ins fa, conducescha a la satisfacziun intera, quai duai l'ins far cun engaschament; il cuntrari però duai l'ins laschar esser.
Abb.: सर्वं परवशं दुःखम्
(Sursainta da l'imaginescha: Detagls)
२. मनुस्मृति २, ६: Super las fidas dal धर्म
वेदो ऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् ।
आचारश्चैव साधूनामात्मनस्तुष्टिरेव च ॥ ६ ॥
La radisch dal Dharma è:
- l'entir Veda
- la tradiziun ed il costum dals experts dal Veda
- il cumpurtament dals bunas
- la satisfacziun da l'âma
३. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ७, २ - ७: Super अर्थ, काम, धर्म en la vita dal prinzi
एवं वश्येन्द्रियः परस्त्रीद्रव्यहिंसाश्च वर्जयेत्, स्वप्नं लौल्यमनृतमुद्धतवेषत्वमनर्थ्यसंयोगमधर्मसंयुक्तमनर्थसंयुक्तं च व्यवहारम् ॥ २ ॥
धर्मार्थाविरोधेन कामं सेवेत, न निःसुखः स्यात् ॥ ३ ॥
समं वा त्रिवर्गमन्योन्यानुबद्धम् ॥ ४ ॥
एको ह्यत्यासेवितो धर्मार्थकामानामात्मानमितरौ च पीदयति ॥ ५ ॥
अर्थ एव प्रधान इति कौटिल्यः ॥ ६ ॥
अर्थमूलौ हि धर्मकामाविति ॥ ७ ॥
Uschia custodi el sias sensas, evitescha femnas alienas, bun alien e violenza, ed evitescha sleep, libidinosadad, falsitad, stultizia, inutil ed activitads malavista u inutilas. El duai dar sasez a la diletgialitad, senza che quai disturba il drecht ed il cumpurtament rauniabel; el na duess esser senza diletg. Oppur el cultivescha equalmain tut las trais finasas da la vita, ch'èn colliadas cun l'auter. Sche in's daventa excessivamain adina ina da las finasas dal drecht e dal costum, cumpurtament rauniabel e diletgialitad, alura oppressa quai l'âma ed las duas autras finasas. Kauṭilya di, che cumpurtament rauniabel (Artha) è il pli impurtant. Drecht e costum sco era diletgialitad radiseschan en il cumpurtament rauniabel.
४. अश्वघोष (२. Jhdt. n. Chr.): बुद्धचरित ४
La cognientscha salvadora da Buddha:
ततो मारबलं जित्वा धैर्येण च शमेन च ।
परमार्थं विजिज्ञासुः स दद्ध्यौ ध्यानकोविदः ॥ १ ॥
Sche el cun fermadad e pasch ha battì l'armada da Māra, vuliva il meditativ cun experientscha la veritad e realitad maximala reconuscher cumplainamain ed meditava.
सर्वेषु ध्यानविधिषु प्राप्य चैश्वर्यमुत्तमम् ।
सस्मार प्रथमे यामे पूर्वजन्मपरंपराम् ॥ २ ॥
El ha cuntì la suprma perfeziun en tut las metodas da meditaziun e s’ha remess en la emprima ura da la notg l’uniun senza interrupziun da sias renacientschas.
अमुत्राहमयं नाम च्युतस्तस्मादिहागतः ।
इति जन्मसहस्राणि सस्मारानुभवन्निव ॥ ३ ॥
«Là j’jau il tal, da là separà sun vegnì qua» – uschia s’ha el remess a mils da renacientschas, sco sche ell’avess vivì ellas mo ussa.
स्मृत्वा जन्म च मृत्युं च तासु तासूपपत्तिषु ।
ततः सत्त्वेषु कारुण्यं चकार करुणात्मकः ॥ ४ ॥
Cun esser s’remess uschia a la naschientscha e la mort en questas diversas existenzas, ha el sviluppà envers tut las criaturas in sentiment da cumpassiun, el che è la cumpassiun en s’essenza.
कृत्वेह स्वजनोत्सर्गं पुनरन्यत्र च कृत्वा ।
अत्राणः खलु लोको ऽयं परिभ्रमति चक्रवत् ॥ ५ ॥
Veramain, quest mund è senza salvaziun e giregia oravant sco ina roda: el lascha sias criaturas qua e lura puspè là.
इत्येवं स्मरतस्तस्य बभूव नियतात्मनः ।
कदलीगर्भनिःसारः संसार इति निश्चयः ॥ ६ ॥
Cun esser s’decidì fermamain uschia, ha el cuntanschi la ferma persvasiun: Il flum da las renacientschas è senza midada e senza essenza sco l’intern d’ina planta da banan.
द्वितीये त्वागते यामे सो ऽद्वितीयपराक्रमः ।
दिव्यं लेभे परं चक्षुः सर्वचक्षुष्मतां वरः ॥ ७ ॥
Cun l’ura da la segunda ura da la notg essend arrivà, ha el, cun pussanza sco quella d’in segund n’existenta, gudagnà l’aglia celestiala la pli auta, el il meglier da tut quels che han in’aglia.
ततस्तेन स दिव्येन परिशुद्धेन चक्षुषा ।
ददर्श निखिलं लोकम् आदर्श इव निर्मले ॥ ८ ॥
Alura ha el vis cun questa aglia celestiala cumplettamain pura l’entir mund sco en in spegel senza macula.
सत्त्वानां पश्यतस्तस्य निकृष्टोत्कृष्टकर्मणाम् ।
प्रच्युतिं चोपपत्तिं च ववृधे करुणात्मता ॥ ९ ॥
Cun vesair la spariziun e la naschientscha da las criaturas che avevan fatg bun u malvadi karma, è la cumpassiun cresciuta en s’cor.
इमे दुष्कृतकर्माणः प्राणिनो यान्ति दुर्गतिम् ।
इमे ऽन्ये शुभकर्माणः प्रतिष्ठन्ते त्रिविष्टपे ॥ १० ॥
«Quests essers vivents che han fatg acziuns malvagias, van en ina existenza mala; quels auters che han fatg bun karma, naschian puspè en il paradis d’Indra.»
Fig.: कदलीगर्भनिःसारः
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)