Lektion 34
34.1. Das Perfekt (लिट्)
En il sanscrit classic n'existan dal tema dal perfect mo l'indicativ ed il particip.
Existeschn duas tipas da furmaziun dal perfect:
- il perfect reduplicà = द्वित्वलिट्
- il perfect perifrastic = अनुप्रयोगलिट्
Il perfect perifrastic (अनुप्रयोगलिट्) vegn duvrà:
- tar las conjugaziuns derivadas (causativ, desiderativ, frequentativ, denominativa)
- tar radis che cumenzan cun ina vocal lunga (exceptà ā-) u cun ina vocal (exceptà a-) avant dus consonants
- tar quai autras radis
34.2. Il perfect reduplicà (द्वित्वलिट्)
34.2.1. Gradasiun dal stom
Educaziun:
stark Stam: Singular Parasmaipada
- redupliziertad auta-stgira u.a. autastgira radis + finizi dal perfet
stema debel: tuttas las autras furmas
- radich reduplicada cun ton bas + desinenta dal perfect
Generalmain (era al di fuori dal perfect) n'han betg declinaziun dal stema radichs cun la furma:
- (consonant)-consonant-vocal lungia-consonant
- (consonant)-consonant-vocal-consonant-consonant
En il perfect n'han ultra da quai nagina gradasiun dal stom ragischs da la furma:
- a-Konsonant
- ā-Konsonant
34.2.2. Die Desinenza da perfecten
| 3. Singular | 3. Plural | |
|---|---|---|
| Parasmaipada | -a | -ur |
| Ātmanepada | -e | -re |
34.2.3. Bindevokal -i-
Antes de la finalis 3.pl.Ā (-re) semper appariscia la vocala da ligi -i-, avant las finalas cun consonanta iniciala en la mai part da las radis.
34.2.4. Reduplicaziun da radis cun consonanta iniciala
Per la reduplicaziun da consonantas inicialas valan las regulas donadas en Lecziun 33.
Il vocalicu da reduplicaziun en radischs cumenzonts cun consonant è il vocalicu curt da la radisch.
Diftongs avant consonants vegnan reducids cun la vocala corta da la tonalitad bassa correspundenta.
ṛ, ṝ, ḷ, e i diftongs final vegnan reduplicads cun -a-.
Exempels:
| Radis | 3. sg. Perf. P. |
|---|---|
| भिद् | बिभेद |
| मुच् | मुमोच |
| भृ | बभार |
Certas radichas cum comenza y u v redupliceschan cun i u u, il qual en las formas debilas «s'amasscha» cun la vocala da la radicha.
Exemples:
| Radis | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| वच् | उवाच u-vāc-a | ऊचुर् u + uc-ur |
| यज् | इयाज i-yāj-a | ईजुर् i + ij-ur |
34.2.5. Reduplikaziun da radichs cun cumenzament vocalic
1. a- e ā- inicial vegnan reduplicads cun a-, uschia che ā- apparischa.
Exemples:
| Radis | 3. sg. Perf. P. |
|---|---|
| अस् 2 "sein" und अस् 4 "werfen" | आस a + as-a |
2. Radices cum i- initiali habent ut syllaba reduplicativa in gradu forti iy-, in gradu debili i-, quae cum vocali radicali in ī- "confunditur. Idem valet pro u- initiali.
Exempla:
| Radis | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| इ | इयाय iy + ai + a | ईयुर् i + iy-ur |
| इष् | इयेष iy-eṣ-a | ईषुर् i + iṣ-ur |
3. Radixas che cumenzan cun a- avant dus consonants u cun ṛ-, han sco sillaba da reduplicaziun ān-
Exempels:
| Radis | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| अञ्ज् | आनञ्ज | आनञ्जुर् |
| एध् | आनर्ध | आनृधुर् |
34.3. Tipus dal perfet cun reduplicaziun
Principi da classificaziun: particularitads da la graduaziun da la radischa:
- Perfekt senza graduaziun da la radischa: Tip I
- Perfekt cun graduaziun da la radischa: Tip II - V
- furmas da perfekt irregularas
34.4. Perfekt Tip I: Perfett senza ablaut da radis
Il perfectum da tip I (senza fluctuaziun dal tema) han radischs dals tips:
- (Consonant)-Consonant-vocal lung-consonant
- (Consonant)-Consonant-vocal-consonant-consonant
- a-Consonant
- ā-Consonant
Exempels:
| Radis | 3. sg. Perf. | 3. pl. Perf. |
|---|---|---|
| बन्ध् 9P | बबन्ध ba-bandh-a | बबन्धुर् |
| जीव् 1P | जिजीव | जिजीवुर् |
| आप् 5P | आप a + āp-a | आपुर् |
| अस् 2P "sein" अस् 4 "werfen" | आस a + as-a | आसुर् |
| अश् | आनशे unregelmässige Reduplikation! | आनशिरे |
34.5. Perfect tip II: Stom ferm, nivel aut, stom debel, nivel bass
Vegnì da radischs da la furma:
- (consonant)-(consonant)-i/u/ṛ/ḷ-consonant
Educaziun:
- tema ferm: nivel aut
- tema debil: nivel bas
Exemples:
| Radis | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. | 3. sg. Perf. Ā. | 3. pl. Perf. Ā. |
|---|---|---|---|---|
| भिद् | बिभेद | बिभिदुर् | बिभिदे | बिभिदिरे |
| इष् | इयेष | ईषुर् | ||
| मुच् | मुमोच | मुमुचुर् | मुमुचे | मुमुचिरे |
| वृत् | ववृते | ववृतिरे | ||
| कॢप् | चकॢपे | चकॢपिरे |
34.6. Glista da pleds
क्षिति f. = पृथ्वी = मही = भूमी
शस्य = सस्य n. sg. u. pl.: Saat, Feldfrucht, Getreide
Fig.: सस्यम्
Champ da ris in l'India.
(Sursa d'imaginas: Detagls)
यावत् : quant temp, quant grond
तावत् : tant, uschè grond
उत्तम 3: il pli aut
द्वीप m.n.: insula, continent
Fig.: लक्षद्वीपाः
Mappa dals inslas Lakshadweep.
(Sursa da l’immaġn: Detagls)
मर्त्य 3: mortal (a मृ)
तिल m.: Sesam(korn) (Sesamum indicum L.)
Fig.: तिलाः
Sesamsemens.
(Imagenschdrett: Detagls)
Fig.: Sesamum indicum L.
Planta da sesam en flur.
(Sursa d'imagines: Detagls)
स्वर्ण n.: (colurà bel =) aur
Fig.: स्वर्णम्
Templ d'Or (Harmandir Sahib), Amritsar.
(Sursa d'imagia: Detagls)
निकेतन n.: abitaivel, templ
कोटि f.: Punta; 10 milliuns
श्रेष्ठ 3: meglier
तल m.n.: Plan, surfatscha
ऋषभ m.: Bost
Fig.: ऋषभः
Statua dal bue Nandi, Collinas da Chamundi, Mysore.
(Sursa d'imagines: Detagls)
यम् 1P यच्छति : retenir, tegnair, offrir, conceder
यम् + प्र 1P प्रयच्छति : offrir, presentar, livrar
या 2P याति : ir, viatgiar
कन्या f.: giuvna, virginitat
34.7. Exercizi
Formai las formas da perfet correspundentas en persuna, numer e genur per las suventas formas verbalas:
- रक्षिष्यन्ति
- स्रक्ष्यति
- सिञ्चते
- वर्तते
- प्रवेक्ष्यति
- भनक्ति
- लुभ्यन्ति
- रुन्धते
- रोदितi → रोदिति
- बध्नाति
- युध्यन्ते
- युङ्क्ते
- मुह्यन्ति
- मुञ्चते
- जीवन्ति
- भोक्ष्यते
- आप्नुवन्ति
- भिन्त्ते
- भोत्स्यन्ते
- नर्तिष्यति
- अश्नाति
- द्वेष्टि
- पश्यन्ति
- दुग्धे
- सन्ति
- आदेक्ष्यन्ति
- छिनत्ति
- क्रुध्यति
- अस्यति
- कुप्यन्ति
- इच्छन्ति
34.8. Exercizi da translaziun
Traducir il suvent text dal पद्मपुराण davart donaziuns a Brahmanus:
क्षितिं सशस्यां यो दद्याद्ब्राह्मणाय द्विजोत्तम ।
विष्णुलोके सुखं भुङ्क्ते यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥१॥
सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज ।
तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये ॥२॥
तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति ।
हरिनिकेतनं याति युक्तं कोटिकुलैरपि ॥३॥
सालङ्कारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः ।
स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते ॥४॥
अन्नं वारि द्विजश्रेष्ठ येन दत्तं महीतले ।
तेन दत्तानि दानानि सर्वाणि च द्विजर्षभ ॥५॥
Explicaziuns:
Vokativ sg. dals masculins / neutrals sin a finala en -a: per exempl देव "Deus!"
चतुर्दश quatterdesch
सप्त set
जन्म Nom./Akk. sg. zu जन्मन् n. nasch
सर्व 3 "tuts, tutgiont" (declinà sco pronom)
Abb.: सालङ्कारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुन⟪र्जन्म न विद्यते ॥४॥
Ritual da nuzza hindu.
(Sursa d'imagines: Detagls)
lekt3401: Statua dal bue Nandi, Collinas da Chamundi, Mysore. [Sursa d'imagia: Luna Park / Flickr. CC BY-NC-ND]
lekt3402: Tempel da l'aur (Harmandir Sahib), Amistár. [Sursaint da l'imagines: Wikipedia. GNU FDL]
lekt3403: Sesam. [Bildquelle: Wikipedia. Public domain]
lekt3404: Sesamblueme. [Fonta da l’imagine: Franz Xaver / Wikipedia. GNU FDL]
lekt3405: Charta dals insul Ladakhdiv. [Sursa da l'imagia: CIA World Factbook. Domin public]
lekt3406: Reisfeld in Indien. [Bildquelle: Ray Witlin / World Bank. CC BY-NC-ND]
lekt3407: Ritual da l'emprima da l'uniun hinduista. [Sursaint da l'imaginescha: BriceFR / Flickr. CC BY-NC-SA]