🇨🇭 RM - Rumantsch
🇨🇭 RM - Rumantsch
Apparientscha
Lecziun 4
4.1. Interrogaziuns da cumplet (interrogaziuns da paraula) e respostas
4.1.1. Interrogativpronoms ed demonstrativpronoms
4.1.1.1. Interrogativpronom (praśnārthakasarvanāma n. = प्रश्नार्थकसर्वनामन्)
| Nominativ singular | Nominativ plural | |
|---|---|---|
| Neutrum | kim = किम् | kāni = कानि |
| Masculin | kas = कस् | ke = के |
| Feminimum | kā = का | kās = कास् |
4.1.1.2. Demonstrativpronoms (nidarśakasarvanāmāni n. = निदर्शकसर्वनामानि)
| Stems | |||
|---|---|---|---|
| tad = तद् "el, ella, quai; il, la, l" (Menziunà) | etad = एतद् "quest, questa, quest" (mult proxima al locutur) | idam = इदम् "quest, questa, quest" (proxima) | |
| Nominativ singular | |||
| Neutrum | tad = तद् | etad = एतद् | idam = इदम् |
| Masculin | sa, so saḥ = स सो सः | eṣa, eṣo, eṣaḥ = एष एषो एषः | ayam = अयम् |
| Feminin | sā = सा | eṣā = एषा | iyam = इयम् |
| Nominativ plural | |||
| Neutrum | tāni = तानि | etāni = एतानि | imāni = इमानि |
| Masculin | te = ते | ete = एते | ime = इमे |
| Feminin | tās = तास् | etās = एतास् | imās इमास् |
Per il Nom. sg. masc.:
- sa, eṣa (स एष) stat avant tut ils sons exceptà curt -a
- so, eṣo (सो एषो) stat avant -a, che vegn elidì cun Avagraha (disparisc)
- saḥ, eṣaḥ (सः एषः) stat mo en pausa (fin da frasa, fin da vers)
Per pudair furmar cun questis pronomins (sarvanāman n.) frasis, è anc necessari la cognoschientscha da las reglas da Sandhi suandantas:
4.1.2. Sandhi da final -m
Final -m vegn remplazzà avant consonantas cun Anusvāra (-ṃ). A la fin da frasa u vers e avant vocals resta -m.
4.1.3. Sandhi da final -e
avant a- resta -e senza midada: l'a- iniciala elidescha cun Avagraha:
p.ex. ete + agnayas » ete 'gnayaḥ = एते ऽग्नयः "Quests fieu"avant autras vocals che curt a- vegn -e usitadamain remplazzà cun -a cun Hiatus. Era la midada cun -ay vegn avant:
p.ex. ime + īśvarās » ima īśvarāḥ = इम ईश्वराः (rar: imay īśvarāh = इमयीश्वराः) "Quests SIGNURS"
4.1.4. Sandhi da final -d
Final -d vegn en pausa e avant gutturals senza son (k, kh) e labials (p, ph) remplazzà cun -t.
La midada avant autras consonantas vegn tractada pli tard. Evitai per l'emprima già quests cunfins da sons!
4.1.5. Frimas d'interrogaziun
Cun questis pronomins furman ins per exempel las frimas d'interrogaziun suandantas:
| Singular | Neutrum | tat kim? /kiṃ tat? तत्किम्, किं तत् etat kim? /kim etat? एतत्किम्, किमेतत् idaṃ kim? / kim idam इदं किम्, किमिदम् | "Quai è quai?" |
| Masculin | sa kaḥ? / kaḥ saḥ? स कः, कः सः eṣa kaḥ? / ka eṣaḥ एष कः, क एषः ayaṃ kaḥ? / ko 'yam? अयं कः, को ऽयम् | "Tgi è quai?" "Quai è il?" | |
| Feminin | sā kā? / kā sā? सा का, का सा eṣā kā? / kaiṣā? (= kā + eṣā) एषा का, कैषा iyaṃ kā? / keyam? (= kā + iyam) इयं का, केयम् | "Tgi è quai?" "Tgi è la?" | |
| Plural | Neutrum | tāni kāni? / kāni tāni? तानि कानि, कानि तानि etāni kāni? / kāny etāni? एतानि कानि, कान्येतानि imāni kāni? / kānīmāni? (= kāni + imāni) इमानि कानि, कानीमानि | |
| Masculin | te ke? / ke te? ते के, के ते ete ke? / ka ete? एते के, क एते ime ke? / ka ime? इमे के, क इमे | ||
| Feminin | tāḥ kāḥ? / kās tāḥ? ताः काः, कास्ताः etāḥ kāḥ? / kā etāḥ? एताः काः, का एताः imāḥ kāḥ? / kā imāḥ? इमाः काः, का इमाः |
In exempl da autras dumondas:
viṣṇuḥ kaḥ? = विष्णुः कः resposta: viṣṇur īśvaraḥ = विष्णुरीश्वरः. (Qua po man al suttetg nominal il subject per exempel en l'entschatta, per accentuar la connexiun cun la dumonda.)
NOTIZIA: Las respostas, che Vus pudais dar cun voss savair da sanscrit fin qua a talas dumondas, correspundan naturalmain anc betg en mintga relaziun al bon sanscrit idiomatic.
4.2. Exercizi
A) Formai oralmain cun las suandantas paraulas dumondas secund il schema viṣṇuḥ kaḥ (विष्णुः कः) e respondai las dumondas en sanscrit:
śruti, śiva, brāhmaṇa, dvija (plural), indrāṇī, dhenu, tulādhara, kālidāsa
= श्रुति, शिव, ब्राह्मण, द्विज (बहुवचनम्), इन्द्राणी, धेनु, तुलाधर, कालिदास
B) Formai per l'exercizi da lectura dumondas secund il model etat kim (एतत्किम्) e respondai las dumondas cun las paraulas indicadas e pronom demonstrativ per exempel eṣa bālaḥ (एष बालः):
(fonte da l'imagia: detagl)