Lektion 1
गणेशपूजनम्
gaṇeśapūjanam
Aduraziun dal Gaṇeśa
Fig.: Gaṇeśa, Adamspeak, Sri Lanka
(Imagisur: Detagl)
लम्बोदर नमस् तुभ्यं
सततं मोदकप्रिय ।
निर्विघ्नं कुरु मे देव
सर्वकार्येषु सर्वदा ।
lambodara namas tubhyaṃ
satataṃ modakapriya |
nirvighnaṃ kuru me deva
sarvakāryeṣu sarvadā |
Tú panza pendenta, tú golosina,
Che ti saja adina veneraziun!
Deus, fa tut mes emprendimaints
Libers da obstaculs!
मङ्गलचरणम्
maṅgalacaraṇam
"Cumenzament auspizius"
Abb.: Ardhanarīśvara
(Quella da l’imagina: Detagls)
वागर्थाविव संपृक्तौ
वागर्थप्रतिपत्तये ।
जगतः पितरौ वन्दे
पार्वतीपरमेश्वरौ ।
vāgarthāviva saṃpṛktau
vāgarthapratipattaye |
jagataḥ pitarau vande
pārvatīparameśvarau |
(Kālidāsa: Raghuvaṃśa 1.1)
Jau la geniturs dal mund,
Pārvatī e Śiva,
Che èn tant fermamain colliads
Sco parola e sens per la comprension
Dal sens da la parola.
A l'iniziala inqua curiusitad:
"Quand William Jones [1746–1794] et Henry Thomas Colebrooke (1765—1857) e studiat a basa il sanscrit per l'emprima giada, l'han parzialmain tradusì e chattà ch'el ha ina litteratura rica ed ina parentela betg minuscla cun las linguas classicas, alura han els scontrà cun ina resistenza betg minuscla. Visto che questa relaziun intima dal sanscrit cun las linguas europeicas, geograficamain uschè lunsch distentas, na sa lascha betg conciliar cun las ideas veglias, las qualas derivan tut las linguas dal hebraic u las isolavan per gronda part ina da l'autra, alura ha il famus filolog Dugald Steward (1753—1828) emprimà la via simpla, cun declerar l'entira istorgia cun la lingua sanscrita sco ina falsificaziun. El ha scrit in essay, en il qual el ha empruvà da demussar ch'ella saja stada fabricada dals brahmans astuzs suenter il model dal grec e dal latin e che la lingua sco er la litteratura sajan ina falsificaziun. Questa opiniun ha sviluppà anc l'onn 1840 il professur a Dublin, Charles William Wall, detagliadamain (Göttingische gelehrte Anzeigen 1842 p. 1888)."
[Sursa: Kemmerich, Max <1876-1932>: Kultur-Kuriosa. -- Munich : Langen. -- Vol. 2. -- 1923. -- p. 74. -- Online: http://www.archive.org/details/kulturkuriosa02kemmuoft. -- Access il 2010-01-10]
1.1. Literatira per principiants en indologia
Fig.: Copertina d'una ediziun da tschertgader
(fonte da l'imagines: detagl)
Basham, A. L. (Arthur Llewellyn) <1914-1986> The wonder that was India Part: A survey of the culture of the Indian sub-continent before the coming of the Muslims. -- London : Sidgwick & Jackson, 1954. -- Dapi alura blers ediziuns, era ediziuns da tascha. -- Lectura obligatoria. Ina buna survista davart la vita, la istorgia e la cultura en l'India preislamica. Survista cumpletta davart ils differents champs da l'indologia classica.
Fig.: Pagina da titel
(fonte da figura: Detagls)
La sistematica gramatica la pli buna
Kielhorn, Franz <1840-1908>: Grammatik der Sanskrit-Sprache / Aus dem Englischen übersetzt von W. Solf [1862 - 1936]. -- Berlin : Dümmler, 1888. -- XIII, 238 S. -- Originaltitel: A grammar of the Sanscrit language
Abb.: Titelpagina da la coperta
(fonte da l’imagina: Detagls)
Ina buna sistematica da la gramatica sin la basa dals gramatichers nativs ed al emprim in’introducziun en Pāṇini:
Kunnappally, John: Prakriyā bhāshyam : Grammatica Sanscritica / Primus scriptus in Malayalam. In Anglicam linguam translatus a K.V.R. Pai. -- Parathode : Typis propriis, 1983. -- 818 pag. ; 23 cm.
Imagg.: Copertina dal titel
(Fontana da l’imaggina: Detagls)
Ina buna, curta represchentaziun da la terminologia linguistica europeica chattais Vus en:
Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache / [Friedrich] Kluge <1856 - 1926>. Bearb. von Elmar Seebold. -- 24., durchges. und erw. Aufl.. -- Berlin [u.a.] : de Gruyter, 2002. - LXXXIX, 1023 S. : 24 cm. -- ISBN 3-11-017473-1 Paperback. -- S. XIII - XLVII.
Imag.: Titelschiglia
(fonte da l'imagina: Detagls)
Per quai ch’ha invidia da scolar:
Lexikon der Sprachwissenschaft / hrsg. von Hadumod Bußmann. -- 4., durchges. und bibliogr. erg. Aufl. / unter Mitarb. von Hartmut Lauffer. -- Stuttgart : Kröner, 2008. -- 816 S. ; 22 cm. -- ISBN 978-3-520-45204-7
1.2. Las suttas dal sanscrit
I suns dal Sanskrit segun la classificaziun indiana tradicionala ed lur transliteraziun scientifica.
(Fontana da l'imagina: Detagls)
Dizionaris mnins dal sanscrit èn ordenads en la sequenza da questa classificaziun. Questa classificaziun e la sequenza dals sons èn indispensablas per capir la gramatica dal sanscrit e dastgan perquai esser savidas a memoria:
Classificaziun
- vocalis simplas (samānākṣara -- समानाक्षर):
अ a, आ ā, इ i, ई ī, उ u, ऊ ū, ऋ ṛ, ॠ ṝ, ऌ ḷ - diftongs (sandhyakṣara -- सन्ध्यक्षर):
ए e, ऐ ai, ओ o, औ au - consonantas (vyañjana / hal -- व्यञ्जन / हल्):
क ka, ख kha, ग ga, घ gha, ङ ṅa
च ca, छ cha, ज ja, झ jha, ञ ña
ट ṭa, ठ ṭha, ड ḍa, ढ ḍha, ण ṇa
त ta, थ tha, द da, ध dha, न na
प pa, फ pha, ब ba, भ bha, म ma
य ya, र ra, ल la, व va
श śa, ष ṣa, स sa
ह ha
1.2.1. Davart la pronunzia da singulas sonoritads
| Son | Descripziun |
|---|---|
| a - अ | "a curt" vegn pronunzià dals Indians – gia da temp vegl – spess sco ə. En Europa sa pronunzia el sco a curt, en Bengala sco o curt. |
| ṛ - ऋ | sco r vocalisà bohem. Ina pitschna resonanza d'i. |
| ṝ - ॠ | sco r vocalisà bohem. Ina pitschna resonanza d'u. |
| jñ - ज्ञ् | er sco dny (Marāṭhī) u gy (Nordindia). |
| ś - श् | s-son cun la pitschna da la lingua curvada giu. Simil sco sch en "mischar". |
| ṣ - ष् | ch-son cun la pitschna da la lingua curvada enavos. Spess articuleà uschè lunsch enavos en la gola, ch'el suna quasi sco kh. |
| h - ह् | aspiraziun, mai sign da lungia. |
| ḥ - : | Visarga (Visarjanīya) -- विसर्ग / विसर्जनीय. Aspiraziun senza vusch cun la resonanza dal vocal precedent u dal segund part dal dittong precedent: agniḥ -- अग्निः = agnihi, devaiḥ -- देवैः = devaihi, gauḥ -- गौः = gauhu |
| ṃ | Anusvara -- अनुस्वर. Avant s-sons, h, l: nasalaziun dal vocal. En finala = m. En interna avant consonantas: la nasal correspundenta a la consonanta suandanta: saṃdhi -- संधि = sandhi -- सन्धि |
La meglra pronunzia cuntansescha ins cun leger las frastas, vers u pleds quasi lentamain e monotun cun exacta observaziun da la lungia dals vocals.
1.3. Exercizi
A) Leghì su las suentas paraulas:
- varṇa brāhmaṇaḥ kṣatriya vaiśya śūdra — वर्ण ब्राह्मणः क्षत्रिय वैश्य शूद्र
- brahmā viṣṇu śiva — ब्रह्मा विष्णु शिव
- āśrama brāhmacārin gṛhastha vānaprastha saṃnyāsin — आश्रम ब्राह्मचारिन् गृहस्थ वानप्रस्थ संन्यासिन्
- ṛgveda sāmaveda yajurveda atharvaveda — ऋग्वेद सामवेद यजुर्वेद अथर्ववेद
- upaniṣad — उपनिषद्
- jaina bauddha — जैन बौद्ध
- prajñāpāramitā — प्रज्ञापारमिता
- cakra vajra — चक्र वज्र
- pitṝn — पितॄन्
- saṃskṛta — संस्कृत
B) Legi els expressiuns sanscrites en la classificaziun da la lingia sur.