Lecziun 1

गणेशपूजनम्
gaṇeśapūjanam
Omagi dal Gaṇeśa

Fig. 1.2: Gaṇeśa, Adamspeak, Sri Lanka
(Fontana da l'imagines: Detagls)

लम्बोदर नमस् तुभ्यं
सततं मोदकप्रिय ।
निर्विघ्नं कुरु मे देव
सर्वकार्येषु सर्वदा ॥

lambodara namas tubhyaṃ
satataṃ modakapriya |
nirvighnaṃ kuru me deva
sarvakāryeṣu sarvadā |

Ti cun ventg da sursida, ti gustader,
Che tia omagi saja adina!
Diu, fa tut mes emprendiments
Libers da obstaculs!

मङ्गलचरणम्
maṅgalacaraṇam
"Cumenzament auspicious"

Fig. 1.1: Ardhanarīśvara
(Fontana da l'imagines: Detagls)

वागर्थाविव संपृक्तौ
वागर्थप्रतिपत्तये ।
जगतः पितरौ वन्दे
पार्वतीपरमेश्वरौ ॥

vāgarthāviva saṃpṛktau
vāgarthapratipattaye |
jagataḥ pitarau vande
pārvatīparameśvarau |

(Kālidāsa: Raghuvaṃśa 1.1)

J'omagies ils geniturs dal mund,
Pārvatī e Śiva,
Che èn uschè fermamain colliads l'un cun l'auter
Sco la paraula e il sens per la comprension
Dal signific da la paraula.

Al cumenzament in curiosum:

[Fontana: Kemmerich, Max <1876-1932>: Kultur-Kuriosa. -- München : Langen. -- Bd. 2. -- 1923. -- S. 74. -- Online: http://www.archive.org/details/kulturkuriosa02kemmuoft. -- Access il 2010-01-10]

[Quelle: Kemmerich, Max (1876–1932): Kultur-Kuriosa. -- München : Langen. -- Bd. 2. -- 1923. -- S. 74. -- Online: http://www.archive.org/details/kulturkuriosa02kemmuoft. -- Zugriff am 2010-01-10]

1.1. Litteratura per principiants en indologia

Fig.: Titul da la coperta d'ina ediziun da tschep
(Fontana da l'imagines: Detagls)

Basham, A. L. (Arthur Llewellyn) <1914-1986> The wonder that was India Part: A survey of the culture of the Indian sub-continent before the coming of the Muslims. -- London : Sidgwick & Jackson, 1954. -- Dapi alura bleras ediziuns, er ediziuns da tschep. -- Lectura obligatoria. Ina buna survista davart vita, istorgia e cultura en l'India preislamica. Survista generala da las differentas areas da la classica indologia.

Fig.: Titelpagina
(Font dal maletg: Detagls)

La meglra grammatica sistematica:

Kielhorn, Franz (1840–1908): Grammatik der Sanskrit-Sprache / Aus dem Englischen übersetzt von W. Solf [1862 - 1936]. -- Berlin : Dümmler, 1888. -- XIII, 238 S. -- Originaltitel: A grammar of the Sanscrit language

Fig.: Titul da la coperta
(Font dal maletg: Detagls)

Ina buna grammatica sistematica sin la basa dals grammatichers nativs ed al emprim in'introducziun en Pāṇini:

Kunnappally, John: Prakriyā bhāshyam : Grammatica sanscrita / Originalmainent scrit en malayalam. Translatà en englais da K.V.R. Pai. -- Parathode : Edituraziun propria, 1983. -- 818 paginas ; 23 cm.

Abb.: Copertina dal titel
(Sursa da l'imagines: Detagls)

Ina buna, curta preschentaziun da la terminologia linguistica europeica chattais Vus en:

Dicziunari etimologic da la lingua tudestga / [Friedrich] Kluge (1856–1926). Elavurà da Elmar Seebold. -- 24., actualisada e augmentada ediziun. -- Berlin [u.a.] : de Gruyter, 2002. - LXXXIX, 1023 p. : 24 cm. -- ISBN 3-11-017473-1 Paperback. -- p. XIII - XLVII.

Abb.: Copertina dal titel
(Sursa da l'imagines: Detagls)

Per curios da consultar:

Lexicon da la linguistica / edità da Hadumod Bussmann. -- 4., actualisada ed augmentada bibliograficamain ediziun / cun la collavuraziun da Hartmut Lauffer. -- Stuttgart : Kröner, 2008. -- 816 p. ; 22 cm. -- ISBN 978-3-520-45204-7

1.2. Ils sons dal Sanscrit

Ils sons dal Sanscrit tenor la classificaziun indiana tradiziunala e lur transliteraziun scientifica.

(Sursa da l'imagines: Detagls)

Dicziunaris moderns dal Sanscrit èn ordinaus tenor questa classificaziun. Questa classificaziun è indispensabla per il chapiment da la gramatica dal Sanscrit e dovra perquai d'esser savida a memoria:

Classificaziun
vocalas simplas (samānākṣara -- समानाक्षर):
अ a, आ ā, इ i, ई ī, उ u, ऊ ū, ऋ ṛ, ॠ ṝ, ऌ ḷ
diftongs (sandhyakṣara -- सन्ध्यक्षर):
ए e, ऐ ai, ओ o, औ au
consonantas (vyañjana / hal -- व्यञ्जन / हल्):
क ka, ख kha, ग ga, घ gha, ङ ṅa
च ca, छ cha, ज ja, झ jha, ञ ña
ट ṭa, ठ ṭha, ड ḍa, ढ ḍha, ण ṇa
त ta, थ tha, द da, ध dha, न na
प pa, फ pha, ब ba, भ bha, म ma
य ya, र ra, ल la, व va
श śa, ष ṣa, स sa
ह ha

1.2.1. A la pronunzia da singuls sons

Son	Descripziun
a - अ	"cort a" vegn pronunzià dals Indians -- gia da temp antich -- spess sco ə. En Europa sa pronunzia el sco curt a, en Bengalina sco curt o scur.
ṛ - ऋ	sco r vocalisà boem. Ina pitschna resonanza d'i.
ṝ - ॠ	sco r vocalisà boem. Ina pitschna resonanza d'u.
jñ - ज्ञ्	er sco dny (Marāṭhī) u gy (Nordindisch).
ś - श्	sch-son cun la pitschna da la lingua curvada vers il bas. Simil sco sch en "mischlar".
ṣ - ष्	ach-son cun la pitschna da la lingua curvada enavos. Spert uschè lunsch en il gurgel articulà, ch'ella suna quasi sco kh.
h - ह्	son da spira, mai sign d'allungament.
ḥ - :	Visarga (Visarjanīya) -- विसर्ग / विसर्जनीय. Son da spira senza vusch cun la resonanza dal vocal precedent u dal segund part dal diphtong precedent: agniḥ -- अग्निः = agnihi, devaiḥ -- देवैः = devaihi, gauḥ -- गौः = gauhu
ṃ	Anusvara -- अनुस्वर. Avant sons da siffla, h, l: Nasalisaziun dal vocal. En la fin = m. En il center avant consonantas: il nasal correspundent a la consonanta suandanta: saṃdhi -- संधि = sandhi -- सन्धि

La meglra pronunzia cuntanscha ins, sche ins legia las frasis, vers u pleds abast lentamain e monotun cun la precisiun exacta da la lunghezza dals vocals.

1.3. Exercizi

A) Legia ils suandants pleds:

1. varṇa brāhmaṇaḥ kṣatriya vaiśya śūdra — वर्ण ब्राह्मणः क्षत्रिय वैश्य शूद्र
2. brahmā viṣṇu śiva — ब्रह्मा विष्णु शिव
3. āśrama brāhmacārin gṛhastha vānaprastha saṃnyāsin — आश्रम ब्राह्मचारिन् गृहस्थ वानप्रस्थ संन्यासिन्
4. ṛgveda sāmaveda yajurveda atharvaveda — ऋग्वेद सामवेद यजुर्वेद अथर्ववेद
5. upaniṣad — उपनिषद्
6. jaina bauddha — जैन बौद्ध
7. prajñāpāramitā — प्रज्ञापारमिता
8. cakra vajra — चक्र वज्र
9. pitṝn — पितॄन्
10. saṃskṛta — संस्कृत

1.3. Exercizi

A) Legia ils suandants pleds:

1. varṇa brāhmaṇaḥ kṣatriya vaiśya śūdra — वर्ण ब्राह्मणः क्षत्रिय वैश्य शूद्र
2. brahmā viṣṇu śiva — ब्रह्मा विष्णु शिव
3. āśrama brāhmacārin gṛhastha vānaprastha saṃnyāsin — आश्रम ब्राह्मचारिन् गृहस्थ वानप्रस्थ संन्यासिन्
4. ṛgveda sāmaveda yajurveda atharvaveda — ऋग्वेद सामवेद यजुर्वेद अथर्ववेद
5. upaniṣad — उपनिषद्
6. jaina bauddha — जैन बौद्ध
7. prajñāpāramitā — प्रज्ञापारमिता
8. cakra vajra — चक्र वज्र
9. pitṝn — पितॄन्
10. saṃskṛta — संस्कृत

B) Legia ils expressiuns sanscritas en la classificaziun da sons sura.