Lecziun 36
A) Creai per las suandantas formas tant las furmas dal perfect reduplicà sco er las periphrasticas:
| Presens | Reduplicà | Periphrastisch |
|---|---|---|
| १. बिभ्रते | बभ्रिरे | बिभरां चक्रिरे / -आसुः / -बभूवुः |
| २. बिभ्यति | बिभ्युः | बिभयां चक्रुः / -आसुः / -बभूवुः |
| ३. जुहोति | जुहाव | जुहवां चकार / -आस / -बभूव |
| ४. वेत्ति | विवेद | विदां चकार / -आस / -बभूव |
B) Creai il perfect periphrastich per la radis आस् (seder):
| Presens | Perfect periphrastich |
|---|---|
| १. आस्ते | आसां चकre / -आस / -बभूव |
| २. आसते | आसां चक्रिरे / -आसुः / -बभूवुः |
C) Creai il respectiv perfect per las suandantas formas:
| Presens / Imperfect | Perfect |
|---|---|
| १. जीयते | जिग्ये |
| २. विदन्ति | विदुः / विविदुः / विदां चक्रुः |
| ३. विन्दति | विवेद |
| ४. त्याजयिष्यति | त्याजयां चकार / -आस |
| ५. ऐक्षन्त | ईक्षां चक्रिरे / -आसुः |
| ६. अगापयत् | गापयां चकार / -आस |
| ७. अपद्यन्त | पेदिरे |
| ८. चिनोति | चिकाय / चिचाय |
| ९. हन्ति | जघान |
| १०. प्रभविष्यन्ति | प्रबभूवुः |
| ११. क्रामन्ति | चक्रमुः |
| १२. प्राव्रजन् | प्रवव्रजुः |
| १३. त्यक्ष्यति | तत्याज |
Traduziuns
१. पुत्रे जाते सुगतः कुलं धनं च तत्याजागाराच्चानगर्यं प्रवव्राज । बुद्ध्यार्यसत्यानि प्रज्ञाय प्रज्ञया च दुःखान्मुक्तो मोक्तुकामार्यजनान्बोधयामासेति भिक्षव आहुः ॥१॥
Cun ch'ei naschì in fegl, ha il Illuminà laschà la famiglia ed il possess e bandunà la casa per ir en l'inauditad. El ha reconuschì cun ses entendiment las noblas veritads, è vegnì liber tras la cogniziun dal sufriment ed ha manà ils nobels umens, che vulan la liberaziun, a l'intellegenza — uschia rapporteschan ils monachs.
२. ब्राह्मणा महादेवयज्ञायाग्निं चिक्यिरे । ब्राह्मणेष्विन्द्रादिदेवान्स्तुवत्स्वग्निर्यज्ञान्नमाश । एवं यज्ञen ब्राह्मणा महादेवैरादयां चक्रुस्तांश्च स्तोत्रानि श्रावयां बभूवुः ॥२॥
Ils Brahmins han construi in fieu per il grond sacrifici da las divinitads. Cun che ils Brahmins laudavan Indra e las autras divinitads, ha il fieu dal sacrifici consumà il nutriment. Uschia han ils Brahmins cuntanschì tras il sacrifici che las grondas divinitads mangian, e les han fatg udair laudaziuns.
३. रक्षितधर्मक्षत्रिययोधा महानगरं जेतुकामाञ्छत्रून्विजिग्युर्न तु जघ्नुः ॥३॥
Ils guerriers Kṣatriya, che custodiavan il dretg, han sconfigì ils inimis, ch'avevan vulà conquistar la gronda citad, ma els n'han betg uccidì.
४. अधीतवेदद्विजो द्विजधर्मं वेद ॥४॥
Ina giada naschì, che ha studiat il Veda, cognoscha il dretg ed il ritgel da las giadas naschidas.
५. विद्ययैव जीवितुं न शक्यते । य एवं विदुर्नाधीयीरन् ॥५॥
Sola la scienza na po betg viver. Qui sa quai, n'ha betg da studiar.
Abb.: विद्ययैव जीवितुं न शक्यते
(Fontana da l'imagines: Detagls)
Framents scienziatics
१. महाभारत १३.७.२५-२६
येन प्रीणति पितरं तेन प्रीतः प्रजापतिः ।
प्रीणति मातरं येन पृथिवी तेन पूजिता ॥
येन प्रीणात्युपाध्यायं तेन स्याद्ब्रह्म पूजितम् ।
सर्वे तस्यादृता धर्मा यस्यैते त्रय आदृताः ।
अनादृतास्तु यस्यैते सर्वास्तस्याफलाः क्रियाः ॥
Cun quai ch'el gauda ses paters, è il creadur gaudì; cun quai ch'el gauda ses mauns, è la terra venerada; cun quai ch'el gauda il magister, è il Veda venerà. Qui che resguardes quests trais, resguarda tut las disposiziuns; qui che n'è betg da resguardar, è sia activitad tutta senza fric.
२. मनुस्मृति ४.१५४ (Cumpurtament envers vegls)
अभिवादयेद्वृद्धांश्च दद्याच्चैवासनं स्वकम् ।
कृताञ्जलिरुपासीत गच्छतः पृष्ठतो ऽन्वियात् ॥
Saluta vegls formalmain, da laschar a lur plazza e stess cun mauns giuntads. Sche in vegl va, sueta el.
३. मनुस्मृति २.९८ (Dominanza dals sens)
श्रुत्वा स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च भुक्त्वा घ्रात्वा च यो नरः ।
न हृष्यति ग्लायति वा स विज्ञेयो जितेन्द्रियः ॥
Sche in umn na è ni gaudì ni trist, sche el auda, tocca, vescha, gustescha u odura, alura è el considerà sco in che ha dominà ses sens (जितेन्द्रियः).
Abb.: भुक्त्वा घ्रात्वा च न हृष्यति ग्लायति वा
(Fontana da l'imagines: Detagls)
Determinaziun da la furma dal pled
Determinar e traduscher las suandantas formas da pled:
| Furma dal pled | Determinaziun | Significaziun |
|---|---|---|
| १. नयति | नी (1U) 3. sg. P. Ind. Präs. | el mena |
| २. समस्कुर्वन् | सम्-कृ (8U) 3. pl. P. Impf. | els preparavan avant |
| ३. स्यात् | अस् (2P) 3. sg. P. Opt. Präs. | el essera / devessa esser |
| ४. यस्याम् | यद् Lok. sg. f. | en la quala |
| ५. अधीयते | अधि-इ (2Ā) 3. pl. Ā. Ind. Präs. | els studieschan |
| ६. प्रोचुः | प्र-वच् (2P) 3. pl. P. Perf. | els annunzian |
| ७. समादधाति | सम्-आ-धा (3U) 3. sg. P. Ind. Präs. | el concentrescha sasez |
| ८. हरेः | हरि (m.) Abl./Gen. sg. | dal/gial (Hari) |
| ९. हरे | हर (m.) Lok. sg. | en Śiva (Hara) |
| १०. हरेत् | हृ (1U) 3. sg. P. Opt. Präs. | el prenda |
| ११. जह्रे | हृ (1U) 3. sg. Ā. Perf. | el prenda per sasez |
| १२. आक्रीणीत | आ-क्री (9U) 3. sg. Ā. Opt. | el cumpra |
| १३. व्यक्रियत | वि-कृ (8U) 3. sg. Pass. Impf. | el è midà |
| १४. प्राजहुः | प्र-हा (3P) 3. pl. P. Impf. | els han bandunà |
| १५. प्रजहुः | प्र-हा (3P) 3. pl. P. Perf. | els han bandunà |
| १६. ददे | दा (3U) 3. sg. Ā. Perf. | el dat per sasez |
| १७. दत्ते | दा (3U) 3. sg. Ā. Ind. Präs. | el dat per sasez |
| १८. हिते | धा (3U) PPP Lok. sg. m./n. | en la legei |
| १९. हीयते | हा (3P) 3. sg. Pass. Ind. Präs. | el vegn bandunà |
| २०. जज्ञे | ज्ञा / जन् 3. sg. Ā. Perf. | el reconuschèva / naschì |
| २१. यज्ञे | यज्ञ (m.) Lok. sg. | en il sacrifici |
| २२. तेन | तद् Instr. sg. m./n. | tras quest |
| २३. तेने | तन् (8U) 3. sg. Ā. Perf. | el tendeva |
| २४. ततः | तन् (8U) PPP Nom. sg. m. | tendì / (Adv.) sin quai |
| २५. सतः | अस् (2P) Part. Präs. P. Gen. sg. | da l'essent |
| २६. जगौ | गै (1P) 3. sg. P. Perf. | el cantava |
| २७. पशौ | पशु (m.) Lok. sg. | cun l'animal |
| २८. मेने | मन् (4Ā) 3. sg. Ā. Perf. | el pensava |
| २९. माने | मान (m./n.) Lok. sg. | en l'orgoglia / en la mesira |
| ३०. एतस्मात् | एतद् Abl. sg. m./n. | da quest |
| ३१. तया | तद् Instr. sg. f. | tras ella |
| ३२. लेभिरे | लभ् (1Ā) 3. pl. Ā. Perf. | els ricevevan |
| ३३. ओषुः | आ-वस् (1P) 3. pl. P. Perf. | els abitavan cun |
| ३४. व्यानक् | वि-अञ्ज् (7P) 3. sg. P. Impf. | el revelava |
| ३५. युङ्क्ते | युज् (7U) 3. sg. Ā. Ind. Präs. | el collescha per sè |
| ३६. अपिबत् | पा (1P) 3. sg. P. Impf. | el beva |
Abb.: जगौ
(sursa da l'imagines: detagls)