Lektion 17

17.1. Segunda classa dal temp preschent (adādi = ad e.u.v.)

Las desinenzas verbalas s'attachesch directamain a la radis. Qua èn las midadas da son da resguardar, che resulteschan dal Wortsandhi.

Existan las suentas formas d'educaziun en la segunda classa dal present:

1. Radtschis cun declinaziun dal stem
   • per la maiur part: nivel aut – nivel bas
   • tschertgs radtschis: nivel lung – nivel bas
2. Radtschis senza declinaziun dal stem
3. radtschis dissilbics cun la finiziun -i/-ī cun declinaziun dal stem

17.2. Radis da la segunda classe da prezens cun declinaziun dal stem: nivel aut – nivel bas

Ezempels:

द्विष् 2 U "odiar"

• starker Stampa da preschent: dveṣ-
• schwacher Stampa da preschent: dviṣ-

3. sg. Präs. P	द्वेष्टि (« dveṣ + -ti)
3. pl. Präs. P	द्विषन्ति (dviṣ-anti)
3. sg. Präs. Ā	द्विष्टे (« dviṣ + -te)
3. pl. Präs. Ā	द्विषते (dviṣ-ate)

Qua quai vala la suandanta regla da sandhi:

Wortsandhi da -ṣ + t(h)-

-ṣ + t(h)- » -ṣṭ(h)-

Exemples ulteriurs:

इ 2 P "ir" (Ā su certains prefix)

• ferm stem dal present: e-
• stem debel dal present:
  • avant consonant: i-
  • avant vocal: y-/iy-

3. sg. Präs. P	एति (e-ti)
3. pl. Präs. P	यन्ति (y-anti)
3. sg. Präs. Ā	इते (i-te)
3. pl. Präs. Ā	इयते (iy-ate)

दुह् 2 U "mular"

• fort stema da presens: doh-
• debel stema da presens: duh-

3. sg. Präs. P	दोग्धि (« doh- + -ti)
3. pl. Präs. P	दुहन्ति (duh-anti)
3. sg. Präs. Ā	दुग्धे (« duh- + -te)
3. pl. Präs. Ā	दुहते (duh-ate)

हन् 2 P "schlagen, erschlagen, töten"

• starker Stampa da preschent: han-
• schwacher Stampa da preschent:
  • vor Konsonant: ha- (« *hn-)
  • vor Vokal: ghn-/han-

3. sg. Präs. P	हन्ति (han-ti)
3. pl. Präs. P	घ्नन्ति (ghn-anti)
3. sg. Präs. Ā	हते (ha-te)
3. pl. Präs. Ā	घ्नते (ghn-ate)

अस् 2 P "esser"

• fortstärker Stampa da preschent: as-
• schwacher Stampa da preschent: s-

3. sg. Präs. P	अस्ति (as-ti)
3. pl. Präs. P	सन्ति (s-anti)

17.3. Radisch da la segunda classa da prezens cun declinaziun dal stemma: nivel da lungida – nivel bass

Esempel:

स्तु 2 U "preisar"

• starker Stampa da preschent: stau-
• schwacher Stampa da preschent:
  • vor Konsonant: stu-
  • vor Vokal: stuv-

3. sg. Präs. P	स्तौति (stau-ti) oder: स्तवीति
3. pl. Präs. P	स्तुवन्ति (stuv-anti)
3. sg. Präs. Ā	स्तुते (stu-te)
3. pl. Präs. Ā	स्तुवते (stuv-ate)

17.4. Radixs da la segunda classa da presentis senza declinaziun dal stem

Senza classificazione da la radice, le radici da la seconda classe del presente finiscono in -ā

Esempio:

पा 2 P "proteger, custodir, guardar"

3. sg. Präs. P	पाति (pā-ti)
3. pl. Präs. P	पान्ति (« pā- + -anti)

Anch auter radis da la segunda classa n'han nagina declinaziun dal stem:

Ezempels:

अद् 2 P "mangiar"

3. sg. Präs. P	अत्ति (« ad- + -ti)
3. pl. Präs. P	अदन्ति (ad-anti)

आस् 2 Ā "seder"

3. sg. Präs. Ā	आस्ते (ās-te)
3. pl. Präs. Ā	आसते (ās-ate)

वच् 2 P "dir"

3. sg. Präs. P	वक्ति (« vac- + -ti)
3. pl. Präs. P	kommt nicht vor

17.5. Radis bilsilbics cun -i/-ī cun fluctuaziun dal stem

Molts radis è en ina seria da furmas dissilbics, è dic che els han avant ina finala consonantica -i (u avant certainas finials -ī). Quests radis vegnan però da grammaticists nativs ed en lexicons etc. considerads sco monosilbics.

Ezempels:

रुद् 2 P "planger, ulular"

• starker Stampa da preschent: rodi-
• schwacher Stampa da preschent:
  • vor Konsonant: rudi-
  • vor Vokal: rud-

3. sg. Präs. P	रोदिति (rodi-ti)
3. pl. Präs. P	रुदन्ति (rud-anti)

ब्रू 2 U "dir"

• starker Stampa da preschent: bravī- (« bro- + -ī)
• schwacher Stampa da preschent:
  • vor Konsonant: brū-
  • vor Vokal: bruv-

3. sg. Präs. P	ब्रवीति (bravī-ti)
3. pl. Präs. P	ब्रुवन्ति (bruv-anti)
3. sg. Präs. Ā	ब्रूते (brū-te)
3. pl. Präs. Ā	ब्रुवते (bruv-ate)

Aunch स्तु 2 U "preisan" ha cunzè las sut 3. inditgadas formas suenter quest model:

3. sg. Präs. P	स्तवीति (« sto + ī + ti) oder: स्तौति

17.6. Glista da pleds

हन् 2 P हन्ति, घ्नन्ति Pass. हन्यते  PPP हत : batter, uccider, mort

daquest:

घात m.: uccisium

Fig.: घाताः
Bangalore = ಬೆಂಗಳೂರು
(Fontana da l'immagiun: Detagls)

आस् 2Ā आस्ते Pass. आस्यते PPP आसित : sedder

daquest:

आसन n.: il saseg, il sise; erma: posiziuns da saseg dal yogin

Abb.: योगासनम्
(fontana da l’imagina: detagls)

रुद् 2 P रोदिति Pass. रुद्यते PPP रुदित: plorar, ulular

daquest:

रुद्र m.: (il glatgiant =) il diu da la tempesta Rudra

ब्रू 2 U ब्रवीति Ā ब्रूते nagin passiv e PPP: dir, dir (qualcoss a inqualchidun: doppi accusativ)

दुह् 2 U दोग्धि Pass. दुह्यते PPP दुग्ध : mular

Fig.: दोग्धि
(Sursa d’immaginalia: Detagls)

दिश् 6 U दिशति Pass. दिश्यते PPP दिष्ट : musszar, ordinar, dar l’ord

daquest:

दिष्टि f.: instrucziun, sort faivura

दिष्ट्या Instr.: (literal: per ina fortunada cumpagina) O fortunada cumpagina (exclamaziun da gauder e da beletgiar)

17.7. Exercizi 1

A) Insirir il verb en las suentas frasis e tradusì:

१. ब्राह्मणो ऽनृतं न ... (ब्रू । वच् । वद्)

२. क्षत्रियो जनान् ... (पा । रक्ष्)

३. बलवद्योधो द्विजारीन् ... (जि । हन् । युध्)

४. ब्राह्मणकविर्लोकेश्वरम् ... (स्तु । यज्)

५. अग्निर्यज्ञान्नम् ... (अद् । दह्)

६. बालवैश्यो धेनुम् ... (दुह् । रक्ष् । पा)

७. द्विजदासो मृगमार्गेण ब्राह्मणग्रामम् ... (गम् । इ । पद्)

८. द्विजदासः शूद्रस् ... (अस् २ । भू)

९. बालब्राह्मणी ... (रुद् । आस् । मृ)

१०. साधुजनो ऽधर्मम् ... (द्विष् । न कृ)

B) Mettais en il plural l'agent e il verb en las frasis creadas en A)

17.8. Exercizi 2

Traducir las siguientes formas verbales e indicar la raíz correspondiente:

१. अदन्ति

२. सन्ति

३. आसते

४. यन्ति

५. इच्छति

६. कुर्वते

७. गच्छन्ति

८. जायते

९. जयति

१०. तनोति

११. दहति

१२. दोग्धि

१३. पश्यति

१४. द्विष्टे

१५. नयन्ति

१६. नृत्यति

१७. पद्यन्ते

१८. पिबति

१९. पान्ति

२०. पृच्छति

२१. बुध्यन्ते

२२. ब्रवीति

२३. भवन्ति

२४. मन्यते

२५. मुञ्चन्ति

२६. म्रियन्ते

२७. यजते

२८. युध्यन्ते

२९. रक्षति

३०. रोदिति

३१. लभते

३२. वक्ति

३३. वदति

३४. शृणोति

३५. स्तौति

३६. स्मरति

३७. हन्ति

३८. अश्नुवते

३९. कुप्यते

४० कर्षन्ति

४१. उद्यते

४२. सहन्ते

४३. सिच्यन्ते

४४. आप्नोति

४५. जीव्यते

४६. दिश्यन्ते

lekt1701: [Fonte da l'imaginesch: da tlongacre. -- http://www.flickr.com/photos/tlongacre/2177187487/. -- Access il 2008-12-07. -- Licenza Creative Commons (Nominament, naginas modificaziuns)]

lekt1702: [Quella da l’imagines: Roshnii. -- http://www.flickr.com/photos/roshnii/110086482/. -- Access il 2008-12-07. -- Licenza Creative Commons (Nominament, nagina utilizaziun commerziala, share alike)]

lekt1703: Bangalore = ಬೆಂಗಳೂರು [fonte da immaġina: mattlogelin. -- http://www.flickr.com/photos/mattlogelin/143399263/. -- consultà il 2008-12-07. -- Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utisaziun cummerciala)]