Lektion 44

44.1. Furmaziun dals verbs da la 2. persuna (मध्यमः) stims sans tema cun suffix vocalic

La 3.sg.Ā.Imperfect è formamainamain cun la 2.pl.P.Imperfect!!!

44.1.1. Quinta classa da present (स्वादि)

सु 5U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	सुनोषि Cerebralisation!	सुनुथ	सुनुषे Cerebralisation!	सुनुध्वे
Imperfekt लङ्	असुनोस्	असुनुत	असुनुथास्	सुनुध्वम्
Optativ विधिलिङ्	सुनुयास्	सुनुयात	सुन्वीथास्	सुन्वीध्वम्

44.1.2. Otgavla classa dal temp preschent (tanādi)

तन् 8U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	तनोषि	तनुथ	तनुषे	तनुध्वे
Imperfekt लङ्	अतनोस्	अतनुत	अतनुथास्	अतनुध्वम्
Optativ विधिलिङ्	तनुयास्	तनुयात	तन्वीथास्	तन्वीध्वम्

⟪कृ⟫ 8U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	करोषि	कुरुथ	कुरुषे	कुरुध्वे
Imperfekt लङ्	अकरोस्	अकुरुत	अकुरुथास्	अकुरुध्वम्
Optativ विधिलिङ्	कुर्यास्	कुर्यात	कुर्वीथास्	कुर्वीध्वम्

44.1.3. Novavla classa dal temp preschent (kryādi)

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	क्रीणासि	क्रीणीथ	क्रीणीषे Cerebralisation!	क्रीणीध्वे
Imperfekt लङ्	अक्रीणास्	अक्रीणीत	अक्रीणीथास्	अक्रीणीध्वम्
Optativ विधिलिङ्	क्रीणीयास्	क्रीणीयात	क्रीणीथास् krī + n + ī-thās	क्रीणीध्वम् krī + n + ī-dhvam

44.2. Zum Wortsandhi

En cun stizs da prezens che fineschan cun consonantas, vegnan observadas las regurdas dal sandhi da paraula gia tractadas.

Ultraclav è ancun applicadas las suandantas reglas dal Wortsandhi.

(Una collaziun detagliada da tut las mutaziuns foneticas che apparatschentan qua en Kielhorn, Grammatica pag. 76s.)

44.2.1. Zum Wortsandhi für dh-

1. Aspirata wird vor Aspirata durch den entsprechenden Nichtspiraten ersetzt:
   z.B. रुध् 7U: रुन्ध् + ध्वे » रुन्द्ध्वे (runddhve)
2. -h + dh- » -gdh-
   z.B. दुह् 2U: दुह् + ध्वे » धुग्ध्वे (dhugdhve)
3. -ṣ + dh- » -ḍḍh- (Questa regla vala mo per la conjugaziun!)
   z.B. द्विष् 2U: द्विष् + ध्वे » द्विड्ढ्वे (dviḍḍhve)
4. -s + dh- » -dh- (Sparogn dal -s)
   z.B. आस् 2Ā: आस् + ध्वे » आध्वे (ādhve)

44.2.2. Al sandha da las paraulas per s-

1. -s + s- » -ts- u (bet!) -ss- (usà en la 2. classa da prezens)
   Exemples:
   • वस् 1P: futur: वस् + स्य + ति » वत्स्यति (vatsyati)
   • वस् 2Ā: वस् + से » वस्से (vasse)
2. -ṣ + s- » -kṣ-
   p.ex. द्विष् 2U: द्वेष् + सि » द्वेक्षि (dvekṣi)

44.3. Furma dals verbs da la 2. persuna (मध्यमः) stems atematics senza suffix vocalic

44.3.1. Segunda classa da prescha (अदादि)

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	द्वेक्षि	द्विष्ठ	द्विक्षे	द्विड्ढ्वे
Imperfekt लङ्	अद्वेट् a-dveṣ + s	अद्विष्ट	अद्विष्ठास्	द्विड्ढ्वम्
Optativ विधिलिङ्	द्विष्यास्	द्विष्यात	द्विषीथास्	द्विषीध्वम्

आस् 2Ā

	आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	आस्से	आध्वे
Imperfekt लङ्	आस्थास्	आध्वम्
Optativ विधिलिङ्	आसीथास्	आसीध्वम्

⟪दुह्⟫ 2U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	धोक्षि	दुग्ध	धुक्षे	धुग्ध्वे
Imperfekt लङ्	अधोक् aus: adhokṣ	अदुग्ध	अदुग्धास्	अधुग्ध्वम्
Optativ विधिलिङ्	दुह्यास्	दुह्यात	दुहीथास्	दुहीध्वम्

⟪इ⟫ 2P

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	एषि	इथ	<इषे>	<इध्वे>
Imperfekt लङ्	ऐस् a + e + s	ऐत a + i + ta
Optativ विधिलिङ्	इयास्	इयात	इयीथास् iy-ī-thās	इयीध्वम्

	परस्मैपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	हंसि han + si	हथ aus: *hn + ta
Imperfekt लङ्	अहन् aus: a-han + s	अहत aus: a-*hn + ta
Optativ विधिलिङ्	हन्यास्	हन्यात

⟪स्तु⟫ 2U

	परस्मैपदम्		आत्मनेपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	स्तौषि स्तवीषि	स्तुथ स्तुवीथ	स्तुषे स्तुवीषे	स्तुध्वे स्तुवीध्वे
Imperfekt लङ्	अस्तौस् अस्तवीस्	स्तुत अस्तुवीत	अस्तुथास् अस्तुवीथास्	स्तुध्वम् अस्तुवीध्वम्
Optativ विधिलिङ्	स्तुयास् स्तुवीयास्	स्तुयात स्तुवीयात	स्तुवीथास् stu + ī-thās	स्तुवीध्वम्

⟪अस्⟫ 2P (specialmemorar!)

	परस्मैपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	असि	स्थ
Imperfekt लङ्	आसीस्	आस्त
Optativ विधिलिङ्	स्यास्	स्यात

तत्त्वमसि

शास् 2P

	परस्मैपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	शास्सि	शिष्ठ
Imperfekt लङ्	अशास्	अशिष्ट
Optativ विधिलिङ्	शिष्यास्	शिष्यात

	परस्मैपदम्
	एकवचनम्	बहुवचनम्
Indikativ Präsens लट्	अत्सि	अत्थ
Imperfekt लङ्	2.sg. आदस् 3.sg. आदत्	अत्त
Optativ विधिलिङ्	अद्यास्	द्यात

44.4. Der Vokativ (आमन्त्रितम्)

I grammatichs nativs cunsideres il vocativ (आमन्त्रितम्) bet sco in casus separat, mo mozz sco ina modificaziun dal nominativ (प्रथमा).

Il vocativ serva per l'invocazione, l'indirizzamento e sta al di fuori del contesto con il resto da la frasa, differenziandosi quindi dagli altri casi che esprimono una relazione con il verbo o con un altro sostantivo.

Il vegn usità per ordinari il vocativ al cumenzament da la frasa:

बाल किं वदसि = "Bambin, tge dis ti?"

Evitar la tradiziun dal vocativ cun "O ...". Nus utilisain en il tudestg constantamain vocativs, sche nus per exempel dissi: "Schatz, co cuochain nus oz?". Nagin dirà en quest sens: "O Schatz, co cuochain nus oz?"

Abb.: Per l'utilisaziun correcta da "O" en il tudestg: "O um!"
(Font dal maletg: Detagls)

Las furmas dal vocativ plural e dual èn identicas cun quellas dal nominativ (प्रथमा) plural u dual.

Las formas dal vocativ singular suan en Lecziun 45.

44.5. Lista da vuschs

प्रति Präverb: zurück, wider, gegen - hin

p.ex.

हन् + प्रति 2P प्रतिहन्ति : return

वद् + प्रति 1P प्रतिवदति : tschertger = reponder

ख्या + प्रति + आ 2P प्रत्याख्याति : refusar, dispreziar

या 2P याति : ir, viatjar

Perf. IV ययौ
Fut. यास्यति
Pass. यायते
Kaus. यापयति
PPP यात
Inf. यातुम्

daquest:

यान n.: ir, via, mez

Abb.: रेल्यानम्
(Fontana da l'imagia: Detagls)

शी 2Ā शेते : giacer. Questa radis ha en tut las furmas dal stem dal present nivèl aut: 1.sg.Ind.Present.Ā शेये (śe + e). Las suandantas furmas èn spezialmain da observà: 3.pl.Ind.Present.Ā शेरते, 3.pl.Imperf.Ā अशेरत

Perf. IIIa शिश्ये (śi-śī + e)
Fut. शयिष्यते
Kaus. शापयति
PPP शयित
Inf. शयितुम्

daquest:

शयन n.: letg, letg

Abb.: योगी शयने शेते
(Fontana da l'imagina: Detagls)

नन्द् 1P नन्दति : s'allegrar da (तृतीयया)

Perf. I ननन्द
Fut. नन्दिष्यति
Pass.: नन्द्यते
Kaus. नन्दयति
PPP नन्दित
Inf. नन्दितुम्
Absol. -नन्द्य
Gerundiv नन्द्य

daquest:

नन्दिन् 3: caracterisà da (particulaira) gajaivdad, gajaiv; m. num dal animal da muntar (वहन) dal शिव (in taun)

Abb.: नन्दी
(font dal maletg: detagls)

नन्द् + अभि 1P (1Ā)  अभिनन्दति : avair sias gajas en (द्वितीयया), accumpagnar in umna cun gajaivdad, benvegni

यम् 1P यच्छति : mantegnair, purtar ; dar, conceder ; mantegnir ensemen, frenar, domar

Perf. Vb ययाम, येमुर्
Fut. यंस्यति
Pass. यम्यते
Kaus. यामयति maun: नियमयति
PPP यत
Inf. यन्तुम्
Absol. -यम्य

यम् + आ 1U आयच्छति : distender, stender

PPP आयत 3: distirgì

Fig.: आयतो मरुः
(fonte da l’imagia: detagl)

यम् + प्र 1P प्रयच्छति: dar, offrir, dar en ma

यम् + सम् 1P संयच्छति : ligar, alligar, domar

यत् 1Ā यतते : s'diriger cap vers (सप्तमी, चतुर्थी, द्वितीया)

V. perf. येते
V. fut. यतिष्यते
V. pass. यत्यते
V. caus. यातयति
PPP यत्त
V. inf. यतितुम्

daquest:

यत्न m.: emprova, sforsa

Abb.: यत्नेन
(fontana d’imàgin: detagls)

रभ् 1Ā रभते (furma laterala a लभ्): serrar

Perf. Vb रेभे
Fut. रप्स्यते
Pass. रभ्यते
Kaus. रम्भयति
PPP रब्ध
Inf. रब्धुम्
Absol. -रभ्य

रभ् + आ 1Ā आरभते : agarrar, cumenzar, emprender

प्रव्रज्या f. (a प्र-व्रज्): il ir via da la casa en la senza casa; ceremonia cun la quala insa daventa novizi buddist (Pali: पब्बजा)

Vesair:

Payer, Alois <1944 - >: Vinayamukha : Concepts base da las regulas da l’ordinaziun e dal dretg da l’ordinaziun dal Theravāda. -- Part I. -- (Materials davart ils concepts base dal Buddhism). -- URL: http://www.payer.de/buddhgrund/vinaya01.htm

Abb.: प्रव्रअज्या / पब्बजा
(Sursa da l’imagina: Detagls)

44.6. Exercizi

A) Determinar e tradurre las suandantas formas:

1. आदेः
2. आदः
3. अपुनाः
4. पुनः
5. आसीः
6. आसि
7. तन्वीथाः
8. अध्यैथाः
9. वित्थ
10. वीतम्
11. आध्वम्
12. पाथ
13. कथम्
14. स्वपिषि
15. अश्नीयात
16. आश्नाः
17. आश्नुवत
18. यन्ति
19. याथ
20. यथा
21. इयात
22. शिष्ठ
23. शिष्टः
24. आध्वे
25. अवक्
26. स्थ
27. तस्थौ
28. बध्नीथ
29. अशिष्ट
30. धुक्षे
31. धोक्ष्ये
32. वध्वे
33. अहन्
34. आख्येयम्
35. वदेयम्
36. यामः
37. येमिम
38. शेरते
39. द्विषीथाः
40. कुरुथ
41. आप्नुत
42. विक्रीणीध्वम्
43. सुन्मः
44. रोदिषि
45. अस्तवीः
46. अशृणुत
47. ब्रुवीध्वम्
48. द्विड्ढ्वे
49. शेकुः
50. चिनुथ
51. हथ
52. हतः

Fig.: कस्माद्रोदिषि
(Fontana da l'imagia: Detagls)

B) Traduscher:

अक्रोधेन जयेत्क्रोधमसाधुं सधुना जयेज्जयेत्सत्येन चानृतम् ॥१॥

पुत्राः किं पितृभ्यः पिण्डान्प्रायच्छत ॥२॥

कानि शास्त्राणि काश्यामध्यैथाः ॥३॥

बुद्धपुत्राश्चेन्महाशयनेषु शयीरन्प्रव्रज्यायां कृतं व्रतं न चरेयुः ॥४॥

अप्यार्ययुद्धाख्यानमाख्यास्यन्तं गुरुमभ्यनन्दः ॥५॥

द्वेष्यमपि न द्विष्यात लोभनीयं च न लुभ्येतैवं च प्रसन्ना भविष्यथ ॥६॥

न योत्स्य इत्यर्जुन उवाच ॥७॥

अशोच्यानशोचः प्रज्ञावादांश्च प्रवक्तुमैच्छः ।
मृताञ्जीवतश्च बुद्धिमन्तो न शोचन्ति ॥८॥

44.7. Wiederholungsübung zur Formenlehre

Determinai las suentas formas:

1. वदिता
2. उदिता
3. धातुः
4. दधुः
5. अदधुः
6. दध्युः
7. रक्षामि
8. रक्षाणि
9. रक्षीणि
10. रक्षिणी
11. राजनि
12. आसि
13. इज्ये
14. अयुध्ये
15. अयोध्ये
16. अयोधये
17. शोचनीयायाम्
18. वर्त्स्यति
19. आसन्
20. असन्
21. बिभ्यति
22. कुत्र
23. चेरिम
24. योक्ष्ये
25. योज्ये
26. युज्ये
27. चिक्ये
28. अजायामहि
29. स्मर्येय
30. स्मर्याय
31. कया
32. क्रेया
33. आत्मने
34. अदानम्
35. आददानम्
36. सेदिम
37. क्व
38. पिपूर्मः
39. कैः
40. कृत्येन

lekt4301.jpg: Detagls en licenses.md

lekt4401.jpg: Nagina specifica da la licenza/fonta d’imagines en il text

lekt4402.jpg: Disegn da Henri Gerbault (1863 - 1930) (Dominio public)

lekt4403.jpg: danielguip. -- http://www.flickr.com/photos/danielguip/118349247/. -- Zugriff am 2009-01-08. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, keine Bearbeitung)

lekt4404.jpg: Gurumustuk Singh. -- http://www.flickr.com/photos/mrsikhnet/218757195/. -- Zugriff am 2009-01-08. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, share alike)

lekt4405.jpg: mattlogelin. -- http://www.flickr.com/photos/mattlogelin/377335641/. -- Access il 2009-01-08. -- Licenza Creative Commons (Attribuzione, uso non comercial)

lekt4406.jpg: Amre Ghiba. -- http://www.flickr.com/photos/amre/1476216243/. -- Access il 2009-01-08. -- Licenza Creative Commons (Attribuzione, uso non comercial)

lekt4407.jpg: MalayalaM. -- http://www.flickr.com/photos/malayalam/35026906/. -- Zugriff am 2009-01-08. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, share alike)

lekt4408.jpg: Midpath. -- http://www.flickr.com/photos/midpath/342678518/. -- Zugrì on 2009-01-08. -- Licenza Creative Commons (Nominaziun, nagina utisaziun cumerciala, nagina modifitgaziun)

lekt4409.jpg: bartpogoda. -- http://www.flickr.com/photos/bartpogoda/2068996900/. -- Access il 2009-01-08. -- Licenza Creative Commons (Attribuzione, uso non comercial, senza lavurs da modificaziun)