Lektion 33
33.1. Die Reduplikation (अभ्यास m.)
- La terza classa dal present
- (ed erma verbs da autras classes dal present),
- il perfect,
- l'aorist reduplicà,
- il frequentativum e
- il desiderativum
vegnescha tras la reduplicaziun. La part d'ina forma reduplicada, che vegn posada avant la radischa, sa numna sillaba da reduplicaziun.
La sillaba di riduplicaziun cumpiglia (in cunsonant ed) ina vocala.
33.1.1. Der Reduplikationskonsonant
1. Usitau:
Repetiziun dal prim consonant da la radischa
Exempels:
दा 3 "dar"
- 3.sg.P.Ind.Präs. ददाति
पॄ 3 "emplenar"
- 3.sg.P.Ind.Präs. *पिपर्ति
मा 3Ā "misurar"
- 3.sg.Ā.Ind.Präs. मिमीते
2. Inizial consonant aspirà d'ina radich vegn reduplicà cun il consonant correspundent na-aspirà.
Exemplas:
धा 3 "setzar"
- 3.sg.P.Ind.Präs. दधाति
भी 3 "timair"
- 3.sg.P.Ind.Präs. बिभेति
3. Ina consonanta gutturalescha vegn reduplicada cun la consonanta palatala correspundenta na aspirada:
क्, ख् su च्
ग्, घ् su ज्
ह् vegn adina reduplicà cun ज्.
Ezemplis:
हु 3 "verschaudrar en il fieu"
- 3.sg.P.Ind.Präs. जुहोति
4. Cumenza ina radis cun plirs consonants, alura vegn mo il emprim (eventualmain cun l'applicaziun da la regla 2 u 3) repetì.
5. Cumenza ina radis cun in gruppa da consonants fricativa + consonanta surda, alura vegn betg la fricativa, ma la consonanta surda suandanta secundamain las reglas superiuras reduplicada.
Exempl:
स्था 1 "stah"
- 3.sg.P.Ind.Präs. तिष्ठति
33.2. La terza classa da prezens (जुहोत्यादि = "जुहोति e c.")
Educaziun:
Tema ferm:
Tema reduplitgà cun gronda vocala + desinenza
stèssel Tema:
reduplicada radich profunda + desinenza
Per il consonante di reduplicazione valgono le regole date sopra.
33.2.1. La vocale di reduplicazione da la terza classe di presente
- Il vocal da reduplicaziun regular è -i-
- radichas cun -u- redupliceschan cun -u-
- las radichas दा, धा, हा cun -a-
Exemples:
हु 3P "(per sacrifici) versar en il foc"
- Tema ferm: जुहो
- Tema stèssel: जुहु
| 3. sg. P. | 3. pl. P. | 3. sg. Ā. | 3. pl. Ā. | |
|---|---|---|---|---|
| Indicativ preschent | जुहोति | जुह्वति juhu + ati | <जुहुते> | <जुह्वते> juhu + ate |
| Imperfect | अजुहोत् a-juho-t | जुहवुर् a-juho + ur | <अजुहुत> | <अजुह्वत> a-juhu + ata |
| Optativ | जुहुयात् juhu-yā-t | जुहुयुर् juhu-y-ur | <जुह्वीत> juhu + ī-ta | <जुह्वीरन्> juhu + ī-ran |
33.3. Zum Ablaut von ā
ā kann
- da l’ina veta da las series da mutaziuns da la consonanza cun -a-
- da l'autra veta gronda vocala en ina seria da mutaziuns dal grup ā
Las duas pli impurtantas series da mutaziuns dal grup ā èn:
A.
- Stgief bass
- avant consonant: -i-
p.ex. धा PPP: हित (hi-ta) - avant vocal: Ø
p.ex. धा 3.pl.P.Ind.Präs. दधति (dadh-ati)
- avant consonant: -i-
- Stgief aut: -ā-
p.ex. धा 3.sg.P.Ind.Präs. दधाति
Qua qua appartegna era p.ex.:
स्था 1
- PPP स्थित (sthi-ta)
- 3.sg.P.Fut. स्थास्यति (sthā-sya-ti)
B.
- Livell bass: -ī-
p.ex. पा 1: PPP पीत (pī-ta) - Livell aut: -ā-
p.ex. पा 1: Inf. पातुम्
33.4. Radichs cun -ā da la terza classa da prezens
Radichas cun finala -ā (exceptà दा e धा) han en il Tema deblit usitàramain finala -ī- (vesa quai Thumb-Hauschild Vol. 1,1
Exemplas:
मा 3Ā "mesurar"
| 3. sg. Ā. | 3. pl. Ā. | |
|---|---|---|
| Indicativ preschent | मिमीते mimī-te | मिमते mim-ate |
| Imperfect | अमिमीत | अमिमत |
| Optativ | मिमीत mim-ī-ta ! | मिमीरन् mim-ī-ran |
हा 3P "lasciar"
| 3. sg. P. | 3. pl. P. | |
|---|---|---|
| Indicativ preschent | जहाति | जहति jah-ati |
| Imperfect | अजहात् | अजहुर् |
| Optativ | जह्यात् jah-yā-t (Die Wurzel हा hat vor dem Optativ-yā/y die gleiche Form wie vor Vokalen!) | जह्युर् jah-y-ur |
33.4.1. Las radis दा e धा
Las radichas दा e धा redupliceschan cun il vocal -a- e pierd en il Stamm fiac il vocal da la radicha.
Beachten Sie bei धा das Hauchdissimilationsgesetz!
धा 3U "setzar, fixar, distribuir"
| 3. sg. P. | 3. pl. P. | 3. sg. Ā. | 3. pl. Ā. | |
|---|---|---|---|---|
| Indicativ preschent | दधाति | दधति dadh-ati | धत्ते dadh-te (Erklärung: Thumb-Hauschild 1,1 S. 302f.) | दधते dadh-ate |
| Imperfect | अदधात् | अदधुर् | अधत्त a + dadh + ta | अदधत |
| Optativ | दध्यात् dadh-yā-t | दध्युर् | दधीत dadh-ī-ta | दधीरन् |
Las furmas da दा s’obtien, sche en il paradigma da धा dh vegn sustituid cun d. Uschia:
दा 3U "dar"
| 3. sg. P. | 3. pl. P. | 3. sg. Ā. | 3. pl. Ā. | |
|---|---|---|---|---|
| Indicativ preschent | ददाति | ददति | दत्ते | ददते |
| Imperfect | अददात् | अददुर् | अदत्त | अददत |
| Optativ | दद्यात् | दद्युर् | ददीत | ददीरन् |
33.5. Il participi present participi Parasmaipada dals radichs da la 3. classa da prezens
I verbs da la 3. classa furman tut las furmas dal participi present parasmaipada dal Stamm debil.
Excepziun: Nominativ/Accusativ Plural Neutrum po facultativamain vegnir furmà dal Stamm ferm u stèssel.
दा Participi Present Parasmaipada:
| Maskulinum पुंल्लिङ्ग | Neutrum नपुंसकलिङ्ग | Femininum स्त्रीलिङ्ग | |
|---|---|---|---|
| Singular | |||
| 1. Nominativ | ददत् dad-at + s | ददत् dad-at-Ø | ददती |
| 2. Akkusativ | ददतम् dad-at-am | ददत् | |
| Plural | |||
| 1. Nominativ | ददतस् | ददति dad-at-i ददन्ति dad-ant-i | |
| 2. Akkusativ | ददतस् | ददति ददन्ति |
Similarmain ⟨जुह्वत्⟩ (juhu-at + s)
33.6. Glista da pleds
दा 3U ददाति: donar
Fut. दास्यति
Pass. दीयते
Kaus. दापयति
PPP दत्त
Inf. दातुम्
daquest:
दान n.: dar, donaziun, generusitad
Abb.: दानम्
(fontana da l’imaginescha: detagls)
दा + आ 3Ā अदत्ते: (en l’empègn) prender, s’appropriar, emportar
Absol. आदाय: cun accusativ: en cumpagnia da, cun
Abb.: सा पुत्रमादाय भारं बिभ्रती गच्छति
(Sursa da l’imagina: Detagls)
धा 3U दधाति: stabilir, fixar, distribuir
Fut. धास्यति
Pass. धीयते
Kaus. धापयति
PPP हित (!!)
Inf. धातुम्
धा + सम् + आ 3U समादधाति: concentrar tutta l'attenzione su qualcosa, raccogliersi
davon:
समाधि m.: concentraziun interna, attenziun maximala
Abb.: समाधि
(Sursa da l'imaginescha: Detagls)
पॄ 3P पिपर्ति: emplenir, cuntanscher
Notar:
3.pl.P ⟪पिपुरति
3.sg.Impf.P ⟪अपिपर् (da: *apipart)
3.pl.Impf.P ⟪अपिपरुर्
3.sg.Opt.P ⟪पिपूर्यात्
Futur. परिष्यति / परीष्यति
Passiv. पूर्यते
Kausativ. पूरयति / पारयति
PPP पूर्ण / पूर्त / पूरित
पॄ + सम् mozi Passiv. सम्पूर्यते e Kaus.: emplenar cumple
भी 3P बिभेति: avair da (Abl., Gen.)
Fut. भेष्यति
Pass. भीयते
Kaus. भाययति
PPP भीत
Inf. भेतुम्
daquest:
भय n.: paura, timur; pericul (la sfera subjectiva e la sfera objectiva)
Abb.: भयम्
(Fontana da l'imagina: Detagls)
भृ 3U बिभर्ति: purtar, portar; mantegnair, nutrir
Fut. भरिष्यति
Pass. भ्रियते
Kaus. भारयति
PPP भृत
Inf. भर्तुम्
daquest:
भार m.: Last
मा 3Ā मिमीते: mesurar
Fut. मास्यति / मास्यते
Pass. मीयते
Kaus. मापयति
PPP मित
Inf. मातुम्
मा + उप 3Ā उपमिमीते: cumparegliar
davon:
उपमा f.: cumpareglia
प्रतिमा f.: imàgin
हा 3P जहाति: bandunar
Fut. हास्यति
Pass. हीयते
Kaus. हापयति
PPP हीन: bandunà, privà, difettus
Inf. हातुम्
da PPP हीन:
हीनयान n.: il mez da transport imperfect (dal Buddhismus): designaziun dispreziusa dals represchentants dal "grand mez da transport", dal महायान; la via imperfecta (यान a या 2: ir, viandar). L'expressiun हीनयान na duess betg pli vegnir duvrada. La forma che exista oz anc dal vegl Buddhismus numnescha थेरवाद.
Abb.: हीनयानमेव
(Fontana dal maletg: Detagls)
हु 3P जुहोति: versar en il fieu (com'offrenda, specialmain butira fundida)
Fut. होष्यति
Pass. हूयते
Kaus. हावयति
PPP हुत
Inf. होतुम्
Abb.: घृतमग्नौ जुहोति
(Bildquelle: Detagl)
घृत n.: Burra da fundida, Ghee (घी / گھی / ঘী)
«Ghee vegn fatg cun stizzar butira senza sal en in grisch calder fin che tutta l'aua è evapurada e las proteïnas èn sa stabilidas al fund. La butira cotta e clarifitgada vegn alura levada cun in cucurà per evitar da disturbiar las residuas da latg al fund dal vas. A differenza da la butira po ghee vegnir stgischà per in temp pli lung senza refrigiraziun, sch'el vegn tegnì en in vas ermetic per evitar l'oxidaziun e restar senza umiditad. La textura, il colur u il gust da ghee dependa da la sura dal latg dal qual la butira è vegnida fatga. En l'India vegn ghee usitadamain fatg cun latg da bufalas, perquai ch'el è usitadamain pli cler che latg da vacca.»
[Fonte: http://en.wikipedia.org/wiki/Ghee. -- Accessià il 2008-12-26]
33.7. Exercizi
A) Insera en la sequenta da sentenzas las furmas correspundentas dals pleds en parentesis:
रामस् ... (चतुर्थ्येकवचने बहुवचने च) ... अन्नं ददाति । (भिक्षु । अग्नि । शूद्रा । गुनवान्पुत्र । देवान्स्तुवन्कवि । ब्राह्मणी । महान्साधु । धेनु)
B) Inserar las formas correspondientes de los verbos indicados entre paréntesis en el indicativo presente, imperfecto y optativo:
ब्राह्मणो घृतमग्नौ ... (हु) ॥१॥
बुद्धगता भयान्न ... (भी) ॥२॥
सुगतः कुलम् ... (हा) ॥३॥
दुर्जना भिक्षुभ्यो ऽन्नं न ... (दा) ॥४॥
साधुः कृष्णे मतिम् ... (धा + सम् + आ) ॥५॥
ईश्वरो लोकान् ... जनास्तु न ... (मा) ॥६॥
दासा भारान् ... (भृ) ॥७॥
ब्राह्मणी पात्रं जलेन ... (पॄ) ॥८॥
C) Tradusci e trasforma frasi singolari in plurali e viceversa:
योगयुक्तो मतिं दुःखमक्षनयन्त्यां प्रज्ञायां समाधत्ते ॥१॥
यो भिक्षवे दानानि दद्यात्सो ऽपि दानपुण्यमाददीत ॥२॥
ब्राह्मणा भारं न बिभ्रतीति ब्राह्मणदासो भारं गृहमबिभः ॥३॥
Fig.: पुरुषा भारं न बिभ्रतीति स्त्री भारं गृहमबिभः
(Sursa da l’imagina: Detagls)
क्षत्रियशूरः पुत्रमादाय योद्धुं कुलमजहात् । स युद्धे शत्रुहतत्वाच्छरीरं हित्वा पुनर्भवमैत् ॥४॥
देवदत्तमपि सुखं दुःखमोक्षेष्टिं न पिपर्ति । सेष्टिः प्रज्ञयैव सम्पूर्यते ॥५॥
यः साधुर्भूतेभ्यो ऽभयं ददाति तस्माद्भूतानि न बिभ्यति स च तेभ्यो न बिभेति ॥६॥
मितमतयो नरकभयात्स्वर्गलोभाच्च पुण्यं कुर्वन्ति पापं च जहति । अमितप्रज्ञाबुद्धा हि नरकेभ्यो न बिभीयुः स्वर्गांश्च न लुभ्येयुः । ते भयं च लोभं चारुन्धन् ॥७॥
Definizion e detagls da Ghee:
- Fonte: http://en.wikipedia.org/wiki/Ghee (access: 2008-12-26)
Lista d’imaginas & licenzas:
- Im. lekt3306 (convidads da nozzas, Chennai): Fonte da imagen: http://www.pbase.com/chandra/image/62118318 (access il 2008-12-27). Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utilizaziun commerziala, share alike).
- Im. lekt3307 (portatur da Udaipur): Fonte da imagen: gscottie8 (http://www.flickr.com/photos/gscottie/2152543713/, access il 2008-12-27). Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utilizaziun commerziala, nagina modificaziun).
- Im. lekt3305 (yogini Samadhi, Kaveripakkam): Fonte da imagen: Quadell / Wikipedia (licenza GNU FDL).
- Im. lekt3304 (portatur bhaya, Mumbai): Fonte da imagen: sameer5678in (http://www.flickr.com/photos/guptasameer/3080350405/, access il 2008-12-26). Licenza Creative Commons (attribuziun).
- Im. lekt3303 (Hinayana Thailand): Fonte da imagen: grrrrl (http://www.flickr.com/photos/11619899@N00/867938692/, access il 2008-12-26). Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utilizaziun commerziala).
- Im. lekt3302 (Yajna, Shiva Ashram, Ganeshpuri): Fonte da imagen: Dey (http://www.flickr.com/photos/dey/466758922/, access il 2008-12-26). Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utilizaziun commerziala, share alike).
- Im. lekt3308 (portatura femina, Delhi): Fonte da imagen: Ondrej Jaura (http://www.flickr.com/photos/ondrejj/2073900069/, access il 2008-12-27). Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utilizaziun commerziala, nagina modificaziun).