Lecziun 11
En questa lecziun avais da aprender:
- L’accusativ doppi (accusativ da la persuna e da la cosa)
- L’usi da la particla iti, evam e na
- Concepts base sco dharma, adharma e putra
- La furmaziun da nomens sin las radis vad, prach e iṣ
11.1. Accusativ doppi
Certains verbs poen regirar un accusativ doppi (dvitīyā): accusativ da la persuna e accusativ da la cosa.
Quai chatta qua:
- Verbs da dir: dir a qualchidun (Acusativ) davart quai (Acusativ); dir a qualchidun (Acusativ) quai (Acusativ) dir
- Verbs da dumandar: dumandar qualchidun (Acusativ) davart quai (Acusativ)
- Verbs da instruir: instruir qualchidun (Acusativ) quai (Acusativ)
- ulteriurs verbs, nua ch'ei vegn markà en las listas da vart
Se metta questa costruzion al passiv, vegn la persuna (che vegn dumandada ecc.) messa en il nominativ (prathamā), la cosa (suenter la quala vegn dumandà ecc.) resta en l’accusativ.
z.B. rāmo brāhmaṇaṃ dharmaṃ pṛcchati = रामो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति = "Rāma fragt den Brahmanen nach dem Dharma."
» Passiv: rāmeṇa brāhmaṇo dharmaṃ pṛcchyate = रामेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छयते
Questa regola vale solo quando sia la persona sia la cosa sono oggetto. Se una cosa è l'unico oggetto, questa si trova nel nominativo (prathamā) secondo lo schema base da la frasa passiva:
z.B. rāmo dharmaṃ pṛcchati = रामो धर्मं पृच्छति = "Rāma fragt nach dem Dharma."
» Passiv: rāmeṇa dharmaḥ pṛcchyate = रामेण धर्मः पृच्छयते
11.2. Glista da pleds
Imparar las suentas suventas:
iti इति : uschè
- Sta suenter la formulaziun d’in pensament, in desideri, in discurs, ina citaziun sco ch’ina citaziun (").
- p.ex. sādhavaḥ svargaṃ gacchantīti brāhmaṇā vadanti "Brahmans disan: 'Sants van en il tschiel'" = "Brahmans disan che sants van en il tschiel".
- En il sanscrit n’exista betg il discurs indirect; construcziuns cun iti mussian en il tudestg vegnir per part rendidas en discurs indirect.
- ... (citaziun) ... iti śrutiḥ = "uschè il Veda".
- Spessegias è suenter iti da supponer in verb dal pensar: "pensond: '...' fa el quai". En il tudestg rendir idiomaticamain (p.ex. "Perqu’el ha faima, va el...").
evam एवम् : usch (adverbial, per exempl evaṃ jayati "usch el gagna").
na न : betg
- Negescha singulas paraulas (sacla immediatamain davant: na sādhuḥ "in betg bun") u intera frastas (sacla al cumenzament u immediatamain avant il verb).
putra m. पुत्र : figl (En l'India era necessari da engendrar in figl che pudess offrir ils sacrificis per ils antenats.)
dharma m. धर्म : ("quai ch'è ferm", idest) dretg, lescha, usanza, caracter.
- Rescontra il pli savens la lescha da la natira/lescha morala. Mintgin ha suenter varṇa e āśrama (stadis da vita) ses devers spezials (svadharma).
adharma m. अधर्म : ingiustezza (contrari a dharma).
iṣ 6 P (icchati) इष् इच्छति : vulair (iṣ-ccha-ti).
Qualchidas formaziuns nominalas:
- vad 1 P वद् : dir
- vāda m. वाद : dir
- vadana n. वदन : dir
Abb.: vadanāni = वदनानि
(Bildquelle: Detagl)
prach 6 P प्रच्छ् : dumandar
- praśna m. प्रश्न : dumonda (suffiss -na sco en yaj-ña)
iṣ 6 P इष् : s’augir
- iṣṭi f. इष्टि : s’augir (iṣ + -ti)
11.3. Exercizi
A) Tradurrez las sentenzas sutastentas:
- ऋषिः सत्यं वदति ।
- ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
- साधुः स्वर्गं गच्छति ।
- ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
- क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
- एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
- पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
- क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते
- अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति । |
- अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति । |
- को ऽग्निं यजते । |
- स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥
B) Mettai las frasis da A) en construcziun dal passiv.
C) Metter en las frasis A), là nua ch’è pussaivel, il subject, l’object ed il predicat en il plural.
D) Formai las construcziuns dal passiv per las frasis creadas sut C).
Abb.: śrāvako mahākāśyapaḥ = श्रावको महाकाश्यपः
(Qua da l'imagina: Detagls)
11.4. Wiederholungsübung
A) Tradusci en Sanscrit cun construcziuns passivas:
- Femnas da Vaiśya dumandan Brahmanes davart il Dharma.
- Il magister profetisescha in Mantra.
- Femnas saccradas arrivanes en in tschiel.
- In savis vedic fa nagut mal.
- Brahmanes aduleschan sco sacrificants la deessa cun sacrificis.
- La femna Śūdra va al vitg.
- Tgi vescha la veritad?
B)
- Datì cun in Dvandva las incumbensas da tut ils naschids duas giadas. Resolver il cumponì en Sanscrit.
- Datì cun in Dvandva las incumbensas dals Vaiśyas. Resolver il cumponì en Sanscrit.
C) Traducir:
- श्रवणेन श्रूयते । |
- कर्षर्कैः कृष्यते । |
- श्रावकेणेश्वरो नेज्यते । |
- रक्षिक्या गुरू रक्ष्यते । |
- ब्राह्मणेनानृतं नोद्यते । |
- शूद्रेतरा । |
- शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि । |
- आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः ॥
D) Tradurretz e mettet en Sanscrit l’agent, l’object e il verb al plural:
- फलमश्नुते । |
- गुरुणा सत्यमुद्यते । |
- वैश्यः पशुं लभते । |
- पुत्रः पुण्यं करोति ॥
E) Trasforma le frasi C) 1-5 in costruzioni attive.
Abb.: karṣakeṇa kṛṣyate = कर्षकेण कृष्यते
(Bildquelle: Detagl)