Lecziun 11

11.1. Accusativ dopbel

Certains verbs pon reger in accusativ dopbel (dvitīyā): accusativ da la persuna e accusativ da la cosa.

Qua tutgan:

• Verbs dal discurs: dir a qualchidà (accusativ) davart quai che è (accusativ); dir a qualchidà (accusativ) quai ch’è (accusativ)
• Verbs dal dumandar: dumandar qualchidà (accusativ) davart quai che è (accusativ)
• Verbs dal instruir: instruir qualchidà (accusativ) quai che è (accusativ)
• ulteriurs verbs, nua ch’i vegn annotà en las listas da vocabularis

Sch’ina tala construcziun vegn posada en il passiv, vegn la persuna (che vegn dumandada ecc.) posada en il nominativ (prathamā), la cosa (davart quai che vegn dumandà ecc.) resta en l’accusativ.

p.ex. rāmo brāhmaṇaṃ dharmaṃ pṛcchati = रामो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति = "Rāma dumonda il brahman davart il dharma."
» Passiv: rāmeṇa brāhmaṇo dharmaṃ pṛcchyate = रामेण ब्राह्मणो धर्मं पृच्छयते

Questa regla vala mo, sche tant persuna sco era cosa èn object. Sche ina cosa è l’unic object, stat questa suenter il schemi dal frastg da passiv en il nominativ (prathamā):

p.ex. rāmo dharmaṃ pṛcchati = रामो धर्मं पृच्छति = "Rāma dumonda davart il dharma."
» Passiv: rāmeṇa dharmaḥ pṛcchyate = रामेण धर्मः पृच्छयते

11.2. Lista da vocabulari

Aprendi las suandantas paraulas:

• iti इति : uschè

• Stat suenter la formulaziun d’in pensum, in desideri, ina decleraziun, ina citaziun quasi sco sign da citaziun (").

• p.ex. sādhavaḥ svargaṃ gacchantīti brāhmaṇā vadanti "Brahmans disan: 'Sants van en il paradís'" = "Brahmans disan, che sants van en il paradís".

• En il sanscrit n’exista nagina citaziun indirecta; furmas cun iti mussian en il tudestg vegnir represchentadas per part en citaziun indirecta.

• ... (citaziun) ... iti śrutiḥ = "uschè il Veda".

• Spesse giadas sto suenter iti vegnir pensà in verb dal pensar: "pensond: '...' fa el quai". Represchentar en il tudestg idiomaticamain (p.ex. "Perquai ch’el ha faima, va el...").

• evam एवम् : uschè (adverbial, p.ex. evaṃ jayati "uschè victoria el").

• na न : betg

• Negescha singulas paraulas (stat immediatamain avant: na sādhuḥ "in betg bun") u frastgs entirs (stat al cumenzament u immediatamain avant il verb).

• putra m. पुत्र : figl (En l’India era necessari da generar in figl, che pudess preschentar ils sacrificis per ils antenats.)

• dharma m. धर्म : ("quai ch’è ferm", id.e.) dretg, lescha, usanza, caracter.

• Resguarda il pli baud la lescha da la natira/la lescha morala. Mintgin ha suenter varṇa e āśrama (stadis da la vita) sias propi obligaziuns (svadharma).

• adharma m. अधर्म : dretg cuntrari (cuntrari a dharma).

• iṣ 6 P (icchati) इष् इच्छति : desiderar (iṣ-ccha-ti).

Quai construcziuns nominalas:

• vad 1 P वद् : dir
• vāda m. वाद : decleraziun, affermaziun, pled
• vadana n. वदन : il dir; instrument da dir: bucca, visada

Abb.: vadanāni = वदनानि
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)

• prach 6 P प्रच्छ् : dumandar

• praśna m. प्रश्न : dumanda (suffig -na sco en yaj-ña)

• iṣ 6 P इष् : vulair

• iṣṭi f. इष्टि : desideri (iṣ + -ti)

11.3. Exercizi

A) Tradusìi ils suandants frasis:

1. ऋषिः सत्यं वदति ।
2. ब्राह्मणः पुत्रमिच्छति ।
3. साधुः स्वर्गं गच्छति ।
4. ब्राह्मणो ऽनृतं न वदतीति स्मृतिः ।
5. क्षत्रियो ब्राह्मणं धर्मं पृच्छति ।
6. एवं ब्राह्मणो यज्ञेन देवं यजति ।
7. पुत्रः पापं करोतीति वैश्या मन्यते ।
8. क्षत्रियः क्षत्रियेण सह युध्यते
9. अधर्मो ऽनृतमिति पुत्रः पापं न करोति । |
10. अयं क्षत्रियो धर्मं रक्षति । |
11. को ऽग्निं यजते । |
12. स श्रावको बुद्धं धर्मं पृच्छति ॥

B) Mettai ils frasis da A) en construcziun passiva.

C) Mettai en ils frasis da A), lura nua ch’è pussaivel, subject, object e predicat en il plural.

D) Formai per ils frasis construids suenter C) la construcziun passiva.

Abb.: śrāvako mahākāśyapaḥ = श्रावको महाकाश्यपः
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)

11.4. Exercizi da repetiziun

A) Tradusìi en sanscrit cun construcziuns passivas:

1. Dunas vaiśya dumandain brahmanas davart il dharma.
2. Il magister declera in mantra.
3. Dunas sgraziusas vegnan en in tschiel.
4. In savis vedic fa nagut mal.
5. Brahmanas adoran sco sacrificants la deessa cun sacrifices.
6. La dunas śūdra va en il vitg.
7. Tgi vescha la veritad?

B)

1. Dat cun in dvandva las incumbensas da tut ils dus giadas naschids. Resolvìi il composit en sanscrit.
2. Dat cun in dvandva las incumbensas dals vaiśyas. Resolvìi il composit en sanscrit.

C) Tradusìi:

1. श्रवणेन श्रूयते । |
2. कर्षर्कैः कृष्यते । |
3. श्रावकेणेश्वरो नेज्यते । |
4. रक्षिक्या गुरू रक्ष्यते । |
5. ब्राह्मणेनानृतं नोद्यते । |
6. शूद्रेतरा । |
7. शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि । |
8. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तादण्डनीतयो विद्याः ॥

D) Tradusìi e mettai en sanscrit agent, object e verb en il plural:

1. फलमश्नुते । |
2. गुरुणा सत्यमुद्यते । |
3. वैश्यः पशुं लभते । |
4. पुत्रः पुण्यं करोति ॥

E) Midai ils frasis C) 1-5 en construcziuns activas.

Abb.: karṣakeṇa kṛṣyate = कर्षकेण कृष्यते
(Sursa da l’imaginescha: Detagls)