Lecziun 21

21.1. Ulteriurs stèims da presens sin -nt

21.1.1. Particip present (लडादेशः) Parasmaipada

Quest participi è ina furmaziun nominala dal stem da presens, uschia in ver participi. El è in adjektiv che inditgescha che ina persuna u ina chaussa fa actualmain quai ch'è exprimì tras la radis verbala (+ prefix), mentr'autra chaussa accadia. Cun quai po era vegnir exprimì in stadi permanent.

Esempis:

"Durant che il bab legia, el fuma = il bab che legia fuma"
"in ami che è (= real, autentic)"

Formaziun dal participi present Parasmaipada a stams da present tematics:
Masculin, Neutrum
	stirp ferm	stem da present + -nt-
	stirp debel	stem da present + -t-
Feminin
		Präsensstamm + -nt- + -ī (Deklination wie devī देवी)
	6. classa da present	stem da present + -nt- + -ī ni::brstem da present + -t- + -ī

Egimpels:

1. Classe dal present:

yajant :brयजन्त् "in che fa sacrifici"

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन् aus yaja-nt-s	यजत् yaja-t-Ø	यजन्ती yaja-ant-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	यजन्तम् yaja-nt-am	यजत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	यजता yaja-t-ā	यजता
	6. Genetiv षष्ठी	यजतस् yaja-t-as	यजतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	यजन्तस् yaja-nt-as	यजन्ति yaja-nt-i
	2. Akkusativ द्वितीया	यजतस् yaja-t-as	यजन्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	यजद्भिस् aus yaja-t-bhis	यजद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	यजताम् yaja-t-ām	यजताम्

Notar il son identic da यजन्ति (Nom. pl. Neutrum) cun la 3. pl. P.!

4. Classa da prezens

नृत्यन्त् "dansond"

• Masculin Nominativ Singular नृत्यन्
• Neutrum Nominativ Akkusativ Singular नृत्यत्
• Feminin Nominativ Singular नृत्यन्ती

6. Classe da prezens

विशन्त् "entrandond"

• Masculin Nominativ Singular विशन्
• Neutrum Nominativ Akkusativ Singular विशत्
• Feminin Nominativ Singular विशन्ती । विशती

Bildeg dal participi present participi Parasmaipada a radis da prezens atematicas (excepziun 3. classa da prezens):
Masculin, Neutrum
	stirpa ferma	radis da prezens + -ant-
	stirpa debila	radis da prezens + -at- (La fin da la stirpa debila da prezens è identica avant la 3. plur. P.)
Feminin
		Präsensstamm + -at- + -ī (Deklination wie devī देवी)

2. Classe dal present:

अस् "esser": सन्त् "essend, veritabel, bun, veritabel"

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन् aus s-ant-s	सत् s-at-Ø	सती s-at-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	सन्तम् s-ant-am	सत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	सता s-at-ā	सता
	6. Genetiv षष्ठी	सतस् s-at-as	सतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	सन्तस् s-ant-as	सन्ति s-ant-i
	2. Akkusativ द्वितीया	सतस् s-at-as	सन्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	सद्भिस् aus s-at-bhis	सद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	सताम् s-at-ām	सताम्

¹ सती "ina buna (fedela) dunna (che su sasevza da la mort da siaspòs cun el)" engl.: sutee

Abb.: सती-platta da remembranza
सती-platta da remembranza en il palazi da Jodhpur - जोधपुर / Rajasthan - राजस्थान
(font dal maletg: detagls)

5. classa da present:

सु "premer": सुन्वन्त्

• Masculinum Nom. sg. सुन्वन्
• Neutrum Nom. Akk. sg. सुन्वत्
• Feminin Nom. sg. सुन्वती

8. Classe da prezens

कृ "far": कुर्वन्त्

• Masculin Nominativ Singular कुर्वन्
• Neutrum Nominativ Akkusativ Singular कुर्वत्
• Feminin Nominativ Singular कुर्वती

21.1.2. महान्त् "gronds"

Masculin, Neutrum
	starker Stamm	महान्त्
	schwacher Stamm	महत्
Feminin
		महती wie devī देवी

		Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसक	Femininum स्त्री
Singular एकवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान् aus mahānt-s	महत् mahat-Ø	महती mahat-ī
	2. Akkusativ द्वितीया	महान्तम् mahānt-am	महत्	wie devī देवी
	3. Instrumentalis तृतीया	महता mahat-ā	महता
	6. Genetiv षष्ठी	महतस् mahat-as	महतस्
Plural बहुवचन	1. Nominativ प्रथमा	महान्तस् mahānt-as	महान्ति mahānt-i
	2. Akkusativ द्वितीया	महतस् mahat-as	महान्ति
	3. Instrumentalis तृतीया	महद्भिस् aus mahat-bhis	महद्भिस्
	6. Genetiv षष्ठी	महताम् mahat-ām	महताम्

Sco dal prefix d’in cumpost stat en lieu da महत् महा:

Esempis:

महादेव "il grond Diu" (p.ex. शिव)
महादेवी "la gronda divinitad, la dunna principala d'in re (देव)"

Abb.: महादेवो विष्णुः
"In sigil da sardonic dal 4.-6. tschientaner CE che representa Vishnu cun in adorader. L'inscripziun en Bactrian cursiv di: "Mihira, Vishnu e Shiva".
(Sursa da l'imagines: Detagls)

«Un sigill da sardonich dal 4. fin al 6. tschientaner represchentond Vishnu cun in adorader. L'inscripziun en Bactrian cursiv di: «Mihira, Vishnu e Shiva».»

21.2. Sandhi per nasals finalas

Su da in vokal curt vegnan nasals finalas – except -m – avant in vokal inicial duplicads.

Esempel:

जयन् + अरिः » जयन्नरिः "der siegende Feind"

21.3. Höfliche Formen der Anrede

En sanscrit, senza esser maleducats, si pò adirar a qualchidun en la segunda persuna singular. Ma se vul esser cortés, si pò usar in num che ha il significà «reverenzius» u similia, e posiziunir il verb en la terza persuna singular u plurala u adina ina construcziun passiva. L'augmentaziun da la cortesia en l'usiadi da la persuna en l'adraziun è approximativamain la suandanta:

2. sg. » 2. pl. » 3. sg. cun il correspundent num » 3. pl. cun il correspundent num

Il pli impurtant tal num da cortesia è भवन्त् , fem.: ⟪भवती . El correspunda en ses utilizaziun a noss "Vus" da cortesia.
Quest भवन्त् è ina curtisaziun da भगवन्त्, sia declinaziun è quella dals numnas sin -vant (vair Lecziun 13). Quest भवन्त् è da distingiar dal participi presens P da भू "diventar" भवन्त् : il nom. sg. masc. da भवन्त् "Vus" è भवान्, il dal participi भवन्.

Esempis:

किं भवान्करोति = किं भवता क्रियते = "Tgei Vus?"

cortés:

किं भवन्तः कुर्वन्ति = किं भवद्भिः क्रियते

Feminin:

किं भवती करोति = किं भवत्या क्रियते
किं भवत्यः कुर्वन्ति = किं भवतीभिः क्रियते

Autras paraulas, che pon esser adoperadas en moda simila a भवन्त्:

• आर्य (f.: आर्या) "Noble". Per exempli यदार्य इच्छति "Quod desideratis"
• महाभाग "qui cuius pars / fortuna magna est = Nobilis". Saepissime adhibitum a feminis in adhortatione vel de viris boni status loquentibus. In Sanscrito mnino colloquiali valde frequens.

Sch'gì vögl betüra, ma era veneraziun per in'atra persuna, duvra sün la persuna che è preschenta u en la proximadad भवन्त् अत्रभवन्त् , per ina persuna absenta u luntana तत्रभवन्त्. अत्रभवन्त् e तत्रभवन्त् pon vegnir tradusids cun "Vus", "Ervurdà", "Ervurdà" etc.:

किमत्रभवत्यत्रभवतां भार्या = "È la signora graziosa (presente qui) Sua moglie?"
किं तत्रभवतां कुशलवृत्तम् (en ina letgiera u conversiun telefonica) = "Stai bain?"

21.4. Vocabular

भज् 1 U भजति Pass. भज्यते PPP भक्त : attribuir a qualchidun (Acch.) quaicosa, far vegnir a qualchidun, amar, onorar, venerar

daquest:

भक्ति f.: devoziun, fidelitad, amur (en il sectur religiux: amur e respect envers in Dieu persunal. vesair qua Basham, Wonder S. 332f.)
भाग m.: part, quota
भग m.: (bona) part, sort, benesser, dignitad
भगवन्त् 3: possedind la sort, possedind la dignitad (epitet da विष्णु – कृष्ण)

Abb.: भगवान्कृष्णः
भगवान्कृष्णः sco जगन्नाथ (a la dretga) cun sia mez-sora सुभद्रा (en il mez) e cun sias frar maiur बलराम, Orissa = ଓଡ଼ିଶा
(fonte da l’imagines: Detagls)

भगवद्गीता f.: "Cant (गीता) dal Dignitarius (कृष्ण)"

Abb.: भगवद्गीता
भगवद्गीता - Manuscript, 19. sècul
(Sursa d'imagia: Detagls)

भिक्ष् 1 Ā भिक्षते Pass. भिक्ष्यते PPP भिक्षित (en realitad in desiderativ a भज्: vulair esser partetschà): mendigar

quai da:

भिक्षु m.: mendicant, monac

Abb.: भिक्षवः
Luang Prabang = ຫລວງພະບາງ, Laos = ປະເທດລາວ
(Fontana da l'imaggin: Detagls)

दुष् 4 P दुष्यति Pass. दुष्यते PPP दुष्ट : perir (intransitiv), vegnar mal, vegnar en vergogna

दोष m.: error

पच् 1 U पचति Pass. पच्यते (betrai inà PPP, ma पक्व 3: cuschì, preparà) Absol. पक्त्वा : preparar (transitiv) = cuschinar, frittar, tostiar, etc.

21.5. Esercizi

A) Traducir los siguientes compuestos:

१. अनादिकालिकसंसारः

२. अनादिमध्यान्तः

३. महामैत्रीकरुणाचित्तः

४. सर्वहतान्धकारः

B) Tradusci:

मृतं दहन्नग्निः सतीमपि दहति ॥१॥

सद्गुरुर्महाकविस्तोत्रैर्महादेवं स्तौति ॥२॥

महान्ति फलान्यदन्तो बाला जलमापि पिबन्ति ॥३॥

पूजां कुर्वञ्जनो यजते च स्तौति च देवताम् ॥४॥

गुरूपनीतनरो द्विजः ॥५॥

जितक्रोधो घ्नन्तमप्यरिं न द्वेष्टि । क्रोधजितस्तु द्वेष्टि ॥६॥

lekt2101: सती-Gedenktafel im Palast von Jodhpur - जोधपुर / Rajasthan - राजस्थान [Bildquelle: Flicka / Wikipedia. GNU FDLicense]

lekt2102: "En sigill da 4.-6. seculer d'era commensala che representa Vishnu cun in adorader. L'inscripziun en Bactrian cursiv di: "Mihira, Vishnu e Shiva". [Sursa da l'imaginescha: PHGCOM / Wikipedia. Licenza GNU FDLicense]"

lekt2103: भगवान्कृष्णः sco जगन्नाथ (a la dretga) cun sia mez-sora सुभद्रा (en il center) e sias frad pli vegl बलराम, Orissa = ଓଡ଼ିଶा [sursa da l’imagines: Sujitkumar / Wikipedia. Licenza GNU FD]

lekt2104: Luang Prabang = ຫລວງພະບາງ, Laos = ປະເທດລາວ [fonte da l'imagina: Hanoi Mark. -- http://www.flickr.com/photos/riverdaleto/112938743/. -- consultà il 2008-12-12. -- Licenza Creative Commons (attribuziun, nagina utisaziun cummerciala)]

lekt2105: भगवद्गीता - Manuscrip, 19. tschienten [Sursaida da l'imagineschi: Wikipedia, Public domain]