Λεξιλόγιο (Ολική επισκόπηση)

Όλες οι νέες λέξεις από το μάθημα, με τη σειρά εισαγωγής τους και θεματικές διευκρινίσεις.

Μάθημα 2

deva αρ. -- देव : Ουράνιος, θεός· ηγεμόνας, βασιλιάς.

īśvara αρ. -- ईश्वर : Κύριος, ηγεμόνας, θεός (μονοθεϊστικά).

brāhmaṇa αρ. -- ब्राह्मण : Βραχμάνος (ιερωμένος).

kṣatriya αρ. -- क्षत्रिय : Κσατρία (στρατιωτική τάξη).

vaiśya αρ. -- वैश्य : Βάισια (γεωργική και εμπορική τάξη).

śūdra αρ. -- शूद्र : Σούτρα (υπηρετική τάξη).

Σύμφωνα με την κλασική θεωρία (π.χ. Manusmṛti I, 88-91), οι αρμοδιότητες κατανέμονται ως εξής:

των Βραχμάνων
μελέτη των Βέδα
διδασκαλία
θυσία για τον εαυτό τους
θυσία για άλλους
δωρεά
λήψη δώρων
των Κσατρίγια
προστασία του λαού
παροχή δώρων (στους Βραχμάνες)
θυσία για τον εαυτό τους
μελέτη των Βέδα
των Βάισια
κτηνοτροφία
γεωργία
εμπόριο
δανεισμός κεφαλαίων
θυσία για τον εαυτό τους
παροχή δώρων (στους Βραχμάνες)
θυσία για τον εαυτό τους
μελέτη των Βέδα
των Σούτρα
υπηρεσία στις τρεις ανώτερες τάξεις

dvija αρ. -- द्विज : "Δις γεννημένος" (οι αρχικοποιημένοι των τριών ανώτερων τάξεων: Βραχμάν, Κσατρία, Βάισια).

varṇa αρ. -- वर्ण : Χρώμα, τάξη γέννησης (στρατολόγηση).

Οι τέσσερις τάξεις (varṇa αρ.) συχνά συγχέονται με τις κάστες. Ωστόσο, οι τέσσερις τάξεις -- σε αντίθεση με τις κάστες -- δεν είναι κάτι συγκεκριμένα ινδικό· ακόμη και στην Ευρώπη είχαμε (μέχρι τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο) ένα σύστημα τάξεων, όπως αποδεικνύει η ακόλουθη απεικόνιση από τον 15ο αιώνα:

Εικ.: Απεικόνιση της ταξικής διαίρεσης της ευρωπαϊκής μεσαιωνικής κοινωνίας (ξύλογραφο από τα τέλη του 15ου αιώνα).
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Επιγραφή:
Κλήρος (~Brāhmaṇa): Tu supplex ora = Εσύ να προσεύχεσαι ικετευτικά!
Αριστοκρατία (~Kṣatriya): Tu protege = Εσύ να προστατεύεις!
Γεωργική τάξη (~Vaiśya/Śūdra): Tuque labora = Και εσύ να εργάζεσαι!

Οι τρεις τάσεις φορούν την αντίστοιχη ενδυμασία της τάξης τους. Πάνω από τις – έτσι χαρακτηριζόμενες ως θεοθελημένες – τάξεις θronίζει ο Χριστός.

Ο Max Weber (1864–1920) ορίζει την τάξη ως εξής:

»Τάξη« πρέπει να ονομάζεται ένα σύνολο ανθρώπων που εντός ενός συνόλου
α) ασκεί μια ειδική εκτίμηση τάξης, - ίσως δηλαδή και
β) διεκδικεί ειδικά μονοπώλια τάξης.

Οι τάξεις μπορούν να προκύψουν
α) πρωτογενώς, μέσω της δικής τους ταξικής συμπεριφοράς ζωής, μεταξύ άλλων ιδιαίτερα μέσω του είδους της επαγγέλματος (τάξεις επαγγέλματος ή συμπεριφοράς ζωής),
β) δευτερογενώς, με κληρονομικό χαρακτήρα, μέσω επιτυχημένων διεκδικήσεων κύρους δυνάμει της ταξικής καταγωγής (τάξεις γέννησης),
γ) μέσω ταξικής απορρόφησης πολιτικών ή ιερατοκρατικών εξουσιών ως μονοπωλίων (πολιτικές ή ιερατοκρατικές τάξεις).

Η ανάπτυξη των τάξεων γέννησης είναι τακτικά μια μορφή (κληρονομικής) απορρόφησης προνομιών σε ένα σύνολο ή σε qualifizierte Einzelne. Κάθε σταθερή απορρόφηση ευκαιριών, ιδιαίτερα [από] κυρίαρχες [εξουσίες ή ευκαιρίες απόκτησης], τείνει να οδηγήσει σε σχηματισμό τάξεων. Κάθε σχηματισμός τάξης τείνει να οδηγήσει σε μονοπωλιακή απορρόφηση εξουσιών και ευκαιριών απόκτησης.

Καθώς οι επαγγελματικές τάξεις αναπτύσσονται πάνω στο έδαφος της αγοράς, τα καστ (στάση) προτιμούν να δημιουργούνται και να υφίστανται πάνω στο έδαφος της μονοπωλιακής λειτουργικής ή της φεουδαρχικής ή της καστικής πατριωτικής κάλυψης των αναγκών συνεταιρισμών.

«Καστικό» (στάση) πρέπει να ονομάζεται μια κοινωνία, όταν η κοινωνική διαίρεση γίνεται προτιμότερα κατά καστ (στάση), «ταξικά», όταν γίνεται προτιμότερα κατά τάξεις. Η «τάξη» από τις «τάξεις» βρίσκεται πιο κοντά στην «κοινωνική» τάξη, η «επαγγελματική τάξη» πιο μακριά. Τα καστ (στάση) συχνά σχηματίζονται από τάξεις ιδιοκτησίας με βάση το κέντρο βάρους τους.

Κάθε καστική κοινωνία είναι συμβατική, διατεταγμένη από κανόνες ζωής, δημιουργεί επομένως οικονομικά μη ρασιονάλ συνθήκες κατανάλωσης και εμποδίζει με αυτόν τον τρόπο μέσω μονοπωλιακών προσφορών και μέσω της εξάλειψης της ελεύθερης διαθεσιμότητας της δικής της ικανότητας απόκτησης την ελεύθερη δημιουργία αγοράς.

[Weber, Max (1864–1920): Οικονομία και Κοινωνία : Σχέδια για μια κοινωνιολογία της κατανόησης. – 5η, αναθεωρημένη έκδοση. – Tübingen : Mohr, 1976. – Σελ. 625 επ.]

Τα varṇas είναι κατά συνέπεια καστ (στάση) γέννησης.

kavi m. -- कवि : ποιητής.

agni m. -- अग्नि : φωτιά, θεός Agni.

Εικ.: Θεός Agni, μινιατούρα, 18ος αι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

sādhu 3 -- साधु : σωστό, καλό.

sādhu m. -- साधु : «ιερός» άνδρας, Sādhu.

Εικ.: Sādhu (साधु), Ναός Pashupatinath, Kathmandu.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

guru 3 -- गुरु : βαρύς, σημαντικός, σεβαστός

guru m. -- गुरु : σεβαστό πρόσωπο: πατέρας, μητέρα, μεγαλύτερος συγγενής, ιδίως δάσκαλος, γκουρού

Μάθημα 3

Μάθετε τα ακόλουθα λέξεις:

śruti f. = श्रुति : η ακρόαση, η αιώνια παράδοση (ονομασία για τα Βέντα και τα Μπραχμάνι).

smṛti f. = स्मृति : παρουσίαση, μνήμη, μεδιτατική παρουσίαση = προσοχή, παράδοση (αντίθετη έννοια προς το śruti). Περιλαμβάνει:
τα έξι vedāṅga n. (वेदाङ्ग)

1. śikṣā f. (शिक्षा): ορθή προφορά
2. chandas n. (छन्दस्): μέτρο
3. vyākaraṇa n. (व्याकरण): γραμματική
4. nirukta n. (निरुक्त) : ερμηνεία λέξης, ετυμολογία
5. jyotiṣa n. (ज्योतिष) : αστρονομία, διδασκαλία ημερολογίου
6. kalpa m. (कल्प) : τελετουργικό
   śrautasūtra n. (श्रौतसूत्र) : διδακτικά κείμενα για την εκτέλεση των μεγάλων θυσιών
   gṛhyasūtra n. (गृह्यसूत्र) : διδακτικά κείμενα για τις τελετές και τις θυσίες της καθημερινής ζωής
   dharmasūtra n. (धर्मसूत्र) και dharmaśāstra n. (धर्मशास्त्र) : διδακτικά κείμενα για το δίκαιο και τη συνήθεια (ορθή συμπεριφορά)
   τα μεγάλα έπη mahābhārata n. (महाभारत) και rāmāyaṇa n. (रामायण)
   τα purāṇa n. (पुराण)
   nītiśāstra n. (नीतिशास्त्र) : διδακτικά κείμενα της ζωικής σοφίας

smṛti είναι ιδιαίτερα επίσης ονομασία για τα διδακτικά κείμενα του Ντάρμα.

dhenu f. = धेनु : (γάλακτος) αγελάδα.

paśu m. = पशु : εγχώριο ζώο, κτήνη (συλλογικό).

devatā f. = देवता : θεότητα (αφηρημένο και συγκεκριμένο).

brāhmaṇī f. = ब्राह्मणी : Βραχμάνινη.

kṣatriyā f. = क्षत्रिया : γυναικείοι Κσατρία.

kṣatriyī f. = क्षत्रियी : σύζυγος Κσατρία.

vaiśyā f. = वैश्या : γυναικείοι Βάισια.

śūdrā f. = शूद्रा : γυναικείοι Σούτρα.

śūdrī f. / śūdrāṇī f. = शूद्री शूद्राणी : σύζυγος Σούτρα.

devī f. = देवी : θεά, ιδίως Ντουργκᾶ f. = दुर्गा, η σύζυγος του Σίβα = शिव.

Εικ.: Ντουργκᾶ = दुर्गा, Ορίσσα
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

sādhvī f. = साध्वी : θηλυκό του sādhu.

gurvī f. = गुर्वी : θηλυκό του guru.

asmitā f. = अस्मिता : «Εγώ-είναι-ότητα», δηλ. η (λανθασμένη) πεποίθηση: Εγώ είμαι αυτός που βλέπει κ.λπ.

ānvīkṣikī f. = आन्वीक्षिकी : φιλοσοφία (η επιστήμη που καταλήγει στα συμπεράσματά της μέσω λογικά ορθών αιτιολογήσεων).

upekṣā f. = उपेक्षा : αμέλεια, ισορροπία.

karuṇā f. = करुणा : συμπόνια, έλεος.

muditā f. = मुदिता : χαρά, ιδίως συμπάθεια (αντίθετο του φθόνου).

Μάθημα 5

Μάθετε τα ακόλουθα λέξεις:

abhiniveṣa m. = अभिनिवेष : τάση, επιμονή, επιμένοντας σε· ειδικά: προσκόλληση στο σώμα σαν να είναι κάτι δικό του.

kāma m. = काम : επιθυμία, πόθος, επιθυμητή δώρο, ηδονή, αγάπη· θεός της αγάπης Κᾶμα.

Εικ.: Θεός Κᾶμα = kāmadeva = कामदेव, 18ος αιώνας
(Πηγή εικόνας: Wikipedia, Δημόσιο πεδίο)

krodha m. = क्रोध : οργή.

kleśa m. = क्लेश : βασανιστήριο, ταλαιπωρία.

trayī f. = त्रयी : τρις· ειδικά οι τρεις Βέδα (Ριγκβέδα, Σαμβέδα, Γιατζουρβέδα).

daṇḍanīti f. = दण्डनीति : πολιτική (ένα τατπούρουσα από daṇḍa m. = "ραβδί, δύναμη, κυριαρχία, τιμωρία" και nīti f. = "σωστή καθοδήγηση").

dvijāti 3 / dvija 3 = द्विजाति / द्विज : δις γεννημένος.

dveṣa m. = द्वेष : μίσος.

maitrī f. = मैत्री : φιλία, φιλικότητα, φιλική εύνοια.

rāga m. = राग : (κόκκινο) χρώμα, πάθος, αγάπη.

lobha m. = लोभ : πλεονεξία, φιλοχρηματία.

varṇa m. = वर्ण : χρώμα, είδος, τάξη.

vārttā f. = वार्त्ता : κτήση, οικονομία (οικονομία).

vidyā f. = विद्या : γνώση, επιστήμη.

avidyā f. = अविद्या : άγνοια, μη-γνωσία.

ca = च : και.
(Τοποθετείται μετά από τη λέξη που συνδέει. Όταν συνδέονται πολλές λέξεις, ιδανικά τοποθετείται μετά την πρώτη λέξη του τελευταίου συνδετικού στοιχείου: brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca = ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च).

ca ... ca = च ... च : τόσο ... όσο και.

Μάθημα 6

Στα Σανσκριτικά, τα ρήματα παρατίθενται στη μορφή της ρίζας. Ο αριθμός μετά τη ρίζα δηλώνει την κλάση κλίσης.

P: Η ρίζα είναι μόνο Parasmaipada
Ā: Η ρίζα είναι μόνο Ātmanepada
U: Ubhayapada ("και οι δύο μορφές λέξης"): Η ρίζα χρησιμοποιείται τόσο στο Parasmaipada όσο και στο Ātmanepada.
(): Σε αγκύλες αναφέρεται η 3η πρόσωπο ενικού οριστικής ενεστώτα (laṭ).

Μάθετε τις ακόλουθες λέξεις:
yaj 1 U (yajati) यज् यजति : τιμώ με θυσία, προσφέρω
bhū 1 P (bhavati) भू भवति : γίνομαι, προκύπτω, υπάρχω
smṛ 1 P (smarati) स्मृ स्मरति : παρουσιάζω, θυμάμαι
nṛt 4 P (nṛtyati) नृत् नृत्यति : χορεύω
nī 1 U (nayati) नी नयति : οδηγώ
man 4 Ā (manyate) मन् मन्यते : σκέφτομαι
muh 4 P (muhyati) मुह् मुह्यति : είμαι συγκεχυμένος
yudh 4 Ā (yudhyate) युध् युध्यते : πολεμώ
viś 6 P (viśati) विश् विशति : εισέρχομαι
sṛj 6 P (sṛjati) सृज् सृजति : αφήνω ελεύθερο, εκλύω, προκαλώ

Μάθημα 7

Μάθετε τα ακόλουθα λέξεις:

aś 5 Ā (aśnute) अश् अश्नुते : φτάνω, αποκαλώ σε, αποκτώ
āp 5 P (āpnoti) आप् आप्नोति : φτάνω, αποκτώ
kup 4 P (kupyati) कुप् कुप्यति : θυμώνω
krudh 4 P (krudhyati) क्रुध् क्रुध्यति : θυμώνω
khād 1 P (khādati) खाद् खादति : μασάω, τρώω
śru 5 P (śṛṇoti !) श्रु शृणोति : ακούω (κάτι: Αιτιατική, κάποιον: Γενική ή Αιτιατική· για: Αιτιατική· από κάποιον: Γενική, Αβλατίβ, Ινστρουμένταλις)
su 5 U (sunoti) सु सुनोति : εκσπένδω
soma m. सोम : εκσπένδω, Σόμα; Φεγγάρι (Το ποιο φυτό χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του Σόμα, είναι ακόμη αμφιλεγόμενο).

Εικ.: Ήταν αυτό το βεδικό φυτό Σόμα;: Μύκητας Amanita muscaria (L.) Lam.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

phala n. फल : καρπός (ακόμη και μεταφορικά: ο καρπός μιας πράξης)
nṛtya n. नृत्य : χορός
svarga m. स्वर्ग : ουρανός
naraka m. नरक : κόλαση (σύμφωνα με μια ινδουιστική άποψη, το σύμπαν έχει τη μορφή ενός αυγού (Brahmāṇḍa m.n. = ब्रह्माण्ड = "Αυγό του Βραχμά"): πάνω από τη γη υπάρχουν έξι ουρανοί με αυξανόμενη ευτυχία, κάτω από τη γη υπάρχουν επτά λεγόμενα pātāla n. = पाताल, κατοικίες των nāga m. = नाग (φιδιών) και άλλων μυθικών όντων, μεταξύ των οποίων υπάρχουν επτά κόλασεις με αυξανόμενες βασανισίες)
aṅga n. अङ्ग : μέλος του σώματος, συστατικό; επίσης = vedāṅga = वेदाङ्ग
gam 1 P (gacchati) गम् गच्छति : πηγαίνω (Ανήκει στην πρώτη κλάση των ρημάτων σύμφωνα με την εγχώρια ταξινόμηση, αλλά στην πραγματικότητα είναι μια δημιουργία με ένα επίθημα για τη δημιουργία του ριζικού τύπου -ccha-: gam » Βαθμός (gm ») ga-ccha-ti)

Μάθημα 8

Μάθετε τα ακόλουθα λέξεις:

ji 1 P (jayati) जि जयति : νικώ, κατακτώ
labh 1 Ā (labhate) लभ् लभते : πιάνω, αποκτώ, αρπάζω
tu तु : αλλά (τοποθετείται μετά το πρώτο λέξη του αντίθετου προτάσεως ή μέρους της)
paś 4 P (paśyati) पश् पश्यति : βλέπω, αντιλαμβάνομαι (χρησιμοποιείται ως ρίζα του ενεστώτα αντί της ρίζας dṛś 0 "βλέπω, αντιλαμβάνομαι")
kṛ 8 U (karoti) कृ करोति : κάνω, επιτελώ
tan 8 U (tanoti) तन् तनोति : τεντώνω
rakṣ 1 P (rakṣati) रक्ष् रक्षति : φυλάσσω
sārathi m. सारथि : αμαξάς, οδηγός άρματος
kapi m. कपि : πίθηκος
kumārī f. कुमारी : το κορίτσι, η παρθένος
nāga m. नाग : ο γυμνός, το ελέφαντας, το φίδι (το ελέφαντα και το φίδι δεν έχουν τρίχωμα, όπως επίσης ο "γυμνός πίθηκος" άνθρωπος)
gaja m. गज : ελέφαντας
śuc 1 P (śocati) शुच् शोचति : θρηνώ, λυπάμαι
śuka m. शुक : παπαγάλος
pat 1 P (patati) पत् पतति : πέφτω, πετώ
patrikā f. पत्रिका : επιστολή
likh 1 P (likhati) लिख् लिखति : χαράσσω, γράφω (αρχικά με το στυλό σε φύλλο φοίνικος, στη συνέχεια γενικά)

Εικ.: likh (लिख्) : Ινδικό χάλκινο στυλό για χάραξη σε φύλλα φοίνικα
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: likh (लिख्) : Ξύλινο στυλό των Batak (Sumatra), όπως πιθανότατα χρησιμοποιούνταν και στην Ινδία
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

sukha n. सुख : ευτυχία, ευημερία
duḥkha n. दुःख : δυστυχία, πάθος

Μάθημα 9

Μελετήστε τα ακόλουθα λέξεις:

adhyayana n. (अध्ययन) : μελέτη, ιδίως σπουδή των Βέδα

Εικ.: adhyayana = अध्ययन, Σρι Σκαντάγκουρου Βινγιαλάγχαμ, Τιρούπαρανκουουντραμ κοντά στο Μαανταϊ.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

kāru m. / kāruka m. (कारु / कारुक) : τεχνίτης

Εικ.: kāru = कारु, Γκουτζαράτ.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

kuśīlava m. (कुशीलव) : (περιπλανώμενος) θεατρίνης, ηθοποιός, τραγουδιστής
kusīda n. (कुसीद) : τοκογλυφία
kṛṣ 1 P (karṣati) कृष् कर्षति : τραβάω
kṛṣ 6 U (kṛṣati) कृष् कृषति : οργώνω
εξ αυτού: kṛṣi f. / kṛṣikā f. (कृषि / कृषिका) : γεωργία
dāna n. (दान) : δώρο, δωρεά, γενναιοδωρία
pratigraha m. (प्रतिग्रह) : λήψη, δώρο
pravacana n. (प्रवचन) : ομιλία, (προφορική) διδασκαλία
pāśupālya n. (पाशुपाल्य) : κτηνοτροφία, εκτροφή βοοειδών
προς yaj 1 U:
ijyā f. (इज्या) : θυσία (από *yj » ij + επίθημα yā)
yajana n. (यजन) : θυσία για λογαριασμό κάποιου άλλου
rūpa n. (रूप) : εμφάνιση, μορφή, όμορφη μορφή, φύση, ουσία
vāṇijya n. / vāṇijyā f. / vaṇijyā f. (वाणिज्य / वाणिज्या / वणिज्या) : εμπόριο
śuśrūṣā f. (शुश्रूषा) : υπακοή, υπηρεσία με υπακοή

Μάθημα 10

Μελετήστε τα ακόλουθα λέξεις:

gṛha n. गृह : σπίτι
grāma m. ग्राम : χωριό
nagara n. नगर : πόλη

Για τη ζωή στην πόλη και στο χωριό βλ. Basham, Wonder, κεφ. 6.

yajña αρσ. यज्ञ : θυσία

Η θυσία στην Ινδία είναι πρωτίστως μια λατρεία της θεότητας ως φιλοξενούμενου. Με αυτόν τον τρόπο δεσμεύεται κανείς τη θεότητα.

Σχηματισμός λέξης: yaj 1 U + επίθημα kṛt -na-.

puṇya ουδ. पुण्य : καλό έργο, αξία

Μέσω αυτού εξασφαλίζει κανείς ευημερία και καλές αναγεννήσεις.

pāpa ουδ. पाप : κακή πράξη, το κακό (αντίθετο του puṇya)
satya ουδ. सत्य : αλήθεια

Στην Ινδία απέδιδαν στον αληθινό λόγο μαγική δύναμη, μάλιστα ολόκληρη η παγκόσμια τάξη διατηρείται και δημιουργείται μέσω του αληθινού λόγου. Για αυτήν τη σημαντική αντίληψη βλ. το θεμελιώδες έργο:

Lüders, Heinrich (1869–1943): Varuna / Heinrich Lüders. Από την κληρονομιά εξέδωσε ο Ludwig Alsdorf. - Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht. -- Τόμ. 2: Varuna und das Ṛta. -- 1959. -- XXIII σ., σ. 340 - 764

Εικ.: वरुणः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

anṛta ουδ. अनृत : ανακρίβεια, ψέμα (αντίθετο του satya)

Σχηματισμός λέξης an- («α-» στερητικό) + ṛta ουδ.

Το ṛta είναι μια κεντρική έννοια στη Vedā, της οποίας η μετάφραση είναι αμφιλεγόμενη: «αλήθεια» (Lüders, Thieme), «τάξη» (Renou).

ṛṣi αρσ. ऋषि : βεδικός σοφός, συγγραφέας βεδικών ύμνων

Τα ονόματα αυτών των ṛṣi αναφέρονται στα Brāhmaṇa καθώς και σε ειδικούς καταλόγους των Vedā. Όλοι οι βραχμάνοι ανάγουν την καταγωγή τους σε τέτοιους ṛṣi, από τους οποίους πήρε το όνομά της η gotra (गोत्र) τους. Για την έννοια gotra βλ. Basham, Wonder, κεφ. 5.

Εικ.: विश्वामित्रः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

vad 1 P (vadati) वद् वदति : λέγω, μιλώ
prach 6 P (pṛcchati !) प्रच्छ् पृच्छति : ρωτώ (κάποιον: αιτιατική· για κάτι: αιτιατική)
saha सह : μαζί με, από κοινού με (και στο «πολεμώ με» κ.λπ.) (πρόθεση με οργανική πτώση)

Lüders, Heinrich (1869–1943): Varuna / Heinrich Lüders. Aus d. Nachl. hrsg. von Ludwig Alsdorf. - Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht. -- Bd. 2: Varuna und das Ṛta. -- 1959. -- XXIII S., S. 340 - 764

Εικ.: वरुणः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

anṛta n. अनृत : αναλήθεια, ψέμα (αντίθετο του satya)

Σχηματισμός λέξης an- («α-») + ṛta n.

Το ṛta είναι κεντρική έννοια στη Βέδα, της οποίας η μετάφραση είναι αμφιλεγόμενη: «αλήθεια» (Lüders, Thieme), «τάξη» (Renou).

ṛṣi m. ऋषि : βεδικός σοφός, συγγραφέας βεδικών ύμνων

Τα ονόματα αυτών των ṛṣis αναφέρονται στις Brāhmaṇas καθώς και σε ιδιαίτερους καταλόγους των Βεδών. Όλοι οι Βραχμάνοι ανάγουν την καταγωγή τους σε τέτοιους ṛṣis, από τους οποίους πήρε το όνομά της η gotra (गोत्र) τους. Για την έννοια gotra βλ. Basham, Wonder, κεφ. 5.

Εικ.: विश्वामित्रः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

vad 1 P (vadati) वद् वदति : λέγω, μιλώ
prach 6 P (pṛcchati !) प्रच्छ् पृच्छति : ρωτώ (κάποιον: αιτιατική· για κάτι: αιτιατική)
saha सह : μαζί με, από κοινού με (και στο «πολεμώ με» κ.λπ.) (πρόθεση με οργανική πτώση)

Lüders, Heinrich (1869–1943): Varuna / Heinrich Lüders. Από την κληρονομιά, επιμέλεια Ludwig Alsdorf. - Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht. -- Τόμ. 2: Varuna και το Ṛta. -- 1959. -- XXIII σ., σ. 340 - 764

Εικ.: वरुणः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

anṛta ουδ. अनृत : αναλήθεια, ψέμα (αντίθετο του satya)

Σχηματισμός λέξης an- ("μη-") + ṛta ουδ.

ṛta είναι μια κεντρική έννοια στην Vedā, της οποίας η μετάφραση είναι αμφιλεγόμενη: «Αλήθεια» (Lüders, Thieme), «Τάξη» (Renou).
ṛṣi αρσ. ऋषि : βεδικός σοφός, συγγραφέας βεδικών ύμνων

Τα ονόματα αυτών των ṛṣi αναφέρονται στα Brāhmaṇa καθώς και σε ειδικούς καταλόγους των Vedā. Όλοι οι Βραχμάνοι αντλούν την καταγωγή τους από τέτοιους ṛṣi, από τους οποίους πήρε το όνομά της η gotra (गोत्र) τους. Για την έννοια gotra βλ. Basham, Wonder, κεφ. 5.

Εικ.: विश्वामित्रः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

vad 1 P (vadati) वद् वदति : λέω, μιλώ
prach 6 P (pṛcchati !) प्रच्छ् पृच्छति : ρωτώ (κάποιον: αιτ.· για κάτι: αιτ.)
saha सह : μαζί με, από κοινού με (επίσης στο «πολεμώ με» κ.λπ.) (πρόθεση με οργανική)

---

Μάθημα 11

Μάθετε τις ακόλουθες λέξεις:

iti इति : έτσι
Τοποθετείται μετά τη διατύπωση μιας σκέψης, μιας επιθυμίας, μιας δήλωσης, ενός παραθέματος, λειτουργώντας σαν εισαγωγικά (").
π.χ. sādhavaḥ svargaṃ gacchantīti brāhmaṇā vadanti "Οι Βραχμάνοι λένε: 'Οι άγιοι πηγαίνουν στον ουρανό'" = "Οι Βραχμάνοι λένε ότι οι άγιοι πηγαίνουν στον ουρανό".
Στα Σανσκριτικά δεν υπάρχει πλάγιος λόγος· οι κατασκευές με iti πρέπει συχνά να αποδίδονται στα ελληνικά με πλάγιο λόγο.
... (παράθεμα) ... iti śrutiḥ = "έτσι λέει η Vedā".
Συχνά μετά το iti πρέπει να νοηθεί ένα ρήμα σκέψης: "σκεπτόμενος: '...' το κάνει αυτό". Να αποδίδεται στα ελληνικά ιδιωματικά (π.χ. "Επειδή πεινάει, πηγαίνει...").

evam एवम् : έτσι (επιρρηματικά, π.χ. evaṃ jayati «έτσι νικάει»).
na न : όχι
Αρνητικά μεμονωμένα λόγια (στέκεται ακριβώς πριν από αυτά: na sādhuḥ «ένας όχι καλός») ή ολόκληρες προτάσεις (στέκεται στην αρχή ή ακριβώς πριν από το ρήμα).

putra αρ. पुत्र : γιος (στην Ινδία ήταν απαραίτητο να αποκτήσει κανείς έναν γιο, ο οποίος θα μπορούσε να προσφέρει τις θυσίες για τους προγόνους.)
dharma αρ. धर्म : («αυτό που είναι σταθερό», δηλ.) δίκαιο, νόμος, έθιμο, χαρακτήρας.
Αντιστοιχεί περισσότερο στον φυσικό/ηθικό νόμο. Κάθε άτομο έχει, σύμφωνα με το varṇa και το āśrama (στάδιο ζωής), τα δικά του καθήκοντα (svadharma).
adharma αρ. अधर्म : αδικία (αντίθετο του dharma).
iṣ 6η κλίση P (icchati) इष् इच्छति : επιθυμώ (iṣ-ccha-ti).

Ορισμένες ουσιαστικοποιήσεις:

vad 1η κλίση P वद् : λέω
vāda αρ. वाद : δήλωση, έκφραση, λόγος
vadana ουδ. वदन : το μιλώντας· όργανο ομιλίας: στόμα, πρόσωπο

Εικ.: vadanāni = वदनानि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

prach 6η κλίση P प्रच्छ् : ρωτώ
praśna αρ. प्रश्न : ερώτηση (παράγωγο -na όπως στο yaj-ña)

iṣ 6η κλίση P इष् : επιθυμώ
iṣṭi θηλ. इष्टि : επιθυμία (iṣ + -ti)

Μάθημα 12

budh 4η κλίση Ā (budhyate) / 1η κλίση U (bodhati), PPP buddha बुध् बुध्यते बोधति बुद्ध : ξυπνώ, ξυπνάω στη γνώση, αναγνωρίζω; PPP buddha 3ος ξυπνημένος, επομένως Buddha = «ο Ξυπνημένος» (όχι: ο Εγχειρισμένος)

Εικ.: गौतमो बुद्धः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

dah 1 P (dahati), PPP dagdha दह् दहति दग्ध : (κάτι) καίω
sah 1 Ā (sahate), PPP soḍha सह् sahate soḍha : αντεπεξέρχομαι, υποφέρω, υπομένω υπομονετικά = συγχωρώ
mṛga m. मृग : άγριο ζώο
mārga m. मार्ग : μονοπάτι (τα μονοπάτια ήταν συχνά τα ζωικά περάσματα)

Εικ.: मार्गः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

api अपि : επίσης (μεταθετικό)

Οι εγχώριοι γραμματικοί κατατάσσουν στην 6η κλίση ρίζες που σχηματίζουν το παθητικό θέμα με νασαλικό εμβολικό και θεματικό φωνήεν a, π.χ.:

muc 6 U (muñcati), PPP mukta मुच् मुञ्चति मुक्त : αποδεσμεύω, αφήνω ελεύθερο, απελευθερώνω· από τον κύκλο των μετενσαρκώσεων (saṃsāra m.) απελευθερώνω = λυτρώνω
sic 6 U (siñcati), PPP sikta सिच् सिञ्चति सिक्त : περιχύνω

Σχετικά με τη λέξη:

muc: mokṣa m. मोक्ष : αποδέσμευση, απελευθέρωση, λύτρωση
sic + abhi-: abhiṣeka m. अभिषेक : περιχύνωση ενός βασιλιά κατά την τελετή στέψης, στέψη
budh: bodhi m./f. बोधि : η αφύπνιση (μέσω της οποίας ένας Βούδας ή Τζίνα φτάνει στη λυτρική όραση)

Εικ.: महावीरो जिनः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

buddhi f. (budh + -ti) बुद्धि : γνώση, όργανο γνώσης.

12.5.1. Παθητικό και PPP των μέχρι τώρα μαθημένων ριζών

Ρίζα धातु	Παθητικό Ενεστώτα 3. εν. Οριστικής यक् लट्	PPP क्त
aś 5 Ā अश्	aśyate अश्यते	aṣṭa अष्ट
āp 5 P आप्	āpyate आप्यते	āpta आप्त
as 2 P अस्	—	bhūta भूत
bhaj 1 U भज्	bhajyate भज्यते	bhakta भक्त
bhū 1 P भू	bhūyate भूयते	bhūta भूत
budh 4 Ā / 1 U बुध्	budhyate बुध्यते	buddha बुद्ध
dah 1 P दह्	dahyate दह्यते	dagdha दग्ध
div 4 P दिव्	dīvyate दीव्यते	dyūta द्यूत
dṛś दृश्	dṛśyate दृश्यते	dṛṣṭa दृष्ट
gam 1 P गम्	gamyate गम्यते	gata गत
grah 9 U ग्रह्	gṛhyate गृह्यते	gṛhīta गृहीत
hṛ 1 U हृ	hriyate ह्रियते	hṛta हृत
i 2 P इ	īyate ईयते	ita इत
iṣ 6 P इष्	iṣyate इष्यते	iṣṭa इष्ट
jan 4 Ā जन्	janyate जन्यते	jāta जात
ji 1 P जि	jīyate जीयते	jita जित
kath 10 U कथ्	kathyate कथ्यते	kathita कथित
khād 1 P खाद्	khādyate खाद्यते	khādita खादित
kṛ 8 U कृ	kriyate क्रियते	kṛta कृत
krudh 4 P क्रुध्	krudhyate क्रुध्यते	kruddha क्रुद्ध
kup 4 P कुप्	kupyate कुप्यते	kupita कुपित
labh 1 Ā लभ्	labhyate लभ्यते	labdha लब्ध
man 4 Ā मन्	manyate मन्यते	mata मत
mṛ 6 Ā मृ	mriyate म्रियते	mṛta मृत
muc 6 U मुच्	mucyate मुच्यते	mukta मुक्त
nī 1 U नी	nīyate नीयते	nīta नीत
paś पश्	(dṛśyate) दृश्यते	(dṛṣṭa) दृष्ट
pat 1 P पत्	patyate पत्यते	patita पतित
prach 6 P प्रच्छ्	pṛcchyate पृच्छ्यते	pṛṣṭa पृष्ट
pūj 10 U पूज्	pūjyate पूज्यते	pūjita पूजित
rakṣ 1 P रक्ष्	rakṣyate रक्ष्यते	rakṣita रक्षित
ram 1 Ā रम्	ramyate रम्यते	rata रत
sah 1 Ā सह्	sahyate सह्यते	soḍha सोढ
sic 6 U सिच्	sicyate सिच्यते	sikta सिक्त
śru 5 P श्रु	śrūyate श्रूयते	śruta श्रुत
su 5 U सु	sūyate सूयते	suta सुत
svap 2 P स्वप्	supyate सुप्यते	supta सुप्त
tyaj 1 P त्यज्	tyajyate त्यज्यते	tyakta त्यक्त
uch उछ्	—	uṣita उषित
vad 1 P वद्	udyate उद्यते	udita उदित
vas 1 P वस्	uṣyate उष्यते	uṣita उषित
vadh वध्	vadyate वद्यते	hata हत
yaj 1 U यज्	ijyate इज्यते	iṣṭa इष्ट
yudh 4 Ā युध्	yudhyate युध्यते	yuddha युद्ध

Μάθημα 13

Μάθετε τα ακόλουθα λόγια:

eva एव : τονίζει το προηγούμενο λέξη
asura αρσ. असुर : δαίμονας

ASURA. 'Πνευματικό, θεϊκό.'

Στα αρχαιότερα μέρη του Ṛgveda ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για το ανώτατο πνεύμα, και είναι ίδιο με τον Ahura των Ζωροάστρων. Στην έννοια του 'θεού' εφαρμόστηκε σε αρκετούς από τους κύριους θεούς, όπως στον Indra, Agni, και Varuṇa. Αργότερα απέκτησε εντελώς αντίθετη σημασία, και ήρθε να δηλώνει, όπως τώρα, έναν δαίμονα ή εχθρό των θεών.

Η λέξη βρίσκεται με αυτή την σημασία στα μεταγενέστερα μέρη του Ṛgveda, ιδιαίτερα στο τελευταίο βιβλίο, και επίσης στο Atharvaveda. Τα Brāhmaṇas αποδίδουν την ίδια σημασία σε αυτό, και καταγράφουν πολλές συγκρούσεις μεταξύ των Asuras και των θεών. Σύμφωνα με το Taittirīya Brāhmaṇa, η αναπνοή (asu) του Prajapati έγινε ζωντανή, και "με αυτή την αναπνοή δημιούργησε εμένα Asuras." Σε ένα άλλο μέρος του ίδιου έργου λέγεται ότι ο Prajāpati "έμεινε έγκυος. Δημιούργησε Asuras από την κοιλιά του." Το Śatapatha Brāhmaṇa συμφωνεί με την πρώτη δήλωση, και δηλώνει ότι "δημιούργησε Asuras από την κάτω αναπνοή του." Το Taittirīya Āraṇyaka αντιπροσωπεύει ότι ο Prajāpati δημιούργησε θεούς, ανθρώπους, πατέρες, Gandharvas, και Apsarases από το νερό, και ότι οι Asuras, Rakṣasas, και piśācas προέκυψαν από τις σταγόνες που χύθηκαν. Η δήλωση του Manu είναι ότι δημιουργήθηκαν από τους Prajāpatis.

Σύμφωνα με το Viṣṇu Purāṇa, παράχθηκαν από την περιοχή της μέσης του Brahma (prajāpati). Η αφήγηση του Vāyu Purāṇa είναι: "Οι Asuras παράχθηκαν πρώτα ως γιοί από την περιοχή της μέσης του (Prajāpati). Asu δηλώνεται από το Brāhmaṇa να σημαίνει αναπνοή. Από αυτό αυτά τα όντα παράχθηκαν· εξ ου και είναι Asuras." Η λέξη έχει χρησιμοποιηθεί για πολύ ως γενικό όνομα για τους εχθρούς των θεών, συμπεριλαμβανομένων των Daityas και Danavas και άλλων απογόνων του Kaśyapa, αλλά όχι συμπεριλαμβανομένων των Rakṣasas που κατάγονται από τον Pulastya.

Σε αυτή την έννοια, βρέθηκε μια διαφορετική παραγωγή για αυτό: η πηγή δεν είναι πλέον asu, 'αναπνοή,' αλλά το αρχικό a λαμβάνεται ως αρνητικό πρόθεμα, και asura δηλώνει 'όχι θεός;' εξ ου, σύμφωνα με κάποιους, προέκυψε η λέξη sura, που χρησιμοποιείται συνήθως για 'έναν θεό.'"

[Πηγή: Dowson, John (1820–1881): A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature. -- London, Trübner, 1879. -- s.v. ]

Εικ.: महिषासुरः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

guṇa m. गुण : νήμα, κορδόνι· ιδιότητα, καλή ιδιότητα
pad 4 Ā (padyate), Παθ.: padyate, PPP panna पद् पद्यते पद्यते पन्न : πηγαίνω, φτάνω σε
as 2 Π (asti) अस् अस्ति : είμαι, υπάρχω
as 4 Π (asyati), Παθ.: asyate, PPP asta अस् अस्यति अस्यते अस्त : ρίχνω, (μακριά) πετάω
i 2 Π (eti), Παθ.: īyate, PPP ita इ एति ईयते इत : πηγαίνω
pā 2 Π (pāti), Παθ. pāyate, PPP pāta पा पाति पायते पात : προστατεύω, φυλάσσω

pā 1 Π (pibati), Παθ. pīyate, PPP pīta पा पिबति पीयते पीत : πίνω (παραδοσιακά κατατάσσεται στην 1η τάξη)

dviṣ 2 U (dveṣṭi), Παθ. dviṣyate, PPP dviṣṭa द्विष् द्वेष्टि द्विष्यते द्विष्ट : μισώ, εχθρεύω
ad 2 Π (atti), Παθ. adyate, PPP anna अद् अत्ति अद्यते अन्न : τρώω, καταναλώνω
anna n. अन्न : τροφή (από PPP: *ad-na: το φαγημένο)

Εικ.: अन्नम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Παραγωγό:

pad 4 Ā:

pada n. पद : βήμα, θέση, τόπος

pāda m. पाद : πόδι, ένα τέταρτο, στίχος

Εικ.: चत्वारः पादाः : गजः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

dviṣ 2 U:

dveṣa द्वेष : μίσος

Μάθημα 14

• śīla n. (शील) : (καλός) χαρακτήρας, ηθική
• bhūṣ-aṇa n (भूषण) : κόσμος
• dīpa m. (दीप) : λάμπα

Εικ.: दीपाः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

• bala n. (बल) : βία, δύναμη, ισχύς; στρατιωτική δύναμη, στρατός
• bāla 3 (बाल) : νέος, παιδικός, τρελός/άσχετος; αρ. αγόρι
• bālā f. (बाला) : νεαρό κορίτσι
• nara m. (नर) : άνδρας, άνθρωπος
• śatru m. (शत्रु) : εχθρός
• loka m. (लोक) : κόσμος; εν. και πληθ.: οι άνθρωποι, ο λαός
• jala n. (जल) : νερό
• jan 4 Ā (jāyate), παθ. janyate / jāyate, PPP jāta (जन् जायते जन्यते जायते जात) : γεννώμαι, προκύπτω, εμφανίζομαι
• jan-a m. (जन) : ον, άνθρωπος, λαός
• vac 2 P (vakti, χωρίς 3. πληθ.!), παθ. ucyate, PPP ukta (वच् वक्ति उच्यते उक्त) : λέω, μιλάω σε (αιτιατική)
• uk-ti f. (उक्ति) : ρήση, λόγος
• vac-ana n. (वचन) : το μίλημα, ο λόγος
• vāk-ya n. (वाक्य) : λέξη, ομιλία

Μάθημα 15

पुष्कल 3: λαμπρός, εντυπωσιακός, άφθονος

वा : ή (μεταθετικό)

अथवा : ή (προθετικό)

चतुर्थ 3 (θ.: चतुर्थी): τέταρτος

विद् "βρίσκω" 6 U विन्दति ; παθ. विद्यते ; PPP विन्न / वित्त विद् "ξέρω" 2 P वेत्ति ; παθ. विद्यते ; PPP विदित पत् "πετάω, πέφτω" 1 P पतति ; παθ. पत्यते ; PPP पतित अर्ध 3: μισός, αρ.ουδ. μισό

पूजा θ.: τιμή, τιμητική υποδοχή, θρησκευτική λατρεία (Pūjā)

Εικ.: पूजा
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कुल ουδ.: κοπάδι, όχλος, γένος, καταγωγή, οικογένεια

इन्द्र m.: πρίγκιπας, πρώτος, άριστος μεταξύ · βασιλιάς των θεών Ίντρα

Εικ.: इन्द्रः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दास m.: σκλάβος, θεράπων, υπηρέτης

दासी f.: σκλάβα, θεράπαινα, υπηρέτρια

काल m.: χρόνος, (σωστός) χρόνος · μοίρα, θάνατος · θεός του θανάτου Κάλι

काल 3: μαύρο, σκούρο μπλε-μαύρο, σκοτεινό

पुरुष m.: άνθρωπος, άνδρας, δούλος

-जन ως δεύτερο συνθετικό των Τατπούρουσα συχνά εκφράζει τον πληθυντικό

स्तु 2 स्तौति · Παθ. स्तूयते · PPP स्तुत: επαινώ, υμνώ

εξ αυτού:

स्तुति f.: έπαινος, ύμνος

स्तोत्र n.: (μέσο για τον έπαινο =) ύμνος, χόρος

सिंह m.: λέων (Panthera leo persica)

Εικ.: सिंहः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

व्याघ्र m.: τίγρης (Panthera tigris tigris) (κυριολεκτικά: ο γαργαλητής)

Εικ.: व्याघ्रः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

इव (μετάθεμα): σαν, όπως (σε συγκρίσεις: व्याघ्र इव पुरुषः = "ένας άνδρας σαν τίγρη", "άνδρας ίσος με τίγρη"

एव (μετάθεμα): τονίζει το προηγούμενο, αντιστοιχεί συχνά στη γερμανική έμφαση, μια είδους emoticon \<!\>, π.χ. सत्यमेव जयति "μόνο η αλήθεια νικά", "ακριβώς η αλήθεια νικά", "η αλήθεια νικά"

अरि m.: εχθρός (σύμφωνα με τον Thieme, Der Fremdling im Ṛgveda: αρχικά = ξένος)

आर्य 3: αριανός, ευγενής · m. Άριος (αυτοπροσδιορισμός των αρχικών Ινδών που μιλούσαν σανσκρίτ, κυριολεκτικά: φιλόξενος (Thieme)) · Ευγενής, άνθρωπος τιμής

σε जन्

जाति f.: γέννηση, φύση, κάστα (για το κάστα जाति βλ. Basham, Wonder, σ. 148ff.)

मृ 4 Ā म्रियते ; Pass. म्रियते ; PPP मृत: πεθαίνω (σύμφωνα με τους Ινδικούς γραμματικούς: 6 Ā)

από αυτό:

मरण n.: θάνατος, τελευτή

मृति f.: θάνατος, τελευτή

मृत्यु m.: θάνατος · προσωποποιημένος: θεός του Θανάτου

Μάθημα 16

अध्यापन n.: διδασκαλία, μάθηση

Εικ.: अध्यापनम्
"Αυτό είναι ένα ειδικό τελετουργικό σε έναν μικρό ναό στο Satara (सातारा). Εκτελείται από τους μαθητές της Swami Muktananda Vedashala κατά την εορτή του Mahāśivarātri. Πρόκειται για μια βεδική σχολή, όπου τα παιδιά αποστηθίζουν τους ιερούς κειμένους που ονομάζονται Βέδα. Η σχολή αυτή διδάσκει το Krishna Yajurveda και ορισμένα τμήματα του Samaveda. Γράφω τη διδακτορική μου διατριβή για αυτή την σχολή."
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अनसूया f.: μη γκρίνια, απληστία

नृशंस्य n.: κακία, δυσκολία

από αυτό:

अनृशंस्य n.: μη κακία

जीव् 1 P जीवति ; Pass. जीव्यते ; PPP जीवित: ζω

από αυτό:

आजीव m.: μεροκάματο

क्षमा f.: υπομονή, μακροθυμία, επιείκεια

क्षेम n.: ηρεμία, ειρήνη, ευημερία, ασφαλής κατοχή

चित्त n.: συνείδηση, σκέψη, πνεύμα

निरोध m.: σταμάτημα, παύση

• bhūta n. (भूत) (PPP του bhū): ον, φάντασμα

योग m.: σύνδεση, ένωση, απόκτηση · Yoga

Εικ.: योगी
Birla Mandir, Νέο Δελχί
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वृत् 1 Ā वर्तते ; Pass. वृत्यते ; PPP वृत्त : στρέφομαι, γυρίζω, βρίσκομαι (κάπου), κατοικώ

शस्त्र (śastra) n.: εργαλείο κοπής, όπλο, ξίφος, όπλο

शौच n.: καθαρισμός, καθαρότητα

साधन m.,n. साधनी साधना f.: που οδηγεί στον στόχο, αποτελεσματικό

अहिंसा f.: η μη βλάβη κανενός, η μη κακοποίηση, η αहिंसा (αβία)

Εικ.: अहिंसा
"Το χέρι με τον τροχό στην παλάμη συμβολίζει τον όρκο της Αहिμσά του Ινδουισμού. Η λέξη στο κέντρο είναι "ahimsa". Ο τροχός αντιπροσωπεύει το dharmacakra που συμβολίζει την απόφαση να σταματήσει ο κύκλος της μετενσάρκωσης μέσω της αδιάκοπης αναζήτησης της αλήθειας και της μη βίας."
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 17

हन् 2 P हन्ति, घ्नन्ति Pass. हन्यते  PPP हत : χτυπώ, σκοτώνω

εξ αυτού:

घात m.: δολοφονία

Εικ.: घाताः
Bangalore = ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

आस् 2Ā आस्ते Pass. आस्यते PPP आसित : κάθομαι

εξ αυτού:

आसन n.: η καθιστική θέση, έδρα· επίσης: οι θέσεις κάθισης του γιογκί

Εικ.: योगासनम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रुद् 2 P रोदिति Pass. रुद्यते PPP रुदित : κλαίω, ουρλιάζω

εξ αυτού:

रुद्र m.: (ο ουρλιαχτής =) ο θεός του κυνηγού Ρούντρα

ब्रू 2 U ब्रवीति Ā ब्रूते χωρίς Παθητικό και PPP: μιλάω, λέγω (κάτι σε κάποιον: διπλή αιτιατική)

दुह् 2 U दोग्धि Pass. दुह्यते PPP दुग्ध : αρμέγω

Εικ.: दोग्धि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दिश् 6 U दिशति Pass. दिश्यते PPP दिष्ट : δείχνω, υποδεικνύω, διατάζω

από αυτό:

दिष्टि f.: εντολή, ευνοϊκή συγκυρία

दिष्ट्या Εργ.: (κυριολεκτικά: μέσω μιας ευνοϊκής συγκυρίας) Ω ευνοϊκή συγκυρία (έκφραση χαράς και μακαριότητας)

Μάθημα 18

सुष्टु 3: υμνημένος, εξαιρετικός, καλός

शोभन 3: λαμπρός, εντυπωσιακός, υπέροχος, ωραίος, καλός

सम 3: ίσος, ίδιος, όμοιος (με την Εργική)

व्याधि m.: ασθένεια

रिपु m. = शत्रु , απάτης

वह्नि m. = अग्नि ज्ञान n.: γνώση

शूर 3: γενναίος, ηρωικός· m.: ήρωας

शब्द m.: ήχος, φωνή, σήμα: λέξη

उदक n.: νερό

अन्त m.: τέλος, όριο

आदि m.: αρχή

दण्ड m.: ξύλο, ράβδος, τιμωρία

मात्रा f. मात्र n.: μέτρο, όριο

सहित 3: ενωμένος, εξοπλισμένος με

हस्त m.: χέρι

प्रभृति f.: αρχή

Μάθημα 19

अर्थ m.: σκοπός, στόχος, σημασία (μιας λέξης), πλούτος, περιουσία. अर्थम् (Ακκ.), अर्थेन (Εργ.) με Γεν. ή ως δεύτερο μέλος σύνθετου Tatpuruṣa: για χάρη ..., για να.

अर्थ είναι ένας από τους τρεις σκοπούς της ζωής (पुरुषार्थ), όπως περιγράφονται στη κοσμική και θρησκευτική λογοτεχνία:

धर्म m.: απόκτηση αρετής μέσω της πράξης του καθήκοντος, ή τουλάχιστον αποφυγή κακού που θα προέκυπτε από την παραβίαση του Dharma

अर्थ m.: σκοπιμοκρατική συμπεριφορά, απόκτηση ευημερίας
काम αρσ.: Αισθησιακή απόλαυση, ιδίως στον σεξουαλικό τομέα

Εικ.: कामः
Εικονογράφηση για το कामसूत्र
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्था 1 P तिष्ठति Παθ. स्थीयते PPP. स्थित : στέκονται, μένουν, παραμένουν, βρίσκονται. (Παραδοσιακά κατατάσσεται στην 1η κατηγορία ενεστώτα, αν και πρόκειται για μια κατηγορία ενεστώτα με θεματική επανάληψη, όπως το पा 1 पिबति)

स्था + उप 1 U उपतिष्ठति : να υποκλιθεί, να σταθεί μπροστά σε κάποιον με σεβαστική στάση

स्था + प्र 1 Ā प्रतिष्ठते : να αναχωρήσει, να φύγει

από स्था :

स्थान n.: θέση, (σωστή) τοποθεσία, σημείο

स्थिति f.: παραμονή, σταθερότητα, επιμονή

गर्भ αρ.: μήτρα, κοιλιά, εσωτερικό, έμβρυο / φœtus. Στο τέλος ενός Bahuvrīhi συχνά: «εσωτερικό», π.χ.

धनगर्भ 3: «του οποίου το εσωτερικό είναι χρήμα = στο οποίο βρίσκεται χρήμα»

गर्भगृह ουσ.: ο εσωτερικότερος χώρος του ιερού ενός ινδουιστικού ναού, ο οποίος περιέχει την πιο σημαντική θεϊκή εικόνα του ναού (για τη δομή των ινδουιστικών ναών βλ.: Volwahsen, A.: Ινδία: Κτίρια των Ινδουιστών, των Βουδιστών και των Τζαϊνιστών. -- Μόναχο, 1968)

Εικ.: गर्भगृहम्
Μπαντάμι (ಬದಾಮಿ)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वारिद αρ.: Δότης νερού = βροχερό σύννεφο

Εικ.: वारिदः
Γκόα (गोंय)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वा 2 P वाति Πάσο. वायते PPP. वान / वात : φυσούν

από:

वात αρσ.: άνεμος

वह् 1 ουρ वहति παθ. उह्यते PPP ऊढ : οδηγώ, ταξιδεύω (μεταβατικό)

छत्त्र ουδ.: ομπρέλα, σκιάστρα

Εικ.: छत्त्रम्
"Onappottan (ഓണപ്പൊട്ടന്‍), σε παραδοσιακή ενδυμασία, είναι ένα έθιμο στις νότιες περιοχές του Κεράλα. Ο Onappottan επισκέπτεται σπίτια κατά τη διάρκεια του onam και ευλογεί. Πρόσφατα, ο onappottan έχει γίνει σπάνιο θέαμα, περιορισμένο σε χωριά."
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

पण्डित αρσ.: σοφός, μάντης· 3: έξυπνος, ειδικευμένος (σε)

Εικ.: पण्डितः जवाहरलाल नेहरू १९५९
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सेव् 1 αθ सेवते παθ. सेव्यते PPP सेवित : κατοικώ σε, κατοικώ (Ακκ., Λεκ.)· επισκέπτομαι, πηγαίνω σε (Ακκ.)· υπηρετώ, φροντίζω, λατρεύω· ασκώ, χρησιμοποιώ· συνοδεύω, έχω σεξουαλική επαφή

नि πρόθεμα: κάτω, μέσα

सेव् + नि 1 αθ निषेवते : κατοικώ σε, κατοικώ, επισκέπτομαι

अमुत्र : εκεί, στον άλλο κόσμο

इह : εδώ, σε αυτόν τον κόσμο

विद् 6 ουρ विन्दति παθ. विद्यते PPP विन्न / वित्त : βρίσκω

भार्या θηλ.: αυτή που πρέπει να διατηρηθεί = σύζυγος

प्रिय 3: αγαπητός, ευχάριστος

मित्र ουδ. (!): φίλος

बान्धव αρσ.: συγγενής

हि : γιατί, δηλαδή (δεν επιτρέπεται να βρίσκεται στην αρχή της πρότασης)

Μάθημα 20

वा : ή

आश्रम αρσ., ουδ.: έρημος, στάδιο ζωής, φάση ζωής (δηλαδή ως ब्रह्मचरिन्, गृहस्थ, वनप्रस्थ και ενδεχομένως ως सन्न्यासिन्· βλ. Basham, Θαύματα σ. 159 επ.)

Εικ.: आश्रमः
Rishikesh = ऋषिकेश. «Αυτό στην πραγματικότητα είναι μέρος του Ashram στο Rishikesh όπου έμειναν οι Beatles. Αυτό το συγκεκριμένο μέρος δεν υπήρχε όταν ήταν εκεί, αλλά φαίνεται πολύ ωραίο.»
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कर ३ θ. करी । करा : ενεργώντας, δημιουργώντας, προκαλώντας

कर αρσ.: χέρι (προς कृ 8)

कर αρσ.: φόρος, δώρο, taxe (όχι προς कृ, αλλά πιθανώς δάνειο από τα Ταμίλ - தமிழ்)

क्रिया θ.: πράξη, ιερή πράξη, τελετουργική πράξη, τελετή (προς कृ 8)

अधि προθήμα: πάνω, επί, προς, με αναφορά σε

गम् +अधि 1 Π अधिगच्छति : συναντώ, φτάνω σε, αποκτώ

तनूकृ 8 U तनूकरोति : μειώνω, εξασθενώ

दायक ३ θ.: दायिका : δίνοντας, χαρίζοντας

नृप αρσ.: «προστάτης των ανδρών» = βασιλιάς

प्रणिधान ουδ.: εφαρμογή, προσπάθεια, προσοχή προς, εξυπηρέτηση, μελέτη, όρκος

बाधना θ.: δυσκολία, ταλαιπωρία, βασανιστήριο

भार्या θ.: «αυτή που πρέπει να διατηρείται» = σύζυγος

भावना θ.: διαλογική ανάπτυξη (προς भू αιτιατικό)

मही θ.: γη, έδαφος

लक्षण ουδ.: χαρακτηριστικό, σημάδι, ιδιότητα

विप्र αρσ.: «ο τρεμοπαίζων» = ποιητής, τραγουδιστής, ιερέας, βραχμάνος

विषय αρσ.: περιοχή, τομέας, αντικείμενο, αισθητικό αντικείμενο

अपवर्ग αρσ.: τέλος, λύτρωση

नि προθήμα: προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω

वृत् + नि 1 Α निवर्तते : στρέφω, επιστρέφω

सद् 1 Π सीदति (!) Παθ. सद्यते PPP सन्न : κάθομαι, καθίζω

सद् + प्र 1 Π प्रसीदति : καθίζω, τοποθετούμαι (μεταφορικά) = ηρεμώ, γίνομαι ήσυχος, ευχάριστος ; είμαι εύνοια προς κάποιον (γενική षष्ठी)

समाधि m.: εσωτερική συγκέντρωση, ανώτατη προσοχή, μεσυχιακή «εμβάθυνση»

स्वाध्याय m.: «αυτο-μελέτη», απαγγελία (ειδικά του Βέντα), μελέτη των Βέδων

परलौकिक ३ : που αφορά την άλλη ζωή, υπερκόσμιος

तनु ३ : λεπτός, αδύνατος

मध्य ३ : μέσος· n. το κέντρο

पृथु ३ (पृथ्वी) : ευρύς, πλατύς, μεγάλος

श्रोणि । श्रोणी f.: ισχίο

रक्त ३ : βαμμένος, κόκκινος

ओष्ठ m.: χείλος

असित ३ : σκούρος, μαύρος

ईक्ष् 1 Ā ईक्षते Pass. ईक्ष्यते PPP ईक्षित : βλέπω

नम् 1 P नमति Pass. नम्यते PPP नत : λυγίζω

उद् Πρόθεμα: πάνω, επάνω, έξω, εκ-, απο-

नाभि f.: αφαλή

वपुस् n.: ομορφιά, μορφή σώματος (για κλίση βλ. αργότερα)

स्त्री f.: γυναίκα

स्तन m.: στήθος

दरैद्र ३ : φτωχός, άπορος

ऋध् 5 P ऋध्नोति Pass. ऋध्यते PPP ऋद्ध : ευδοκιμώ

ऋध् + सम् : ευδοκιμώ· PPP: επιτυχημένος, πλούσιος

विचित्र ३ : πολύχρωμος, ποικίλος, όμορφος, θαυμαστός, παράξενος

विधि m.(!): διάταξη, νόμος, διαταγή· δημιουργία, μοίρα

चेष्ट् 1 Ā चेष्टते Pass. चेष्ट्यते PPP चेष्टित : κινώ τον εαυτό μου

Μάθημα 21

भज् 1 U भजति Pass. भज्यते PPP भक्त : μοιράζω σε κάποιον (Ακ.) κάτι, απονέμω, αγαπώ κάποιον, τιμώ, σέβομαι

εξ αυτού:

भक्ति f.: αφοσίωση, πίστη, αγάπη (στη θρησκευτική σφαίρα: αγάπη και σεβασμός προς έναν προσωπικό Θεό. βλ. Basham, Wonder σσ. 332 επ.)
भाग⟫ m.: μερίδα, μέρος
भग m.: (καλή) μερίδα, τύχη, ευημερία, αξιοπρέπεια
भगवन्त् 3: που έχει τύχη, που έχει αξιοπρέπεια (επίθετο του विष्णु – कृष्ण)

Εικ.: भगवान्कृष्णः भगवान्कृष्णः ως जगन्नाथ (δεξιά) με την ημιαδελφή του सुभद्रा (κέντρο) και τον μεγαλύτερο αδελφό του बलराम, Ορισσά = ଓଡ଼ିଶा
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भगवद्गीता θ.: «Ύμνος (गीता) του Αξίου (कृष्ण)»

Εικ.: भगवद्गीता भगवद्गीता - Χειρόγραφο, 19ος αι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भिक्ष् 1 Ā भिक्षते Παθ. भिक्ष्यते PPP भिक्षित (κατά βάση ένα επιθυμητικό του भज्: επιθυμώ να συμμετάσχω): ζητιανεύω

εξ αυτού:

भिक्षु αρ.: ζητιάνος, μοναχός

Εικ.: भिक्षवः
Λουάνγκ Πραμπάγκ = ຫລວງພະບາງ, Λάος = ປະເທດລາວ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दुष् 4 Π दुष्यति Παθ. दुष्यते PPP दुष्ट : χαλάω (αμετάβατο), γίνομαι κακός, ντράπηκα

दोष αρ.: λάθος

पच् 1 U पचति⟥ Παθ. ⟪पच्यते (χωρίς PPP, αντί αυτού पक्व 3: μαγειρεμένος, βραστός) Απόσ. पक्त्वा : μαγειρεύω (μετάβατο) = βράζω, τηγανίζω, ψήνω κ.λπ.

Μάθημα 22

काम αρ.: επιθυμία, πόθος· επιθυμητό δώρο, ηδονή των αισθήσεων, αγάπη, θεός της αγάπης

कामम् Ακτ. επιρρηματικά: κατά βούληση, με την ευχαρίστησή του

Εικ.: कामदेवः
19ος αι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शक् 5 Π शक्नोति⟥ Παθ. ⟪शक्यते PPP शक्त⟥ Αόρ. ⟪शक्तुम् : είμαι ικανός, μπορώ

εξ αυτού:

शक्ति θ.: η ικανότητα, η δύναμη, η δεξιότητα· επίσης: θεϊκή δύναμη, προσωποποιημένη ως γυναικείος συνοδός ιδίως του शिव

शक्र m.: ο ισχυρός (επίθετο του इन्द्र)

Εικ.: दुर्गाशक्तिः
Κολκάτα = কলকাতা
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अर्ह 1 P अर्हति Pass. अर्ह्यते PPP अर्हित Inf. अर्हितुम् : αξίζω (να είμαι άξιος για κάτι), πρέπει, υποχρεούμαι να, οφείλω (στη 2η πρόσωπο το अर्ह् + απεριρισμός χρησιμοποιείται συχνά ως ήπια εντολή: "Θα έπρεπε")

अर्हन्त् 3 Μέσ. Παρ. Ενεστ.: ένας άξιος. Στο Βουδισμό και τον Ιντουϊσμό: κάποιος που έχει επιτύχει την οριστική λύτρωση

व्रत n.: όρκος, θρησκευτική υποχρέωση, θρησκευτική πρακτική (καποιός υπόσχεται κάτι στον θεό για να λάβει κάτι από αυτόν. Παράδειγμα: μια μητέρα υπόσχεται ότι θα παραδώσει την κόρη της ως ναΐδα (देवदासी) αν η κόρη της ξαναγίνει υγιής. Σημαντικά व्रत σήμερα: νηστεία· αποχή από φαγητά που αγαπά κανείς· σεξουαλική αποχή· ανάγνωση ιερών κειμένων· τελούσα συγκεκριμένων τελετών· διατροφή βραχμάνων κ.λπ. Σύντομα για τα व्रत: Walker, Hindu World Vol. II, σελ. 581 επ. Αναλυτικά: P. V. Kane: History of Dharmaśāstra Vol. 5,1 σελ. 1 - 462. Εκεί σελ. 253 - 462 λίστα व्रत και θρησκευτικών εορτών ("η παρακάτω λίστα ... δεν ισχυρίζεται ότι είναι πλήρης" !!!)

चर् 1 P charati Pass. charyate PPP charita Inf. charitum (Σανσκριτικά: चर् 1 P चरति Pass. चर्यते PPP चरित Inf. चरितुम्) : βοσκώ, περιπλανιέμαι, κινούμαι, ενεργώ, ασκώ κάτι, τελώ (π.χ. व्रतं चर्: ασκώ έναν όρο, ιδίως σεξουαλική αποχή)

από:

चर ३: κινητός· ουσ.: το κινούμενο = ζώα (σε αντίθεση με τα φυτά)

चरण ουσ., αρσ.: πόδι

चरित ουσ.: τρόπος ζωής, πράξεις ζωής

ब्रह्मचर्य ουσ.: εκπλήρωση του Βέντα (ब्रह्मन्) = μελέτη του Βέντα στο πρώτο στάδιο ζωής (αυτό του ब्रह्मचारिन्), το οποίο απαιτεί αυστηρή σεξουαλική αποχή· επομένως επίσης: σεξουαλική αποχή, καelibatic τρόπος ζωής

Εικ.: धेनवश्चरन्ति
Γκόα = गोंय
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 23

समान ३: ίσος

सामान्य ουσ.: ισότητα, συμφωνία

अधिक ३ : περιττός, επιπλέον, μεγαλύτερος, καλύτερος, εξαιρετικός

विशेष αρσ.: ιδιαιτερότητα, προδιαγραφή, differentia specifica

Μάθημα 24

अलम् επίρρ.: αρκετά, επαρκώς, (κάποιον, κάτι) ικανός ; με Δοτική: αρκετός για, επαρκής για, ικανός προς ; με Οργανική: αρκετός με, παύσε από , π.χ. अलं क्रोधेन = "αρκετά με την οργή = πάψε από την οργή!"

Με τον ίδιο τρόπο όπως το अलम् με Οργανική χρησιμοποιείται:

कृतम् : कृतं क्रोधेन = "Έγινε με την οργή = πάψε από την οργή!"

अलम् + कृ 8U अलंकरोति : στολίζω

अलंकार αρσ.: στολή, μέσο στολισμού (στη ποίηση)

Εικ.: अलंकारः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

हेतु αρσ.: ώθηση, πρόκληση, αιτία, λόγος ; हेतुना, हेतोस्, हेतवे με Γενική ή ως δεύτερο μέρος σύνθετου = "για χάρη ..., λόγω"

प्रतिमा f.: εικόνα, απεικόνιση

Εικ.: देवीप्रतिमा
Χάμπι = ಹಂಪೆ, Καρνάτακα = ಕರ್ನಾಟಕ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वृत् + प्र 1Ā प्रवर्तते : συμβαίνει, γίνεται, προκύπτει

Από वृत्:

वृत्ति f.: συμπεριφορά, δραστηριότητα, τρόπος ζωής

वृत्त n.: συμπεριφορά

अभि πρόθεμα:  επί, προς - πέρα, σε - εδώ, σε - εκεί, κατά, μέσα - μέσα, σχετικά με, πάνω, υπέρ, επάνω

नि πρόθεμα: προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω

आ πρόθεση / μετόπισθεν: πριν από την αιτιατική ή μετά την ονομαστική: μέχρι, έως · με αιτιατική: από εδώ, από εκεί, από

अतस् ακλίτο: από εκεί, τότε, γι' αυτό, εξαιτίας (προφορική ρίζα a- "αυτός" + αιτιατική κατάληξη -tas)

अध्यक्ष m.: επιβλέπων, διευθυντής τμήματος · μάρτυρας

इन्द्रिय n.: δύναμη, αισθητήριο όργανο

ऊह m.: σκέψη, συλλογισμός

από αυτό

अपोह m.: άρνηση (अप + ऊह)

ऊहापोह m.: συζήτηση υπέρ και κατά

Εικ.: ऊहापोहः
"ΝΕΑ ΔΗΛΧΙ/ΙΝΔΙΑ, 16NOV08 - Η Suhasini Haidar, Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Εξωτερικών Θεμάτων του δικτύου CNN-IBN 18, Ινδία, διευθύνει μια συζήτηση στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ για την Ινδική Οικονομία 2008 στη Νέα Δελχί."
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

औपकारिक 3 f.: -ई : χρήσιμος

कुप्य n.: προϊόν δάσους, μέταλλο (όχι πολύτιμο)

ख्या 2P ख्याति PPP ख्यात : βλέπω, γίνομαι ορατός · λέω, εξηγώ, ανακοινώνω

ख्या + आ 2P आख्यात : διηγούμαι

από αυτό:

आख्यान n.: αφήγηση

Εικ.: आख्यानम्
"Ο αφηγητής ιστοριών Jeff Byers από το Σαν Φρανσίσκο μοιράζεται μια ιστορία με τους κατοίκους του Chenneri, ενός χωριού των Irula. Ο αφηγητής ιστοριών Jeeva Raghunath μεταφράζει στα Ταμίλ για τους κατοίκους του χωριού."
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

ख्या + सम् 2P संख्याति : προσθέτω, υπολογίζω

εξ αυτών:

संख्या θ.: απαρίθμηση, καταμέτρηση ; सांख्य ουδ.: ένα από τα έξι φιλοσοφικά συστήματα (σύντομα: Basham, Wonder σ. 326f.)

ग्रहण ουδ.: σύλληψη, πρόσληψη

चौल ουδ.: τελετή (संस्कार) του κλαδέματος των μαλλιών (στην ηλικία των 3 ετών)

तत्त्व ουδ.: αληθινή ουσία, αλήθεια, πραγματικότητα (तद् + त्व = αυτή-ότητα)

स्वस्ति θ.: ευτυχία, σωτηρία (ουσιασματοποίηση από सु अस्ति = "είναι καλά")

नमस् ουδ.: προκάμψη, λατρεία, χαιρετισμός (κλίση αργότερα). Φόρμα χαιρετισμού: नमो नमः

εξ αυτών:

कृ + नमस् 8 नमस्करोमि : προκάμπτω, λατρεύω, χαιρετώ

Εικ.: जयदेवकविर्विष्णुं नमस्करोति
Χειρόγραφο του गीतगोविन्द, 1730 μ.Χ.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्वागत ουδ.: καλωσόρισμα (από su-ā-gata)

तृण ουδ.: χόρταρο

पुनर् Επίρρημα: ξανά, πάλι, πίσω, αλλά

Μάθημα 25

त्यज् 1P त्यजति : εγκαταλείπω, παρατώ, αφήνω στα αδιάφορα

Μέλλ. त्यक्ष्यति
Παθ. त्यज्यते
PPP त्यक्त
Inf. त्यक्तुम्
Absol. 2: -त्यज्य

εξ αυτών:

त्याग αρ.: εγκατάλειψη, παραιτηθείς, αποφυγή

दार αρ. πληθ. (!!!): σύζυγος

द्रव्य ουδ.: αντικείμενο, περιουσία, υλική κατοχή, χρήματα

धान्य ουδ.: αλεσμένο σιτάρι

Εικ.: धान्यम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

धृ 1U धरति : κρατώ, συγκρατώ

Μέλλ. धरिष्यति
Παθ. ध्रियते
PPP धृत
Inf. धर्तुम्
Absol. 2: -धृत्य

από αυτό:

धर्म m.: αυτό που είναι σταθερό και κρατάει σταθερό = Dharma

नित्य ३ : σταθερά, αδιάκοπα, αιώνια

नित्यम् Επρ.: πάντοτε, σταθερά, πάντα

प्रज्ञा f.: σοφία, γνώση

प्रदान n.: δωρεά, προσφορά · δώρο, προσφορά

मद् 4 Ρ माद्यति (!): χαίρω, ευχαριστιέμαι με κάτι (Εκφρ., Γεν., Τοπ.)

Μέλλ. मदिष्यति
Παθ. मद्यते
PPP मत्त
Inf. मदितुम्

από αυτό:

मद m.: μέθη, ηδονισμός = απόλαυση των αισθήσεων

मान m.: εκτίμηση, φήμη, δόξα, τιμή, υπερηφάνεια, αλαζονεία, συναίσθημα κατωτερότητας · (εκτιμάμε τον εαυτό μας σε σχέση με τους άλλους)

यदि Σύνδεσμος: αν

न्याय m.: κανόνας, αρχή, μέθοδος, απόφαση (νομική), λογική (από ni + i + a)

अन्यथा Επρ.: διαφορετικά, άλλως, λανθασμένα, εσφαλμένα

या 2Ρ याति, यान्ति = गम्

Παθ. यायते
PPP यात
Inf. यातुम्
Αποσ. 2: -याय

दारिद्र्य n. = दरिद्रस्य भावः प्रदान n. = दान शास् 2Ρ शास्ति, शासति (3. πληθ.): διατάσσω, διδάσκω, τιμωρώ

Παθ. शिष्यते
PPP शिष्ट ३ : διδαγμένος
Αποσ 1.: शासित्वा / शिष्त्वा

από αυτό:

शिक्षा f.: επιστήμη, διδασκαλία · φωνητική

स्तेन m.: κλέφτης

स्तेय n.: κλοπή

किल्बिष n.: αμάρτημα, προσβολή, αμαρτία

विना Μεταθετική πρόθεση: χωρίς, εκτός (με Ακτ., Εκφρ., Αβλ.)

मूल n.: ρίζα

Εικ.: मूलानि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

लिप् 6U लिम्पति (!): αλείφω, λιπαίνω

Μέλλ. लेप्स्यति
Παθ. लिप्यते
PPP लिप्त
Inf. लेप्तुम्

από αυτό:

लिप्ति f.: επάλειψη, γραφή, κείμενο

Εικ.: लिप्तिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वर्ष n.,m.: βροχή, εποχή των βροχών, έτος

वह् 1U वहति : οδηγώ, πηγαίνω, φυσάει (ο αέρας)

Μέλλ. वक्ष्यति
Παθ. उह्यते
PPP ऊढ
Αρ. वोढुम्
Απόσλ 2: -उह्य वह् + वि 1P विवहति : απομακρύνω (δηλαδή τη νύφη από το πατρικό σπίτι) = παντρεύομαι

από αυτό:

विवाह m.: απομάκρυνση, γάμος γυναίκας (Εργ., saha) (για τον γάμο βλ. Basham, Θαύμα σσ. 166 -171)

Εικ.: विवाहः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

नी + वि 1U विनयति : απομακρύνω, διδάσκω, ανατρέφω

από αυτό:

विनय m.: απομάκρυνση, ανατροφή, πειθαρχία, βουδιστ.: μοναστική πειθαρχία, κανονικό δίκαιο

विज्ञान n.: γνώση, επίγνωση

विष्टि f.: εργασία, υποχρεωτική εργασία

Εικ.: विष्टिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वृध् 1Ā वर्धते : μεγαλώνω, γίνομαι μεγαλύτερος

Μέλλ. वर्धिष्यते
Παθ. वृध्यते
PPP वृद्ध : ενήλικας, ηλικιωμένος, αυξημένος
Αρ. वर्धितुम्

από αυτό:

वृद्धि f.: ανάπτυξη, αύξηση, βαθμός vṛdh (από: vṛdh-ti)

सामर्थ्य n.: αυτό που αντιστοιχεί στον σκοπό του

स्वभाव m.: οντότητα, φύση, χαρακτήρας

हर्ष m.: (όρθωση των τριχών), χαρά

हिरण्य ३ : χρυσός ? n.: χρυσός, χρήματα, πλούτος

Εικ.: हिरण्यम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अणु ३ : λεπτός, λεπτό, πολύ μικρό ? m.: άτομο

गोदान n.: η παροχή αγελάδων / μιας αγέλαδας· η δεύτερη τελετή κοπής των μαλλιών (ένα संस्कार)

Μάθημα 27

वस् 1P (वसति): παραμένω, κατοικώ (με δοτική προσώπου, σε αυτόν/αυτήν όπου κατοικεί κανείς)

Μέλλων: वत्स्यति:br Παθητικό: उष्यते:br PPP: उषित:br Απαρέμφατο: वस्तुम्

από αυτό:

वस्तु n.: έδρα, τόπος· πραγματικό αντικείμενο, ρεαλιστικό πράγμα, πραγματικότητα, αντικείμενο

वस्तुतस्: στην πραγματικότητα, όντως

वस् 2Ā (वस्ते): ντύνω (ρούχα), φοράω (ρούχα)

Μέλλων: वसिष्यते:br PPP: वसित:br Απαρέμφατο: वसितुम्

από αυτό:

वस्त्र n.: μέσο για ντύσιμο = ρούχο, ένδυμα, ύφασμα

Εικ.: वस्त्राणि
Vastrāṇi. Majuli, Assam.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वस् 6P (उच्छति): λάμπω, αναλάμπω (αυτή η ρίζα είναι σημαντική λόγω των ονοματικών σχηματισμών:)

वसु n.: πλούτος, θησαυρός, περιουσία, ιδιοκτησία

वसन्त m.: («λαμπρός» =) Άνοιξη (Μάρτιος έως Μάιος)

Εικ.: वसन्तः
Vasanta (Schleichera oleosa), Khopoli, Maharashtra, 2007-04-07.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

हृ 1U (हरति): κρατώ, μεταφέρω· φέρνω, παίρνω μακριά, αρπάζω

Μέλλων: हरिष्यति:br Παθητικό: ह्रियते:br PPP: हृत:br Απαρέμφατο: हर्तुम्

από αυτό:

हर 3: αφαιρώντας· m.: ο καταστροφέας = προσωνύμιο του Śiva

Αντίστοιχο του हर:

हरि 3: ξανθός, κίτρινος, πράσινος· m. προσωνύμιο του Viṣṇu (δεν ανήκει στη ρίζα हृ 1)

हरिहर m.: Ο Βισνού και ο Σίβα ενωμένοι ως μία θεότητα.

Εικ.: हरिहरः
Χάριχαρα (αριστερά: Βισνού, δεξιά: Σίβα).
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: हरिहरः
Χάριχαρα (αριστερά: Βισνού, δεξιά: Σίβα). Γκοτρουντβίπ, Δυτική Βεγγάλη.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 28

विद् 2P वेत्ति, विदन्ति: γνωρίζω, ξέρω
Μέλλ. vediṣyati
Παθ. vidyate
Αιτιτ. vedayati
PPP vidita
Inf. vediṣyum
εξ αυτών: vidyā f., veda m.

विद् 6U विन्दति (!): βρίσκω
Μέλλ. vediṣyati / vetsyat
Παθ. vidyate: υπάρχει, είναι διαθέσιμο
Αιτιτ. vedayati
PPP vinna / vitta
Inf. vediṣtum / vettum

i + adhi 2Ā adhīte, adhīyate: μελετώ, μαθαίνω αποστηθίζοντας
Αιτιτ. adhyāpayati: μελετώ, διδάσκω
εξ αυτών: adhyayana n.: μελέτη (ειδικά του Βέντα); adhyāya m.: μάθημα, κεφάλαιο (τμήμα προς αποστηθισμό)

कम् 10Ā कामयते: αγαπώ
Μέλλ. kāmayiṣyate / kamiṣyate
Παθ. kāmyate
Αιτιτ. kāmayati
PPP kānta (!)
Inf. kāmayitum / kamitum

Εικ.: कृष्णो राधां कामयति
Πίνακας του राजा रवि वर्मा (1848 - 1906)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

चुर् 10 चोरयति: κλέβω
Μέλλ. corayiṣyati
Παθ. coryate
Αιτιτ. corayati
PPP corita
Inf. coritum

Θυμηθείτε ιδιαίτερα τη σημασία των αιτιατικών για τα ακόλουθα ρήματα:
dṛś — darśayati: δείχνω
man — mānayati: εκτιμώ, τιμώ (πιθανότατα όμως είναι παραγωγικό από το māna "τιμή")
vac — vācayati: επίσης: διαβάζω δυνατά (να μιλήσει κάποιος ένα κείμενο)
vad — vādayati: επίσης: να κάνω ένα μουσικό όργανο να μιλήσει = παίζω ένα μουσικό όργανο

Εικ.: वीणां वादयति
Vīṇā-Spielerin.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भार αρ.: Φορτίο

Εικ.: बाला भारं हरति
Κορίτσι μεταφέρει φορτίο. Στην Ahmedabad.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भृत्य αρ.: Υπότακτος, υπηρέτης

Μάθημα 29

Προθέματα:

उद्° : πάνω, προς τα επάνω, αναρρίχηση, έξω, από-

परि° : γύρω, περί (τόπος, χρόνος), παντού

भू + परि 1P परिभवति : (να γίνονται γύρω από κάποιον = να περικυκλώνουν =) κυριαρχούν, νικούν· αμελούν, περιφρονούν

अवज्ञान ουδ.: Περιφρόνηση

गुप्त 3: φυλάσσει, προστατεύει

गृहस्थ 3: εντός του σπιτιού· αρ. πατέρας της οικογένειας (κάποιος που βρίσκεται στο 2ο आश्रम)

ग्रस् 1Ā ग्रसते : καταναλώνει, τρώει

Μέλλ. ग्रसिष्यते
Παθ. ग्रस्यते
Καυσ. ग्रासयति
PPP ग्रस्त
Αρ. ग्रसितुम्

तीक्ष्ण 3: "άγριος", οξύς, αιχμηρός, αυστηρός, βίαιος, δόκιμος

न्याय αρ.: Κανόνας, κανονισμός, σωστή μορφή· μέθοδος, λογική (από इ + नि)

परिव्राजक αρ.: Περιπλανώμενος, μοναχός περιηγητής, προσκυνητής

Εικ.: परिव्राजकाः
Pushkar = पुष्कर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

पालयति : επίσης ισοδύναμο με पाति पुनर् Ακλ.: ξανά, διαρκώς, πίσω, ακόμη μία· αντίθετα, αλλά (μπροστά σε φωνήεντα εκτός r-: पुनर्)

प्रजा θ.: Αναπαραγωγή, γέννηση, απογονία

मत्स्य αρ.: Ψάρι

από αυτό:

मात्स्य 3: που ανήκει στο ψάρι (στα ψάρια)

Εικ.: मत्स्यः रोहू मछली = Labeo rohita Hamilton
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मृदु 3 (θ.: मृद्वी): ήπιο, ευγενικό, απαλό· αργό, αδύναμο

यथा Επρ.: όπως, σαν

रम् 1Ā रमते : στέκομαι ακίνητος, ησυχάζω, μένω· απολαμβάνω, ευχαριστιέμαι

Μέλλ. रंस्यते
Παθ. रम्यते
Αιτιολ. रमयति
PPP रत
Αρ. रन्तुम्

वानप्रस्थ αρ.: ερημίτης (κάποιος που βρίσκεται στον 3ο आश्रम)

शुचि 3: λαμπρός, γυαλιστερός, λεπτός· αρ.: καθαρότητα

पूज् 10P पूजयति : τιμώ, σέβομαι

PPP पूजित

Μάθημα 30

क्री 9U क्रीणाति : αγοράζω

Μέλλ. क्रेष्यति
Παθ. क्रीयते
PPP क्रीत
Αρ. क्रेतुम्

क्री + वि 9Ā विक्रीणीते : πουλώ

Απόλ. विक्रीय

Εικ.: क्रीणन्ति विक्रीणते च
Bundi = बुन्दी, Rajasthan = राजस्थान
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

ज्ञा 9U जानाति : γνωρίζω, αναγνωρίζω, ξέρω, καταλαβαίνω

Μέλλ. ज्ञास्यति
Παθ. ज्ञायते
Αιτιολ. ज्ञापयति
Αιτιολ. PPP ज्ञप्त / ज्ञापित
PPP ज्ञात
Αρ. ज्ञातुम्

εξ αυτού:

ज्ञाति αρ.: (αιματικός) συγγενής (οι συγγενείς είναι αυτοί που γνωρίζουμε!)

ज्ञान ουδ.: γνώση, μάθηση, αναγνώριση (ειδικά των "υψηλότερων" αληθειών στη θρησκεία και τη φιλοσοφία)

Εικ.: ज्ञातयः
Darewadi, Ahmed Nagar District = अहमदनगर, Maharashtra = महाराष्ट्र
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

पू 9U पुनाति : καθαρίζω

Μέλλ. पविष्यति
Παθ. पूयते
Αιτιολ. पावयति
PPP पूत
Αρ. पवितुम्

Εικ.: श्रोत्राणि पुनाति
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अश् 9P अश्नाति : τρώω, καταβροχθίζω

Μέλλ. अशिष्यति
Παθ. अश्यते
Καυσ. आशयति
PPP अशित
Αρ. अशितुम्

Εικ.: अश्नीयात् थाली, Νότια Ινδία
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

प्रिय ३: αγαπητός, φιλικός

Εικ.: प्रिया
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

चेत् Σύνδεσμος: αν· εφόσον (δεν εμφανίζεται ποτέ στην αρχή μιας πρότασης)

न चेत् : αν όχι

यदि Σύνδεσμος: αν

यद्यपि : έστω και, ακόμη κι αν, παρόλο που

यद्येवम् : αν ισχύει αυτό, υπό αυτές τις συνθήκες

पुनर् : ξανά, διαρκώς, πίσω, ακόμα μία, αντίθετα, αλλά

पुनः पुनर् : διαρκώς

από αυτό:

पुनर्भव αρσ.: μετενσάρκωση

Εικ.: पुनर्भवः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

जीव् 1P जीवति : ζω

Μέλλ. जीविष्यति
Παθ. जीव्यते
Καυσ. जीवयति
PPP जीवित : ζωντανός
Αρ. जीवितुम्

από αυτό:

जीव αρσ/ουδ.: ζωή, ατομική ψυχή

सनातन ३ θηλ.: सनातनी : αιώνιος, αθάνατος, σταθερός

Μάθημα 31

युज् 7U युनक्ति : ζευγνύω, προσαρμόζω, δένω· Ā επίσης: τεντώνομαι (= προσπαθώ), συνδέομαι με, συγκεντρώνομαι σε (Δοτική, सप्तमी)

Μέλλ. योक्ष्यति
Παθ. युज्यते
Καυσ. योजयति
PPP युक्त
Αρ. योक्तुम्

από:
युग n. → युग n.: ζυγό, ζεύγος, εποχή (υπάρχουν τέσσερις εποχές:

1. कृत
2. त्रेता
3. द्वापर
4. कलि

Η कलियुग ξεκίνησε περίπου το 3102 π.Χ., το έτος του πολέμου της महाभारत. Περισσότερα στο Basham, Wonder σ. 323)

योग m.: "επιβίβαση, φόρτωση", προσπάθεια, σύνδεση, γιόγκα (δείτε Basham, Wonder σ. 327 κ.επ.)

Εικ.: योगः
Απεικόνιση γιόγκα.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रुध् 7U रुणद्धि : σταματώ, φέρνω σε ακινησία, συγκρατώ = κλείνω, καλύπτω

Μέλλ. रोत्स्यति
Παθ. रुध्यते
Καισ. रोधयति
PPP रुद्ध
Αρ. रोद्धुम्

छिद् 7U छिनत्ति : κόβω

Μέλλ. छेत्स्यति
Παθ. छिद्यते
Καισ. छेदयति
PPP छिन्न
Αρ. छेत्तुम्

भञ्ज् 7P भनक्ति : (κάτι) σπάω

Μέλλ. भङ्क्ष्यति
Παθ. भज्यते
PPP भग्न

अञ्ज् 7P अनक्ति : λιπαίνω, αλείφω

Μέλλ. अङ्क्ष्यति । अञ्जिष्यति
Παθ. अज्यते
Καισ. अञ्जयति
PPP अक्त
Αρ. अञ्जितुम् । अङ्क्तुम्

अञ्ज् + vi → अञ्ज् + वि 7Ā व्यङ्क्ते : αλείφω χωριστά = ντύνομαι, διαφοροποιούμαι

PPP व्यक्त : διαφοροποιημένος, αναπτυγμένος

από:
व्यञ्जन n.: μέσο διάκρισης = καλλυντικό, μπαχαρικό, χαρακτηριστικό, σύμφωνο (αυτό που διαχωρίζει τις σημασίες)

Εικ.: व्यञ्जनम्
Προετοιμασία για τον χορό Kathakali, Kochi.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भिद् 7U भिनत्ति : χωρίζω

Μετ. भेत्स्यति
Παθ. भिद्यते
Καισ. भेदयति
PPP भिन्न
Αρ. भेत्तुम्

भुज् 7U भुनक्ति : απολαμβάνω (π.χ. φαγητό· «να απολαμβάνει τη γη» = να κυβερνά τη γη)

Μετ. भोक्ष्यति
Παθ. भुज्यते
Καισ. भोजयति
PPP bhukt → PPP भुक्त
Αρ. भोक्तुम्

εξ αυτού:
भोग αρ.: απόλαυση, φαγητό, ευχαρίστηση, όφελος, φόρος, δαπάνη

बन्ध् 9P बध्नाति (!): δένω, δεσμεύω

Μετ. भन्त्स्यति
Παθ. बध्यते
Καισ. बन्धयति
PPP बद्ध
Αρ. बद्धुम्

εξ αυτού:
बन्धन ουδ.: δέσιμο, δεσμός

ज्ञा + प्र 9U प्रजानाति : αναγνωρίζω, καταλαβαίνω

εξ αυτού:
प्रज्ञा θηλ.: σοφία, γνώση

Εικ.: प्रज्ञापारमिता
Από ένα χειρόγραφο Prajñāpāramitā.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भू + सम् 1P सम्भवति : προκύπτω, υπάρχω

शरीर ουδ.: σώμα, κορμός

Μάθημα 32

अग्र ουδ.: άκρη, ακρότατο άκρο

मही θηλ.: γη, έδαφος (κυρ.: η Μεγάλη)

एकदा

श्रम् श्राम्यते

श्रमिष्यते:br
श्रम्यते:br
श्रमयति:br
श्रान्त:br
श्रमित्वा । श्रान्त्वा:br
श्रम्य:br
श्रमितुम्

पार्श्व चूत

Εικ.: चूतः
Δέντρο μάνγκο, Kanpur.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

तरु वृक्ष पचेलिम स्पृहा परम्

रुह् रोहति

रोक्ष्यति:br
रुह्यते:br
रोहयति । रोपयति:br
रूढ:br
रुह्य:br
रोढुम्

ग्रह् गृह्णाति

ग्रहीष्यति (!):br
गृह्यते:br
ग्राहयति:br
गृहीत:br
गृह्य:br
ग्रहीतुम् (!)

वानर कपि

Εικ.: वानराः
Πίθηκοι (μακάκος ρέζους) στο Ντουχάμπι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

लोक् लोकयति

लोकयिष्यति:br
लोक्यते:br
लोकित:br
लोक्य:br
लोकितुम्

प्रहर्ष कति उपल

Εικ.: उपलाः
Λατομείο πέτρας νότια του Πούνε, Μαχαράστρα.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

लक्ष्य

Εικ.: लक्ष्यम्
Σκοποβολή / στόχος βέλου, Καρνάτακα.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

क्षिप् क्षिपति

क्षेप्स्यति:br
क्षिप्यते:br
क्षेपयति:br
क्षिप्त:br
क्षिप्य:br
क्षेप्तुम्

चि चिनोति

चेष्यति:br
चीयते:br
चाययति:br
चित:br
चित्य:br
चेतुम्

Εικ.: चितं गोमयं दहति
Καύση πλάκων κοπριάς βοοειδών στο Ρατζαστάν.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

चि अव

प्रति अहो

कौशल कुशल

Εικ.: कौशलम्
Ζωγραφική μέχεντι σε χέρια στο Μουμπάι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 33

दा 3U ददाति: δίνω

Μέλλ. दास्यति
Παθ. दीयते
Καιν. दापयति
PPP दत्त
Αρ. दातुम्

εξ αυτών:

दान ουδ.: Δώρο, δόση, ευγενικότητα

Εικ.: दानम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दा + आ 3Ā अदत्ते: (λαμβάνω) λαμβάνω, κατέχω, παίρνω μαζί

Αυτ. आदाय: με Ακ.: συνοδεύοντας, μαζί με

Εικ.: सा पुत्रमादाय भारं बिभ्रती गच्छति
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

sig[धा] 3U दधाति: τοποθετώ, ορίζω, διανέμω

Μετ. धास्यति
Παθ. धीयते
Καισ. धापयति
PPP हित (!!)
Αρ. धातुम्

धा + सम् + आ 3U समादधाति: εστιάζω όλη την προσοχή μου σε κάτι, συγκεντρώνομαι

από αυτό:

समाधि αρ.: εσωτερική συγκέντρωση, μέγιστη προσοχή

Εικ.: समाधि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

पॄ 3P पिपर्ति: γεμίζω, πληρώνω

Σημείωση:
3.πλ.Π पिपुरति
3.εγ.Πρσ.Π अपिपर् (από: *apipart)
3.πλ.Πρσ.Π अपिपरुर्
3.εγ.Οπτ.Π पिपूर्यात्

Μετ. परिष्यति / परीष्यति
Παθ. पूर्यते
Καισ. पूरयति / पारयति
PPP पूर्ण / पूर्त / पूरित

पॄ + सम् μόνο Παθ. सम्पूर्यते και Καισ.: γεμίζω τελείως

भी 3P बिभेति: φοβάμαι (Δοτ., Γεν.)

Μετ. भेष्यति
Παθ. भीयते
Καισ. भाययति
PPP भीत
Αρ. भेतुम्

από αυτό:

भय ουδ.: φόβος, τρόμος· κίνδυνος (το υποκειμενικό και το αντικειμενικό πλευρό)

Εικ.: भयम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भृ 3U बिभर्ति: φέρω, μεταφέρω· τρέφω

Μετ. भरिष्यति
Παθ. भ्रियते
Καιν. भारयति
PPP भृत
Αρ. भर्तुम्

εξ αυτού:

भार αρ.: φορτίο

मा 3Α मिमीते: μετρώ

Μετ. मास्यति / मास्यते
Παθ. मीयते
Καιν. मापयति
PPP मित
Αρ. मातुम्

मा + उप 3Α उपमिमीते: συγκρίνω

εξ αυτού:

उपमा θ.: σύγκριση

प्रतिमा θ.: απεικόνιση

हा 3Π जहाति: εγκαταλείπω

Μετ. हास्यति
Παθ. हीयते
Καιν. हापयति
PPP हीन: εγκαταλελειμμένος, ελλειμματικός, ανεπαρκής
Αρ. हातुम्
από PPP हीन:

हीनयान ουδ.: το ελλιπές όχημα (του Βουδισμού): υποτιμητικός χαρακτηρισμός από τους εκπροσώπους του «Μεγάλου Οχήματος», του महायान; η ελλιπής οδός (यान προς या 2: πηγαίνω, ταξιδεύω). Ο όρος हीनयान δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται πλέον. Η μορφή του αρχαίου Βουδισμού που υπάρχει σήμερα ονομάζεται थेरवाद.

Εικ.: हीनयानमेव
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

हु 3Π जुहोति: χύνω στη φωτιά (ως προσφορά, ειδικά λιωμένο βούτυρο)

Μετ. होष्यति
Παθ. हूयते
Καιν. हावयति
PPP हुत
Αρ. होतुम्

Εικ.: घृतमग्नौ जुहोति
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

घृत ουδ.: λιωμένο βούτυρο, γκί (घी / گھی / ঘী)

"Το γκί παρασκευάζεται σιγοβράζοντας αλατισμένο βούτυρο σε ένα μεγάλο κατσαρόλι μέχρι να εξατμιστεί όλο το νερό και οι πρωτεΐνες να καθιζάνουν στον πάτο. Το μαγειρεμένο και διαυγασμένο βούτυρο στη συνέχεια αφαιρείται με κουτάλι για να αποφευχθεί η αναστάτωση των στερεών γάλακτος στον πάτο της κατσαρόλας. Σε αντίθεση με το βούτυρο, το γκί μπορεί να αποθηκευτεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ψύξη, εφόσον φυλάσσεται σε αεροστεγές δοχείο για να αποφευχθεί η οξείδωση και παραμένει χωρίς υγρασία. Η υφή, το χρώμα ή η γεύση του γκί εξαρτώνται από την πηγή του γάλακτος από το οποίο παρασκευάστηκε το βούτυρο. Στην Ινδία, το γκί συνήθως παρασκευάζεται με γάλα βούβαλου καθώς τείνει να είναι πιο λευκό από το γάλα αγελάδας."

[Πηγή: http://en.wikipedia.org/wiki/Ghee. -- Πρόσβαση στις 26-12-2008]

Μάθημα 34

क्षिति θ. = पृथ्वी = मही = भूमी

शस्य = सस्य ουδ. εν. και πληθ.: σπόρος, καλλιέργεια, δημητριακό

Εικ.: सस्यम्
Rice field in India.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

यावत् : για πόσο χρονικό διάστημα, πόσο μεγάλο

तावत् : τόσο χρονικό διάστημα, τόσο μεγάλο

उत्तम 3: ανώτατος

द्वीप αρσ.θηλ.: νησί, ήπειρος

Εικ.: लक्षद्वीपाः
Lakshadweep Islands Map.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मर्त्य 3: θνητός (προς मृ)

तिल αρσ.: σέσαμο (Sesamum indicum L.)

Εικ.: तिलाः
Sesame seeds.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: Sesamum indicum L.
Sesame plant flowering.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्वर्ण ουδ.: (όμορφο χρώμα =) χρυσός

Εικ.: स्वर्णम्
Golden Temple (Harmandir Sahib), Amritsar.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

निकेतन ουδ.: κατοικία, ναός

कोटि θ.: κορυφή; 10 εκατομμύρια

श्रेष्ठ 3: καλύτερος

तल αρσ.θηλ.: πεδιάδα, επιφάνεια

ऋषभ αρσ.: ταύρος

Εικ.: ऋषभः
Nandi Bull statue, Chamundi Hills, Mysore.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

यम् 1P यच्छति : κρατώ, συγκρατώ, προσφέρω, παραχωρώ

यम् + प्र 1P प्रयच्छति : εκτείνω, προσφέρω, παραδίδω

या 2P याति : πηγαίνω, ταξιδεύω

कन्या f.: κορίτσι, παρθένος

Μάθημα 35

नश् 4P नश्यति : χαίρομαι, χάνομαι, εξαφανίζομαι

Perf. Vb ननाश, नेशुर् :br
Fut. नशिष्यति । नङ्क्ष्यति :br
Kaus. नाशयति :br
PPP नष्ट

नश् + प्र 4P प्रणश्यति** : εξαφανίζομαι, χάνομαι, χαίρομαι

क्रम् 1U क्रामति, 4P क्राम्यति : περπατώ, πηγαίνω

Perf. Vc चक्राम, चक्रमुर् :br
Fut. क्रमिष्यति :br
Pass. क्रम्यते :br
Kaus. क्रमयति :br
PPP क्रान्त :br
Inf. क्रमितुम् :br
Absol. क्रमित्वा । क्रन्त्वा । क्रान्त्वा

Εικ.: क्रामन्ति
People walking, Senegal.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

गै 1P गायति (gai + a-ti): τραγουδώ, απαγγέλω σε ύμνο, ανακηρύσσω σε στίχους

Perf. IV जगौ, जगुर् :br
Fut. गास्यति :br
Pass. गीयते :br
Kaus. गापयति :br
PPP गीत :br
Inf. गातुम्

από αυτό:
गीता f.: τραγούδι, ύμνος

Εικ.: जगुः
Temple musicians Kaadu Malleswara Temple Bangalore.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 36

अह् P μόνο Perfekt με σημασία Present आह, आहुर् : λέω, μιλάω

अह् प्र P μόνο Perfekt με σημασία Present प्राह : λέω, μιλάω

ईक्ष् 1Ā ईक्षते : βλέπω, (ανα)κατώ, εξετάζω

Perf. ईक्षां चक्रे
Fut. ईक्षिष्यते
Pass. ईक्ष्यते
Kaus. ईक्षयति
PPP ईक्षित
Inf. ईक्षितुम्

चि 5U चिनोति : στοίχιση, συλλογή

Παρατ. चिकाय । चिचाय
Μέλλ. चेष्यति
Παθ. चीयते
Καυσ. चाययति । चापयति
PPP चित
Αρ. चेतुम्

Εικ.: गोमयं चिकाय
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

व्रज् 1P व्रजति : περπατώ, πηγαίνω, απομακρύνομαι

Παρατ. Vc वव्राज, वव्रजुर्
Μέλλ. व्रजिष्यति
Παθ. व्रज्यते
Καυσ. व्राजयति
PPP व्रजित
Αρ. व्रजितुम्

व्रज् + प्र 1P प्रव्रजति : απομακρύνομαι (ειδικά από το σπίτι προς την αστέγεια ως ascetic = να γίνω μοναχός)

अगार n.। आगार n.: σπίτι, κατοικία

Εικ.: अगारम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

από αυτό:

अनगार्य n. । अनगारika f.: αστέγεια ενός βουδιστή μοναχού ή novizio

Εικ.: अनगार्यम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अञ्जलि m.: Τα δύο χέρια που έχουν ενωθεί σε ένδειξη σεβασμού

आदृत 3: εκτιμώμενος

उपाध्याय m.: δάσκαλος

पृथिवी f.: γη

पृष्ठ n: πλάτη, πίσω πλευρά

पृष्ठम् : πίσω από

प्रजापति m.: κύριος των όντων, θεός δημιουργός

अनु Προθεμα: μετά, κατά μήκος, πάνω - πέρα, παρά, προς, πίσω - πίσω

π.χ.

अनुकृ : μιμούμαι, κάνω όπως

अनुगम् : ακολουθώ κάποιον, περπατώ κατά μήκος

अभि : προς, μετά - πέρα, προς - πίσω, προς - μπροστά, κατά, μέσα - μέσα, σχετικά με, πάνω, υπέρ, σε

π.χ.

अभिगम् : πηγαίνω προς, πλησιάζω

वद् + अभि Καισ. Α अभिवादयते : τυπικά χαιρετώ, απευθύνομαι σε

ग्लै 1P ग्लायति : αισθάνομαι απροθυμία, εξαφανίζομαι

Παρατ. IV जग्लौ
Μέλλ. ग्लास्यति
Παθ. ग्लायते
Καισ. ग्लापयति । ग्लपयति
PPP ग्लान
Αρ. ग्लातुम्
Απόλ. -ग्लाय

घ्रा 1P जिघ्रति : μυρίζω κάτι

Παρατ. IV जघ्रौ
Μέλλ. घ्रास्यति
Παθ. घ्रायते
Καισ. घ्रापयति
PPP घ्रात । घ्राण
Αρ. घ्रातुम्
Απόλ. -घ्राय

प्री 9U प्रीणति : απολαμβάνω, ευχαριστώ; αγαπώ, είμαι ευνοϊκός προς κάποιον

प्री 4Ā प्रीयते : χαίρομαι

Παρατ. IIIa पिप्राय, पिप्रिये
Μέλλ. प्रेष्यति
Παθ. प्रीयते
Καισ. प्रीणयति
PPP प्रीत
Αρ. प्रेतुम्

स्पृश् 6P स्पृशति : αγγίζω

Παρατ. IIa पस्पर्श, पस्पृशुर्
Μέλλ. स्पर्क्ष्यति । स्प्रक्ष्यति
Παθ. स्पृश्यते
Καισ. स्पर्शयति
PPP स्पृष्ट
Αρ. स्पर्ष्तुम् । स्प्रष्तुम्
Απόλ. -स्पृश्य

Εικ.: सुगतो भूमीं पस्पर्श
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

हृष् 4P हृष्यति : γίνομαι άκαμπτος: σηκώνομαι (μαλλιά), χαίρομαι για (Εργ., Ουδ., Τοπ.)

Παρατ. II जहर्ष
Μέλλ. हर्षिष्यति
Παθ. हृष्यते
Καισ. हर्षयति
PPP हृषित

Εικ.: लोमहर्षः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्वक 3: ιδιόκτητος (δικός μου, δικός σου ...)· αρσ.: μέλος

Μάθημα 37

मूर्ख 3: αμβλύς, ηλίθιος, βλάκας αρσ. Τρελός

मुनि m.: σοφός, (σιωπηλός) ασκητής

शाक्यमुनि m.: ασκητής από τη γενιά των शाक्य (Κσατρίγια από τους कपिलवस्तु) = Βούδας Γκαουτάμα

Εικ.: शाक्यमुनिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दिन n.: ημέρα

वृक्ष m.: δέντρο

Εικ.: वृक्षः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मुख n.: στόμα, πρόσωπο, μπροστινό μέρος, αρχή

Μάθημα 38

सूर्य m.: ήλιος, θεός του ήλιου Σούργια

Εικ.: सूर्यः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

उदक n.: νερό

Εικ.: उदकम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वा 2P वाति : φυσώ, πνέω

Μέλλ. वास्यति
Παρακ. IV ववौ
Παθ. वायते
Καιν. वापयति
PPP वान । वात
Inf. वातुम्

εξ αυτού:

वात m.: άνεμος

वा + निस् 2P निर्वाति : φυσώ, εξαερίζω, σβήνω

εξ αυτού:

निर्वाण n.: εξάλειψη, Νιρβάνα

परिनिर्वाण n.: τέλεια εξάλειψη, τέλια λύτρωση (στο τέλος της ζωής ενός Βούδα ή Αρχάντα)

Εικ.: गौतमबुद्धस्य महापरिनिर्वाणम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मिह् 1P मेहति : ουρώ, αδειάζω την κύστη, εκσπερματίζω

Μέλλ. मेक्ष्यति
Παρακ. II मिमेह, मिमिहुर्
Παθ. मिह्यते
Καιν. मेहयति
PPP मीढ

εξ αυτού:

मेघ m.: σύννεφο ("ουροποιός")

सुत m.: γιος

राजन् m.: βασιλιάς (για τη βασιλεία στην Ινδία βλ. Basham, Wonder σσ. 82-94). Ως δεύτερο συνθετικό σε σύνθετα (ειδικά तत्पुरुष) συνήθως: -राज m. (όπως देव)

Θηλυκό:

राज्ञी θ.: βασίλισσα, σύζυγος βασιλιά

από राज :

राज्य 3: βασιλικός· ουδ. βασίλειο, βασιλεία, κυριαρχία

नामन् ουδ.: όνομα

सीमन् θ.: όριο, άκρη

आत्मन् αρσ.: εαυτό, προσωπικότητα, έσω ουσία. Φιλοσοφικά και στις διδασκαλίες της απελευθέρωσης: το Απόλυτο στο άτομο, του οποίου όμως το άτομο ενίοτε δεν είναι συνειδητό (v. Stietencron)

ब्रह्मन् ουδ.: το Απόλυτο, ο Βέντα (κατά Thieme αρχικά: η διατυπωμένη αλήθεια, εξ ου ब्राह्मण "διατυπωτής αληθειών")

ब्रह्मन् αρσ.: ο προσωπικά νοητός θεός δημιουργός Βράχμα

Εικ.: ब्रह्मा
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कर्मन् ουδ.: προς कृ 8U: δράση, πράξη, έργο· ιερό έργο, τελετουργική πράξη; Κάρμα: η προηγούμενη δράση που αργότερα αποφέρει τους καρπούς της (π.χ. σε μετενσάρκωση)

कर्मविपाक αρσ.: ο δακτύλιος των πράξεων = οι καλές και κακές συνέπειες των πράξεων σε προηγούμενες υπάρξεις (προς वि-पच्)

हस्तिन् αρσ.: ελέφαντας (Elephas maximus)

मनु αρσ.: άνθρωπος, άνδρας· όνομα του πατέρα της ανθρωπότητας (προς मन् 4Ā)

εξ αυτού:

मनुष्य αρσ.: άνθρωπος

शुच् 1P शोचति : (φλέγω, λάμπω) · θρηνώ, πένθιμος

Παρατ. II शुशोच, शुशुचुर्
Μέλλ. शोचिष्यति
Παθ. शुच्यते
Αιτιολ. शोचयति
Αρσ. शुचितुम्
Αποσ. शोचित्वा । शुचित्वा

εξ αυτού:

शुचि 3: λαμπρός, καθαρός, διαυγής

शोक αρσ.: πένθος, λύπη

अशोक 3: απαλλαγμένος από λύπη· δέντρο Ashoka = Saraca asoca (Roxb.) Wilde· όνομα του αυτοκράτορα Aśoka (देवानांप्रिय प्रियदर्शी) (περ. 304 – 232 π.Χ.)

Εικ.: अशोकवृक्षः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: अशोकसाम्राज्यम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 40

पात्र n.: Σεβαστός, δάσκαλος, άξιος

मेधा f.: Σοφία, νοημοσύνη, σκέψη

पुस्तक m.n.: Χειρόγραφο, βιβλίο

कॢप् 1Ā कल्पते : να είναι σε σωστή τάξη, να ταιριάζει (Τοπική)· να διαμορφώνεται, να σχηματίζεται· να αποφασίζει για, να συνηθίζει σε (Δοτική)

Παρακ. II चकॢपे προαιρετικά अनिट्
Μέλλ. कल्पिष्यते । कल्प्स्यते
Αιτ. कल्पयति : να τακτοποιεί, να δημιουργεί, να σχηματίζει στη φαντασία, να υποψιάζεται
PPP कॢप्त
Inf. कल्पितुम् । कल्प्तुम्

εξ αυτού:

कल्पना f.: Ο σχηματισμός στη σκέψη, η ανάληψη κάτι που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, φαντασία

कॢप् + वि Αιτ. विकल्पयति : (να φαντάζεται διαφορετικά =) να θέτει σε αμφισβήτηση, να αμφιβάλλει

εξ αυτού:

विक्ल्प m.: Εναλλακτική, αμφιβολία

तुद् 6U तुदति : χτυπάω

Παρακ. II तुतोद, तुतुदुर्
Μέλλ. तोत्स्यति
Παθ. तुद्यते
Αιτ. तोदयति
PPP तुन्न (tud + na)
Inf. तोत्तुम्

तॄ 1P तरति : περνάω πέρα, διασχίζω, γλιτώνω από κάποιον (Ουσ. = να διασχίζεις κάποιον)

Παρακ. IIIb ततार, ततरुर् । तेरुर्
Μέλλ. तरिष्यति । तरीष्यति
Παθ. तीर्यते
Αιτ. तारयति
PPP तीर्ण
Inf. तरितुम् । तरीतुम्

εξ αυτού:

तीर्थ n.: Περή, ιερό λουτρό, τόπος προσκυνήματος

Εικ.: हरिद्वारे तीर्थम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

तीर्थङ्कर αρσ. (από: तीर्थम्+ कृ): διαβιβάστης (πέρα από το πάθος) = οι 24 δάσκαλοι των Τζαϊν

Εικ.: तीर्थङ्करः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अव Προθήμα: κάτω, προς τα κάτω, μακριά, απο-

तॄ + अव 1P अवतरति : κατεβαίνω

εξ αυτού:

अवतार αρσ.: (κατέβασε, κάθοδος) ενσάρκωση ενός θεού, ειδικά του Viṣṇus 10 ενσαρκώσεις (βλ. Basham, Wonder σελ. 304 - 309)

Εικ.: विष्णोर्दशावताराः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्वप् 2P स्वपिति,  स्वपन्ति : κοιμάμαι, ξαπλώνω για ύπνο

Παρατατικός अस्वपीत् । अस्वपत्
Παρακείμενος सुष्वाप, सुषुपुर्
Μέλλοντας स्वप्स्यति
Παθητικό सुप्यते (από *svp-ya-te)
Αιτιατικό स्वापयति
PPP सुप्त
Απαρέμφατο स्वप्तुम्

εξ αυτού:

स्वप्न αρσ.: ύπνος, όνειρο

सुप्ति θηλ. (από *svp-ti): ύπνος, ειδικά βαθύς ύπνος

Εικ.: स्वपन्ति
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 41

मूर्ख αρσ = मूढ भुजङ्ग αρσ.: φίδι

Εικ.: भुजङ्गः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

केवलम् Επίρρημα: μόνο, μόνος, πλήρης

विष ουδ.: δηλητήριο

Εικ.: भुजङ्गस्य विषम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शास् 2P शास्ति : επιπλήττω, κυριαρχώ, διατάσσω, διδάσκω

έχει τον ασθενή ρίζα ενεστώτα शिष् : शिष्मस्, η 3.πτωτ. πληθ. όμως έχει ισχυρή ρίζα: शासति (!! κατάληξη -ati) παρά περιστασιακά शासन्ति. अशासुर्. Επίσης όλο το आत्मनेपद έχει, εφόσον εμφανίζεται, την ισχυρή ρίζα: शास्ते

Παρακ. Ι शशास, शशासुर्
Μέλλ. शासिष्यति
Παθ. -शास्यते । शिष्यते
PPP शिष्ट : διδαγμένος, σοφός
Απαρέμφ. शासितुम्
Απολ. -शिष्य । -शास्य

εξ αυτού:

शासना θ.: βασιλικό διάταγμα, διδασκαλία, θρησκεία

Εικ.: शासना
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शास्त्र ουδ.: διδασκαλία, εκπαιδευτικό έργο

शास्त्रिन् αρσ.: διδαγμένος, λόγιος

Εικ.: शास्त्री
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शिष्य 3: προς διδασκαλία = μαθητής

शरण 3: προστατευτικός, σκεπάζων· ουδ. προστασία, καταφύγιο, η προσφυγή σε

सङ्घ ουδ.: (προς सम्-हन् : συν-χτυπάω): ομάδα, όχλος, κοινότητα (π.χ. βουδιστική)

कन्या θ.: νεαρό κορίτσι, κόρη, παρθένος

अति πρόθεμα: πάνω από, πέρα από (στον χώρο, στον χρόνο, σε αριθμό, σε ποσότητα, στη σειρά, σε δύναμη, σε ένταση), υπερβολικά

इ + अति 2P अत्येति : περνώ πέρα

PPP अतीत : ουδ. παρελθόν

Μάθημα 42

प्रकृति θ.: (προς कृ + प्र) βασική μορφή, φυσική κατάσταση, φύση· πρωτόγονη ύλη, αρχέυλη

अर्जुन αρσ. ιδιωνύμιο: Άρτζουνα, ένας από τους πέντε γιους του पण्डु. Ήρωας στο महाभारत (βλ. Basham, Wonder σελ. 409 - 414)

स्था + अव 1Ā अवतिष्ठते : απέχω από, απομακρύνομαι από, κρατώ μακριά, παραμένω, στέκομαι

PPP अवस्थित 3: όρθιος, υπάρχων

पुरा Adv.: κάποτε, παλαιότερα

अनेक 3: πολλοί (όχι μερικοί)

कुमार m.: πρίγκιπας

दूत m.: αγγελιοφόρος, πρεσβευτής

इष् (1,4,9) Kaus. इषयति : στέλνω

सकाश m.: παρουσία, παρόν

शर m.: βέλος-βέλος, βέλος

बाण m.: βέλος, στόχος

ज्ञा + प्रति 9U प्रतिजानाति : εγκρίνω, υπόσχομαι· Ā: απαντώ, επιβεβαιώνω, ισχυρίζομαι, αναγνωρίζω

चल् 1P चलति : κινούμαι

Fut. चलिष्यति
Perf. Vb चचाल, चेलुर्
Pass. चल्यते
Kaus. चलयति । चालयति
PPP चलित
Absol. -चल्य
Inf. चलितुम्

अधिपति m. = राजन् आटोप m.: ματαιότητα, υπερηφάνεια

चिन्तापर 3: βυθισμένος στις σκέψεις

अन्तरे Adv.: εν τω μεταξύ

लीला f.:  παιχνίδι, παιχνίδι

यावत् Adv.:  για πόσο καιρό, κατά τη διάρκεια

तावत् Adv.: όσο καιρό

द्विधा । द्वेधा Adv.: διπλά, σε δύο μέρη

शंस् 1P शंसति : επαινώ, διατάζω

Fut. शंसिष्यति
Perf. I शशंस
Pass. शस्यते
Kaus. शंसयति
PPP शस्त
Absol. शसित्वा । शस्त्वा
Inf. शंसितुम्

हृदय n.: καρδιά

42.2.1. Ορισμένες ονομασίες συγγένειας

Εικ.: माता, पिता, पुत्रकः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भर्तृ m. (προς भृ "φέρω, διατηρώ"): υποστηρικτής, τροφοδότης, σύζυγος

भार्या f., जाया f. पत्नी f.: σύζυγος (भार्या = Γερουντιβό προς भृ : προς φέρειν, προς διατήρηση, δικαιούχος συντήρησης)

पितृ m.: πατέρας

पितृ m. Πληθυντικός: οι αποβιωμένοι αρσενικοί πρόγονοι, δηλ.

1. πατέρας, παππούς, προπάππους
2. οι πρόγονοι της ανθρωπότητας

Για τους οποίους τελούνται τελετές, οι λεγόμενες श्राद्ध n. Καθημερινά προσφέρονται τρεις αρσενικοί πρόγονοι (από την πατρική και από τη μητρική πλευρά) νερό και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις σφαιρίδια ρυζιού ή αλεύρου (पिण्ड m. "σφαιρίδια"). Έτσι οι πρόγονοι λαμβάνουν τροφή. Η τελούσα αυτής της τελετής είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ένας άνδρας πρέπει να αποκτήσει γιο. Αυτοί που συνδέονται μέσω αυτής της पिण्ड-δωρεάς ονομάζονται सपिण्ड (στους οποίους κοινό είναι το पिण्ड). Το सपिण्ड περιλαμβάνει έξι γενιές: τρεις προς τα πίσω (έως τον προπάππου) και τρεις προς τα εμπρός (έως τον εγγονό).

तात m.: μπαμπά

मातृ f.: μητέρα

पुत्र m.: γιος

दुहितृ f. सुता f.: κόρη

नप्तृ m.: εγγόνι

भ्रातृ m.: αδελφός

स्वसृ f., भगिनी f.: αδελφή

देवृ m.: αδελφός του συζύγου (γαμπρός της γυναίκας)

यातृ m.: σύζυγος του αδελφού του συζύγου

ननान्दृ f.: αδελφή του άνδρα

श्वसुर f.: πεθερός (στα αρχαία χρόνια: μόνο της γυναίκας)

श्वस्रू f.: πεθερά (η κλίση ακολουθεί αργότερα)

मातुल m.: αδελφός της μητέρας (θείος από τη μητέρα)

मातुलानी f.: σύζυγος του αδελφού της μητέρας (θεία από τη μητέρα)

पितृव्य m.: αδελφός του πατέρα (θείος από τον πατέρα)

पितामह m.: παππούς από τον πατέρα

पितामही f.: γιαγιά από τον πατέρα

मातामह m.: παππούς από τη μητέρα

मातामही f.: γιαγιά από τη μητέρα

Μάθημα 43

ज्ञा + आ Αιτιατικό आज्ञापयति : διατάσσω, επιτάσσω

आपण αρ.: αγορά

Εικ.: आपणः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सत्वर 3: γρήγορος, βιαστικός

पण्य 3: εμπορεύσιμος· ουδ.: εμπόρευμα, εμπόριο

Εικ.: पण्यानि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

आम् : ναι

सम αρ. = वर्ष ουδ.

-आयुत 3: εξοπλισμένος με

भद्र 3: καλός, ευτυχισμένος· Κλητική: αγαπητέ μου!

समय αρ. (προς सम्-इ): συμφωνία, σύμβαση, προθεσμία, ραντεβού, χρόνος

निश्चित 3: αποφασισμένος, ορισμένος

नोचेत् : εκτός αν, διαφορετικά

विलम्ब ουδ.αρ.: καθυστέρηση, όψιμη άφιξη

विपणि θηλ.: κατάστημα

Εικ.: विपणिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वणिज् αρ.: έμπορος

Εικ.: वणिक्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वर 3: καλύτερος

शीघ्र 3: γρήγορος, ταχύς

वत्स αρ.: μοσχάρι, νεογνό, παιδί· Κλητ.: αγαπητέ μου

Εικ.: वत्सः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

उत्तम 3: ανώτατος, καλύτερος

अल्प 3: μικρός, ελάχιστος

मूल्य ουδ.: αξία, τιμή

कियत् 3: πόσο μεγάλος

शर्करा θηλ.: ζάχαρη (η γερμανική λέξη "Zucker" προέρχεται από την ιταλική zucchero, από εκεί μέσω της αραβικής sukkar - سكر και περσική šäkär - شکر στην sanskrit शर्करा!)

अधिक 3: επιπλέον, περίσσιος, έκτακτος

तर्हि : τότε, έπειτα· γι' αυτό, άρα

तुल् 10 तुलयति । तोलयति : ζυγίζω

Εικ.: तोलन्ति
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कर्गल n.: χαρτί

संपुट m.: κουτί (εδώ: πακέτο, δέμα)

पुरतस् : μπροστά, από πριν, ενώπιον

श्रेष्ठिन् m.: πλούσιος έμπορος

जव 3: γρήγορα, βιαστικά

द्रु 1P द्रवति τρέχω

Παρατ. IIIa दुद्राव, दुद्रुवुर्
Μέλλ. द्रोष्यति
Παθ. द्रूयते
Καυσ. द्रावयति
PPP द्रुत
Αποσ. -द्रुत्य
Αρ. द्रोतुम्

रे Μετοχή: Ε! Εσύ εκεί!

अन्यद् 3: ένας άλλος (κλίση όπως यद् )

वञ्चक m.: απατεώνας

पश्चात्ताप m.: μετάνοια

इत्थम् Επρ.: με αυτόν τον τρόπο, έτσι

दिन n.: ημέρα

जन्मन् n.: γέννηση

आनन्द m.: ευδαιμονία, χαρά

Μάθημα 44

प्रति Πρόθεμα: πίσω, αντί, κατά - προς

π.χ.

हन् + प्रति 2P प्रतिहन्ति : χτυπάω πίσω

वद् + प्रति 1P प्रतिवदति : λέω πίσω = απαντώ

ख्या + प्रति + आ 2P प्रत्याख्याति : απορρίπτω, περιφρονώ

या 2P याति : πηγαίνω, ταξιδεύω

Παρατ. IV ययौ
Μέλλ. यास्यति
Παθ. यायते
Καυσ. यापयति
PPP यात
Αρ. यातुम्

από αυτό:

यान n.: πορεία, δρόμος, όχημα

Εικ.: रेल्यानम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शी 2Ā शेते : ξαπλώνω. Αυτή η ρίζα έχει σε όλες τις μορφές της ρίζας του ενεστώτα Υψηλό στάδιο: 1.sg.Ενδ.Ενεστ.Ā शेये (śe + e). Οι ακόλουθες μορφές είναι ιδιαίτερα σημαντικές: 3.pl.Ενδ.Ενεστ.Ā शेरते, 3.pl.Αορ.Ā अशेरत

Παρατ. IIIa शिश्ये (śi-śī + e)
Μέλλ. शयिष्यते
Καυσ. शापयति
PPP शयित
Αρ. शयितुम्

από αυτό:

शयन n.: κρεβάτι

Εικ.: योगी शयने शेते
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

नन्द् 1P नन्दति : χαίρω, ευχαριστώ (για) (तृतीयया)

Παρατ. Ι ननन्द
Μέλλων नन्दिष्यति
Παθ.: नन्द्यते
Αιτιατ. नन्दयति
PPP नन्दित
Απαρέμφατο नन्दितुम्
Αποσ. -नन्द्य
Γερουντιβικό नन्द्य

εξ αυτού:

नन्दिन् 3: χαρακτηρισμένος από (ειδική) χαρά, ευτυχισμένος· μ. όνομα του οχήματος (वहन) του शिव (ένας ταύρος)

Εικ.: नन्दी
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

नन्द् + अभि 1P (1Ā)  अभिनन्दति : έχω τη χαρά μου σε (द्वितीयया), υποδέχομαι ευχάριστα κάποιον, τον καλωσορίζω

यम् 1P यच्छति : κρατώ, μεταφέρω· προσφέρω, παρέχω· συγκρατώ, δαμάζω, χαλιναγωγώ, νικώ

Παρατ. Ρήμα ययाम, येमुर्
Μέλλων यंस्यति
Παθ. यम्यते
Αιτιατ. यामयति αλλά: नियमयति
PPP यत
Απαρέμφατο यन्तुम्
Αποσ. -यम्य

यम् + आ 1U आयच्छति : τεντώνω, απλώνω

PPP आयत 3: μακριά τεντωμένος

Εικ.: आयतो मरुः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

यम् + प्र 1P प्रयच्छति : προσφέρω, προτείνω, παραδίδω

यम् + सम् 1P संयच्छति : δένω μαζί, δεσμεύω, δαμάζω

यत् 1Ā यतते : επιθυμώ, τρέχω προς (सप्तमी, चतुर्थी, द्वितीया)

Παρατ. Ρήμα येते
Μέλλων यतिष्यते
Παθ. यत्यते
Αιτιατ. यातयति
PPP यत्त
Απαρέμφατο यतितुम्

εξ αυτού:

यत्न αρσ.: προσπάθεια, κόπος

Εικ.: यत्नेन
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रभ् 1Ā रभते (παραλλαγή προς το लभ्): πιάνω, αρπάζω

Παρατ. Ρήμ. रेभे
Μέλλ. रप्स्यते
Παθ. रभ्यते
Αιτιτ. रम्भयति
PPP रब्ध
Απαρ. रब्धुम्
Αποσ. -रभ्य

रभ् + आ 1Ā आरभते : ακουμπώ, ξεκινώ, αναλαμβάνω

प्रव्रज्या θ. (προς το प्र-व्रज्): η έξοδος από το σπίτι προς την αστέγεια · τελετή με την οποία κάποιος γίνεται βουδιστικός novice (Πάλι: पब्बजा)

Εικ.: प्रव्रअज्या / पब्बजा
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 45

वा ... वा : είτε ... είτε

Μάθημα 46

सम 3: ίσος, ακριβώς, παρόμοιος

από αυτό:
समम् Επικ.: με τον ίδιο τρόπο, ταυτόχρονα (तृतीयया), ομοιόμορφα
समता θ.: ισορροπία
विषम 3: ανίσος, τραχύς, κακός

ग्रह् 9U गृह्णाति (gṛh-ṇā-ti): αρπάζω, πιάνω, πιάσιμο

Παρακ. Va (!) जग्राह, जगृहुर्
Μέλλ. ग्रहीष्यति
Παθ. गृह्यते
Αιτιτ. ग्राहयति
PPP गृहीत
Απαρ. ग्रहितुम्
Αποσ. -ग्राह्य
από αυτό:
ग्रह αρσ.: πιάσιμο, πιάνοντας, κροκόδειλος, πλανήτης
नवग्रह αρσ.: οι εννέα πλανήτες (όχι οι πλανήτες!) (βλ. Basham, Wonder σ. 493):

1. सूर्यः = Ήλιος
2. चन्द्रः = Σελήνη
3. मङ्गलः = Άρης
4. बुधः = Ερμής
5. बृहस्पतिः = Δίας
6. शुक्रः = Αφροδίτη
7. शनिः = Κρόνος
8. राहुः
9. केतुः

Για το राहु και το केतु δείτε:

Payer, Alois (1944–): Dharmashastra : Εισαγωγή και επισκόπηση. -- 10. Σάκραμεντα και τελετές μετάβασης (samskara). -- Παράρτημα C: Rahu και Ketu, οι αόρατοι πλανήτες . -- URL: http://www.payer.de/dharmashastra/dharmash10c.htm

Εικ.: सूर्यः, चन्द्रः, मङ्गलः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: बुधः, बृहस्पतिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: शुक्रः, शनिः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: राहुः, केतुः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

तुष् 4P तुष्यति : ικανοποιούμαι, είμαι ευχαριστημένος με (षष्ठ्या, चतुर्थ्या, तृतियया, सप्तम्या)

Παρατ. II तुतोष, तुतुषुर्
Μέλλ. तोक्ष्यति
Παθ. तुष्यते
Αιτιτ. तोषयति
PPP तुष्ट
Inf. तोष्टुम्

नम् 1P नमति : γυρίζω, κάμπτω το σώμα μου, σκύβω, bow down

Παρατ. Vb ननाम, नेमुर्
Μέλλ. नंस्यति
Παθ. नम्यते
Αιτιτ. नमयति । नामयति
PPP नत
Inf. नन्तुम्

Εικ.: नारायण तुभ्यं नमामि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रुह् 1P रोहति : αναβαίνω, ανεβαίνω

Παρατ. II रुरोह, रुरुहे
Μέλλ. रोक्ष्यति
Παθ. रुह्यते
Αιτιτ. रोहयति । रोपयति
PPP. रूढ
Inf. रोढुम्

Εικ.: अश्वरोहकः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

ह्वे । हू 1U ह्वयति : καλώ, φωνάζω

Παρατ. IIIa जुहाव, जुहुवे
Μέλλ. ह्वास्यति
Παθ. हूयते
Καυσ. ह्वाययति
PPP हूत
Αρ. ह्वातुम्
Απόσλ. -हूय

Εικ.: महामात्र कं चरिष्णुदूरशब्देनाह्वयसि
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

1 महामात्र αρσ. "Ελέφαντας"; चरिष्णु 3 "κινητός", दूरशब्द αρσ. "τηλεφωνία, τηλέφωνο" » चरिष्णुदूरशब्द "κινητό τηλέφωνο" (Μορφολογία: A. Payer)

विभ्रम αρσ.: η κίνηση μπρος-πίσω

भ्रंश αρσ.: η πτώση

श्रम् 4P श्राम्यति : κουράζομαι, εξαντλούμαι

Παρατ. Vc शश्राम, शश्रामुर्
Μέλλ. श्रमिष्यति
Παθ. श्रम्यते
Καυσ. श्रमयति । श्रामयति
PPP श्रान्त
Αρ. श्रमितुम्
Απόσλ. श्रमित्वा । श्रान्त्वा
εξ αυτού:
आश्रम αρσ.ουδ.

Εικ.: श्रान्तः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

श्रि 1U श्रयति : στηρίζομαι, ακουμπώ, βρίσκω στήριξη, προσφεύγω σε κάποιον (द्वितीयया, सप्तम्या)

Παρατ. IIIa शिश्राय, शिश्रिये
Μέλλ. श्रयिष्यति
Παθ. श्रीयते
Καυσ. श्राययति
PPP श्रित
Αρ. श्रयितुम्

सञ्ज् 1P सजति : κολλάω, προσκολλώμαι (सप्तम्या)

Παρατ. I ससञ्ज, ससञ्जुर्
Μέλλ. संक्ष्यति
Παθ. सज्यते
Καυσ. सञ्जयति
PPP सक्त
Αρ. संक्तुम्
εξ αυτού:
सङ्ग αρσ.: η προσκόλληση, η επαφή (तृतीयया)

Εικ.: सङ्गः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

द्रु 1P द्रवति : τρέχω, σπεύδω

Παρατ. IIIa (अनिट्) दुद्राव, दुद्रुवुर्
Μέλλ. द्रोष्यति
Παθ. द्रूयते
Καυσ. द्रावयति
PPP द्रुत
Απαρ. द्रोतुम्
Απόσλ. -द्रुत्य

भ्रम् 1P भ्रमति । 4Pभ्राम्यति : περιπλανώμαι, περιφέρομαι

Παρατ. Vc बभ्राम, बभ्रमुर् । Vb भ्रेमुर्
Μέλλ. भ्रमिष्यति
Καυσ. भ्रमयति
PPP भ्रान्त
Απαρ. भ्रमितुम्
Απόσλ. -भ्रम्य
εξ αυτού:
विभ्रम αρσ.: περιπλάνηση, σύγχυση, λάθος

लम्ब् 1Ā लम्बते : κρέμομαι από (सप्तम्या), κρέμομαι σε (सप्तम्या)

Παρατ. I ललम्बे
Μέλλ. लम्बिष्यते
Παθ. लम्ब्यते
Καυσ. लम्बयति
PPP लम्बित
Απαρ. लम्बितुम्
Απόσλ. -लम्ब्य

Εικ.: लम्बोदर नमस्तुभ्यम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

लम्ब् + आ 1Ā आलम्बते : κρέμομαι σε (द्वितीयया)

यदि Σύνδεσμος: αν

भू + परि 1P परिभवति : περικυκλώνω, κυριαρχώ, νικώ

PPP परिभूत 3: νικημένος, ταπεινωμένος, εξευτελισμένος

नि Προθήμα: προς τα κάτω, κάτω, μέσα, πίσω

π.χ.
सद् + नि 1P निषीदति : καθίζω

भोस् Κλητική σωματίδιο: φωνή προσφώνησης, π.χ.: ε, αχά, ω, ει, γεια, χι! συχνά δεν μεταφράζεται. Αυτό το σωματίδιο έχει ειδικό Σάντχι: πριν από όλους τους ηχητικούς ήχους, γίνεται भो.

Εικ.: भोः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 48

श्वस् : αύριο

अद्य : σήμερα

लघु 3: ελαφρύς (όχι βαρύς, όχι δύσκολος), γρήγορος, σύντομος (στην έκφραση)

व्याकरण n.: γραμματική (προς व्याकृ)

तन्त्र n.: χορδή ; υφαντική μηχανή, υφασμάτινη αλυσίδα, ύφασμα ; βάση, κανόνας,regel ; δόγμα, διδακτικό έργο ; ταντρα ; μαγικός τύπος ; μέσο, κόλπο, φάρμακο ; κυβέρνηση, εξουσία

Εικ.: तन्त्रम्
Sualkuchi = সুৱালকুচি, Assam = অসম
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Εικ.: तन्त्री
Πίτης σιτάρ = सितारवादकः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्त्री f.: γυναίκα, σύζυγος ; θηλυκό

Κλίση:

स्त्री f.	एकवचनम्	बहुवचनम्
प्रथमा	स्त्री	स्त्रियस्
द्वितीया	स्त्रियम् स्त्रीयम्	स्त्रियस् स्त्रीस्
तृतीया	स्त्रिया	स्त्रीभिस्
चतुर्थी	स्त्रियै	स्त्रीभ्यस्
पञ्चमी	स्त्रियास्	स्त्रीभ्यस्
षष्ठी	स्त्रियास्	स्त्रीणाम्
सप्तमी	स्त्रियाम्	स्त्रीषु
आमन्त्रितम्	स्त्रि	स्त्रियस्

Εικ.: स्वतन्त्राः स्त्रियः
Ομάδα αλληλοβοήθειας (SHG), Ταμίλ Ναντού = தமிழ்நாடு
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

दिवानिशम् Επίρρημα: ημέρα και νύχτα

सज्ज् 1P सज्जति : κρεμάω, προσκολλάμαι

कुमार m.: παιδί, νεαρός άνδρας, πρίγκιπας; προσωνυμία του कार्तिकेय / Murugan = முருகன் = മുരുകന്‍ / Subrahmanya = ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ

Εικ.: कुमारः
Φεστιβάλ Thaipusam = தைப்பூசம், Batu Caves, Μαλαισία
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कुमारी θ.: κορίτσι, κόρη

Εικ.: कुमारी नेपाल
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कौमर ουδ.: παιδική ηλικία

यौवन ουδ.: εφηβεία

स्थविर 3: γέρος, προχωρημένης ηλικίας

Εικ.: स्थविराः जोधपुर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

स्थाविर ουδ.: (υψηλή) ηλικία

वाच्य 3: επίσης: επικρίσιμος

सूक्ष्म 3: λεπτός, αμυδρός, υποtleπτικός

Εικ.: सूक्ष्मम्
Λίμνη Karanji = ಕಾರಂಜಿ ಕೆರೆ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

प्रसङ्ग αρσ.: προσκόλληση, κλίση · ευκαιρία

विशेष αρσ.: διαφορά, ιδιαιτερότητα

प्रसूति θ.: γέννηση, απογονιά

चरित्र ουδ.: έθιμο, συνήθεια, παραδοσιακό δίκαιο · συμπεριφορά

जाया θ.: σύζυγος (γυναίκα)

Εικ.: मम जाया
(Εικόνα: Payer)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 49

दीर्घ 3: μακρύς

ह्रस्व 3: βραχύς

आयुस् ουδ.: διάρκεια ζωής (η πλήρης διάρκεια ζωής, που μπορεί κανείς να ζήσει, αν δεν συμβεί κάτι ενδιάμεσο) ·

από αυτό:

आयुर्वेद αρσ.: το παραδοσιακό ιατρικό σύστημα της Ινδίας

δείτε:

Carakasaṃhitā: Επιλεγμένα κείμενα από το Carakasaṃhitā / μετάφραση και σχόλια του Alois Payer (1944–). -- 0. Εισαγωγή. -- URL: http://www.payer.de/ayurveda/caraka0001.htm

क्षिप् 6P क्षिपति : ρίχνω, πετάω

Παρατ. II चिक्षेप, चिक्षेपिथ, चिक्षिपुर्
Μέλλ. क्षेप्स्यति
Παθ. क्षिप्यते
Αιτιολ. क्षेपयति
PPP क्षिप्त
Αρ. क्षेप्तुम्
Απόσ. -क्षिप्य
Γερουνδ.: क्षेप्य

त्वर् 1Ā त्वरते : τρέχω

Παρατ. Vc तत्वरे
Μέλλ. त्वरिष्यते
Παθ. त्वर्यते
Αιτιολ. त्वरयति
PPP त्वरित । तू्र्ण
Αρ. त्वरितुम्

द्रुह् 4P द्रुह्यति : βλάπτω

Παρατ. II दुद्रोह, दुद्रुहुर्
Μέλλ. द्रोहिष्यति । ध्रोक्ष्यति
Παθ. द्रुह्यते
Αιτιολ. द्रोहयति
PPP द्रुग्ध । द्रूढ
Αρ. द्रोग्धुम्

कुलूहल n.: περιέργεια, ενδιαφέρον

Εικ.: कुलूहलम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कृत्स्न 3: ολόκληρος, πλήρης

परिचय m.: γνωριμία

कला f.: τέχνη

Εικ.: उत्तमा काला शिवो नटराजा, 11ος αι.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वर m.n.: επιθυμία

उत Ακλ.: και, επίσης, ή

विहंग m.: πουλί ("στον αεस्ρο - विह - πηγαίνοντας")

Εικ.: विहंगः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वेष m.: ρούχο, εμφάνιση, εξωτερικό

Εικ.: वेषः वाराणस्याम्
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

छन्न n.: κάλυμμα, κρυψώνα

पञ्जर n.: κλουβί

Εικ.: पञ्जरम्
Μάντης με παπαγάλο σε κλουβί: ο παπαγάλος τραβάει χαρτάκια, στα οποία γράφεται το πεπρωμένο Mysore
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

चाण्डाल । चण्डाल m.: κατώτατο στάδιο των Dalit

स्वयम् Indekl.: αυτός, από μόνος του

अवनि f.: γη

मुहूर्त m.,n.: στιγμή, χρονική στιγμή, κατάλληλη στιγμή

ध्यै 1P ध्यायति : φαντάζομαι, σκέφτομαι

Παρακ. IV दध्यौ
Μέλλων ध्यास्यति
Παθ. ध्यायते
Αιτιτ. ध्यापयति
PPP ध्यात
Απαρέμφατο ध्यातुम्
Μετοχή μελλοντικού χρόνου ध्येय

आदर m.: σεβασμός, προσοχή, εκτίμηση

Εικ.: सादरः
Amritsar = ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कुतुक n. = कुलूहल n.

परम 3: μακρινότερος, ανώτατος ; पञ्चम्या : καλύτερος από, υψηλότερος από

शिशु m.: παιδί, νεογνό

Εικ.: गजशिशुः
Σρι Λάνκα
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

Μάθημα 50

ध्रुव 3: σταθερός, αμετάβλητος

निषेक m.: ράντισμα, γονιμοποίηση, υγρό, σπέρμα, τελετή κατά τη σύλληψη

पण्डित 3: σοφός, έξυπνος, διδάκτωρ

मन् + अव 4Ā अवमन्यते : περιφρονώ, ατιμάζω

मन्त्रिन् 3: συμβουλευτικός ; m.: σύμβουλος, μέλος του δημοτικού συμβουλίου, υπουργός

Εικ.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), υπουργός Ομοσπονδίας στο Υπουργείο Επιστήμης και Τεχνολογίας και το Υπουργείο Επιστημών της Γης (από το 2006)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रहस् n.: μυστήριο, μοναξιά

रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : υποφέρω, αποτυγχάνω, καταστρέφω

Παρακ. II रिरेष, रिरिषुर्
Μέλλων रेषिष्यति
Παθ. रिष्यते
Αιτιτ. रेषयति
PPP रिष्ट

लुप् 6U लुम्पति : σπάω, καταστρέφω

Παρ. II लुलोप, लुलुपे
Μέλλ. लोप्स्यति
Παθ. लुप्यते
Καυσ. लोपयति
PPP लुप्त
Αρ. लोप्तुम्
Γερουντιβ. लुप्य । लोप्य

विधि αρσ.: επίσης: μοίρα (προς विधा)

वृष् 1P वर्षति : βρέχει (συνήθως με ένα कर्तृ -- έναν θεό ή ένα σύννεφο)

Παρ. II ववर्ष, ववृषुर्
Μέλλ. वर्षिष्यति
Παθ. वृष्यते
Καυσ. वर्षयति
PPP वृष्ट
Αρ. वर्षितुम्
Απόσ. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Απόσ.-वृष्य

Εικ.: महामेघो वर्षिष्यति
Άφιξη του μουσώνα, Μπανγκαλόρ ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

संयक् Επικ.: ορθώς, αληθινά, με τον κατάλληλο τρόπο· απολύτως, πλήρως

आदित्य αρσ.: ήλιος· πληθ.: Āditya : μια συγκεκριμένη κατηγορία θεών

Εικ.: आदित्यः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सर्व 3: κάθε, όλοι

Κλίση όπως यद् (εξαίρεση: Ονοσ.Ακιντ.εν.ουδ.)

	Ενικός एकवचनम्				Πληθυντικός बहुवचनम्
	Αρσενικό पुंस्	Ουδέτερο नपुंसकम्	Θηλυκό स्त्री	Αρσενικό पुंस्	Ουδέτερο नपुंसकम्	Θηλυκό स्त्री
1. Ονομαστική १. प्रथमा	सर्वस्	सर्वम्	सर्वा	सर्वे	सर्वाणि	सर्वास्
2. Αιτιατική २. द्वितीया	सर्वम्	सर्वम्	सर्वाम्	सर्वान्	सर्वाणि	सर्वास्
3. Οργανική ३. तृतीया	सर्वेण		सर्वया	सर्वैस्
4. Δοτική ४. चतुर्थी	सर्वस्मै		सर्वस्यै	सर्वेभ्यस्
5. Αποθετική ५. पञ्चमी	सर्वस्मात्		सर्वस्यास्	सर्वेभ्यस्
6. Γενική ६. षष्ठी	सर्वस्य		सर्वस्यास्	सर्वेषाम्
7. Τοπική ७. सप्तमी	सर्वस्मिन्		सर्वस्याम्	सर्वेषु

वै : Σύνδεσμος, που τονίζει το προηγούμενο λέξη: πράγματι, αληθινά, αλλά

इह Επ.: εδώ, εδώ στη γη, ως εδώ· τώρα. Πριν ουσιαστικά στον Τοπικό (षष्ठी) ισοδύναμο με अस्मिन्, अस्याम् कल्प αρσ.: διάταξη, έθιμο, τελετή· Κάλπα (μονάδα χρόνου) (προς कॢप्)

कल्याण 3 (θηλ.: कल्याणी) :ωραίος

Εικ.: कल्याणी
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कु- : ως πρώτο συνθετικό σύνθετων: κακός

Εικ.: कुनगरम् धारावी, मुंबई
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

चक्ष् 2Πρ चष्टे 2.πλ. Πρ चड्ढ्वे :βλέπω

Παρακ. चचक्षे
δεν χρησιμοποιείται στους άλλους χρόνους

चक्ष् + प्र 2Πρ प्रचष्टे :μιλώ, θεωρώ ως, ονομάζω

देश αρσ.: τόπος, θέση, χώρα, περιοχή

Μάθημα 51

अजिन ουδ.: δέρμα αντιλόπης, ιδίως το δέρμα της μαύρης αντιλόπης (αυτοχθονική ινδική αντιλόπη : Antilope cervicapra L. ). Εμφανιζόταν αρχικά σε όλη την ινδική υποήπειρο από το Παντζάμπ και το Σίντ μέχρι τη Βεγγάλη και από το Νεπάλ έως το Κανγιακουμάρη (Ακρωτήριο Κομορίν) (Ταμίλ: கன்னியாகுமரி) Δείτε:

Walker's mammals of the world / Ronald M. Nowak. -- 6. ed. -- Baltimore [κ.ά.] : Johns Hopkins Univ. Pr., 1999. -- 2 τόμοι. -- ISBN 0-8018-5789-9. -- Τόμ. 2. -- Σσ. 1193επ.

Εικ.:
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अतिथि αρσ.: φιλοξενούμενος

अभ्यन्तर 3: εσωτερικός, πλησιέστερος· αρσ. ο πλησιέστερος συγγενής, αυτόχθονας

अरण्य n.: άγρια φύση, δάσος

ऋतु m.: περιοδική διαδικασία, εποχή του έτους, χρονικό διάστημα, εμμηνόρροια, χρόνος κατά τον οποίο η γυναίκα είναι γόνιμη και έχει δικαίωμα στη συνουσία με τον σύζυγό της.

Για το ऋतु δείτε τον Μανού III, 45-48: σύμφωνα με αυτό το κείμενο, η ऋतु διαρκεί 16 ημέρες (σύμφωνα με την εναλλακτική μετάφραση: 20 ημέρες) από την έναρξη της εμμήνου ρύσεως, οι πρώτες τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη της ρύσης απαγορεύεται η συνουσία (σύμφωνα με την εναλλακτική μετάφραση: οι πρώτες οχτώ (4 + 4) ημέρες), καθώς και η 11η. (αντίστοιχα 15.) και 13η. (αντίστοιχα 18.) ημέρα. Οι γυναίκες που συλλαμβάνουν σε άρτιες ημέρες αποκτούν γιους, ενώ οι γυναίκες που συλλαμβάνουν σε περιττές ημέρες αποκτούν κόρες. Για τα επόμενα, υιοθετείται μια ऋतु συνολικής διάρκειας 16 ημερών (όχι η εναλλακτική μετάφραση), όπως κάνουν και οι περισσότεροι ντόπιοι σχολιαστές, κάτι που αποτελεί την κυρίαρχη άποψη.

Επειδή η ωορρηξία συμβαίνει 14 ημέρες πριν από την έναρξη της εμμήνου ρύσεως, με αυτή τη ρύθμιση της γόνιμης περιόδου η γονιμότητα είναι σχεδόν «εγγυημένη» για απόσταση μεταξύ των εμμήνων ρύσεων 19 έως 30 ημερών. Οι απαγορευμένες ημέρες (11η και 13η) βελτιώνουν την πιθανότητα συνουσίας στις ημέρες 12 και 14, δηλαδή την πιθανότητα σύλληψης σε κύκλο 28 ημερών (η διάρκεια ζωής των σπερματοζωαρίων στη γυναίκα είναι περίπου 3 ημέρες). Αυτές οι ρυθμίσεις μπορούν να θεωρηθούν ως μια θετική εφαρμογή της μεθόδου Knaus-Ogino.

Εικ.: ऋतुः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

एकत्र Συντ.: σε ένα μέρος

जटा f.: πλέγμα μαλλιών (κομμωτική του ασκητή)

Εικ.: जटा ऋषिकेश
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

तुल्य 3: ίσος, συγκρίσιμος (तृतीयया)

तरय 3 (θ.: तरयी): τριπλός, αποτελούμενος από τρία μέρη

प्राणान्तिक 3 (θ.: -ī): θανατηφόρος, φέρων τον θάνατο, ισόβιος

बाह्य 3: εκτός, έξω, ξένος

भिक्षा θ.: ελεημοσύνη που ζητιανεύτηκε, τροφή από ζητιάνους

मार्यादा θ.: όριο, άκρη

शिष् 7P शिनष्टि : εγκαταλείπω, αφήνω πίσω

Παρ.II शिशेषे, शिशिषुर्
Μέλλ. शेक्ष्यति
Παθ. शिष्यते
Αιτιολ. शेषयति
PPPशिष्ट
Αποσ. -शिष्य

शिष् + वि 7P विशिनष्टि : διακρίνω

Παθ. विशिष्यते : διακρίνομαι από (पञ्चम्या, तृतीयया), είμαι καλύτερος από (पञ्चम्या, तृतीयया), είμαι ο καλύτερος μεταξύ (षष्ठ्या, सप्तम्या)

समान 3: ομοειδής, ίσος, όμοιος · αρ.: συνομήλικος

स्व 3: ιδιός, δικός μου/σου κ.λπ. Κλίνεται όπως το सर्व. Στην Αβλ. και Λοκ. ενικού αρ. ουδ. και στην Ονομ. πληθ. αρ., μπορεί επίσης να κλίνεται όπως το देव:

Αβλ.εν.αρ.ουδ. स्वस्मात् । स्वात्
Λοκ.εν.αρ.ουδ. स्वस्मिन् । स्वे
Ονομ.πληθ.αρ. स्वे । स्वास्

गर्ह् 1Ā गर्हते 10P गर्हयति : ψέγω, κατακρίνω

Παρ. I जगर्हे
Μέλλ. गर्हिष्यते
PPP गर्हित

पिशित ουδ.: (ετοιμασμένο) κρέας

Εικ.: पिशितम्
Καλκούτα = কলকাতা
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

उपहार αρ.: προσφορά, θυσία, δώρο

मधु ουδ.: μέλι, γλυκό ρόφημα, μεθύ (κρασί από μέλι)

Εικ.: मधु
Παλάτι της Πόλης, उदयपुर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मांस n.: κρέας

मृगया f.: κυνήγι

Εικ.: मृगया
Κυνήγι με चीता (Acinonyx jubatus venaticus) Γκουτζαράτ = ગુજરાત, 1812
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शिवा f.: (θηλυκό) τσακάλι (χρυσότσακαλο = Canis aureus)

Εικ.: शिवा
Canis aureus, Καλατόπ Κχατζιάρ Σανκτουάρι
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रुत n.: κραυγή

कौशिक m.: κουκουβάγια

Εικ.: कौशिकः
Μπράχμα-κουκουβάγια (Athene brama), Μαχέσανα = મહેસાણા
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शकुनि m.: πουλί

श्वन् m.: σκύλος

ισχυρή ρίζα श्वान्
ασθενής ρίζα πριν από φωνήεν सुन्
ασθενής ρίζα πριν από σύμφωνο श्व

Εικ.: श्वा लिङ्गं च
Καρνάτακα = ಕರ್ನಾಟಕ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

परिचित 3: οικείος, γνωστός

अटवी f.: δάσος

शून्य 3: άδειος, έρημος

आपान(क) n.: συμπόσιο

Εικ.: आपानकम् जोधपुर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

क्रूर 3: άγριος, σκληρός

दिह् 2U देग्धि, दिग्धे : επάλειψη, λίπανση

Παρατ. II दिदेह
Μέλλ. धेक्ष्यति
Παθ. दिह्यते
Αιτιολ. देहयति
PPP दिग्ध

विष n.: δηλητήριο

Εικ.: मूषिकाविषाणि
Μπενγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भुजंग m.: φίδι

Εικ.: भुजंगः
Αλυσιδωτή βόα (Daboia russelii), Μπενγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सायक m.: βέλος

उत्साद m.: καταστροφή, όλεθρος

कलत्र Ουδέτερο: σύζυγος, θηλυκό

बन्दी f.: αιχμάλωτος, λάφυρο

योषित् f.: νεαρή γυναίκα, κορίτσι

शार्दूल m. = व्याघ्र m.

रुधिर n.: αίμα

अर्चन n. अर्चना f. = पूजा f.

बलि m.: δώρο, προσφορά, φόρος

मणि m.: πολύτιμος λίθος

Εικ.: मणिः
Hope Diamond από το Guntur = గుంటూరు, σήμερα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian, Ουάσινγκτον DC
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वन n.: δάσος

मद m.: επίσης «υγρό οίστρα» ελέφαντα (στο Musht)

Εικ.: मदः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

राग m.: επίσης: χρώμα, κόκκινο χρώμα

कालन n.: δάσος

खन् 1U खनति : σκάβω

Παρατ. चखान, चखने
Μέλλ. खनिष्यति
Αιτιατ. खानयति
PPP खात
Αποσ. खनित्वा । खात्वा

चिन्त् 10 चिन्तयति : σκέφτομαι, μελετώ

शबर .: ιδιωτικό όνομα μη αριακής φυλής

Μάθημα 52

अखिल 3: αδιάλειπτος, ολόκληρος

निखिल 3: πλήρης, ολόκληρος

από:

खिल m.: έρημο χωράφι, ακαλλιέργητη γη

Εικ.: खिलः
Tambhol, Akole, Ahmednagar = अहमदनगर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अन्तर् Επικρ.: εσωτερικά, στο εσωτερικό· Μεταθετικό με Γεν. Τοπ. (षष्टी, सप्तमी): εντός, στο κέντρο· Μεταθετικό με Γεν. Αποσ. (षष्ठी, पञ्चमी): από ... έξω

अन्योन्य 3: αμοιβαία, ο ένας τον άλλον

इ + वि + परि 2P विपर्येति : αποτυγχάνω

PPP विपरीत 3: ανάποδα, λάθος

त्रि 3: τρία

	Άρρεν पुंस्	Ουδέτερο नपुंसकम्	Θηλυκό स्त्री
1. Ονομαστική १. प्रथमा	त्रयस्	त्रीणि	तिस्रस्
2. Αιτιατική २. द्वितीया	त्रीन्	त्रीणि	तिस्रस्
3. Εργαλική ३. तृतीया	त्रिभिस्
4. Δοτική ४. चतुर्थी	त्रिभ्यस्
5. Αφαιρετική ५. पञ्चमी	त्रिभ्यस्
6. Γενική ६. षष्ठी	त्रयाणाम्
7. Τοπική ७. सप्तमी	त्रिषु

निस् Μεταθετικό και πρόθεμα σε ουσιαστικά και ρήματα: έξω, μακριά, προς τα έξω, προεξέχον, από, μακριά, χωρίς - από

पीड् 10P पीडयति : πιέζω, βασανίζω· καταπιέζω, πολιορκώ, ταράζω

Εικ.: पीडिताः
Χάιντεραμπάντ = హైదరాబాద్
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

पर 3: (Κλίση όπως στο सर्व) μακρινός, ξένος, ανώτερος από (पञ्चम्या), έσχατος, ύψιστος· άλλος, ξένος, εχθρικός· αρσ.: αλλοδαπός

από αυτό:

परम् Επίρρημα: σε υψηλό βαθμό, πάνω του, αργότερα, αλλά, ωστόσο

प्रति Μεταθετικό (द्वितीयया): προς - εκεί, μετά, σχετικά με, απέναντι

प्रधान 3: κυριότερος, καλύτερος· ουδ.: το σημαντικότερο

Εικ.: प्रधानः मुंबई
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

लौल्य ουδ.: πείνα, επιθυμία

वर्ग αρσ.: τμήμα, διαίρεση, ομάδα

त्रिवर्ग αρσ.: ομάδα τριών (π.χ. धर्मः, अर्थः, कामः· ή: सत्त्वम्, रजस्, तमस्· ή: ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः)

वश् 2P वस्टि, उशन्ति, Imperat. 2.sg.: उड्ढि : θέλω, διατάσσω, επιθυμώ για

Perf Va उवाश, ऊशुर्
Fut. वशिष्यति
Pass. उष्यते
Kaus. वाशयति
PPP उशित
Inf. वशितुम्
Absol. -वश्य

वा 2P वाति : φυσώ, πνέω

Perf IV ववौ
Fut. वास्यति
Pass. वायते
Kaus. वापयति
PPP वान । वात
Inf. वातुम्

από αυτό:

वात m.: άνεμος

वृज् 7P वृणक्ति 1P वर्जति : στρέφω, περιστρέφω ; απωθείς, αποκλείω

Perf. II ववर्ज, ववृजुर्
Fut. वर्जिष्यति
Pass. वृज्यते
Kaus. वर्जयति : απομακρύνω
Kaus. PPP वर्जित : στερημένος από κάτι, απαλλαγμένος
PPP वृक्त
Inf. वर्जितुम्

व्यवहार m.: δραστηριότητα, συμπεριφορά, επαφή, κοινωνία, εργασία, εμπόριο, (δικαστική) διαδικασία

शील n.: έθιμο, συνήθεια, φύση, χαρακτήρας, καλή συνήθεια = ηθική

सूर्य m.: ήλιος

सेव् 1Ā सेवते : υπηρετώ κάποιον (द्वितीया), περιμένω, τιμώ, αγαπώ

Perf I सिषेवे
Fut. सेविष्यते
Pass. सेव्यते
Kaus. सेवयति
PPP सेवित
Inf. सेवितुम्
Absol. -सेव्य

από αυτό:

सेवा f.: υπηρεσία, επίσκεψη

धीर 3: σταθερός, ανθεκτικός, συνεχής, επιμελής

शम् शाम्यति

शशाम, शेमुर् शमिष्यति शम्यते शमयति शान्त शमित्वा । शान्त्वा

कोविद 3: ειδικός σε (षष्ठ्या सप्तम्या वा)

याम m.: νυχτερινή βάρδια (κάθε τρεις ώρες)

परंपरा f.: ασταμάτητη σειρά

अमुत्र Adv.: εκεί, προς τα εκεί

च्यु 1Ā च्यवते : κινούμαι, μετακινούμαι, πέφτω κάτω

Perf. IIIa चुच्युवे
Fut. च्योष्यते
Pass. च्यूयते
Kaus. च्यावयति
PPP च्युत

भू + अनु 1P अनुभवति : αναγνωρίζω, αισθάνομαι, αντιλαμβάνομαι, βιώνω

चक्र n.: τροχός

Εικ.: चक्रम्
Konark = कोनार्क
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

कदली f.: μπανάνια (Musa sp.)

Εικ.: कदली
Hampi = ಹಂಪೆ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सार m.n.: πυρήνας, ουσία, ουσιαστικότητα

दिव्य 3: ουράνιος, θεϊκός

वर 3: καλύτερος

आदर्श m.: καθρέφτης

मल m.n.: βρώμικα, κηλίδα

Εικ.: मलम् मुंबई
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

त्रिपिष्टप n.: ο ουρανός του Indra

मार m.: το προσωποποιημένο κακό, η προσωποποιημένη πλάνη / χειραγώγηση, διάβολος

Εικ.:
Amaravati = అమరావతి, 2ος αι. μ.Χ.
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

विजिज्ञासु 3: κάποιος που επιθυμεί να αναγνωρίσει πλήρως

त्रै 1Ā त्रायते : προστατεύω, σώζω

Perf. IV तत्रे
Fut. त्रास्यते
Pass. त्रायते
Kaus. त्रापयति
PPP त्राण । त्रात
Inf. त्रातुम्