Μάθημα 51

51.1. उपपद-Σύνθετα

उपपद-σύνθετα (उपपद ουδ. "συνοδεύον λέξη") είναι तत्पुरुष με ένα ρηματικό ουσιαστικό ως δεύτερο μέρος, το οποίο εμφανίζεται μόνο ως δεύτερο μέρος συνθέτων και όχι ως αυτόνομο μεμονωμένο λέξη. उपपद ⟨διαμορφώνονται με τα ⟪कृत्-επίθετα

• -Ø
• -a
• -t

σχηματίζονται. Είναι ονόματα πράκτορα, δηλαδή υποδηλώνουν έναν πράκτορα (⟪कर्तृ ⟨), ο οποίος εκτελεί την πράξη που υποδηλώνει η ρίζα.

Τέτοια σύνθετα δεν αναλύονται από τους εγχώριους σχολιαστές μέσω ονοματικών συνδυασμών, αλλά με τη χρήση ρηματικών μορφών:

Παραδείγματα:

सुखकरः = सुखं करोतीति सुखकरः

कुलघ्नः = कुलम्हन्तीति कुलघ्नः

Παραδείγματα:

α) कृत्-κατάληξη -Ø

-नी 3 "ηγέτης, που οδηγεί" π.χ. सेनानी αρσ. "στρατηγός" (सेना θηλ. "στρατός")

-भुज् 3 "τρώγοντας, απολαμβάνοντας" π.χ. भूमिभुज् αρσ. "βασιλιάς" (भूमि θηλ. "γη")

-विद् 3 "γνωρίζοντας" π.χ. धर्मविद् 3 "γνωρίζοντας τον Δάρμα"

Εικ.: भूमिभुज्
ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह, नेपालस्यान्तिमो राजा (2001 - 2008)
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

β) कृत्-καταλήξη -t

-कृत् 3 "κατασκευάζοντας" π.χ.

कुलक्षयकृत् 3 "προκαλώντας την καταστροφή της οικογένειας"

पापकृत् 3 "κακοποιώντας, κακός"

-जित् 3 "νικώντας", π.χ.

शत्रुजित् 3 «νικώντας τους εχθρούς»

पुरुजित् 3 «νικώντας πολλούς» (पुरु 3 «πολύ, άφθονα»)

-भृत् 3 «φέρων» π.χ. भूमिभृत् αρσ. «βασιλιάς»

Εικ.: पापकृत्
भरतपुर, राजस्थान
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

γ) कृत्-καταλήξη -a

-ग 3 «πηγνών (εις, προς)» (πιθανόν από τη ρίζα gā, βαθύ στάδιο g + a) π.χ. खग 3 «πετόμενος» αρσ. «πουλί, πλανήτης» (ख ουδ. «οπή, 'αέριος' χώρος»)

-घ्न 3 «κατακτείνων» π.χ. कुलघ 3 «σκοτώνοντας οικογένειες»

-ज 3 (jña » jā » Βάθος. j + a) "απογόνος του, γεννημένος σε" π.χ. आत्मज "γιος"

-ज्ञ 3 "ειδικός" (jñ-a) π.χ. सर्वज्ञ 3 "παντογνώστης"

-द 3 "δότης" (d-a) π.χ. वारिद αρσ. "νεφέλη" (वारि ουδ. "νερό")

-प 3 "πίνων" (p-a) π.χ. द्विप αρσ. "ελέφαντας (που πίνει δύο φορές)"

-प 3 "προστατευτικό" (p-a) π.χ. भूप "η γη που προστατεύει = Βασιλιάς"

-स्थ 3 "σταθερός, εδραιωμένος" (sth-a) π.χ. गृहस्थ αρσ. "οικονόμος, πατέρας της οικογένειας"

-कर 3 "ενεργός, δημιουργικός" π.χ. सुखकर 3 "αυτός που παρέχει ευτυχία"

-स्मर 3 "αυτός που θυμάται" π.χ. जातिस्मर 3 "αυτός που θυμάται προηγούμενες γεννήσεις"

Εικ.: द्विपो द्विर्पिबति : हस्तेन च मुखेन च
नेपाल
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

51.2. Κλίση των θεμάτων που λήγουν σε απλό σύμφωνο (εκτός από ρινικό, ημιφωνικό, -ς)

Οι φυλές που λήγουν σε απλό σύμφωνο (εκτός από Nasal, ημίφωνο, -s) δεν έχουν κλίση φωνητικής. Η κλίνηση γίνεται πλήρως κανονικά με την προσθήκη των κανονικών πτώσεων.

Μόνη εξαίρεση: στο ονομαστική, αιτιατική, κλητική πληθυντικό ουδέτερου πριν από την κατάληξη της φωνής παρεμβάλλεται Nasal.

51.2.1. Στελέχη σε μη-ουρανικό κλειστό φθόγγο

Ισχύουν οι συνηθισμένοι νόμοι φωνητικής, δηλαδή.

• στην κατάληξη βρίσκεται το αντίστοιχο άφωνο μη-ασπασμένο
• μπροστά στο -su του τοπικού πληθυντικού η κατάληξη αρχικά αντικαθίσταται από το αντίστοιχο άφωνο μη-ασπασμένο, στη συνέχεια εμφανίζονται οι αντίστοιχες φωνητικές αλλαγές
• μπροστά σε ηχητό σύμφωνο η κατάληξη αντικαθίσταται από το αντίστοιχο ηχητό μη-ασπασμένο.

Παραδείγματα:

शत्रुजित् 3 "Νικώντας εχθρούς"

Άρρεν, Θηλυκό:

Ενικός:

Ονομαστική/Κλητική शत्रुजित् (śatrujit + s)
Αιτιατική शत्रुजितम्

Πληθυντικός:

Ονομαστική/Αιτιατική/Κλητική शत्रुजितस्
Εργατική शत्रुजिद्भिस्
Τοπική शत्रुजित्सु

Ουδέτερο

Ενικός Ονοσ.Ακων.Κλητ. शत्रुजित्
Πληθυντικός Ονοσ.Ακων.Κλητ. शत्रुजिन्ति

सुयुध् 3 "καλός πολεμιστής"

Ενικός.Ονοσ.Κλητ.αρσ.θηλ.ουδ. सुयुत्
κ.ο.κ.

Πλήρη παραδείγματα στο Kielhorn, Γραμματική σ. 16 κ.επ.

51.2.2. Θέματα σε ουρανικό κλειστό (c, ch, j), ś, ṣ

Πριν από κατάληξη που αρχίζει με φωνήεν, η κατάληξη της ρίζας παραμένει αμετάβλητη.

Για τις υπόλοιπες καταλήξεις ισχύει:

• το τελικό -c και -j αντικαθίστανται από k, και η ρίζα μεταχειρίζεται στη συνέχεια ως αν έληγε σε -k
• σε ορισμένες λέξεις (λίστα στο Kielhorn, Γραμματική σ. 18) το τελικό -j αντικαθίσταται από -ṭ
• το τελικό -ch αντικαθίσταται από -ṭ
• τα τελικά -ś και -ṣ αντικαθίστανται —με ορισμένες εξαιρέσεις— από -ṭ. Σε περιπτώσεις εξαίρεσης, τα -ś και -ṣ αντικαθίστανται από -k

δηλαδή.

• -c » -k
• -ch » -ṭ
• -j » -k ή -ṭ
• -ś » -ṭ ή -k
• -ṣ » -ṭ ή -k

Παραδείγματα:

सत्यवाच् 3 "μιλών την αλήθεια" (बहुव्रीहि)

Άρρεν, Θήλυ:

Ενικός:

Ονομαστική/Κλητική सत्यवाक्
Αιτιατική सत्यवाचम्
Εργαλική सत्यवाचा

Πληθυντικός:

Εργαλική सत्यवाग्भिस्
Τοπική सत्यवाक्षु

Ουδέτερο

Ενικός Ονομαστική/Αιτιατική/Κλητική सत्यवाक्
Πληθυντικός Ονομαστική/Αιτιατική/Κλητική सत्यवाञ्चि

Πληθυντικός:

Πληθυντικός:

Πληθυντικός:

Πληθυντικός:

Πληθυντικός:

Οργ. शेषभुग्भिस्
Τοπ. शेषभुक्षु

Ουδέτερο

Ενικός Ονοσ./Ακιν./Κλητ. शेषभुक्
Πληθυντικός Ονοσ./Ακιν./Κλητ. शेषभुञ्जि

परिव्राज् αρσ. "περιπατητής μοναχός"

Άρρεν, Θηλυκό:

Ενικός:

Ονομαστική/Κλητική परिव्राट्
Αιτιατική परिव्राजम्

Πληθυντικός:

Εργατική परिव्राड्भिस्
Τοπική परिव्राट्सु

Εικ.: परिव्राट्
पुष्कर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

51.2.3. Ρίζες σε -h

Πριν από κατάληξη που αρχίζει με φωνήεν, το -h παραμένει αμετάβλητο.

Πριν από τις υπόλοιπες καταλήξεις

• συνήθως το -h αντικαθίσταται από -ḍh
• αν η θεμελιώδης ρίζα καταλήγει σε d-, το -h αντικαθίσταται από -gh. Ομοίως, μερικά άλλα λέξεις προαιρετικά ή υποχρεωτικά (παρουσίαση στο Kielhorn, Γραμματική §80,2)
• (στην κατάληξη του ουσιαστικού ρίζας, το -h αντικαθίσταται από -dh)

Μετά αυτές τις αντικαταστάσεις, η ρίζα συνεχίζει να αντιμετωπίζεται, σαν να καταλήγει σε -ḍh, -gh ή -dh.

Δείτε τα παραδείγματα στο Kielhorn, Γραμματική, σ. 20f.

Παραδείγματα:

गुह् 3 «κρύπτης»

Άρρεν, Θήλυ:

Ενικός:

Ονομαστική/Κλητική घुट् (Νόμος Grassmann για διασυλλαβική απόσβεση: गुढ् + s)
Αιτιατική गुहम्

Πληθυντικός:

Οδηγ. घुड्भिस्
Τοπ. घुट्सु

द्रुह् "βλάπτοντας, μισώντας" (προαιρετικά -ḍh/-gh)

Άρρεν, Θήλυ:

Ενικός:

Ονομ./Κλητ. ध्रुट् । ध्रुक्
Αιτιατ. द्रुहम्

Πληθυντικός:

Ορ. ध्रुड्भिस् । ध्रुग्भिस्
Τοπ. ध्रुट्सु । ध्रुक्षु

51.3. Αρχικό σάνσκριτ h-

Προηγούμενος φωνήεν πριν από αρχικό h- αντικαθίσταται από τον αντίστοιχο φωνήεν με την αντίστοιχη ασπρημένη φωνήεν:

तत् + हि » तद्धि

वाक् + हि » वाग्घि

परिव्राट् + हि » परिव्राड्ढि

51.4. Sandhi αρχικού ch-

Το αρχικό ch- μετά από βραχύ φθόγγο, μετά το मा "όχι" και μετά το आ "προς/σε" αντικαθίσταται από cch-:

न + छिन्दति » न च्छिन्दति

51.5. -ch- εντός της λέξης

Εντός της λέξης, το -ch- μετά από όλες τις φωνήεντες αντικαθίσταται με -cch-:

π.χ. छिद् » चिच्छेद

51.6. Λεξιλόγιο

अजिन n.: δέρμα αντιλόπης, ιδίως το δέρμα της μαύρης αντιλόπης (αντιλώπη ελάφι: Antilope cervicapra L. ). Εμφανιζόταν αρχικά σε όλη την ινδική υποήπειρο, από το Παντζάμπ και το Σίντ έως τη Βεγγάλη και από το Νεπάλ μέχρι το Κανγιακούμαρι (Cape Comorin) (Ταμίλ: கன்னியாகுμரி) Δείτε επίσης:

Walker's mammals of the world / Ronald M. Nowak. -- 6. ed. -- Baltimore [u.a.] : Johns Hopkins Univ. Pr., 1999. -- 2 Bde. -- ISBN 0-8018-5789-9. -- Bd. 2. -- S. 1193f.

Εικ.:
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

अतिथि m.: Καλεσμένος

अभ्यन्तर 3: εσωτερικός, ο πλησιέστερος· m. ο πλησιέστερος συγγενής, ντόπιος

अरण्य n.: άγρια περιοχή, δάσος

ऋतु m.: περιοδική διαδικασία, εποχή, χρονικό διάστημα, εμμηνόρροια, περίοδος κατά την οποία η γυναίκα είναι γόνιμη και έχει δικαίωμα σε συνουσία με τον σύζυγό της.

Για το ऋतु, βλ. Μανού III, 45-48: κατόπιν, το ऋतु διαρκεί 16 ημέρες (σύμφωνα με την εναλλακτική μετάφραση: 20 ημέρες) από την έναρξη της μηνιαίας αιμορραγίας, κατά τις πρώτες τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη της αιμορραγίας απαγορεύεται η σεξουαλική επαφή (σύμφωνα με την εναλλακτική μετάφραση: κατά τις πρώτες οκτώ (4 + 4) ημέρες), καθώς και την 11η. (αντίστοιχα 15.) και 13η. (αντίστοιχα 18.) ημέρα. Σε άρτιες ημέρες, η γυναίκα αποκτά γιους, σε περιττές θυγατέρες. Για τα επόμενα, υιοθετείται ένα ऋतु συνολικά 16 ημερών (όχι η εναλλακτική μετάφραση), όπως κάνουν και τα περισσότεντα ντόπια σχόλια, το οποίο ήταν δηλαδή η κυρίαρχη άποψη.

Επειδή την ωορρηξία προηγείται 14 ημέρες πριν από την έναρξη της μηνιαίας αιμορραγίας, με αυτόν τον καθορισμό της γόνιμης περιόδου η γονιμότητα είναι σχεδόν «εγγυημένη» για απόσταση μεταξύ των μηνιαίων αιμορραγιών 19 έως 30 ημερών. Οι απαγορευμένες ημέρες (11η και 13η) βελτιώνουν την πιθανότητα για σεξουαλική επαφή την 12η και 14η ημέρα, δηλαδή την πιθανότητα σύλληψης σε κύκλο 28 ημερών (η διάρκεια ζωής των σπερματοζωαρίων στη γυναίκα είναι περίπου 3 ημέρες). Αυτοί οι κανονισμοί αποτελούν ουσιαστικά θετική εφαρμογή του Knaus-Ogino.

Εικ.: ऋतुः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

एकत्र Επικ.: σε μία θέση

जटा θ.: κοκκίδα μαλλιών (κόμμωση ασκητή)

Εικ.: जटा
ऋषिकेश
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

तुल्य 3: ίσος, συγκρίσιμος (तृतीयया)

तरय 3 (f.: तरयी): τριπλός, αποτελούμενος από τρία μέρη

प्राणान्तिक 3 (f.: -ī): θανατηφόρος, φέρων τον θάνατο, ισόβια

बाह्य 3: εκτός, εξωτερικός, ξένος

भिक्षा f.: ελεημοσύνη που ζητιανεύεται, τροφή από τη φιλανθρωπία

मार्यादा f.: όριο

शिष् 7P शिनष्टि : εγκαταλείπω, αφήνω

Perf.II शिशेषे, शिशिषुर्
Fut. शेक्ष्यति
Pass. शिष्यते
Kaus. शेषयति
PPPशिष्ट
Absol. -शिष्य

शिष् + वि 7P विशिनष्टि : διακρίνω

Pass. विशिष्यते : διαφέρω από (पञ्चम्या, तृतीयया), είμαι καλύτερος από (पञ्चम्या, तृतीयया), είμαι ο καλύτερος μεταξύ (षष्ठ्या, सप्तम्या)

समान 3: ομότιμος, ίδιος, παρόμοιος· m.: συνομήλικος

स्व 3: ιδίος, είμαι (ο δικός μου, ο δικός σου κ.λπ.) Κλίνεται όπως सर्व. Στην Αβ./Λοκ.εν.αρ.ουδ. και στην Ονομ.πληθ.αρ. μπορεί επίσης να κλίνεται όπως देव:

Αβ.εν.αρ.ουδ. स्वस्मात् । स्वात्
Λοκ.εν.αρ.ουδ. स्वस्मिन् । स्वे
Ονομ.πληθ.αρ. स्वे । स्वास्

गर्ह् 1Α गर्हते 10Π गर्हयति : επιτιμώ, ψέγω

Παρακ. Ι जगर्हे
Μέλλ. गर्हिष्यते
ΡΜΠ गर्हित

पिशित ουδ.: (ετοιμασμένο) κρέας

Εικ.: पिशितम्
Κολκάτα = কলকাতা
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

उपहार αρ.: προσφορά, θυσία, δώρο

मधु n.: μέλι, γλυκό ποτό, μεθύρι (κρασί από μέλι)

Εικ.: मधु
Παλάτι της Πόλης, उदयपुर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

मांस n.: κρέας

मृगया f.: κυνήγι

Εικ.: मृगया
Κυνήγι με चीता (Acinonyx jubatus venaticus) Γκουτζάρατ = ગુજરાત, 1812
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शिवा f.: (θηλυκό) τσακάλι (χρυσό τσακάλι = Canis aureus)

Εικ.: शिवा
Canis aureus, Καλατόπ Κχατζιάρ Άγιο Προστατευόμενο Περιοχή
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

रुत ουδ.: κραυγή

कौशिक αρσ.: κουκουβάγια

Εικ.: कौशिकः
Βραχμανικός κουκουβάγια (Athene brama), Μάχεσανα = મહેસાણા
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

शकुनि αρσ.: πουλί

श्वन् αρσ.: σκύλος

ισχυρή ρίζα श्वान्
ασθενής ρίζα πριν από φωνήεν सुन्
ασθενής ρίζα πριν από σύμφωνο श्व

Εικ.: श्वा लिङ्गं च
Καρνάτακα = ಕರ್ನಾಟಕ
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

परिचित 3: εξοικειωμένος, γνωστός

अटवी θ.: δάσος

शून्य 3: κενός, έρημος

आपान(क) ουδ.: συμπόσιο

Εικ.: आपानकम्
जोधपुर
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

क्रूर 3: άγριος, σκληρός

दिह् 2U देग्धि, दिग्धे : λιπαίνω, αλείφω

Παρακ. II दिदेह
Μέλλων धेक्ष्यति
Παθ. दिह्यते
Αιτιτ. देहयति
PPP दिग्ध

विष ουδ.: δηλητήριο

Εικ.: मूषिकाविषाणि
Μπανγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

भुजंग αρσ.: φίδι

Εικ.: भुजंगः
Αλυσιδωτή φίδι (Daboia russelii), Μπανγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

सायक αρσ.: Βέλος

उत्साद αρσ.: Καταστροφή

कलत्र ουδέτερο: Σύζυγος, θηλυκό

बन्दी θηλ.: Αιχμάλωτη, λεία

योषित् f.: νεαρή γυναίκα, κορίτσι

शार्दूल m. = व्याघ्र m.

रुधिर n.: αίμα

अर्चन n. अर्चना f. = पूजा f.

बलि m.:  φόρος, δωρεά, τέλη

मणि m.: πολύτιμος λίθος

Εικ.: मणिः
Hope Diamond από το Guntur = గుంటూరు, σήμερα στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian, Ουάσινγκτον DC
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

वन n.: δάσος

मद m.: επίσης «υγρό ορμής» ελέφαντα (στο Musht))

Εικ.: मदः
(Πηγή εικόνας: Λεπτομέρειες)

राग m.: επίσης: χρώμα, κόκκινο χρώμα

कालन n.: δάσος

खन् 1U खनति : σκάβω

Παρατ. चखान, चखने
Μέλλ. खनिष्यति
Αιτιτ. खानयति
PPP खात
Απόσλ. खनित्वा । खात्वा

चिन्त् 10 चिन्तयति : σκέφτομαι, μελετώ

शबर .: Εponυμο μη-αρικού φύλου

51.7. Άσκηση μετάφρασης

१. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, ९ - १२ आश्रमधर्मः

गृहस्तस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानार्षिभिर्वैवाह्यमृतुगामित्वं देवपित्रातिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ।९।
ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षाव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ।१०।
वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जाटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ।११।
प्रव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षाव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥१२॥

Εξήγηση: -⟪अभिषेकौ⟥ Ονομαστική, Αιτιατική, Κλητική Δυϊκού αρσενικού γένους. (Δυϊκό διπλό)

⟪२⟥. ⟪कौटिलीयार्थशास्त्र⟥ ⟪१⟥, ⟪३⟥, ⟪१६⟥ - ⟪१७⟥ Σχετικά με την αναγκαιότητα της σεβαστικής προσοχής προς τον ⟪वर्नाश्रमधर्म⟥

तस्मात्स्वधर्मं भूतानाम्
राजा न व्यभिचारयेत् ।स्
स्वधर्मं संदधानो हि
प्रेत्य चेह च नन्दति ॥१६॥
व्यवस्थितार्यमर्यादः
कृतवर्णाश्रमस्थितिः ।
त्रय्याभिरक्षितो लोकः
प्रसीदति न सीदति ॥१७॥

⟪३⟥. ⟪बाण⟥ (7ος αι. μ.Χ.): ⟪कादम्बरी⟥ εκδ. K.P. Parab, 1896, σελ. 65επ.: Σκέψεις του παπαγάλου ⟪वैशम्पायन⟥ σχετικά με τη ζωή του κυνηγού:

आसीच्च मे मनसि -- अहो मोहप्रायमेतेषां जीवितं साधुजनगर्हितं च चरितम् । तथा हि । पुरुषपिशितोपहारे धर्मबुद्धिः , अहारः साधुजनगर्हितो मधुमांसादिः , श्रमो मृगया , शास्त्रं शिवारुतम् , समुपदेष्टारः सद्सतां कौशिकाः , प्रज्ञा शकुनिज्ञानम् , परिचिताः श्वानः , राज्यं शून्यास्वटवीषु , आपानकमुत्सवः , मित्राणि क्रुरकर्मसाधनानि धनूंषि , सहाया विषदिग्धमुखा भुजंगा इव सायकाः , गीतमुत्सादकारि मुग्धमृगाणाम् , कलत्राणि बन्दीगृहीताः परयोषितः , क्रूरात्मभिः शार्दूलैः सह संवासः , पशुरुधिरेण देवतार्चनम् , मांसेन बलिकर्म , चौर्येण जीवनम् , भूषणानि भुजंगमणयः , वनकरिमदैरङ्गरागः , यस्मिन्नेव कानने निवसन्ति तदेवोत्ख्यातमूलमशेषतः कुर्वत इति चिन्तयत्येव मयि शबरसेनापतिः समुपाविशत् ॥

४. Σχόλιο του भानुचन्द्र (16ος αι.) στο προηγούμενο τμήμα του कादम्बरी (αυτή η άσκηση θα έπρεπε να μεταφραστεί υπό την καθοδήγηση ενός δασκάλου. Αν ένας τέτοιος δεν είναι διαθέσιμος, μπορεί να παραληφθεί)

आसीच्चेति । मे मम मनसि चित्त आसीद्बभूव । खेद इति शेषः । तदेव दर्शयति -- अहो इत्यादिना । अहो इत्याश्चर्ये । एतेषां भिल्लानां जीवितं प्राणितं मोहो ऽज्ञानं प्रायं प्रचुरं यत्र तादृशम् । चः पुनरर्थे । चरितमाचरणं साधुजनैः सज्जनजनैर्गर्हितं निन्दितम् । तदेव विशेषतो दर्शयति -- तथा हीति । पुरुषेति । पुरुषस्य पुंसो यत्पिशितं मांसं तस्य य उपहारो भगवत्यै नैवेद्यदर्शनं तस्मिन्धर्मबुद्धिः श्रेयोधीः । आहार इति । आहारः प्रत्यवसानं साधुजनैर्गर्हितो निन्दितो मधुमांसादिर्मधुः मद्यं माक्षिकं वा । मांसं प्रतीतम् । ते आदौ यस्येति बहुव्रीहिः । आदिशब्दात्कन्दादिपरिग्रहः । श्रम इति । श्रमः शक्तिसाधनायासो मृगयाखेटकः । शास्त्रमिति । शिवा सृगाली तस्य रुतं शब्दितं शास्त्रमुच्चस्वरवेदपाठः । प्रबोधजनकत्वसाम्यात्तदुपमानम् । सदिति । सदसतां शुभाशुभानां समुपदेष्टारो बोधकाः कौशिका उलूकाः । प्रज्ञेति । शकुनयः पत्त्रिणस्तेषां स्थूलमहत्त्वादिना ज्ञानं तदेव प्रज्ञा विवेकबुद्धिः । परीति । श्वानः सारमेयाः परिचिता विश्वासपालत्राणि । राज्यमिति । शून्यासु जनरहितासु विन्ध्याटवीषु राज्यं स्वामित्वम् । आपानकेति । उत्सवः संतुष्टिकार्यं तदेवापानमेवापानकम् । स्वार्थे कः । पानगोष्ठिका । मित्राणीति । क्रूरं यत्कर्म तत्साधनानि तद्धेतुभूतानि धनूंष्येव चापान्येव मित्राणि सहृदः । हितचिन्तकानीति यावत् । सहाया इति । विषेण दिग्धं मुखमाननं येषामेवंविधाः सायका बाणास्त एव सहाया इष्टकार्यकर्तृत्वात्साहाय्यकारिणः । क इव । भुजंगाः सर्पा इव । एतेषां विषदिग्धमुखत्वं स्वाभाविकम् । तेषामौपाधिकमिति भावः । गीतमिति । मुग्धा अनभिज्ञा ये मृगा हरिणास्तेषामुत्साहकारि स्तब्धताविधायि गीतं गानम् । कलत्रेति । परयोषितो ऽन्यस्त्रिय एव बन्दी ग्रहकस्तद्रूपत्वेन गृहीताः स्त्रीकृताः कलत्राणि स्वपत्न्यः । क्रूरेति । क्रूरात्मभिर्दुष्टात्मभिः शार्दुलैश्चित्रकैः समं संवासः सहावस्थानम् । पश्वेति । पशवो महिषास्तेषां रुधिरेण रक्तेन देवतार्चनं देवपूजनम् । मांसेनेति । मांसेन पिशितेन बलिर्हन्तकरस्तत्कर्म तत्कृत्यम् । चौर्येणेति । चौर्येण परद्रव्यापहारेण जीवनं प्राणधारणम् । भूषणनीति । भूषणान्याभरणानि भुजंगमणयः सर्परत्नानि । पर्वतवासित्वात्तेषां ते सुलभा इति भावः । वनेति । वनकरिणामरण्यहस्तिनां मदैर्दानवारिभिरङ्गरागो विलेपनम् । यस्मिन्निति । अनिर्दिष्टनामनि कानने वने निवसन्ति निवासं कुर्वन्ति तदेव काननमशेषतः समग्रत उत्खातमुत्पाटितं मूलं मध्यभागो यस्यैवंभूतं कुर्वते विदधत इति पूर्वोक्तप्रकारेण मयि चन्तयति ध्यायति सत्येव ... ॥

lekt5101: ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह, नेपालस्यान्तिमो राजा (2001 - 2008) [Πηγή εικόνας: kanjiroushi. -- http://www.flickr.com/photos/kanjiroushi/321594765/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού)]

lekt5103: भरतपुर, राजस्थान [Πηγή εικόνας: jeffmcneill. -- http://www.flickr.com/photos/jeffmcneill/83251043/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού)]

lekt5102: नेपाल [Πηγή εικόνας: amanderson2. -- http://www.flickr.com/photos/amanderson/2420198291/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού)]

lekt5104: पुष्कर [Πηγή εικόνας: calamur. -- http://www.flickr.com/photos/gargi/360186369/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, χωρίς εξαγωγές)]

lekt5105: [Πηγή εικόνας: Wikipedia, δημόσιο πεδίο]

lekt5107: ऋषिकेश [Πηγή εικόνας: EyalNow. -- http://www.flickr.com/photos/eyalnow/351734123/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, κοινό κτήμα)]

lekt5108: Καλκάτα = কলকাতা [Πηγή εικόνας: nicolas - نِيقُولاَوُسَ. -- http://www.flickr.com/photos/keep-on-moving/2994878670/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, κοινό κτήμα)]

lekt5109: Παλάτι της Πόλης, उदयपुर [Πηγή εικόνας: abrinsky. -- http://www.flickr.com/photos/abrinsky/457940260/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, κοινό κτήμα)]

lekt5112: Κυνηγητό με चीता (Acinonyx jubatus venaticus) Γκουτζαράτ = ગુજરાત, 1812 [Πηγή εικόνας: Wikipedia. Δημόσιο πεδίο]

lekt5113: Canis aureus, Καλατόπ Κχατζιάρ Σάνκτουαρι [Πηγή εικόνας: gautamnguitar. -- http://www.flickr.com/photos/gautamnguitar/2181211040/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά, μη εμπορική χρήση, χωρίς επεξεργασία)]

lekt5114: Brahma-Kauz (Athene brama), Mahesana = મહેસાણા [Πηγή εικόνας: Umang Dutt. -- http://www.flickr.com/photos/snapflickr/2790757825/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά, μη εμπορική χρήση, χωρίς επεξεργασία)]

lekt5115: Καρνάτακα = ಕರ್ನಾಟಕ [Πηγή εικόνας: mattlogelin. -- http://www.flickr.com/photos/mattlogelin/150316450/. -- Πρόσβαση στις 2009-01-13. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά, μη εμπορική χρήση)]

lekt5114: जोधपुर

lekt5115: Μπανγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು [πηγή εικόνας: mattlogelin. -- http://www.flickr.com/photos/mattlogelin/387955362/. -- Πρόσβαση στις 13-01-2009. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση)]

lekt5116: Αλυσοειδής αγκαθόφιδος (Daboia russelii), Μπανγκαλόρ = ಬೆಂಗಳೂರು [πηγή εικόνας: teemus. -- http://www.flickr.com/photos/teemus/455664680/. -- Πρόσβαση στις 13-01-2009. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, ομοίως άδεια)]

lekt5118: Hope Diamond από το Γουντούρ = గుంటూρου, σήμερα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian, Ουάσινγκτον DC [πηγή εικόνας: David Bjorgen / Wikipedia. Άδεια GNU FDLicense]

lekt5117: [Πηγή εικόνας: muzina_shanghai. -- http://www.flickr.com/photos/muzina_shanghai/2408592293/. -- Πρόσβαση στις 13-01-2009. -- Άδεια Creative Commons (Αναφορά δημιουργού, μη εμπορική χρήση, ίδια άδεια)]