שיעור 13
A) תרגמו והפכו לזמנים פעילים:
१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
אש שרפה את הבית.
अग्निर्गृहं दहति ।
२. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
בודהה התעורר לאמת. בודהה הכיר את האמת.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति ।
३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
ההכרה הצילה את גאוטמה. באמצעות ההכרה גאוטמה נשכר.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति ।
४. शूद्रा मूढाः । (2 אפשרויות)
השֻׁדְרָה / נשות שֻׁדְרָה הן עיוורות.
शूद्रा मुह्यन्ति ।
५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
הברמן רצה גאולה.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति ।
६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rāma tat ein verdienstvolles Werk. Rāma tat Verdienstliches.
रामः पुण्यं करोति ।
७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
נאמר כי החכמים הוֹדִים רק אמרו את האמת.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति ।
८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
הדַרְמָה הובילה לשמיים.
धर्मः स्वर्गं नयति ।
९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
קדוש לא עשה דבר לא צדק.
साधुरधर्मं न करोति ।
१०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
באמצעות המנטרה נרכשה הגאולה.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते ।
११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
איזה קמיע הגן על הנערה הזו?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥
B) תרגמו והפכו למשפטים פסיביים בעבר
१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
למרות שראמה רוצה גאולה, הוא לא משיג אותה.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।
२. योज्ञो न मुञ्चति ।
קורבן לא משחרר.
यज्ञेन न मुक्तः ।
३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
קדושים ממחישים את האלים.
साधुभिर्देवाः स्मृताः ।
४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
הבן הצדיק מקריב קורבנות לאלים.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः ।
५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
הקְשַׁטְרִיָה המאושר שומר על הדַרְמָה.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः ।
६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
מי שיש לו בנים, לא נכנס לגיהנום.
पुत्रवान्न्रकं न गतः ।
७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
המורה אומר שאישה חסודה לא עושה רע.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् ।
८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
המבינים שואלים את בעלי האמת על הדַרְמָה.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः ।
९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
אנשים דתיים עושים מעשים זכאים, שמביאים פירות.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् ।
१०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
ברמנים רוצים בנים מעולים.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः ।
११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
איזה גברים שומעים את הריגְוֵדָה?
कैरृग्वेदः श्रुतः ।
१२. किमीश्वरः सृजति ।
מה בורא האדוֹן?
किमीश्वरेण सृष्टम् ।
१३. साधुः कृतं पापं सहते ।
קדוש סובל את הרע שנגרם לו.
साधुना कृतं पापं सोढम् ।
१४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
נמוכים חושבים ששליטים מעוניינים בעושר.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।
१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
החכמים הוודיים רואים שהשטן לא ינצח בשום אופן.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् ।
१६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
מה אוכלים ושותים ברהמנים?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥
איור: अग्निर्गृहं दहति ।
(מקור התמונה: פרטים)
תרגילים נוספים
א) תרגמו את המשפטים הבאים.
ב) הפכו את משפטי תרגיל א' לפעל בסביל
ג) צרו מבנה PPP עבור משפטי תרגיל א'
१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Rāma geht auf dem Weg ins Dorf.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् ।
२. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
אנשים מאחלים לעצמם מזל באמצעות עושר.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् ।
३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
האיש הולך עם בנו לעיר.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः ।
४. देवो लोकान्सृजति ।
אלוהים יוצר את העולמות.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः ।
५. बाला जलं पिबति ।
הילדה שותה מים.
बालया जलं पीयते । पीतम् ।
६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
משוררים חפצים בעושר.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् ।
७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
הקְשַׁטְרִיָה העז מנצח את הַשׁוּדְרָאס.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।
८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
אדם צדי לא נלחם באויבו, גם אם זה שנא לו.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः ।
९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
החכם הוודי אומר שזעם, שנאה ותרבות הם עוול.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् ।
१०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
ילדים נהיים חזקים באמצעות אוכל.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् ।
११. बुद्धिमन्तः सत्यen मोक्षं लभन्ते ।
המבינים מגיעים לגאולה באמצעות האמת.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः ।
१२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
נשים קדושות אלו סובלות את הרע.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् ।
१३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
איזו אלוהות רואה הריש״י?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा ।
१४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
לאילו אלים מקריבים ברהמנים, קַטְרִיָאס וַאשׁיָאס?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥
ד) מאילו צרופי צלילים יכולות להיווצר צורות סנדה הבאות? ציינו את כל האפשרויות:
- -a לפני תנועה (למעט a-): -as
- -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
- -ā לפני תנועה: -ās
- -ā לפני עיצורים קולניים: -ās
- -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
- -ū-: -u/-ū + u-/ū-
- -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
- -e-: -a/-ā + i-/ī-
- -e לפני אבגרה: -e + a-
- -o-: -a/-ā + u-/ū-
- -o לפני אבגרה: -o
- -o לפני עיצורים קולניים -as
- -ai-: -a/-ā + e-/ai-
- -au-: -a/-ā + e-/ai-
- -y לפני תנועה: -i/-ī
- -v לפני תנועה: -u/-ū
- -r לפני תנועה: -ṛ/-ṝ
- -ay לפני תנועה: -e
- -av לפני תנועה: -o
- -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
- -ir לפני תנועה או עיצור קולי: -is
- -īr לפני תנועה או עיצור קולי: -īs
- -ur לפני תנועה או עיצור קולי: -us
- -ūr לפני תנועה או עיצור קולי: -ūs
- -er לפני תנועה או עיצור קולי: -es
- -or לפני תנועה או עיצור קולי: -os
- -air לפני תנועה או עיצור קולי: -ais
- -aur לפני תנועה או עיצור קולי: -aus
- -ñj-: -n + j-
- -ñś-: -n + ś
- -ñch-: -n + ch-
- -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
- -śc-: -s + c-
- -ṣṭ-: -s + t-
- -st(h)-: -s + t(h)-
- אנוסוורה לפני עיצור: -m
- -ṃśc-: -n + c-
- -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
- -mst-: -n + t-
E) תרגמו לסנסקריט:
1. האלהה הייתה כועסת.
देवी कुपिता । देव्या कुपितम्
2. שׁוּדְרָה הגיעו לשמיים.
शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।
3. החקלאים הלכו בדרך.
कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।
4. באמצעות הודעת הבודהה, האנשים שוחררו.
धर्मेण जना मुक्ताः ।
5. הבן רקד.
पुत्रेण नृत्तम् ।
6. הקמיע הגן על המורה.
रक्षिकया गुरू रक्षितः ।
7. בְּרָהְמָן לא אמר דבר שקר.
ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।
8. נשים שׁוּדְרָה כבדו את האלהה בקורבנות.
शूद्राभिर्देवीष्टा ।
9. בודהה התעורר לאמת = בודהה הכיר את האמת.
बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।
10. החכמים הוֹדִים שמעו את השרוטי.
ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।
11. כוהני הקורבנות לחצו את הסומה.
यजकैः सोमः सुतः ॥
תמונה: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(מקור התמונה: פרטים)