Pratimas 13

A) Išverkite ir paverskite aktyviuoju dabartiniu laiku:

१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
Ugnis sudegino namą.
अग्निर्गृहं दहति । २. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
Budha atsikėlė tiesai. Budha pažino tiesą.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति । ३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
Gautamą išgelbėjo žinojimas. Gautamas buvo išgelbėtas per žinojimą.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति । ४. शूद्रा मूढाः । (2 variantai)
Šūdras / šūdros moterys yra apkvailintos.
शूद्रा मुह्यन्ति । ५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
Brahmanas troško išgelbėjimo.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति । ६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rama atliko nuopelnų darbą. Rama padarė nuopelninga.
रामः पुण्यं करोति । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
Sakyta, kad vedų išminčiai pasakė tik tiesą.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
Dharma nuvedė į dangų.
धर्मः स्वर्गं नयति । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
Šventasis nieko neteisingo nepadarė.
साधुरधर्मं न करोति । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
Mantra pagalba buvo pasiektas išgelbėjimas.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
Koks amuletas apsaugojo šią mergaitę?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥

B) Išverkite ir paverskite neigiamuoju praeities laiku

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
Nors Rama troško išgelbėjimo, jis jo nepasiekia.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।

२. योज्ञो न मुञ्चति ।
Aukos neišgelbia.
यज्ञेन न मुक्तः । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
Šventieji įsivaizduoja dievus.
साधुभिर्देवाः स्मृताः । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
Dorybingas sūnus aukoj dievams.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
Laimingas kṣatrija saugo dharmą.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
Tas, kuris turi sūnų, nepatenka į pragarą.
पुत्रवान्न्रकं न गतः । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
Mokytojas sako, kad nuosaiki motina nedaro nieko bloga.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
Išmintingi klausia tų, kurie turi tiesą, apie dharma.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
Nuoširdūs žmonės daro nuopelnus, kurie duoda vaisių.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
Brahmanai trokšta puikių sūnų.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः । ११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
Kurie vyrai klausosi Ṛgvedos?
कैरृग्वेदः श्रुतः । १२. किमीश्वरः सृजति ।
Kas kuria VIEŠPATS?
किमीश्वरेण सृष्टम् । १३. साधुः कृतं पापं सहते ।
Šventasis ištveria jam padarytą blogį.
साधुना कृतं पापं सोढम् । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
Žemiški mąsto, kad valdovai trokšta turto.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।

१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
Vediniai išminčiai mato, kad demonas jokiu būdu nepergalės.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
Ką valgo ir geria brahmanai?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥

Pav.: अग्निर्गृहं दहति ।
(Nuotraukos šaltinis: Išsamiau)

---

Papildomi pratimai

A) Išverkite šiuos sakinius.

B) Paverskite A pratimo sakinius į pusęją veikiamąjį garsą (passive)

C) Sudarykite iš A pratimo sakinių PPP konstrukciją (past participle passive construction)

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Rāma eina keliu į kaimą.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
Žmonės trokšta laimės per turtus.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
Vyras eina su savo sūnumi į miestą.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः । ४. देवो लोकान्सृजति ।
Dievas kuria pasaulius.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः । ५. बाला जलं पिबति ।
Meraitė geria vandenį.
बालया जलं पीयते । पीतम् । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
Poetai trokšta turto.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
Galingasis kṣatrija nugalėjo šūdras.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।

८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
Šventasis žmogus nekovoja su savo priešais, net jei jie jam yra nemėgstami.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
Vedų išminčius sako, kad pyktis, neapykanta ir godumas yra neteisybė.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
Vaikai stiprėja nuo maisto.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् । ११. बुद्धिमन्तः सत्यen मोक्षं लभन्ते ।
Išmintingi pasiekia išvaduojimą per tiesą.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
Šios šventos moterys ištveria blogį.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् । १३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
Kurį dievą mato Ṛṣi?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
Kuriai dievybei aukoja brahmanai, katrijai ir vaśijai?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥

D) Iš kurių garsų junginių gali atsirasti šios sandhos formos? Nurodykite visas galimybes:

1. -a prieš balsę (išskyrus a-): -as
2. -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
3. -ā prieš balsę: -ās
4. -ā prieš skambiuosius priebalsius: -ās
5. -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
6. -ū-: -u/-ū + u-/ū-
7. -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
8. -e-: -a/-ā + i-/ī-
9. -e prieš Avagraha: -e + a-
10. -o-: -a/-ā + u-/ū-
11. -o prieš Avagraha: -o
12. -o prieš skambiuosius priebalsius -as
13. -ai-: -a/-ā + e-/ai-
14. -au-: -a/-ā + e-/ai-
15. -y prieš balsę: -i/-ī
16. -v prieš balsę: -u/-ū
17. -r prieš balsę: -ṛ/-ṝ
18. -ay prieš balsę: -e
19. -av prieš balsę: -o
20. -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
21. -ir prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -is
22. -īr prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -īs
23. -ur prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -us
24. -ūr prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -ūs
25. -er prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -es
26. -or prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -os
27. -air prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -ais
28. -aur prieš balsę arba skambųjį priebalsį: -aus
29. -ñj-: -n + j-
30. -ñś-: -n + ś
31. -ñch-: -n + ch-
32. -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
33. -śc-: -s + c-
34. -ṣṭ-: -s + t-
35. -st(h)-: -s + t(h)-
36. Anusvara prieš priebalsį: -m
37. -ṃśc-: -n + c-
38. -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
39. -mst-: -n + t-

E) Verktiškite į sanskritą:

1. Deivė buvo susierzinusi.
   देवी कुपिता । देव्या कुपितम्

2. Šūdras pateko į dangų.
   शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।

3. Ūkininkai nuėjo keliu.
   कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।

Per budistų mokymą žmonės buvo išlaisvinti.
धर्मेण जना मुक्ताः ।

Sūnus šoko.
पुत्रेण नृत्तम् ।

Amuletas apsaugojo mokytoją.
रक्षिकया गुरू रक्षितः ।

Brahmanas nepasakė netiesos.
ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।

Šūdrų moterys garbino deivę aukomis.
शूद्राभिर्देवीष्टा ।

Budga atsibudo tiesai = budga atpažino tiesą.
बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।

Vedų išminčiai girdėjo Šrutį.
ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।

Aukų kunigai spaudė somą.
यजकैः सोमः सुतः ॥

Pav.: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(Nuotraukos šaltinis: Išsamiau)