Oefening 13

A) Vertaal en zet om in actieve zinnen in de tegenwoordige tijd:

१. अग्निना गृहं दग्धम् ।
Een vuur heeft het huis verbrand.
अग्निर्गृहं दहति । २. बुद्धेन सत्यं बुद्धम् ।
Boeddha is tot de waarheid ontwaakt. Boeddha heeft de waarheid erkend.
बुद्धः सत्यं बुध्यते / बोधति । ३. बोध्या गौतमो मुक्तः ।
Het inzicht heeft Gautama verlost. Door het inzicht werd Gautama verlost.
बोधिर्गौतमं मुञ्चति । ४. शूद्रा मूढाः । (2 mogelijkheden)
De śūdra's / śūdravrouwen zijn begoocheld.
शूद्रा मुह्यन्ति । ५. ब्राह्मणेन मोक्ष इष्टः ।
De brahmaan wenste verlossing.
ब्राह्मणो मोक्षमिच्छति । ६. रामेण पुण्यं कृतम् ।
Rāma deed een verdienstelijke daad. Rāma deed iets verdienstelijks.
रामः पुण्यं करोति । ७. ऋषिभिः सत्यमेवोदितमित्युदितम् ।
Er wordt gezegd dat vedische wijzen slechts de waarheid hebben gesproken.
ऋषयः सत्यमेव वदन्तीति वदन्ति । ८. धर्मेण स्वर्गं नीतम् ।
De dharma heeft tot een hemel geleid.
धर्मः स्वर्गं नयति । ९. साधुनाधर्मो न कृतम् ।
Een heilige heeft niets kwaads gedaan.
साधुरधर्मं न करोति । १०. मन्त्रेण मोक्षो लब्धः ।
Middels de mantra heeft men verlossing verkregen.
मन्त्रेण मोक्षं लभन्ते । ११. कया रक्षिकयेयं बाला रक्षिता ॥
Wat voor een amulet heeft dit meisje beschermd?
का रक्षिका बालां रक्षति ॥

B) Vertaal en zet om in passieve zinnen in de verleden tijd

१. राम इष्टमपि मोक्षं न लभते ।
Hoewel Rāma verlossing wenst, verkrijgt hij haar niet.
रामेणेष्टो ऽपि मोक्षो न लब्धः ।

२. योज्ञो न मुञ्चति ।
Het offer verlost niet.
यज्ञेन न मुक्तः । ३. साधवो देवान्स्मरन्ति ।
Heiligen halen de goden voor de geest.
साधुभिर्देवाः स्मृताः । ४. पुण्यवान्पुत्रो देवान्यजते ।
De deugdzame zoon offert de goden.
पुण्यवता पुत्रेण देवा इष्टाः । ५. सुखवान्क्षत्रियो धर्मं रक्षति ।
De gelukkige Kṣatriya bewaakt de Dharma.
सुखवता क्षत्रियेण धर्मो रक्षितः । ६. पुत्रवान्नरकं न गच्छति ।
Wie zonen heeft, komt in geen hel.
पुत्रवान्न्रकं न गतः । ७. धर्मवती पापं न करोतीति गुरुर्वदति ।
De meester zegt dat een vrome vrouw niets kwaads doet.
धर्मवत्या पापं न कृतमिति गुरुणोदितम् । ८. बुद्धिमन्तः सत्यवतो धर्मं प्र्च्छन्ति ।
Mensen van inzicht ondervragen hen, die de waarheid bezitten, over de Dharma.
बुद्धिमद्भिः सत्यवन्तो धर्मं पृष्टाः । ९. धर्मवन्तः फलवत्पुण्यं कुर्वन्ति ।
Religieuze personen doen verdienstelijks dat vrucht voortbrengt.
धर्मवद्भिः फलवत्पुण्यं कृतम् । १०. ब्राह्मणा गुणवतः पुत्रानिच्छन्ति ।
Brahmanen wensen zich uitstekende zonen.
ब्राह्मणैर्गुणवन्तः पुत्रा इष्टाः । ११. कयृग्वेदं शृण्वन्ति ।
Welke mannen horen de Ṛgveda?
कैरृग्वेदः श्रुतः । १२. किमीश्वरः सृजति ।
Wat schept de HEER?
किमीश्वरेण सृष्टम् । १३. साधुः कृतं पापं सहते ।
Een heilige verdraagt het hem aangedane kwaad.
साधुना कृतं पापं सोढम् । १४. पार्थिवो धनमिच्छतीति नीचा मन्यन्ते ।
Lage lieden denken dat heersers rijkdom wensen.
पार्थिवेन धनमिष्टमिति नीचैर्मतम् ।

१५. नैवासुरो जयतीत्यृषयः पश्यन्ति ।
De vedische wijzen zien dat de demon in geen geval overwint.
नैवासुरेण जितमित्यृषिभिर्दृष्टम् । १६. ब्राह्मणाः किं पिबन्ति खादन्ति च ॥
Wat eten en drinken brahmanen?
ब्राह्मणैः किं पीतं खादितं च ॥

Afbeelding: अग्निर्गृहं दहति ।
(Bron afbeelding: Details)

---

Extra oefeningen

A) Vertaal de volgende zinnen.

B) Zet de zinnen uit oefening A) in het passief

C) Vorm voor de zinnen uit oefening A) een PPP-constructie

१. रामो मार्गेण ग्रामं गच्छति ।
Rāma loopt op het pad naar het dorp.
रामेण मार्गेण ग्रामं गम्यते । रामेण मार्गो ग्रामं गम्यते । रामो मार्गेण ग्रामं गतः । रामेण मार्गो ग्रामं गतम् । २. नरा धनेन सुखमिच्छन्ति ।
Mensen wensen zich geluk door rijkdom.
नरैर्धनेन सुखमिष्यते । सुखमिष्टम् । ३. नरः पुत्रेण नगरं पद्यते ।
De man gaat met zijn zoon naar de stad.
नरेण पुत्रेण (सह) नगरं पद्यते । नरः पुत्रेण (सह) नगरं पन्नः । ४. देवो लोकान्सृजति ।
God schept de werelden.
देवेन लोकाः सृज्यन्ते । सृष्टाः । ५. बाला जलं पिबति ।
Het meisje drinkt water.
बालया जलं पीयते । पीतम् । ६. कवयो धनं लुभ्यन्ति ।
Dichters begeeren rijkdom.
कविबिर्धनं लुभ्यते । लुब्धम् । ७. बलवान्क्षत्रियः शूद्राञ्जयति ।
De machtige Kṣatriya verslaat de Śūdras.
बल्वता क्षत्रियेण शत्रवो जीयन्ते । जिताः ।
८. गुणवान्द्विष्टमपि शत्रुं न युध्यते ।
Iemand die deugdzaam is, bestrijdt zijn vijand niet, zelfs niet als hij hem haat.
गुणवता द्विष्तो ऽपि शत्रुर्न युध्यते । युद्धः । ९. अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिर्वदति ।
De Vedische wijze zegt dat woede, haat en hebzucht onrecht zijn.
अधर्मः क्रोधश्च द्वेषश्च लोभश्चेत्यृषिणोद्यते । लोभश्चेत्यृषिणोदितम् । १०. बाला अन्नेन बलमाप्नुवन्ति ।
Jongens worden sterk door te eten.
बालैरन्नेन बलमाप्यते । बालाभिरन्नेन बलमाप्यते । बलमाप्तम् । ११. बुद्धिमन्तः सत्य en मोक्षं लभन्ते ।
De wijzen bereiken verlossing door de waarheid.
बुद्धिमद्भिः सत्येन मोक्षो लभ्यते । लब्धः । १२. इमाः साध्व्यः पापं सहन्ते ।
Deze heilige vrouwen verdragen het kwaad.
इमाभिः साध्वीभिः पापं सह्यते । सोढम् । १३. कां देवतामृषिः पश्यति ।
Welke godheid ziet de Ṛṣi?
का देवतर्षिना दृश्यन्ते । दृष्टा । १४. कान्देवान्ब्राह्मणक्षत्रियवैश्या यजन्ते ।
Aan welke goden brengen brahmanen, kšatriya’s en vaśya’s offers?
के देवा ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिज्यन्ते । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यैरिष्टाः ॥

D) Uit welke klankcombinaties kunnen de volgende sandhi-vormen zijn ontstaan? Geef alle mogelijkheden aan:

1. -a voor een klinker (behalve a-): -as
2. -ā- : -a + -a/-ā -ā + a-/ā-
3. -ā voor een klinker: -ās
4. -ā voor stemhebbende medeklinkers: -ās
5. -ī-: -i + i-/ī-, -ī + i-/-ī
6. -ū-: -u/-ū + u-/ū-
7. -ṝ-: -ṛ/-ṝ + ṛ-/ṝ-
8. -e-: -a/-ā + i-/ī-
9. -e voor avagraha: -e + a-
10. -o-: -a/-ā + u-/ū-
11. -o voor avagraha: -o
12. -o voor stemhebbende medeklinkers: -as
13. -ai-: -a/-ā + e-/ai-
14. -au-: -a/-ā + e-/ai-
15. -y voor een klinker: -i/-ī
16. -v voor een klinker: -u/-ū
17. -r voor een klinker: -ṛ/-ṝ
18. -ay voor een klinker: -e
19. -av voor een klinker: -o
20. -ar-: -a/-ā + ṛ-/ṝ-
21. -ir voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -is
22. -īr voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -īs
23. -ur voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -us
24. -ūr voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -ūs
25. -er voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -es
26. -or voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -os
27. -air voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -ais
28. -aur voor een klinker of een stemhebbende medeklinker: -aus
29. -ñj-: -n + j-
30. -ñś-: -n + ś
31. -ñch-: -n + ch-
32. -ṇḍ(h)-: -n + ḍ(h)-
33. -śc-: -s + c-
34. -ṣṭ-: -s + t-
35. -st(h)-: -s + t(h)-
36. Anusvara voor een medeklinker: -m
37. -ṃśc-: -n + c-
38. -ṃṣṭ-: -n + ṭ-
39. -mst-: -n + t-

E) Vertaal naar het Sanskriet:

1. De godin was verontwaardigd.
   देवी कुपिता । देव्या कुपितम्

2. De śūdra's zijn in een hemel geraakt.
   शूद्रैः स्वर्ग आप्तः । स्वर्गो ऽष्टः ।

3. De boeren zijn de weg gegaan.
   कर्षकैर्मार्गो गतः । कर्षका मार्गं गताः ।

4. Door de boeddha-leer zijn de mensen bevrijd.
   धर्मेण जना मुक्ताः ।

5. De zoon danste.
   पुत्रेण नृत्तम् ।

6. Het amulet heeft de leraar beschermd.
   रक्षिकया गुरू रक्षितः ।

7. Een brahmaan heeft geen onwaarheid gezegd.
   ब्राह्मणेनानृतं नोदितम् ।

8. Śūdra-vrouwen hebben de godin met offers vereerd.
   शूद्राभिर्देवीष्टा ।

9. Boeddha is tot de waarheid ontwaakt = Boeddha heeft de waarheid erkend.
   बुद्धेन सत्यं बुद्धम् । बुद्धः सत्यं बुद्धः ।

10. De vedische wijzen hebben de Śruti gehoord.
    ऋषिभिः श्रुतिः श्रुता ।

11. De offerpriesters hebben de soma geperst.
    यजकैः सोमः सुतः ॥

Afb.: बाला जलं पिबति । बालया जलं पीयते ।
(Bron afbeelding: Details)