Lección 31
31.1. La 7. clase de presente (रुधादि = "रुध् etc.")
Formación:
Ante las consonantes finales de la raíz de nivel profundo se inserta un llamado infix nasal (-na- o -n-):
- en la raíz fuerte: -na-
- en la raíz débil: -n-
Para la conexión de las consonantes finales de la raíz con terminaciones que comienzan con consonante se aplican las mismas reglas que para la 2. clase de presente.
Ejemplos:
युज् 7U "conectar, engarzar"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indicativo | 3. sg. | युनक्ति yu-na-j + -ti | युङ्क्ते yu + n + j + te (vor Guttural im Wortinnern werden Nasale durch -ṅ- ersetzt) |
| 3. pl. | युञ्जन्ति yu + n + j-anti | युञ्जते yu + n + j-ate | |
| Optativo | 3. sg. | युञ्ज्यात् yu + n + j-yā-t | युञ्जीत yu + n + j-ī-ta |
| 3. pl. | युञ्ज्युर् yu + n + j-y-ur | युञ्जीरन् yu + n + j-ī-ran | |
| Partizip Presente | युञ्जन्त्- yu + n + j-ant- fem.: युञ्जती yu + n + j-at-ī |
रुध् 7U "detener, llevar a la inmovilidad"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indicativo | 3. sg. | रुणद्धि ru + na + dh + ti | रुन्द्धे ru-n + dh + te |
| 3. pl. | रुन्धन्ति ru-n-dh-anti | रुन्धते ru-n-dh-ate | |
| Optativo | 3. sg. | रुन्ध्यात् ru-n-dh-yā-t | रुन्धीत ru-n-dh-ī-ta |
| 3. pl. | रुन्ध्युर् ru-n-dh-y-ur | रुन्धीरन् ru-n-dh-ī-ran | |
| Partizip Presente | रुन्धन्त्- ru-n-dh-ant- fem.: रुन्धती ru-n-dh-at-ī |
En algunas raíces, la -n- de la raíz de presente débil ha penetrado también en tiempos no presentes, de modo que estas raíces se establecen con infix nasal.
Ejemplo:
भञ्ज् 7P "romper"
- Indicativo Presente
- 3.sg.P. भनक्ति (bha-na + j + ti)
- 3.pl.P. भञ्जन्ति (bha + n + j-anti)
- Futuro: भङ्क्ष्यति (bha + n + j + sya + ti)
- Pasivo: भज्यते (ya sea de la raíz original भज् o de *bhñj-ya-te)
- PPP: भग्न (posiblemente de *bhñj + na)
31.2. Lista de palabras
युज् 7U युनक्ति : engancher, acollarar, tensar, fijar; Ā también: tensarse (= esforzarse), unirse con, concentrarse en (Locativo, सप्तमी)
Fut. योक्ष्यति
Pass. युज्यते
Kaus. योजयति
PPP युक्त
Inf. योक्तुम्
de ello:
युग n. → युग n.: yugo, par, edad del mundo (hay cuatro edades del mundo:
- कृत
- त्रेता
- द्वापर
- कलि
La कलियुग comenzó alrededor del 3102 a. C., el año de la guerra de महाभारत. Más detalles en Basham, Wonder p. 323)
योग m.: "enganche, tensión", esfuerzo, unión, yoga (ver al respecto Basham, Wonder p. 327ss.)
Fig.: योगः
Representación del yoga.
(Fuente de la imagen: Detalles)
रुध् 7U रुणद्धि : detener, llevar a un estado de quietud, retener = encerrar, cubrir
Fut. रोत्स्यति
Pass. रुध्यते
Kaus. रोधयति
PPP रुद्ध
Inf. रोद्धुम्
छिद् 7U छिनत्ति : cortar
Fut. छेत्स्यति
Pass. छिद्यते
Kaus. छेदयति
PPP छिन्न
Inf. छेत्तुम्
भञ्ज् 7P भनक्ति : (algo) romper
Fut. भङ्क्ष्यति
Pass. भज्यते
PPP भग्न
अञ्ज् 7P अनक्ति : untar, embadurnar
Fut. अङ्क्ष्यति । अञ्जिष्यति
Pass. अज्यते
Kaus. अञ्जयति
PPP अक्त
Inf. अञ्जितुम् । अङ्क्तुम्
अञ्ज् + vi → अञ्ज् + वि 7Ā व्यङ्क्ते : untar por separado = maquillarse, diferenciarse
PPP व्यक्त : diferenciado, desplegado
de ello:
व्यञ्जन n.: medio de diferenciación = cosmético, especia, signo, consonante (lo mediante lo cual se diferencian los significados)
Fig.: व्यञ्जनम्
Preparación para el baile Kathakali, Kochi.
(Fuente de la imagen: Detalles)
भिद् 7U भिनत्ति : dividir
Fut. भेत्स्यति
Pass. भिद्यते
Kaus. भेदयति
PPP भिन्न
Inf. भेत्तुम्
भुज् 7U भुनक्ति : disfrutar (p. ej. comida; "disfrutar de la tierra" = dominar la tierra)
Fut. भोक्ष्यति
Pass. भुज्यते
Kaus. भोजयति
PPP bhukt → PPP भुक्त
Inf. भोक्तुम्
de ello:
भोग m.: disfrute, comida, placer, beneficio, impuesto, contribución
बन्ध् 9P बध्नाति (!): atar, amarrar
Fut. भन्त्स्यति
Pass. बध्यते
Kaus. बन्धयति
PPP बद्ध
Inf. बद्धुम्
de ello:
बन्धन n.: atadura, cadena
ज्ञा + प्र 9U प्रजानाति : reconocer, comprender
de ello:
प्रज्ञा f.: sabiduría, conocimiento
Fig.: प्रज्ञापारमिता
De un manuscrito de Prajñāpāramitā.
(Fuente de la imagen: Detalles)
भू + सम् 1P सम्भवति : surgir, existir
शरीर n.: cuerpo, físico
31.3. Ejercicio
A) Traduzca las siguientes oraciones y descomponga los compuestos:
प्रज्ञा दुःखसम्भवं रुन्ध्यादिति बुद्धिमानार्यबुद्धमार्गेण गच्छेत् ॥१॥
शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते ॥२॥
Fig.: शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते
Tanques del 18.º Regimiento de Caballería (Ejército indio) en movimiento durante la guerra indo-pakistaní de 1965.
(Fuente de la imagen: Detalles)
बुद्ध्या युक्तो दुःखान्मुच्यते तस्मान्मोक्षमिच्छन्नरो योगेन युञ्जीत ॥३॥
पुत्रो जातो बन्धनं जातमिति सुगतो मत्वा कुलबन्धनं भिनत्ति । ततो भग्नबन्धो मोक्षनयन्तीं प्रज्ञामाप्तुमर्हति ॥४॥
Fig.: राहुलो जातो बन्धनं जातम्
Rāhula, hijo de Buda, Laos.
(Fuente de la imagen: Detalles)
समोहः स्वन्नानि च सुरूपाश्च भुङ्क्ते वीतमोहस्त्वन्नं च सम्पन्नरूपशरीरां च न लुभ्यति । स हि लोभं च क्रोधं च रुणद्धि प्रज्ञायां च युङ्क्ते ॥५॥
B) Forme para las siguientes raíces de la 7. clase todas las formas de tercera persona singular y plural, P y Ā, del Indicativo y Optativo Presente:
१. छिद्
२. भिद्
३. भुज्
४. अञ्ज् (solo P)
५. भञ्ज् (solo P)
lekt3101: Representación del yoga. [Fuente de la imagen: Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3102: Preparación para el baile Kathakali, Kochi. [Fuente de la imagen: winchrisabi. Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3103: De un manuscrito de Prajñāpāramitā. [Fuente de la imagen: zeno.org. Dominio público]
lekt3105: Tanques del 18.º Regimiento de Caballería (Ejército indio) en movimiento durante la guerra indo-pakistaní de 1965. [Fuente de la imagen: Hari Singh Deora / Wikipedia. Dominio público]
lekt3104: Rāhula, hijo de Buda, Laos. [Fuente de la imagen: Sacca / Wikipedia. GNU FDL]