Lektion 31
31.1. Die 7. Präsensklasse (रुधादि = "रुध् u.s.w.")
Bildung:
Vor den auslautenden Konsonanten der tiefstufigen Wurzel wird ein sog. Nasalinfix (-na- bzw. -n-) eingeschoben:
- im starken Stamm: -na-
- im schwachen Stamm: -n-
Für die Verbindung der Endkonsonanten der Wurzel mit konsonantisch beginnenden Endungen gelten dieselben Regeln wie für die 2. Präsensklasse.
Beispiele:
युज् 7U "verbinden, anschirren"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indikativ | 3. sg. | युनक्ति yu-na-j + -ti | युङ्क्ते yu + n + j + te (vor Guttural im Wortinnern werden Nasale durch -ṅ- ersetzt) |
| 3. pl. | युञ्जन्ति yu + n + j-anti | युञ्जते yu + n + j-ate | |
| Optativ | 3. sg. | युञ्ज्यात् yu + n + j-yā-t | युञ्जीत yu + n + j-ī-ta |
| 3. pl. | युञ्ज्युर् yu + n + j-y-ur | युञ्जीरन् yu + n + j-ī-ran | |
| Partizip Präsens | युञ्जन्त्- yu + n + j-ant- fem.: युञ्जती yu + n + j-at-ī |
रुध् 7U "stoppen, zum Stillstand bringen"
| Parasmaipada | Ātmanepada | ||
|---|---|---|---|
| Indikativ | 3. sg. | रुणद्धि ru + na + dh + ti | रुन्द्धे ru-n + dh + te |
| 3. pl. | रुन्धन्ति ru-n-dh-anti | रुन्धते ru-n-dh-ate | |
| Optativ | 3. sg. | रुन्ध्यात् ru-n-dh-yā-t | रुन्धीत ru-n-dh-ī-ta |
| 3. pl. | रुन्ध्युर् ru-n-dh-y-ur | रुन्धीरन् ru-n-dh-ī-ran | |
| Partizip Präsens | रुन्धन्त्- ru-n-dh-ant- fem.: रुन्धती ru-n-dh-at-ī |
Bei einigen Wurzeln ist das -n- des schwachen Präsensstamms auch in ausserpräsentische Tempora eingedrungen, sodass diese Wurzeln mit infigiertem Nasal angesetzt werden.
Beispiel:
भञ्ज् 7P "brechen"
- Indikativ Präsens
- 3.sg.P. भनक्ति (bha-na + j + ti)
- 3.pl.P. भञ्जन्ति (bha + n + j-anti)
- Futur: भङ्क्ष्यति (bha + n + j + sya + ti)
- Passiv: भज्यते (entweder aus ursprünglicher Wurzel भज् oder aus *bhñj-ya-te)
- PPP: भग्न (evtl. aus *bhñj + na)
31.2. Wortliste
युज् 7U युनक्ति : anschirren, anjochen, anspannen, befestigen ; Ā auch: sich anspannen (= sich anstrengen), sich verbinden mit, sich konzentrieren auf (Lokativ, सप्तमी)
Fut. योक्ष्यति
Pass. युज्यते
Kaus. योजयति
PPP युक्त
Inf. योक्तुम्
davon:
युग n. → युग n.: Joch, Paar, Weltzeitalter (es gibt vier Weltzeitalter:
- कृत
- त्रेता
- द्वापर
- कलि
Das कलियुग begann um 3102 v. Chr., dem Jahr des महाभारत-Krieges. Näheres bei Basham, Wonder S. 323)
योग m.: "Anschirrung, Anspannung", Anstrengung, Verbindung, Yoga (siehe dazu Basham, Wonder S. 327ff.)
Abb.: योगः
Yoga-Darstellung.
(Bildquelle: Details)
रुध् 7U रुणद्धि : stoppen, zum Stillstand bringen, zurückhalten = einschliessen, verdecken
Fut. रोत्स्यति
Pass. रुध्यते
Kaus. रोधयति
PPP रुद्ध
Inf. रोद्धुम्
छिद् 7U छिनत्ति : abschneiden
Fut. छेत्स्यति
Pass. छिद्यते
Kaus. छेदयति
PPP छिन्न
Inf. छेत्तुम्
भञ्ज् 7P भनक्ति : (etwas) zerbrechen
Fut. भङ्क्ष्यति
Pass. भज्यते
PPP भग्न
अञ्ज् 7P अनक्ति : salben, beschmieren
Fut. अङ्क्ष्यति । अञ्जिष्यति
Pass. अज्यते
Kaus. अञ्जयति
PPP अक्त
Inf. अञ्जितुम् । अङ्क्तुम्
अञ्ज् + vi → अञ्ज् + वि 7Ā व्यङ्क्ते : auseinanderschmieren = sich schminken, sich unterschieden machen
PPP व्यक्त : unterschieden, entfaltet
davon:
व्यञ्जन n.: Unterscheidungsmittel = Schminke, Gewürz, Kennzeichen, Konsonant (das, wodurch die Bedeutungen unterschieden werden)
Abb.: व्यञ्जनम्
Vorbereitung zum Kathakali-Tanz, Kochi.
(Bildquelle: Details)
भिद् 7U भिनत्ति : spalten
Fut. भेत्स्यति
Pass. भिद्यते
Kaus. भेदयति
PPP भिन्न
Inf. भेत्तुम्
भुज् 7U भुनक्ति : geniessen (z.B. Essen ; "die Erde geniessen" = die Erde beherrschen)
Fut. भोक्ष्यति
Pass. भुज्यते
Kaus. भोजयति
PPP bhukt → PPP भुक्त
Inf. भोक्तुम्
davon:
भोग m.: Genuss, Essen, Lust, Nutzen, Steuer, Abgabe
बन्ध् 9P बध्नाति (!): binden, anbinden
Fut. भन्त्स्यति
Pass. बध्यते
Kaus. बन्धयति
PPP बद्ध
Inf. बद्धुम्
davon:
बन्धन n.: Binden, Fessel
ज्ञा + प्र 9U प्रजानाति : erkennen, verstehen
davon:
प्रज्ञा f.: Weisheit, Erkenntnis
Abb.: प्रज्ञापारमिता
Aus einem Prajñāpāramitā-Manuskript.
(Bildquelle: Details)
भू + सम् 1P सम्भवति : entstehen, existieren
शरीर n.: Leib, Körper
31.3. Übung
A) Übersetzen Sie folgende Sätze und lösen Sie die Komposita auf:
प्रज्ञा दुःखसम्भवं रुन्ध्यादिति बुद्धिमानार्यबुद्धमार्गेण गच्छेत् ॥१॥
शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते ॥२॥
Abb.: शस्त्राणि शरीरमेव छिन्दन्ति जीवस्तु न म्रियत इति भगवद्गीतायां भगवतोच्यते
Tanks of 18th Cavalry (Indian Army) on the move during the 1965 Indo-Pak War.
(Bildquelle: Details)
बुद्ध्या युक्तो दुःखान्मुच्यते तस्मान्मोक्षमिच्छन्नरो योगेन युञ्जीत ॥३॥
पुत्रो जातो बन्धनं जातमिति सुगतो मत्वा कुलबन्धनं भिनत्ति । ततो भग्नबन्धो मोक्षनयन्तीं प्रज्ञामाप्तुमर्हति ॥४॥
Abb.: राहुलो जातो बन्धनं जातम्
Rāhula, der Sohn Buddhas, Laos.
(Bildquelle: Details)
समोहः स्वन्नानि च सुरूपाश्च भुङ्क्ते वीतमोहस्त्वन्नं च सम्पन्नरूपशरीरां च न लुभ्यति । स हि लोभं च क्रोधं च रुणद्धि प्रज्ञायां च युङ्क्ते ॥५॥
B) Bilden Sie zu folgenden Wurzeln der 7. Klasse alle 3. Personen Singular und Plural, P und Ā, des Indikativ und Optativ Präsens:
१. छिद्
२. भिद्
३. भुज्
४. अञ्ज् (nur P)
५. भञ्ज् (nur P)
lekt3101: Yoga-Darstellung. [Bildquelle: Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3102: Vorbereitung zum Kathakali-Tanz, Kochi. [Bildquelle: winchrisabi. Flickr, 2008-12-25. CC BY]
lekt3103: Aus einem Prajñāpāramitā-Manuskript. [Bildquelle: zeno.org. Gemeinfrei]
lekt3105: Tanks of 18th Cavalry (Indian Army) on the move during the 1965 Indo-Pak War. [Bildquelle: Hari Singh Deora / Wikipedia. Public domain]
lekt3104: Rāhula, der Sohn Buddhas, Laos. [Bildquelle: Sacca / Wikipedia. GNU FDL]