Ejercicio 59
Fig.: रावणः
(Fuente de la imagen: Detalles)
A) Análisis del texto
Traduzca el siguiente texto y determine todas las formas verbales que en él aparecen.
La traducción se ha dejado intencionadamente torpe para servir como ayuda de traducción.
Ayuda de traducción: Verso 6: दिदृक्षते = Desiderativo de दृश्
Texto de: Otto Böhtlingk: Sanskrit-Chrestomathie p. 127s.
राक्षसेन्द्रस्ततो ऽभैषीदैक्षिष्ट परितः पुरम् ।
प्रातिष्ठिपच्च बोधार्थं कुम्भकर्णस्य राक्षसान् ॥१॥
Luego se asustó el príncipe de los demonios. Miró alrededor de la ciudad y envió a los Rākṣasas para despertar a Kumbhakarṇa¹.
अभैषीत् - भी Aor. 4 P
ऐक्षिष्ट - ईक्ष् Aor. 5 Ā
प्रातिष्ठिपत् - प्र-स्था irregular (véase Pāṇini 7.4.5) Aor. 31 Kumbhkarṇa, el hermano de Rāvaṇa, yace, como castigo por sus malas acciones, en un sueño perpetuo.
ते ऽभ्यगुर्भवनं तस्य सुप्तं चैक्षिषताथ तम् ।
व्याहार्षुस्तुमुलाञ्छब्दान्दण्डैश्चावधिषुर्द्रुतम् ॥२॥
Estos fueron a su casa y lo vieron durmiendo. Emitieron ruidos tumultuosos y golpearon rápidamente con palos.
अभ्यगुर् - अभि-गा (por इ) Aor. 1 P
अक्षिषत - ईक्ष् Aor. 5 Ā (3.pl.)
व्याहार्षुर् - वि-आ-हृ pronunciar, decir Aor. 4 P
अवधिषुर् - वध् (en lugar de हन्) Aor. 5
केशानलुञ्चिषुस्तस्य गजान्गात्रेष्वभिभ्रमन् ।
शीतैरभ्यषिचंस्तोयैरलातैश्चाप्यदम्भिषुः ॥३॥
Le arrancaron el cabello, dejaron que elefantes vagaran por sus miembros; lo rociaron con agua fría y lo hirieron con fuegos.
अलुञ्चिषुर् - लुञ्च् Aor. 5
अबिभ्रमन् - भ्रम् Caus. Aor. 3
अभ्यषिचन् - सिच् Aor. 2
अदम्भिषुर् - दम्भ् Aor. 5
नखैरकर्तिषुस्तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर्दशनैस्तथा ।
शितैरतौत्सुः शूलैश्च भेरीश्चावीवदञ्छुभाः ॥४॥
Le cortaron con uñas afiladas y le mordieron con los dientes, lo golpearon con lanzas afiladas y dejaron resonar tambores claros.
अकर्तिषुर् - कृत् Aor. 5
अदाङ्क्षुर् - दंश् Aor. 4
अतौत्सुर् - तुद् Aor. 4
अवीवदन् - वद् Caus. Aor. 4
स तान्नाजीगणत्सर्वानिच्छयाबुद्ध च स्वयम् ।
अबूबुधत कस्मान्मामप्राक्षीच्च निशाचरान् ॥५॥
No prestó atención a todos ellos; por su propia voluntad se despertó a sí mismo y preguntó a los caminantes nocturnos: "¿Por qué me habéis despertado?"
अजीगणत् - गण् 10 Aor 3
अबुद्ध - बुध् Aor 4 (junto a अबोधि)
अबुबूधत - बुध् Caus. Aor. 3 (2.pl.P)
अप्राक्षीत् - प्रछ् Aor 4
ते ऽभाषिषत राजा त्वां दिदृक्षुः क्षणदाचर ।
सो ऽस्नासीद्व्यलिपन्मांसमप्सासीद्वारुणीमपात् ॥६॥
Estos hablaron: "El rey tiene ganas de verte, ¡caminante nocturno!" Se bañó, se untó con crema, se tragó carne, bebió vino de palma;
अभाषिषत - भाष् Ā Aor. 5
अस्नासीत् - स्ना Aor. 6
व्यलिपत् - वि-लिप् Aor. 2
अप्सासीत् - प्सा Aor. 6
अपात् - पा Aor. 1
न्यवसिष्ट ततो द्रष्टुं रावणं प्रावृतद्गृहात् ।
राजायान्तं तमद्राक्षीदुदस्थाच्चेषदासनात् ॥७॥
Se vistió, luego se fue de casa para ver a Rāvaṇa. El rey lo vio venir y se levantó un poco de su asiento.
न्यवसिष्ट - नि-वस् 2Ā Aor. 5
प्रावृतत् - प्र-वृत् Ā Aor. 2 P (en el Aor. también P!)
अद्राक्षीत् - दृश् Aor. 4
उदस्थात् - उद्-स्था Aor. 1
अतुषत्पीठमासन्ने निरदिक्षच्च काञ्चनम् ।
अस्मेष्ट कुम्भकर्णो ऽल्पमुपाविक्षदथान्तिके ॥८॥
Estaba satisfecho y le señaló un trono de oro cerca. Kumbhkarṇa sonrió un poco y luego se sentó cerca.
अतुषत् - तुष् Aor. 2
निरदिक्षत् - निर्-दिश् Aor. 7
अस्मेष्ट - स्मि Ā Aor. 4
उपाविक्षत् - उप-विश् Aor. 7
अवादीन्मां किमित्याह्वो राज्ञा च प्रत्यवादि सः ।
नाज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत्स रक्षसाम् ॥९॥
Habló: "¿Por qué me has llamado?" Le respondió el rey: "Dichoso, no has reconocido lo que Rāma ha hecho a los demonios.
अवादीत् - वद् Aor. 5
आह्वस् - आ-ह्वे Aor. 2
प्रत्यवादि - प्रति-वद् Aorista pasivo
अज्ञासीस् - ज्ञा Aor. 6
अकार्षीत् - कृ Aor. 4
उदतारीदुदन्वन्तं पुरं नः परितो ऽरुधत् ।
व्यद्योतिष्ट रणे शस्त्रैरनैषीद्राक्षसान्क्षयम् ॥१०॥
Ha cruzado el océano, ha bloqueado nuestra ciudad por todos lados, ha brillado en la batalla con armas cortantes, ha llevado a los demonios a la destrucción.
उदतारीत् - उद्-तॄ Aor. 5
अरुधत् - रुध् Aor. 2
व्यद्योतिष्ट - वि-द्युत् Aor. 5
अनैषीत् - नी Aor. 4
न प्रावोचमहं किंचित्प्रियं यावदजीविषम् ।
बन्धुस्त्वमर्चितः स्नेहान्मा द्विषो न वधीर्मम ॥११॥
Yo, mientras viví, no he dicho adulación. Tú eres mi pariente venerado por amor. ¡No dejes de abatir a mis enemigos!
प्रावोचम् - प्र-वच् Aor. 3
अजीविषम् - जीव् Aor. 5
वधीस् - वध् Injuntivo Aor. 5
वीर्यं मा न ददर्शस्त्वं मा न त्रास्थाः क्षतां पुरम् ।
तवाद्राक्ष्म वयं वीर्यं त्वमजैषीः पुरा सुरान् ॥१२॥
¡No dejes de mostrar tu virilidad, no dejes de salvar la ciudad herida! Hemos visto tu virilidad. Tú has derrotado a los dioses anteriormente."
ददर्शस् - दृश् Caus. Injuntivo Aor. 3
त्रास्थास् - त्रै Ā Injuntivo. Aor. 4
अद्राक्ष्म - दृश् Aor. 4
अजैषीस् - जि Aor. 4
अवोचत्कुम्भकर्णस्तं वयं मन्त्रे ऽभ्यधाम यत् ।
न त्वं सर्वं तदश्रौषीः फलं तस्येदमागमत् ॥१३॥
Kumbhakarṇa le dijo: "Lo que expusimos en la consulta, a todo esto no has hecho caso. Esto ha llegado como fruto de ello.
अवोचत् - वच् Aor. 3
अभ्यधाम - अभि-धा Aor. 1
अश्रौषीस् - श्रु Aor. 4
आगमत् - आ-गम् Aor. 2
प्राज्ञवाक्यान्यवामामंस्था मूर्खवाक्येष्ववास्थिथाः ।
अध्यगीष्ठाश्च शास्त्राणि प्रत्यपत्था हितं न च ॥१४॥
Has despreciado las palabras de los sabios, te has apoyado en palabras de necios, has estudiado los tratados y [a pesar de ello] no has llegado a lo salvífico.
अवामामंस्थास् - अव-मन् Aor. 4
अवास्थिथास् - अव-स्था Aor. 4
अध्यगीष्ठास् - अधि-इ (अधि-गा) Aor. 4
प्रत्यपत्थास् - प्रति-पद् Aor. 4
मूर्खास्त्वामववञ्चन्त ये विग्रहमचीकरन् ।
अभाणीन्माल्यवान्युक्तमक्षंस्थास्त्वं न तन्मदात् ॥१५॥
Los necios, que provocaron la discordia, te han engañado. Mālyavant¹ dijo lo apropiado. No le has perdonado debido a tu embriaguez.
अववञ्चन्त - वञ्च् Caus. Aor. 3
अचीकरन् - कृ Aor. 3
अभाणीत् - भण् Aor. 5
अक्षंस्थास् - क्षम् Aor. 41 un Rākṣasa
राघवस्यामुषः कान्तामाप्तैरुक्तो न चार्पिपः ।
मा नानुभूः स्वकान्दोषान्मा मुहो मा रुषो ऽधुना ॥१६॥
Has robado a la amante del descendiente de Raghu¹. Aunque se te ordenó por personas autorizadas, no la has devuelto. ¡Deja de ignorar tus propios errores! No te confundas, ¡no te enfades ahora!
अमुषस् - मुष् Aor. 2
आर्पि्पस् - ऋ Caus. Aor. 3
अनुभूस् - अनु-भू Inj. Aor. 1
मुहस् - मुह् Inj. Aor. 2
रुषस् - रुष् Inj. Aor. 21 Rāma
तस्याप्यत्यक्रमीत्कालो यत्तदाहमवादिषम् ।
अघानिषत रक्षांसि परैः कोशांस्त्वमव्ययीः ॥१७॥
Para lo que te dije entonces, ha pasado el momento adecuado. Los Rākṣasas fueron muertos por los enemigos. Has perdido los tesoros.
अत्यक्रमीत् - क्रम् Aor. 5
अवादिषम् - वद् Aor. 5
अघानिषत - हन् Pas. Aor. 3.pl.
अव्ययीस् - व्यय् Aor. 5
संधानकारणां तेजो न्यगभूत्ते ऽकृथास्तथा ।
यत्त्वं वैराणि कोशं च सहदण्डमजिग्लपः ॥१८॥
Tu poder, la base de una alianza, se ha desvanecido. Has actuado de tal manera que dejaste desvanecer tus ejércitos, tu tesoro y el poder político."
अभूत् - भू Aor. 1
अकृथास् - कृ Aor. 4/1
अजिग्लपस् - ग्लै Caus. Aor. 3
Fig.: रामस्य रावणेन युद्धः
(Fuente de la imagen: Detalles)