Ejercicio 59

Fig.: रावणः
(Fuente de la imagen: Detalles)

---

A) Análisis del texto

Traduzca el siguiente texto e identifique todas las formas verbales que contiene.

La traducción se ha dejado deliberadamente torpe para servir como ayuda de traducción.

Ayuda de traducción: Verso 6: दिदृक्षते = Desiderativo de दृश्

Texto extraído de: Otto Böhtlingk: Sanskrit-Chrestomathie p. 127ss.

राक्षसेन्द्रस्ततो ऽभैषीदैक्षिष्ट परितः पुरम् । प्रातिष्ठिपच्च बोधार्थं कुम्भकर्णस्य राक्षसान् ॥१॥

Entonces el señor de los demonios se asustó. Miró alrededor por la ciudad y envió a los Rākṣasas para despertar a Kumbhakarṇa¹.
>
अभैषीत् - भी Aor. 3 P
ऐक्षिष्ट - ईक्ष् Aor. 5 Ā
प्रातिष्ठिपत् - प्र-स्था irregular (véase Pāṇini 7.4.5) Aor. 3
>
1 Kumbhkarṇa, el hermano de Rāvaṇa, yace en sueño perpetuo como castigo por sus malas acciones.

ते ऽभ्यगुर्भवनं तस्य सुप्तं चैक्षिषताथ तम् । व्याहार्षुस्तुमुलाञ्छब्दान्दण्डैश्चावधिषुर्द्रुतम् ॥२॥

Estos fueron a su casa y lo vieron dormido. Emitieron ruidos tumultuosos y golpearon rápidamente con palos.
>
अभ्यगुर् - अभि-गा (por इ) Aor. 1 P
अक्षिषत - ईक्ष् Aor. 5 Ā (3.pl.)
व्याहार्षुर् - वि-आ-हृ pronunciar, decir Aor. 4 P
अवधिषुर् - वध् (en lugar de हन्) Aor. 5

केशानलुञ्चिषुस्तस्य गजान्गात्रेष्वभिभ्रमन् । शीतैरभ्यषिचंस्तोयैरलातैश्चाप्यदम्भिषुः ॥३॥

Le arrastraron del cabello, dejaron que los elefantes vagaran por sus miembros; lo rociaron con agua fría y lo hirieron con fuegos.
>
अलुञ्चिषुर् - लुञ्च् Aor. 5
अबिभ्रमन् - भ्रम् Caus. Aor. 3
अभ्यषिचन् - सिच् Aor. 2
अदम्भिषुर् - दम्भ् Aor. 5

नखैरकर्तिषुस्तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर्दशनैस्तथा । शितैरतौत्सुः शूलैश्च भेरीश्चावीवदञ्छुभाः ॥४॥

Lo cortaron con uñas afiladas y lo mordieron con los dientes, lo golpearon con lanzas agudas y hicieron resonar tambores claros.
>
अकर्तिषुर् - कृत् Aor. 5
अदाङ्क्षुर् - दंश् Aor. 4
अतौत्सुर् - तुद् Aor. 4
अवीवदन् - वद् Caus. Aor. 4

स तान्नाजीगणत्सर्वानिच्छयाबुद्ध च स्वयम् । अबूबुधत कस्मान्मामप्राक्षीच्च निशाचरान् ॥५॥

No prestó atención a ninguno de ellos; por su propia voluntad despertó él mismo y preguntó a los sonámbulos: "¿Por qué me habéis despertado?"
>
अजीगणत् - गण् 10 Aor. 3
अबुद्ध - बुध् Aor. 4 (junto a अबोधि)
अबुबूधत - बुध् Caus. Aor. 3 (2.pl.P)
अप्राक्षीत् - प्रछ् Aor. 4

ते ऽभाषिषत राजा त्वां दिदृक्षुः क्षणदाचर । सो ऽस्नासीद्व्यलिपन्मांसमप्सासीद्वारुणीमपात् ॥६॥

Estos dijeron: "El rey tiene deseo de verte, ¡sonámbulo!" Se bañó, se ungió con crema, devoró carne y bebió vino de palma;
>
अभाषिषत - भाष् Ā Aor. 5
अस्नासीत् - स्ना Aor. 6
व्यलिपत् - वि-लिप् Aor. 2
अप्सासीत् - प्सा Aor. 6
अपात् - पा Aor. 1

न्यवसिष्ट ततो द्रष्टुं रावणं प्रावृतद्गृहात् । राजायान्तं तमद्राक्षीदुदस्थाच्चेषदासनात् ॥७॥

Se vistió y luego salió de casa para ver a Rāvaṇa. El rey lo vio llegar y se levantó un poco de su asiento.
>
न्यवसिष्ट - नि-वस् 2Ā Aor. 5
प्रावृतत् - प्र-वृत् Ā Aor. 2 P (en el Aor. también P!)
अद्राक्षीत् - दृश् Aor. 4
उदस्थात् - उद्-स्था Aor. 1

अतुषत्पीठमासन्ने निरदिक्षच्च काञ्चनम् । अस्मेष्ट कुम्भकर्णो ऽल्पमुपाविक्षदथान्तिके ॥८॥

Estaba satisfecho y le señaló un trono de oro cerca. Kumbhkarṇa sonrió ligeramente y luego se sentó cerca.
>
अतुषत् - तुष् Aor. 2
निरदिक्षत् - निर्-दिश् Aor. 7
अस्मेष्ट - स्मि Ā Aor. 4
उपाविक्षत् - उप-विश् Aor. 7

अवादीन्मां किमित्याह्वो राज्ञा च प्रत्यवादि सः । नाज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत्स रक्षसाम् ॥९॥

Habló: "¿Por qué me has llamado?" El rey le respondió: "¡Oh dichoso! No te has dado cuenta de lo que Rāma ha hecho a los demonios.
>
अवादीत् - वद् Aor. 5
आह्वस् - आ-ह्वे Aor. 2
प्रत्यवादि - प्रति-वद् Passivaorist
अज्ञासीस् - ज्ञा Aor. 6
अकार्षीत् - कृ Aor. 4

उदतारीदुदन्वन्तं पुरं नः परितो ऽरुधत् । व्यद्योतिष्ट रणे शस्त्रैरनैषीद्राक्षसान्क्षयम् ॥१०॥

Ha cruzado el océano, ha bloqueado nuestra ciudad por todos lados; en la batalla brilló con armas cortantes y condujo a los demonios hacia su destrucción.
>
उदतारीत् - उद्-तॄ Aor. 5
अरुधत् - रुध् Aor. 2
व्यद्योतिष्ट - वि-द्युत् Aor. 5
अनैषीत् - नी Aor. 4

न प्रावोचमहं किंचित्प्रियं यावदजीविषम् । बन्धुस्त्वमर्चितः स्नेहान्मा द्विषो न वधीर्मम ॥११॥

Mientras viví, no he dicho adulación. Tú eres mi pariente venerado por amor. ¡No dejes de abatir a mis enemigos!
>
प्रावोचम् - प्र-वच् Aor. 3
अजीविषम् - जीव् Aor. 5
वधीस् - वध् Injunktiv Aor. 5

वीर्यं मा न ददर्शस्त्वं मा न त्रास्थाः क्षतां पुरम् । तवाद्राक्ष्म वयं वीर्यं त्वमजैषीः पुरा सुरान् ॥१२॥

No dejes de mostrar tu virilidad, no dejes de salvar a la ciudad herida. Hemos visto tu valentía. Tú has derrotado a los dioses en el pasado."
>
ददर्शस् - दृश् Kaus. Injuntivo Aor. 3
त्रास्थास् - त्रै Ā Injuntivo. Aor. 4
अद्राक्ष्म - दृश् Aor. 4
अजैषीस् - जि Aor. 4

अवोचत्कुम्भकर्णस्तं वयं मन्त्रे ऽभ्यधाम यत् । न त्वं सर्वं तदश्रौषीः फलं तस्येदमागमत् ॥१३॥

Kumbhakarṇa le dijo: "Todo lo que expusimos en la consulta, todo eso no has escuchado. Esto ha sido el fruto de ello.
>
अवोचत् - वच् Aor. 3
अभ्यधाम - अभि-धा Aor. 1
अश्रौषीस् - श्रु Aor. 4
आगमत् - आ-गम् Aor. 2

प्राज्ञवाक्यान्यवामामंस्था मूर्खवाक्येष्ववास्थिथाः । अध्यगीष्ठाश्च शास्त्राणि प्रत्यपत्था हितं न च ॥१४॥

Has despreciado las palabras de los sabios, te has fiado de las palabras de los necios, has estudiado los tratados y no has llegado a lo beneficioso [a pesar de ello].
>
अवामामंस्थास् - अव-मन् Aor. 4
अवास्थिथास् - अव-स्था Aor. 4
अध्यगीष्ठास् - अधि-इ (अधि-गा) Aor. 4
प्रत्यपत्थास् - प्रति-पद् Aor. 4

मूर्खास्त्वामववञ्चन्त ये विग्रहमचीकरन् । अभाणीन्माल्यवान्युक्तमक्षंस्थास्त्वं न तन्मदात् ॥१५॥

Los necios, que provocaron la discordia, te han engañado. Mālyavant¹ dijo lo apropiado. No le has perdonado debido a tu embriaguez.
>
अववञ्चन्त - वञ्च् Kaus. Aor. 3
अचीकरन् - कृ Aor. 3
अभाणीत् - भण् Aor. 5
अक्षंस्थास् - क्षम् Aor. 4
>
1 un Rākṣasa

राघवस्यामुषः कान्तामाप्तैरुक्तो न चार्पिपः । मा नानुभूः स्वकान्दोषान्मा मुहो मा रुषो ऽधुना ॥१६॥

Robaste a la amada del descendiente de Raghu. Aunque se te ordenó por parte de autoridades, no la devolviste. ¡Deja de ignorar tus propios errores! No te deslices en el caos, no te enfades ahora.
>
अमुषस् - मुष् Aor. 2
आर्पि्पस् - ऋ Caus. Aor. 3
अनुभूस् - अनु-भू Injuntivo Aor. 1
मुहस् - मुह् Injuntivo Aor. 2
रुषस् - रुष् Injuntivo Aor. 2
>
1 Rāma

तस्याप्यत्यक्रमीत्कालो यत्तदाहमवादिषम् । अघानिषत रक्षांसि परैः कोशांस्त्वमव्ययीः ॥१७॥

Para lo que te dije entonces, ha pasado el momento oportuno. Los Rākṣasas fueron muertos por los enemigos. Perdiste las riquezas.
>
अत्यक्रमीत् - क्रम् Aor. 5
अवादिषम् - वद् Aor. 5
अघानिषत - हन् Pasivo Aor. 3.pl.
अव्ययीस् - व्यय् Aor. 5

संधानकारणां तेजो न्यगभूत्ते ऽकृथास्तथा । यत्त्वं वैराणि कोशं च सहदण्डमजिग्लपः ॥१८॥

Tu poder, base de una alianza, se ha desvanecido. Actuaste de tal manera que dejaste desvanecer tus ejércitos, tu tesoro y el poder político."
>
अभूत् - भू Aor. 1
अकृथास् - कृ Aor. 4/1
अजिग्लपस् - ग्लै Caus. Aor. 3

Fig.: रामस्य रावणेन युद्धः
(Fuente de la imagen: Detalles)