Ejercicio 30

A) Convierta las siguientes formas verbales en formas optativas correspondientes a persona, número y género verbal:

Presente	Optativo
१. ह्रियते	ह्रियेत
२. घ्नन्ति	हन्युः
३. स्मरति	स्मरेत्
४. स्थापयन्ति	स्थापयेयुः
५. स्तौति	स्तुयात्
६. सर्ज्यते	सर्ज्येत
७. सुन्वन्ति	सुनुयुः
८. सिञ्चति	सिञ्चेत्
९. शृणोति	शृणुयात्
१०. शक्नुवन्ति	शक्नुयुः
११. वर्तन्ते	वर्तेरन्
१२. वेशयन्ति	वेशयेयुः
१३. वस्ते	वसीत
१४. उष्यते	उष्येत
१५. वाद्यते	वाद्येत
१६. उच्यते	उच्येत
१७. लम्भ्यते	लम्भ्येत
१८. रक्षयन्ति	रक्षayeयुः
१९. युध्यते	युध्येत
२०. इज्यते	इज्येत
२१. म्रियते	म्रियेत
२२. मुञ्चन्ति	मुञ्चेयुः
२३. मन्यन्ते	मन्येरन्
२४. भवति	भवेत्
२५. भजन्ति	भजेयुः
२६. ब्रवीति	ब्रूयात्
२७. बुध्यते	बुध्येत
२८. पृच्छन्ति	पृच्छेयुः
२९. पुनाति	पुनीयात्
३०. पाति	पायात्
३१. पीयते	पीयेत
३२. पद्यते	पद्येत
३३. पतति	पतेत्
३४. पाचयन्ति	पाचयेयुः
३५. नृत्यन्ति	नृत्येयुः
३६. नीयते	नीयेet
३७. द्विषते	द्विषीरन्
३८. पश्यन्ति	पश्येयुः
३९. दोग्धि	दुह्यात्
४०. दुष्यति	दुष्येत्
४१. देशयन्ति	देशयेयुः
४२. दहति	दहेत्
४३. तनुते	तन्वीत
४४. जानाति	जानीयात्
४५. जानते	जानीरन्
४६. जयन्ति	जयेयुः
४७. जायन्ते	जायेरन्
४८. चोर्यते	चोर्येत
४९. चारयति	चारयेत्
५०. गच्छन्ति	गच्छेयुः
५१. खाद्यते	खाद्येत
५२. क्रीणीते	क्रीणीत
५३. क्रियते	क्रियेत
५४. कोपयति	कोपयेत्
५५. कामयते	कामयेत
५६. इच्छति	इच्छेत्
५७. आययन्ति	आययेयुः
५८. आस्यते	आस्येत
५९. आप्नुवते	आप्नुवीरन्
६०. अस्यते	अस्येत
६१. सन्ति	स्युः
६२. अश्नुते	अश्नुवीत
६३. अर्हति	अर्हेत्
६४. अदन्ति	अद्युः
६५. अध्यापयन्ति	अध्यापयेयुः

B) Traduzca las siguientes oraciones y resuelva los compuestos en sánscrito:

१. जना आर्यसत्यानि जानीयुरिति सुगतेनार्याणां सुखाय जना धर्मं ज्ञाप्यन्ते ॥१॥
(आर्याणि सत्यानि)
Buda ha proclamado a los hombres su enseñanza para la salvación de los nobles, para que reconozcan las verdades nobles.

२. ये नरा देवान्न यजेरन्व्रतानि च न चरेयुरनृतं च वदेयुरधर्मं च कुर्युस्ते सुखं नाप्नुयुर्मृत्वा च नरकं पतेयुः ॥२॥
Los hombres que no ofrecen sacrificios a los dioses, no guardan votos, mienten y hacen injusticias, no se vuelven felices y caen en un infierno después de su muerte.

३. ज्ञातिरागच्छेतितीष्ट्वार्यपुत्रो ज्ञातिं दासमाययति ॥३॥
(आर्यपुत्रः — आर्याणां पुत्रः)
El hijo noble quiere que vengan sus parientes y envía a un sirviente a buscar a los parientes.

४. अन्नलोभाद्दुःखं जायेतेति प्राप्तज्ञानः सुफलानि नाश्नाति ॥४॥
(अन्नस्य लोभात् । प्राप्तं ज्ञानं येन सः)
Habiendo llegado a la comprensión de que del apego a la comida surge el sufrimiento, él no come las buenas frutas.

५. क्रयेण च विक्रयेण च वैश्या जीवेयुरिति वैश्यधर्मः । एवं सति वैश्यपुत्राः क्रीणन्ति विक्रीणते च ॥५॥
(वैश्यानां पुत्राः)
El deber de los vaiśyas es vivir del comercio y la venta. Por eso, los vaiśyas compran y venden.

६. कृतपापो नरश्चेन्नरके पापात्पूतः स्यात्पुनर्भवं गच्छेत् ॥६॥
(कृतं पापं येन सः । पुनर्भव — पुनः भवति इति)
Cuando un culpable ha sido purificado de su maldad en un infierno, renace.

७. ⟪ब्राह्मणपुत्रा वेदाध्यायांश्च स्मृत्यध्यायांश्च पुनः पुनरधीयीरन्नित्यार्यधर्मः ॥७॥
(ब्राह्मणानां पुत्राः । वेदानामध्यायांश्च स्मृतीनामध्यायांश्च)
El deber de los nobles es que los hijos de los brahmanes estudien una y otra vez las secciones doctrinales de los Vedas y la tradición.

८. यो ब्राह्मणः शूद्रां कामयेत स सद्ब्राह्मणो न स्यात् । सद्ब्राह्मणो हि ब्राह्मणीं कामयेत ॥८॥
(सन्-ब्राह्मणः)
Un brahmán que ama a un śūdra no es un buen brahmán, pues un buen brahmán ama a una brahmánica.

९. सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम् ।
प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मः सनातनः ॥९॥ (Manu IV.138)
Que se digan verdades agradables, no se digan verdades desagradables; que no se digan mentiras agradables, este es el eterno dharma.

Fig.: श्रीमोहनभोपेन रावणहस्तो वाद्यते
(Fuente de la imagen: Detalles)

---

Determinación de formas verbales y nominales

Determine y traduzca las siguientes formas:

Forma	Determinación	Significado
१. भारे	Loc. sg. m.	sobre la carga
२. अध्ययनम्	Nom./Akk. sg. n.	Estudio
३. वस्तुतः	Adv.	en realidad
४. वस्त्राणि	Nom./Akk. pl. n.	Ropa
५. प्रतिमया	Instr. sg. f.	mediante una imagen
६. आचाराय	Dat. sg. m.	a la conducta
७. आचार्यैः	Instr. pl. m.	mediante maestros
८. अश्वेषु	Lok. pl. m.	sobre caballos
९. ताम्	Akk. sg. f.	estas
१०. वृत्त्यै	Dat. sg. f.	a la forma de vida
११. चरितस्य	Gen. sg. n.	del curso de la vida
१२. अर्हता	Instr. sg. m.	mediante el Arhat
१३. शक्तीः	Akk. pl. f.	las fuerzas
१४. कामम्	Adv.	a voluntad
१५. भिक्षवे	Dat. sg. m.	al monje
१६. भगवद्गीतायाम्	Lok. sg. f.	en la Bhagavadgītā
१७. भगवति	Lok. sg. m./n.	en el Reverendo
१८. भक्त्याः	Abl./Gen. sg. f.	del amor / por amor
१९. स्थानात्	Abl. sg. n.	del lugar
२०. स्थित्या	Instr. sg. f.	mediante la fijación
२१. मात्रायै	Dat. sg. f.	a la medida
२२. प्रभृतौ	Lok. sg. f.	al principio
२३. हस्तेन	Instr. sg. m.	mediante la mano
२४. आदेः	Abl./Gen. sg. m.	del/comienzo
२५. दिष्टिम्	Akk. sg. f.	la instrucción
२६. रुद्रः	Nom. sg. m.	Rudra
२७. मृत्यौ	Lok. sg. m.	en la muerte
२८. मृतिः	Nom. sg. f.	la muerte
२९. द्विजातये	Dat. sg. m./f.	al dos veces nacido
३०. जातिभिः	Instr. pl. f.	mediante los nacimientos
३१. व्याघ्रान्	Akk. pl. m.	los tigres
३२. पूजाः	Nom./Akk. pl. f.	las veneraciones
३३. शत्रोः	Abl./Gen. sg. m.	del/como enemigo
३४. उक्तिभ्यः	Dat./Abl. pl. f.	a/de los dichos
३५. महान्ति	Nom./Akk. pl. n.	los grandes
३६. महति	Lok. sg. m./n.	en lo grande
३७. सा	Nom. sg. f.	ellos, estas
३८. तस्यै	Dat. sg. f.	a ellas
३९. तस्मिन्	Lok. sg. m./n.	en ello, en esto
४०. सते	Dat. sg. m./n.	al Ser / al Bueno

Fig.: भक्त्याः
(Fuente de la imagen: Detalles)

:::