Lección 50

50.1. Formación nominal: grado regular

El grado regular se forma en sánscrito con los sufijos तद्धित

• -तर (fem.: तरा) en el "comparativo"
• तम (fem.: तमा) en el "superlativo"

Estos sufijos se añaden al masculino de los adjetivos. En los nombres con alternancia vocálica (apofonía), se añaden al grado débil, que tiene la misma forma que antes de la terminación -su del locativo (पञ्चमी) plural.

Fig.: लोकस्योत्तमो गिरिः
Ilustr.: सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Monte Everest
(Fuente de la imagen: Detalles)

Significado:

El "comparativo" significa, cuando no se expresa un objeto comparado: "bastante, muy, demasiado":

p. ej. सुचितर 3 "bastante puro", "muy puro", "demasiado puro"

Si se expresa un objeto comparado, este se encuentra en ablativo (पञ्चमी). Comparativo + ablativo equivale al grado comparativo con "que" en alemán.

p. ej. देवदत्ताद्रामो धीमत्तरः = literalmente: "visto desde Devadatta, Rāma es más prudente" = "Rāma es más prudente que Devadatta"

El "superlativo" significa, cuando no se expresa un objeto comparado: "extremadamente, muy":

p. ej. सत्तम 3 (a partir de सन्त्) "extremadamente bueno, muy bueno"

Si se expresa un objeto comparado, este se encuentra en genitivo (षष्ठी) ("de", "entre") y el superlativo equivale al superlativo alemán (grado superlativo):

p. ej. द्विजानां सत्तमः = "el mejor de los dos veces nacidos"

Los sufijos -तर y -तम pueden aparecer no solo con adjetivos, sino también con sustantivos, indeclinables e incluso formas verbales:

Ejemplos:

गजतम m. "el mejor elefante" (गज) (también denominación de Buda)

गोतम m. "el buey más grande" (गो) o: "el más rico en vacas"

उद् Indekl. "sobre", "hacia arriba" » उत्तर 3 "más alto" » उत्तम 3 "el más alto"

Cuando estos sufijos se añaden a una forma verbal, aparecen siempre en la forma adverbial:

• -तराम्
• -तमाम्

Ejemplos:

पचतितराम् "él/ella/ello cocina mejor"

पचतितमाम् "él/ella/ello cocina mejor de todos"

Esta forma tienen estos sufijos también cuando se añaden a un indeclinable y la palabra derivada se usa adverbialmente:

p. ej. सुतराम् (a partir de सु) "de mejor manera" (adverbial)

Fig.: का पचतितमाम्
Lisu = 傈僳族, अरुणचल प्रदेश
(Fuente de la imagen: Detalles)

50.2. Lista de vocabulario

ध्रुव 3: firme, inmutable

निषेक m.: aspersión, fertilización, líquido, eyaculado, ceremonia de concepción

पण्डित 3: inteligente, sabio, erudito

मन् + अव 4Ā अवमन्यते : despreciar, menospreciar

मन्त्रिन् 3: asesor; m.: consejero, magistrado, ministro

Fig.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), ministro de la Unión en el Ministerio de Ciencia y Tecnología y en el Ministerio de Ciencias de la Tierra (desde 2006)
(Fuente de la imagen: Detalles)

रहस् n.: misterio, soledad

रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : resultar dañado, fracasar, ser perjudicado

Perf. II रिरेष, रिरिषुर्
Fut. रेषिष्यति
Pass. रिष्यते
Kaus. रेषयति
PPP रिष्ट

लुप् 6U लुम्पति : romper, destruir

Perf. II लुलोप, लुलुपे
Fut. लोप्स्यति
Pass. लुप्यते
Kaus. लोपयति
PPP लुप्त
Inf. लोप्तुम्
Gerundiv लुप्य । लोप्य

विधि m.: también: destino (de विधा)

वृष् 1P वर्षति : llover (generalmente con un कर्तृ -- un dios o una nube)

Perf. II ववर्ष, ववृषुर्
Fut. वर्षिष्यति
Pass. वृष्यते
Kaus. वर्षयति
PPP वृष्ट
Inf. वर्षितुम्
Absol. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Absol.-वृष्य

Fig.: महामेघो वर्षिष्यति
Llegada del monzón, Bangalore बेंगळूरू
(Fuente de la imagen: Detalles)

संयक् Adv.: correctamente, verdaderamente, de la manera apropiada; por completo, totalmente

आदित्य m.: Sol; pl.: Āditya : una clase específica de deidades

Fig.: आदित्यः
(Fuente de la imagen: Detalles)

सर्व 3: cada, todos

Declinación como यद् (excepción: Nom.Akk.sg.Neutrum)

	Singular एकवचनम्				Plural बहुवचनम्
	Masculino पुंस्	Neutro नपुंसकम्	Femenino स्त्री	Masculino पुंस्	Neutro नपुंसकम्	Femenino स्त्री
1. Nominativo १. प्रथमा	सर्वस्	सर्वम्	सर्वा	सर्वे	सर्वाणि	सर्वास्
2. Acusativo २. द्वितीया	सर्वम्	सर्वम्	सर्वाम्	सर्वान्	सर्वाणि	सर्वास्
3. Instrumental ३. तृतीया	सर्वेण		सर्वया	सर्वैस्		सर्वाभिस्
4. Dativo ४. चतुर्थी	सर्वस्मै		सर्वस्यै	सर्वेभ्यस्		सर्वाभ्यस्
5. Ablativo ५. पञ्चमी	सर्वस्मात्		सर्वस्यास्	सर्वेभ्यस्		सर्वाभ्यस्
6. Genitivo ६. षष्ठी	सर्वस्य		सर्वस्यास्	सर्वेषाम्		सर्वासाम्
7. Locativo ७. सप्तमी	सर्वस्मिन्		सर्वस्याम्	सर्वेषु		सर्वासु

वै : partícula que enfatiza la palabra anterior: ciertamente, verdaderamente, pero

इह Adv.: aquí, aquí en la tierra, hacia aquí; ahora. Ante sustantivos en locativo (षष्ठी) equivalente a अस्मिन्, अस्याम्

कल्प m: estatuto, costumbre, ritual; período mundial (de कॢप्)

कल्याण 3 (f.: कल्याणी): hermoso

Fig.: कल्याणी
(Fuente de la imagen: Detalles)

कु- : como prefijo en compuestos: malo

Fig.: कुनगरम्
धारावी, मुंबई
(Fuente de la imagen: Detalles)

चक्ष् 2Ā चष्टे 2.pl. Ā चड्ढ्वे : ver

Perf. चचक्षे
no utilizado en los demás tiempos verbales

चक्ष् + प्र 2Ā प्रचष्टे : relatar, considerar, nombrar

देश m.: lugar, espacio, país, región

50.3. Ejercicio de traducción

A) Para repasar la declinación: el siguiente verso contiene todas las formas declinadas en singular de गुरु m.:

गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥

Fig.: गुरुमेव भजे
Ganeshpuri, a 80 km de Mumbai (मुंबई)
(Fuente de la imagen: Detalles)

B) Traduzca:

मनुस्मृति ४, १७८

येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥१॥

मनुस्मृति ३, ६३

कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥२॥

मनुस्मृति ३, ६०

संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥३॥

मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: Sobre la necesidad del sacrificio

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥४॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥५॥

योगसूत्र २, १६ - १७

हेयं दुःखमनागतम् ॥६॥
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥७॥

Explicación:
द्रष्टृदृश्ययोः : Gen.Loc.m.n.f.Dual (Dualdvandva)

कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: Sobre los consejeros del rey

न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयानमतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥८॥

मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definición de आचार्य, उपाध्याय, गुरु

उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमधापयेत्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥९॥

एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥१०॥

निषेकादीनि कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥११॥

Explicaciones:
निषेकादीनि : Nom.Acc.pl.Neutrum

lekt5007: Ilustr.: सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Monte Everest [Fuente de la imagen: wonker. -- http://www.flickr.com/photos/wonker/2385042288/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución)]

lekt5006: Lisu = 傈僳族, अरुणचल प्रदेश [Fuente de la imagen: parrothanging. -- http://www.flickr.com/photos/biligiri/1857068925/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, uso no comercial, sin obras derivadas)]

lekt5001: Kapil Sibal (1948 -), ministro de la Unión en el Ministerio de Ciencia y Tecnología y en el Ministerio de Ciencias de la Tierra (desde 2006) [Fuente de la imagen: Foro Económico Mundial. -- http://www.flickr.com/photos/worldeconomicforum/3038328904/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, compartir igual)]

lekt5002: Llegada del monzón, Bangalore बेंगळूरू [Fuente de la imagen: vandan desai. -- http://www.flickr.com/photos/vandan/526579892/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, uso no comercial, sin obras derivadas)]

lekt5005: [Fuente de la imagen: sunder_iyer. -- http://www.flickr.com/photos/sunder_iyer/2225272284/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, compartir igual)]

lekt5003: [Fuente de la imagen: dhyanji. -- http://www.flickr.com/photos/dhyanji/131433199/. -- Acceso el 12-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, uso no comercial, sin obras derivadas)]

lekt5004: धारावी, मुंबई [Fuente de la imagen: Kounosu / Wikipedia. Licencia GNU FDL]

lekt5008: Ganeshpuri, a 80 km de Mumbai (मुंबई) [Fuente de la imagen: Dey. -- http://www.flickr.com/photos/dey/2691860037/. -- Acceso el 13-01-2009. -- Licencia Creative Commons (Atribución, uso no comercial, compartir igual)]