ትምህርት 51

51.1. उपपद-ኮምፖዚታ

उपपद-ኮምፖዚታ (उपपद n. "ተጨማሪ ቃል") तत्पुरुष ከተግባር ስም ጋር የሚገናኙ ሲሆን፣ ይህም ስም በኮምፖዚታ ውስጥ ብቻ እንጂ እንደ ነጻ ቃል አይገኝም። उपपद በकृत्-ስፖሊኮች

• -Ø
• -a
• -t

ይፈጠራሉ። እነዚህም የተግባር አድራጊ ስሞች ናቸው፣ ማለትም የሚያደርጉትን ተግባር የሚፈጽሙ አድራጊ (कर्तृ) ያመለክታሉ።

እንደዚህ ዓይነቱ ኮምፖዚታ በአካባቢው ተራራ ማብራሪያ አያስፈልግም፣ ነገር ግን በተግባር ቅጦች ይፈታሉ፡

ምሳሌዎች፡

सुखकरः = सुखं करोतीति सुखकरः कुलघ्नः = कुलम्हन्तीति कुलघ्नः

ምሳሌዎች፡

ሀ) कृत्-ስፖሊኮ -Ø

-नी 3 "የሚመራ" ለምሳሌ सेनानी m. "የሠራዊት መሪ" (सेना f. "ሠራዊት")

-भुज् 3 "የሚበላ" ለምሳሌ भूमिभुज् m. "ዘውድ" (भूमि f. "መሬት")

-विद् 3 "የሚያውቅ" ለምሳሌ धर्मविद् 3 "ዘመናዊውን የሚያውቅ"

ስዕል፡ भूमिभुज् ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह, नेपालस्यान्तिमो राजा (2001 - 2008)
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

ለ) कृत्-ስፖሊኮ -t

-कृत् 3 "የሚያደርግ" ለምሳሌ

कुलक्षयकृत् 3 "የቤተሰብን ማጥፋት የሚያስከትል"

पापकृत् 3 "ክፋት የሚያደርግ፣ ሠራሽ"

-जित् 3 "የሚያሸንፍ" ለምሳሌ

शत्रुजित् 3 "ጠላቶችን የሚያሸንፍ"

पुरुजित् 3 "ብዙ የሚያሸንፍ" (पुरु 3 "ብዙ፣ ብዙ")

-भृत् 3 "የሚሸከም" ለምሳሌ भूमिभृत् m. "ዘውድ"

ስዕል፡ पापकृत् भरतपुर፣ राजस्थान
(ምንጭ ስዕል፡ ዝርዝር)

ሀ) कृत्-ተከታይ -a

-ग 3 "ሚወጣ (ወደ፣ ወደ)" (በተለምዶ ከ gā ሥር፣ ጥልቅ ደረጃ g + a) ለምሳሌ खग 3 "ሚበሳ" ግ. "እንስሳ፣ ሚወጣ ኮከብ" (ख ነ. "ጉድጓድ፣ 'የአየር' ቦታ")

-घ्न 3 "ሚያጠፋ" ለምሳሌ कुलघ 3 "ቤተሰቦችን ሚያጠፋ"

-ज 3 (jña » jā » ጥልቅ ደረጃ j + a) "ከ... የመጣ፣ በ... የተወለደ" ለምሳሌ आत्मज "ልጅ"

-ज्ञ 3 "ሚያውቅ" (jñ-a) ለምሳሌ सर्वज्ञ 3 "ሁሉንም ሚያውቅ"

-द 3 "ሚሰጥ" (d-a) ለምሳሌ वारिद ግ. "ደመና" (वारि ነ. "ውሃ")

-प 3 "ሚጠጣ" (p-a) ለምሳሌ द्विप ግ. "እንቁላል (ሁለት ጊዜ ሚጠጣ)"

-प 3 "ሚጠብቅ" (p-a) ለምሳሌ भूप "መሬትን ሚጠብቅ = ንጉሥ"

-स्थ 3 "በ... ሚቆም፣ በ... ሚገኝ" (sth-a) ለምሳሌ गृहस्थ ግ. "የቤት አስተዳዳሪ፣ የቤት አባት"

-कर 3 "ሚያስከትል፣ ሚያደርግ" ለምሳሌ सुखकर 3 "እንግዳ ሚያስከትል"

-स्मर 3 "ሚዘክር" ለምሳሌ जातिस्मर 3 "የቀድሞ ሕይወቶችን ሚዘክር"

ስዕል፡ द्विपो द्विर्पिबति ፡ हस्तेन च मुखेन च नेपाल
(ምንጭ ስዕል፡ ዝርዝር)

51.2. የመሰረቶች መቀየር፣ በቀላል ቃላት (በስም፣ በግማሽ ድምፅ፣ -s ያልሆኑ) የሚጠናቀቁ

በቀላል ቃላት (በስም፣ በግማሽ ድምፅ፣ -s ያልሆኑ) የሚጠናቀቁ መሰረቶች፣ ምንም ዓይነት መሰረት ለውጥ የላቸውም። መቀየሩ በተለምዶ በተለምዶ የሚከተሉትን የመጨረሻ ቃላት በመጨመር በሙሉ በተመሳሳይ ሁኔታ ይከናወናል።

የተለመደው ስህተት፡ በ Nom.፣ Akk.፣ Vok. pl. Neutrum ውስጥ ከመሰረት መጨረሻ በፊት ስም ይጨመራል።

51.2.1. ስምዎች በፓልታላል ያልሆኑ የመዝጋት ድምጾች ላይ የተመሰረቱ

የተለመዱ የድምጽ ለውጥ ሕጎች ይሠራሉ፣ ማለትም

• በመጨረሻ ላይ ተዛማጅ ሳይነጣጠል ያልሆነ ያልተጠቃቀሰ ድምጽ ይገኛል
• ከ-ስው የብዙ ቦታ ጥያቄ በፊት መጨረሻው በመጀመሪያ በተዛማጅ ሳይነጣጠል ያልሆነ ያልተጠቃቀሰ ድምጽ ይተካል፣ ከዚያም ተዛማጅ የድምጽ ለውጦች ይከሰታሉ
• ከሚነጣጠል ቃላት በፊት መጨረሻው በተዛማጅ ሚስጥራዊ ያልሆነ ያልተጠቃቀሰ ድምጽ ይተካል።

ምሳሌዎች:

शत्रुजित् 3 "ጠላቶችን በመሸነፍ"

ማስኩሊን፣ ፌሚኒን:

ነጠላ:

ኖም.ቮክ. शत्रुजित् (śatrujit + s)
አክ. शत्रुजितम्

ብዙ:

ኖም.አክ.ቮክ. शत्रुजितस्
ኢንስት. शत्रुजिद्भिस्
ሎክ. शत्रुजित्सु

ኒውትረም

ነጠላ ኖም.አክ.ቮክ. शत्रुजित्
ብዙ ኖም.አክ.ቮክ. शत्रुजिन्ति

सुयुध् 3 "ጥሩ በመዋጋት"

ነጠላ.ኖም.ቮክ.ማ.ፌ.ኒ. सुयुत्
ወዘተ.

ሙሉ ፓራዲጎሞች በኪልፎርን፣ ግራማቲክ ገጽ 16ff.

51.2.2. ስምዎች በፓልታላል የተመሰረቱ (c, ch, j), ś, ṣ

ከቃላት ጋር የሚጀምሩ መጨረሻዎች በፊት የስም መጨረሻ አይቀየርም።

ከሌሎች መጨረሻዎች በፊት ይሠራል:

• በመጨረሻ ላይ ያለ -c እና -j በ k ይተካሉ እና ስሙ ከዚያ በኋላ እንደ -k በመጨረሻ ላይ እንደሚያልቅ ይቆጠራል
• በአንዳንድ ቃላት (ዝርዝር በኪልፎርን፣ ግራማቲክ ገጽ 18) በመጨረሻ ላይ ያለ -j በ -ṭ ይተካል
• በመጨረሻ ላይ ያለ -ch በ -ṭ ይተካል
• በመጨረሻ ላይ ያለ -ś እና -ṣ - በአንዳንድ ልዩ ጉዳዮች - በ -ṭ ይተካሉ። በልዩ ጉዳዮች ውስጥ -ś እና -ṣ በ -k ይተካሉ

ማለትም

• -c » -k
• -ch » -ṭ
• -j » -k ወይም -ṭ
• -ś » -ṭ ወይም -k
• -ṣ » -ṭ ወይም -k

ምሳሌዎች፡

सत्यवाच् 3 "እውነትን የሚናገር" (बहुव्रीहि)

ማስኩሊን፣ ፌሚኒን፡

ነጠላ፡

ኖም.ቮክ. सत्यवाक्
አክ. सत्यवाचम्
ኢንስት. सत्यवाचा

ብዛት፡

ኢንስት. सत्यवाग्भिस्
ሎክ. सत्यवाक्षु

ኒውትረም

ነጠላ ኖም.አክ.ቮክ. सत्यवाक्
ብዛት ኖም.አክ.ቮክ. सत्यवाञ्चि

शेषभुज् 3 "የምግብ ቀሪ የሚበላ"

ማስኩሊን፣ ፌሚኒን፡

ነጠላ፡

ኖም.ቮክ. शेषभुक्
አክ. शेषभुजम्

ብዛት፡

ኢንስት. शेषभुग्भिस्
ሎክ. शेषभुक्षु

ኒውትረም

ነጠላ ኖም.አክ.ቮክ. शेषभुक्
ብዛት ኖም.አክ.ቮክ. शेषभुञ्जि

परिव्राज् ማ. "የሚንቀሳቀስ ጦረኛ"

ማስኩሊን፣ ፌሚኒን፡

ነጠላ፡

ኖም.ቮክ. परिव्राट्
አክ. परिव्राजम्

ብዛት፡

ኢንስት. परिव्राड्भिस्
ሎክ. परिव्राट्सु

ስዕል፡ परिव्राट् पुष्कर
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

51.2.3. በ-h የሚጠናቀቁ ስሞች

ከቃላት ጋር በሚጀምሩ መዛግብት በፊት -h አይቀየርም።

ከሌሎች መዛግብት በፊት

• በተለምዶ -h በ-ḍh ይተካል
• የመሠረቱ ሥር በ d- ከሚጀምር ከሆነ፣ -h በ-gh ይተካል። በተመሳሳይ በአንዳንድ ሌሎች ቃላት በምርጫ ወይም በግዴታ (በKielhorn, Grammar §80,2 የተዘጋጀ)
• (በሥር ስም መጨረሻ ላይ -h በ-dh ይተካል)

Nach diesen Ersetzungen wird der Stamm weiter behandelt, als ob er auf -ḍh, -gh bzw. -dh auslauten würde. -> በእነዚህ ለውጦች ከዚያ በኋላ ስርውነቱ እንደ -ḍh፣ -gh ወይም -dh በሚያልቅ ሆኖ ይቆጠራል።

Siehe die Paradigmen bei Kielhorn, Grammatik, S. 20f. -> እይቱ፡- በኪልሆርን፣ ግራማቲክ፣ ገጽ 20f ላይ ያሉትን ፓራዲጎሞች።

[L264] ምሳሌዎች፡-

गुह् 3 "verbergend" -> गुह् 3 "ሚስጥር የሚያደርግ"

Maskulinum, Femininum: -> ማስኩሊንም፣ ፌሚኒኑም፡-

Singular: -> ነጠላ፡-

Nom.Vok. घुट् (Grassmannsches Hauchdissimilationsgesetz: गुढ् + s) -> ኖም.ቮክ. घुट् (ግራስማን የነፋስ ዲሲሚሌሽን ሕግ፡- गुढ् + s)
Akk. गुहम् -> አክ. गुहम्

Plural: -> ብዛት፡-

Instr. घुड्भिस् -> ኢንስት. घुड्भिस्
Lok. घुट्सु -> ሎክ. घुट्सु

द्रुह् "schädigend, hassend" (wahlweise -ḍh/-gh) -> द्रुह् "ሚስጥር የሚያደርግ፣ የሚያስቀምጥ" (በመርጫ -ḍh/-gh)

Maskulinum, Femininum: -> ማስኩሊንም፣ ፌሚኒኑም፡-

Singular: -> ነጠላ፡-

Nom.Vok. ध्रुट् । ध्रुक् -> ኖም.ቮክ. ध्रुट् । ध्रुक्
Akk. द्रुहम् -> አክ. द्रुहम्

Plural: -> ብዛት፡-

Instr. ध्रुड्भिस् । ध्रुग्भिस् -> ኢንስት. ध्रुड्भिस् । ध्रुग्भिस्
Lok. ध्रुट्सु । ध्रुक्षु -> ሎክ. ध्रुट्सु । ध्रुक्षु

51.3. Sandhi von anlautendem h- -> ## 51.3. Sandhi von anlautendem h-

[L307] በh- ላይ ከመጀመሩ በፊት የሚመጣው የመዝጋት ድምፅ በተዛማጅው የሚነፍስ ያልሆነ ቃል ይተካል፣ እና h- በተዛማጅው የሚነፍስ ቃል ይተካል፡-

तत् + हि » तद्धि वाक् + हि » वाग्घि परिव्राट् + हि » परिव्राड्ढि -> तत् + हि » तद्धि वाक् + हि » वाग्घि परिव्राट् + हि » परिव्राड्ढि

51.4. የመነሻ ch- ሳንዲ (Kielhorn)

Anlautendes ch- wird nach kurzem Vokal, nach मा "nicht" und nach आ "zu" durch cch- ersetzt: -> ch- በአጭር ቃል፣ በमा "አይደለም" እና በआ "እስከ" ከዚያ በኋላ cch- ይተካል፡-

न + छिन्दति » न च्छिन्दति -> न + छिन्दति » न च्छिन्दति

51.5. -ch- በቃል ውስጥ (Kielhorn)

Im Wortinnern wird -ch- nach allen Vokalen durch -cch- ersetzt: -> በቃሉ ውስጥ -ch- በሁሉም ቃላት ከዚያ በኋላ -cch- ይተካል፡-

[L329] ለምሳሌ. छिद् » चिच्छेद

51.6. የቃላት ዝርዝር (Kielhorn)

अजिन n.: የአንቲሎፕ ቆዳ፣ በተለይም የጥቁር አንቲሎፕ ቆዳ (Antilope cervicapra L.) (Kielhorn)።

ዋልከር የእንስሳት ዓለም / ሮናልድ ኤም. ኖቫክ። -- 6. ስሪት። -- ባልቲሞር [u.a.] : ጆንስ ኮፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ ማተሚያ፣ 1999. -- 2 መጻሕፍት። -- ISBN 0-8018-5789-9. -- መጽሐፍ 2. -- ገጽ 1193f.

ስዕል፦
(ምስሉን የቀረበው ምንጭ፦ ዝርዝሮች)

अतिथि ስም፦ እንቁ

अभ्यन्तर 3፦ በውስጡ የሚገኝ፣ ቅርብ ; ስም ቀረበው አባል፣ ዓለም

अरण्य ስም፦ ተሸኝቶ ያለበት መንገድ፣ ጫካ

ऋतु ስም፦ ወቅታዊ ክስተት፣ የዓመት ወቅት፣ የጊዜ ክፍል፣ ማስተላለፊያ፣ ጊዜ፣ እንስሳው የተለመደችበት ጊዜ።

ስለ ऋतु ይዩ ማኑ III፣ 45-48፦ በዚህ መሰረት ऋतु 16 ቀናት (በተለዋጭ ምሳሌው 20 ቀናት) ከወር ማስተላለፊያ መጀመሪያ ይቆያል፣ በመጀመሪያዎቹ አራት ቀናት ከማስተላለፊያ መጀመሪያ ገንዘብ አይኖርም (በተለዋጭ ምሳሌው 8 ቀናት (4 + 4)፣ በ11ኛው (ወይም 15ኛው) እና 13ኛው (ወይም 18ኛው) ቀን። በተለዋጭ ምሳሌው 16 ቀናት (በተለዋጭ ምሳሌው) እንደ ዓለም ትርጓሜ ሆኖ ይታወቃል።

ጥበቃው 14 ቀናት ከወር ማስተላለፊያ መጀመሪያ በኩል ስለሚገኝ፣ ይህንን የተደራረበ ጊዜ በ19 እስከ 30 ቀናት ያለው ማስተላለፊያ ከመደበኛው ጊዜ በላይ ይቆያል። የተከለከሉ ቀናት (11 እና 13) በ12 እና 14 ቀን ማስተላለፊያ ዕድልን ያሻሽላሉ፣ ማለትም በ28 ቀናት ዙር (የዘንባራ ሕይወት በእናት ውስጥ 3 ቀናት ነው) ማስተላለፊያ ዕድልን ያሻሽላሉ። እነዚህ ስርዓቶች በተለምዶ የክናውስ-ኦጊኖ ስርዓት ነው።

Abb.: ऋतुः
(ምንጭ ምስል: ዝርዝሮች)

एकत्र Adv.: በአንድ ቦታ

जटा f.: የጅብ ፀላም (የአስኬት የደን ቅርጽ)

Abb.: जटा ऋषिकेश
(ምንጭ ምስል: ዝርዝሮች)

तुल्य 3: እኩል፣ ተመሳሳይ (तृतीयया)

तरय 3 (f.: तरयी): ሦስት አካል ያለው፣ ከሶስት ክፍሎች የተዘጋ

प्राणान्तिक 3 (f.: -ī): ሞትን የሚያመጣ፣ ሕይወትን የሚቆርጥ

बाह्य 3: ውጭ፣ ከውስጥ የራቀ፣ ማደን

भिक्षा f.: የተቀበረ ገንዘብ፣ የምርመራ መጠጥ

मार्यादा f.: ድንበር

शिष् 7P शिनष्टि : ማለቂያ፣ መተው

Perf.II शिशेषे፣ शिशिषुर्
Fut. शेक्ष्यति
Pass. शिष्यते
Kaus. शेषयति
PPPशिष्ट
Absol. -शिष्य

शिष् + वि 7P विशिनष्टि : ማግኘት

Pass. विशिष्यते : ከ (पञ्चम्या፣ तृतीयया) ማለቅ፣ ከ (पञ्चम्या፣ तृतीयया) ማሻሻል፣ ከ (षष्ठ्या፣ सप्तम्या) ማሻሻል

समान 3: ተመሳሳይ፣ እኩል፣ ተመሳሳይ ; m.: የዕድሜ ጓደኛ

स्व 3: የራስ፣ ራሱ (የኔ፣ የአንተ ወዘተ) እንደ सर्व ይቀየራል። በ Abl.Lok.sg.m.n እና በ Nom.pl.m ውስጥ እንደ देव ሊቀየር ይችላል፡

Abl.sg.m.n स्वस्मात् । स्वात्
Lok.sg.m.n. स्वस्मिन् । स्वे
Nom.pl.m स्वे । स्वास्

गर्ह् 1Ā गर्हते 10P गर्हयति : ማወቅ፣ መተው

Perf I जगर्हे
Fut. गर्हिष्यते
PPP गर्हित

पिशित n.: (የተዘጋ) ስፕርት

Abb.: पिशितम्
Kolkata = কলকাতা
(ምንጭ ምስል: ዝርዝሮች)

उपहार n.: ማቅረብ፣ ቅዳሴ፣ ስጦታ

मधु n.: ማር፣ ጣፋጭ መጠጥ፣ ሜት (የማር መስታወት)

ስዕል፡ मधु
ከተማ ቤተ መንግሥት፣ उदयपुर
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

मांस n.: ስጋ

मृगया f.: ማደን

ስዕል፡ मृगया
ማደን ከचीता (Acinonyx jubatus venaticus) ጉጃራት = ગુજરાत፣ 1812
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

शिवा f.: (ሴት) ሻካል (ወርቃማ ሻካል = Canis aureus)

ስዕል፡ शिवा
Canis aureus፣ ካላቶፕ ካጂያር ሳንክቹዋሪ
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

रुत n.: ጩኸት

कौशिक m.: ሙሊት

ስዕል፡ कौशिकः
ብራህማ-ሙሊት (Athene brama)፣ ማሄሳና = મહેસાણા
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

शकुनि m.: ባህላ

श्वन् m.: ቁጭ

ጠንካራ ሥር श्वान्
ደካማ ሥር በቅድመ-ድምፅ सुन्
ደካማ ሥር በቅድመ-ድምፅ-ላይ श्व

ስዕል፡ श्वा लिङ्गं च
ካርናታካ = ಕರ್ನಾಟಕ
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

परिचित 3፡ ተወዳጅ፣ የታወቀ

अटवी f.: ጫካ

शून्य 3፡ ባዶ፣ ረሃብ

आपान(क) n.: የመጠጥ ማሰባሰብ

ስዕል፡ आपानकम् जोधपुर
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

क्रूर 3፡ ገለልተኛ፣ ገርማ

दिह् 2U देग्धि፣ दिग्धे ፡ ማለፍ፣ ማለፍ

ፐርፌክት II दिदेह
ፉቹር धेक्ष्यति
ፓስቭ दिह्यते
ካውዝ देहयति
PPP दिग्ध

विष n.: ሳሙና

ስዕል፡ मूषिकाविषाणि
ባንጋሎር = ಬೆಂಗಳೂರು
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

भुजंग m.: ትናንት

Abb.: भुजंगः
ሰንሰለት ቀላጣፊ (Daboia russelii)፣ ባንጋሎር = ಬೆಂಗಳೂರು
(ምንጭ ምስል፡ ዝርዝር)

सायक m.: ጦር

उत्साद m.: መጥፋት

कलत्र Neutrum: ሚስት፣ ሴት እንስሳ

बन्दी f.: ማስረጃ፣ ማጥቀስ

योषित् f.: ትንሽ ሴት፣ ልጅ ሴት

शार्दूल m. = व्याघ्र m.

रुधिर n.: ደም

अर्चन n. अर्चना f. = पूजा f.

बलि m.: ስጦታ፣ ስጦታ፣ ቅጣት

मणि m.: ድንጋይ

Abb.: मणिः
Hope Diamond ከ Guntur = గుంటూరు፣ ዛሬ Smithsonian Museum of Natural History፣ Washington DC
(ምንጭ ምስል፡ ዝርዝር)

वन n.: ጫካ

मद m.: እንዲሁም "የእንፈርት ፈሳሽ" የእንቁላል (በ Musht)

Abb.: मदः
(ምንጭ ምስል፡ ዝርዝር)

राग m.: እንዲሁም፡ ቀለም፣ ቀይ ቀለም

कालन n.: ጫካ

खन् 1U खनति : ማሸት

Perf. चखान፣ चखने
Fut. खनिष्यति
Kaus. खानयति
PPP खात
Absol खनित्वा । खात्वा

चिन्त् 10 चिन्तयति : ማሰብ፣ ማሰብ

शबर .: ስም የሌለው የአርያም ሕዝብ

51.7. የመተርጎም ልምምድ

१. कौटिलीयार्थशास्त्र १፣ ३፣ ९ - १२ आश्रमधर्मः गृहस्तस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानार्षिभिर्वैवाह्यमृतुगामित्वं देवपित्रातिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ।९। ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो ऽग्निकार्याभिषेकौ भैक्षाव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ।१०। वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जाटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ।११। प्रव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षाव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥१२॥

ማብራሪያ፡ -अभिषेकौ ስም/ቀጥታ/ጭብጥ ሁለተኛ ብዛት ግለ (Dualdvandva)

२. कौटिलीयार्थशास्त्र १, ३, १६ - १७ ስለ ማስተዋል ግዴታ ስለ वर्नाश्रमधर्म

तस्मात्स्वधर्मं भूतानाम् राजा न व्यभिचारयेत् ।स् स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥१६॥ व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः । त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥१७॥

३. बाण (7ኛው ክፍለ ዘመን ከኢ.ኤ.ድ.): कादम्बरी አት. ኤ.ፒ. ፓራብ, 1896, ገጽ 65ኛ፡ የባብል ሐሳቦች ስለ ማዳን ሕይወት፡

आसीच्च मे मनसि -- अहो मोहप्रायमेतेषां जीवितं साधुजनगर्हितं च चरितम् । तथा हि । पुरुषपिशितोपहारे धर्मबुद्धिः , अहारः साधुजनगर्हितो मधुमांसादिः , श्रमो मृगया , शास्त्रं शिवारुतम् , समुपदेष्टारः सद्सतां कौशिकाः , प्रज्ञा शकुनिज्ञानम् , परिचिताः श्वानः , राज्यं शून्यास्वटवीषु , आपानकमुत्सवः , मित्राणि क्रुरकर्मसाधनानि धनूंषि , सहाया विषदिग्धमुखा भुजंगा इव सायकाः , गीतमुत्सादकारि मुग्धमृगाणाम् , कलत्राणि बन्दीगृहीताः परयोषितः , क्रूरात्मभिः शार्दूलैः सह संवासः , पशुरुधिरेण देवतार्चनम् , मांसेन बलिकर्म , चौर्येण जीवनम् , भूषणानि भुजंगमणयः , वनकरिमदैरङ्गरागः , यस्मिन्नेव कानने निवसन्ति तदेवोत्ख्यातमूलमशेषतः कुर्वत इति चिन्तयत्येव मयि शबरसेनापतिः समुपाविशत् ॥ ४. የभानुचन्द्र ማብራሪያ (16ኛው ክፍለ ዘመን) ስለ ቀድሞው ክፍል የकादम्बरी (ይህ ልምምድ በመምህር መመሪያ መተርጎም አለበት። እንዲህ ዓይነቱ ሰው ከሌለ፣ ማለፍ ይቻላል)

आसीच्चेति । मे मम मनसि चित्त आसीद्बभूव । खेद इति शेषः । तदेव दर्शयति -- अहो इत्यादिना । अहो इत्याश्चर्ये । एतेषां भिल्लानां जीवितं प्राणितं मोहो ऽज्ञानं प्रायं प्रचुरं यत्र तादृशम् । चः पुनरर्थे । चरितमाचरणं साधुजनैः सज्जनजनैर्गर्हितं निन्दितम् । तदेव विशेषतो दर्शयति -- तथा हीति । पुरुषेति । पुरुषस्य पुंसो यत्पिशितं मांसं तस्य य उपहारो भगवत्यै नैवेद्यदर्शनं तस्मिन्धर्मबुद्धिः श्रेयोधीः । आहार इति । आहारः प्रत्यवसानं साधुजनैर्गर्हितो निन्दितो मधुमांसादिर्मधुः मद्यं माक्षिकं वा । मांसं प्रतीतम् । ते आदौ यस्येति बहुव्रीहिः । आदिशब्दात्कन्दादिपरिग्रहः । श्रम इति । श्रमः शक्तिसाधनायासो मृगयाखेटकः । शास्त्रमिति । शिवा सृगाली तस्य रुतं शब्दितं शास्त्रमुच्चस्वरवेदपाठः । प्रबोधजनकत्वसाम्यात्तदुपमानम् । सदिति । सदसतां शुभाशुभानां समुपदेष्टारो बोधकाः कौशिका उलूकाः । प्रज्ञेति । शकुनयः पत्त्रिणस्तेषां स्थूलमहत्त्वादिना ज्ञानं तदेव प्रज्ञा विवेकबुद्धिः । परीति । श्वानः सारमेयाः परिचिता विश्वासपालत्राणि । राज्यमिति । शून्यासु जनरहितासु विन्ध्याटवीषु राज्यं स्वामित्वम् । आपानकेति । उत्सवः संतुष्टिकार्यं तदेवापानमेवापानकम् । स्वार्थे कः । पानगोष्ठिका । मित्राणीति । क्रूरं यत्कर्म तत्साधनानि तद्धेतुभूतानि धनूंष्येव चापान्येव मित्राणि सहृदः । हितचिन्तकानीति यावत् । सहाया इति । विषेण दिग्धं मुखमाननं येषामेवंविधाः सायका बाणास्त एव सहाया इष्टकार्यकर्तृत्वात्साहाय्यकारिणः । क इव । भुजंगाः सर्पा इव । एतेषां विषदिग्धमुखत्वं स्वाभाविकम् । तेषामौपाधिकमिति भावः । गीतमिति । मुग्धा अनभिज्ञा ये मृगा हरिणास्तेषामुत्साहकारि स्तब्धताविधायि गीतं गानम् । कलत्रेति । परयोषितो ऽन्यस्त्रिय एव बन्दी ग्रहकस्तद्रूपत्वेन गृहीताः स्त्रीकृताः कलत्राणि स्वपत्न्यः । क्रूरेति । क्रूरात्मभिर्दुष्टात्मभिः शार्दुलैश्चित्रकैः समं संवासः सहावस्थानम् । पश्वेति । पशवो महिषास्तेषां रुधिरेण रक्तेन देवतार्चनं देवपूजनम् । मांसेनेति । मांसेन पिशितेन बलिर्हन्तकरस्तत्कर्म तत्कृत्यम् । चौर्येणेति । चौर्येण परद्रव्यापहारेण जीवनं प्राणधारणम् । भूषणनीति । भूषणान्याभरणानि भुजंगमणयः सर्परत्नानि । पर्वतवासित्वात्तेषां ते सुलभा इति भावः । वनेति । वनकरिणामरण्यहस्तिनां मदैर्दानवारिभिरङ्गरागो विलेपनम् । यस्मिन्निति । अनिर्दिष्टनामनि कानने वने निवसन्ति निवासं कुर्वन्ति तदेव काननमशेषतः समग्रत उत्खातमुत्पाटितं मूलं मध्यभागो यस्यैवंभूतं कुर्वते विदधत इति पूर्वोक्तप्रकारेण मयि चन्तयति ध्यायति सत्येव ... ॥