ትምህርት 26

26.1. ለ -s- በመካከለ-ቃል ሴሪብራላይዜሽን ሕግ

-s- በ -ṣ- ይተካል፣ k, r, l ወይም ቁጥር — a, ā ባልሆነ — በቀጥታ ወይም በ ⟨अनुस्वार⟩ ወይም ⟨विसर्ग⟩ ብቻ ከተለየ ቅድሚያ ካለ እና ሌላ ግምት ከ ṛ, r በስተቀር ይከተላል።

ይህ ሳንዲ በ दुस्- ለገላጭ ጉትቱራሎች እና ላቢያሎች በኮምፖዚታ ይከተላል።

ምሳሌዎች:

तेषाम् (ከ: te-sām)

ነገር ግን: तासाम् (tā-sām)

26.2. ለ ዴንታሎች በመካከለ-ቃል ሴሪብራላይዜሽን ሕግ

ዴንታል ቪሎች በሪትሮፍሌክስ (በ -ṣ- ጨምሮ) ከተከተሉ በኋላ በተዛመዱ ሪትሮፍሌክስ ይተካሉ፡-

iṣ + -ta = iṣṭa (इष्ट)
ti + sth + a + ti = tiṣṭhati (तिष्ठति)
(ṣ ምክንያት የቀድሞ i፣ ṭh ምክንያት ከዚያ በኋላ የሚመጣው ṣ)

26.3. ለ ፓላታል፣ ጉትቱራል፣ ṣ፣ h + -s የቃል ሳንዲ

-k, -kh, -g, -gh; -c, -j; -ś, -ṣ; -h + s- » -kṣ

ምሳሌዎች ከታች ይመልከቱ

26.4. ግራስማን የአስፒሬሽን ዲሲሚሌሽን ሕግ

የሁለት አስፔሬታዎች (አስፔሬታ - ቁጥር - አስፔሬታ) ቀጥተኛ ተከታታይ የመጀመሪያውን ግምት ማጣት ያስከትላል፡-

ምሳሌ፡-

*dhu(gh) » du(g)h

በሕግ-ሕግ ምክንያት ሁለተኛው ግምት ማጣቱን ከተጠቀመ፣ በመጀመሪያው ግምት ላይ ይመለሳል።

ምሳሌዎች፡- ከታች ያለውን የ ⟨दुह्⟩ እና ⟨बुध्⟩ ፉቹር ይመልከቱ

ስዕል፡ ሄርማን ግራስማን
(ምንጭ ስዕል፡ ዝርዝር)

26.5. የ-ም እና የ-ን ድምጽ ለውጥ በጎረቤት ጎንዮሽ ድምጾች

በጎረቤት ጎንዮሽ ድምጾች ፊት ለፊት -ን እና -ም በ-ṃ- ይተካሉ፡

ምሳሌ፡ ማየት ይቻላል ከታች ያለውን የወደፊት ጊዜ ቅርጽ ከ मन् ጋር

26.6. ቀላል የወደፊት ጊዜ ተጠቃሚነት (ऌत्, भविष्यन्ती ልጅ)

ቀላል የወደፊት ጊዜ (ऌत्, भविष्यन्ती ልጅ) የሚያሳየው፡

የወደፊት ጊዜ
የተፈለገ ወይም የተወሰደ ስራ ("እሄዳለሁ"፣ "እፈልጋለሁ እሄድ")
ተስፋ ("እንዲህ ይሆናል ተስፋ አለኝ")
ተስፋ
ፍርሃት
ሊሆን የሚችል ነገር
የሚናገረው ሰው አስተሳሰብ
እዝዝ

የወደፊት ጊዜ በአንዳንድ ጊዜ ከምናለ ጊዜ (Optativ) ጋር ይወዳደራል (በኋላ ይመልከቱ)።

ለምሳሌ፡ व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति = "የተሰጠ ቃል ለመስጠት የሚፈልግ ሰው ወደ ቤተ መቅደስ ይሄዳል።"

ስዕል፡ व्रतं करिष्यन्देवगृहं गच्छति
(የስዕል ምንጭ፡ ዝርዝር)

26.7. ቀላል የወደፊት ጊዜ መፍጠር (ऌत्, भविष्यन्ती ልጅ)

ቀላል የወደፊት ጊዜ፡

የወደፊት ስም + መጀመሪያ መጨረሻ

የወደፊት ስም፡

(በአብዛኛው) ከፍተኛ ደረጃ ሥር + -sya
ወይም
(በአብዛኛው) ከፍተኛ ደረጃ ሥር + -i- + -sya (= - iṣya)

የትኛው ሥር የትኛው የወደፊት ስም መፍጠር እንዳለበት ከስም ቅርጾች ጋር መማር አለብዎት!
በአጠቃላይ የሥር ቅርጽ እና የወደፊት ጊዜ የመገናኛ ፊደል ከወደፊት ጊዜ ጋር ይስማማሉ።
አንዳንድ ሥሮች የወደፊት ጊዜን በመገናኛ ፊደል -i- ወይም ሳይኖር በአማራጭ መፍጠር ይችላሉ።
የወደፊት ጊዜ ፓርቲሲፕ (Partizip) ፓራስማፓዳ (Parasmaipada) በወደፊት ስም ላይ -nt- ማጭበርበር በመፍጠር ይፈጠራል፣ ልጅ በአማራጭ በ -ntī ወይም -tī፡

कृ : करिष्यन्त्, करिष्यन्ती / करिष्यती

ምሳሌዎች፡-

ሥር	ጊዜ 3. ሰ. P (Ā)
नी	नेष्यति
भू	भविष्यति (भो + इ + स्य + ति)
दिश्	देक्ष्यति (देश् + स्य + ति)
दृश्	द्रक्ष्यति
पच्	पक्ष्यति
प्रच्छ्	प्रक्ष्यति
यज्	यक्ष्यति
सृज्	स्रक्ष्यति
पद्	पत्स्यति
अद्	अत्स्यति
दुह्	धोक्ष्यति (दोग् + स्य + ति)
बुध्	भोत्स्यते (बोध् በፊት ለማይንፀባረቅ = भोत्)
मन्	मंस्यते (मन् + स्य + ते)

26.8. ልምምድ

ቁጥር፣ ሰውነት እና ገነት (Parasmaipada, Ātmanepada) ተመጣጣኝ የሆኑትን የጊዜ ቅርጾች ይፍጠሩ።

A) ሳይንቨርባል -i- ሳይኖር፡-

1. अत्ति
2. प्राप्नुवन्ति
3. सम्यन्ति
4. विजयन्ते
5. दहन्
6. आदिशन्ति
7. दोग्धि
8. पश्यति (የጊዜ ቅርጽ ለदृश् ይፍጠሩ)
9. उपानयन्ति
10. पचति
11. उपपद्यन्ते
12. पिबति
13. पृच्छति
14. बुध्यन्ते
15. मन्यते
16. मुञ्चति
17. यजते
18. युध्यन्ते
19. भजति
20. कृषति
21. क्रुध्यन्ति
22. दुष्यति
23. द्वेष्टि
24. पान्ति
25. सीदति
26. लभते
27. वक्ति
28. प्रविशन्ति
29. शक्नोति
30. शृणोति
31. सिञ्चति
32. सुन्वन्ति
33. सृजति
34. स्तौति
35. तिष्ठति

B) ሳይንቨርባል -i- ጋር፡-

1. अस्यति
2. आसते
3. इच्छति
4. संस्करोति
5. खादति
6. लुभ्यति
7. तनुते
8. उपागच्छन्ति
9. चरति
10. जायन्ते
11. नृत्यति
12. सहते
13. पतन्ति
14. रोदिति
15. प्रभवति
16. म्रियन्ते (በጊዜ Parasmaipada ውስጥ)
17. जीवन्ति
18. रक्षति
19. वदति
20. स्मरति
21. घ्नन्ति
22. अर्हन्ति
23. कुप्यन्ति

C) ሁለተኛ ዓመት በ እና ያለ -i-:

1. मुह्यन्ति
2. वर्तते
3. अश्नुवते (በ ሁለተኛ ዓመት Parasmaipada)