Esercizio 16

A) Converti le seguenti espressioni in Tatpuruṣa e traducile:

१. देवस्य पुरुषः । — देवपुरुषः

२. गुणवती ब्राह्मणी । — गुणवद्ब्राह्मणी

३. सत्यवान्ब्राह्मणः । — सत्यवद्ब्राह्मणः

४. पशुमन्तो जनाः । — पशुमज्जनाः

५. सुखवान्वैश्यायाः पुत्रः । — सुखवद्वैश्यापुत्रः

६. सुखवत्या वैश्यायाः पुत्रः । — सुखवद्वैश्यापुत्रः

७. कवेरुक्त्याः सत्यम् । — कव्युक्तिसत्यम्

८. शिवen रक्षिता बाला । — शिवरक्षितबाला

९. रामेण पीतं जलम् । — रामपीतजलम्

१०. फलवांल्लाभः । — फलवद्लाभः

११. इष्टाया देवतायाः पूजा । — इष्टदेवतापूजा

१२. देवानां स्तुतिः । — देवस्तुतिः

B) Sciogli i composti nelle seguenti frasi in sanscrito, forma frasi con nomi flessi e traduci:

१. पुण्यवद्वैश्यपुत्रो देवेन्द्रलोकं गच्छति ।
पुण्यवान्वैश्यस्य पुत्रो देवानामिन्द्रस्य लोकं गच्छति । (oppure: पुण्यवतो वैश्यस्य पुत्रो...)
Il figlio meritevole di un Vaiśya va nel cielo del signore degli dèi. (oppure: Il figlio di un Vaiśya meritevole...)

२. पुण्यकरणं स्वर्गमार्गः ।
पुण्यस्य करणं स्वर्गस्य मार्गः । (oppure: पुण्यानां करणं स्वर्गं मार्गः ।)
Fare ciò che è meritevole è la via verso il cielo.

३. न साधुः पशुवन्नरधेनुलोभः ।
न साधुः पशुवतो नरस्य धेनूनां लोभः । (oppure: ...धेनोर्लोभः ।)
L'avidità dell'uomo ricco di bestiame per le mucche / per la mucca non è buona.

४. न पशुयज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति । धर्मयज्ञैस्तु स्वर्गसुखमाप्नुवन्ति ।
न पशूनां यज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति । धर्मस्य यज्ञैस्तु स्वर्गस्य सुखमाप्नुवन्ति ।
Con sacrifici animali gli uomini non vanno in cielo. Con sacrifici (non sanguinari) di giustizia invece raggiungono la felicità celeste.

५. द्विजदासा इति शूद्रा उच्यन्ते ।
द्विजानां दासा इति शूद्रा उच्यन्ते ।
Śūdras nennt man Sklaven der Zweimalgeborenen.

६. बालब्राह्मणपुत्राः सत्यवन्नरं शृण्वन्ति ।
बा्ला ब्राह्मणानां पुत्राः स्त्यवन्तं नरं शृण्वन्ति ।
I giovani figli dei Brahmani ascoltano l'uomo veritiero.

७. बलवत्क्षत्रिया धनवच्छत्रुनगरं जयन्ति ।
बलवन्तः क्षत्रिया धनवतां शत्रूनां नगरं जयन्ति ।
I Kṣatriyas potenti sconfiggono la ricca città dei nemici.

८. ऋष्युक्त्या सत्यमुच्यते ।
ऋषीणामुक्त्या सत्यमुच्यते ।
La parola dei saggi vedici dice la verità.

९. बलवद्योधा ब्राह्मणग्रामं गताः ।
बलवन्तो योधा ब्राह्मणानां ग्रामं गताः ।
I forti guerrieri sono andati al villaggio dei Brahmani.

१०. पुण्यवद्वैश्येष्टवेवतापूजां करोति ।
पुन्यवतो वैश्यस्येष्टाया देवतायाः पूजां करोति ।
Venera la divinità personale del Vaiśya meritevole.

Fig.: न पशुयज्ञैर्नराः स्वर्गं गच्छन्ति
(Fonte dell'immagine: Dettagli)

---

Schema di declinazione

A) Formate tutti i casi finora appresi per le seguenti parole come esempi delle classi di declinazione finora studiate.

१. नर (m.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	नरस् (नरः)	नरास् (नराः)
2. Acc.	नरम्	नरान्
3. Str.	नरेण	नरैस् (नरैः)
6. Gen.	नरस्य	नराणाम्

२. फल (n.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	फलम्	फलानि
2. Acc.	फलम्	फलानि
3. Str.	फलेन	फलैस् (फलैः)
6. Gen.	फलस्य	फलानाम्

३. क्षत्रिया (f.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	क्षत्रिया	क्षत्रियास् (क्षत्रियाः)
2. Acc.	क्षत्रियाम्	क्षत्रियास् (क्षत्रियाः)
3. Str.	क्षत्रियया	क्षत्रियाभिस् (क्षत्रियाभिः)
6. Gen.	क्षत्रियायास् (क्षत्रियायाः)	क्षत्रियाणाम्

४. अरि (m.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	अरिस् (अरिः)	अरयस् (अरयः)
2. Acc.	अरिम्	अरीन्
3. Str.	अरिणा	अरिभिस् (अरिभिः)
6. Gen.	अरेस् (अरेः)	अरीणाम्

५. मति (f.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	मतिस् (मतिः)	मतयस् (मतयः)
2. Acc.	मतिम्	मतीस् (मतीः)
3. Str.	मत्या	मतिभिस् (मतिभिः)
6. Gen.	मतेस् (मतेः) / मत्यास् (मत्याः)	मतीनाम्

६. गुरु (m.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	गुरुस् (गुरुः)	गुरवस् (गुरवः)
2. Acc.	गुरुम्	गुरून्
3. Str.	गुरुणा	गुरुभिस् (गुरुभिः)
6. Gen.	गुरोस् (गुरोः)	गुरूणाम्

७. धेनु (f.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	धेनुस् (धेनुः)	धेनवस् (धेनवः)
2. Acc.	धेनुम्	धेनूस् (धेनूः)
3. Str.	धेन्वा	धेनुभिस् (धेनुभिः)
6. Gen.	धेनोस् (धेनोः) / धेन्वास् (धेन्वाः)	धेनूनाम्

८. देवी (f.)

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	देवी	देव्यस् (देव्यः)
2. Acc.	देवीम्	देवीस् (देवीः)
3. Str.	देव्या	देवीभिस् (देवीभिः)
6. Gen.	देव्यास् (देव्याः)	देवीनाम्

९. गुणवन्त् (m./n.)

Maschile:

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	गुणवान्	गुणवन्तस् (गुणवन्तः)
2. Acc.	गुणवन्तम्	गुणवतस् (गुणवतः)
3. Str.	गुणवता	गुणवद्भिस् (गुणवद्भिः)
6. Gen.	गुणवतस् (गुणवतः)	गुण्वताम्

Neutro:

Caso	Singolare	Plurale
1. Nom.	गुणवत्	गुणवन्ति
2. Acc.	गुणवत्	गुणवन्ति
3. Str.	गुणवता	गुणवद्भिस् (गुणवद्भिः)
6. Gen.	गुणवतस् (गुणवतः)	गुण्वताम्

(Il femminile गुणवती declina come देवी)

१०. किम् (m./n./f.)

Caso	Sg. m.	Sg. n.	Sg. f.	Pl. m.	Pl. n.	Pl. f.
1. Nom.	कस् (कः)	किम्	का	के	कानि	कास् (काः)
2. Acc.	कम्	किम्	काम्	कान्	कानि	कास् (काः)
3. Str.	केन	—	कया	—	—	काभिस् (काभिः)
6. Gen.	कस्य	—	कस्यास् (कस्याः)	केषाम्	—	कासाम्

११. तद् (m./n./f.)

| Caso | Sg. m. | Sg. n. | Sg. f. | Pl. m. | Pl. n. | Pl. f. |

1. Nominativo	स / सो / सः	तद्	सा	ते	तानि	तास् (ताः)
2. Accusativo	तम्	तद्	ताम्	तान्	तानि	तास् (ताः)
3. Strumento	तेन	—	तया	तैस् (तैः)	—	ताभिस् (ताभिः)
6. Genitivo	तस्य	—	तस्यास् (तस्याः)	तेषाम्	—	तासाम्

१२. एतद् (m./n./f.)

Caso	Sing. m.	Sing. n.	Sing. f.	Pl. m.	Pl. n.	Pl. f.
1. Nominativo	एष / एषो / एषः	एतद्	एषा	एते	एतानि	एतास् (एताः)
2. Accusativo	एतम् / एनम्	एतद् / एनद्	एताम् / एनाम्	एतान् / एनान्	एतानि / एनानि	एतास् / एनास्
3. Strumento	एतेन / एनेन	—	एतया / एनया	तैस् (तैः)	—	ताभिस् (ताभिः)
6. Genitivo	एतस्य	—	तस्यास् (तस्याः)	तेषाम्	—	तासाम्

१३. इदम् (m./n./f.)

Caso	Sing. m.	Sing. n.	Sing. f.	Pl. m.	Pl. n.	Pl. f.
1. Nominativo	अयम्	इदम्	इयम्	इमे	इमानि	इमास् (इmaाः)
2. Accusativo	इमम् / एनम्	इदम् / एनद्	इमाम् / एनाम्	इमान् / एनान्	इमानि / एनानि	इमास् / एनास्
3. Strumento	अनेन / एनेन	—	अनया / एनया	एभिस् (एभिः)	—	आभिस् (आभिः)
6. Genitivo	अस्य	—	अस्यास् (अस्याः)	एषाम्	—	आसाम्

---

Esercizi aggiuntivi

B) Tradurre e risolvere tutti i composti in sanscrito:

१. योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ॥ योगसूत्र १.२ ॥
योगश्चित्तस्य वृत्तेर्निरोधः (oppure: वृत्तीनां निरोधः) ।
Lo yoga è l'arresto dell'attività mentale.

२. स्वधर्मो ब्राह्मणस्याध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥५॥
Il dovere specifico del brāhmaṇa è: studio del Veda, insegnamento del Veda, sacrificio come caposacrificio, sacrificio per conto altrui, dono ai brāhmaṇi, ricezione di doni.

क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥६॥
क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शास्त्रेणाजीवो भूतानां रक्षणं च् ।
Il dovere specifico di un kṣatriya è: studio del Veda, sacrificio come caposacrificio, dono ai brāhmaṇi, sostentamento con la spada, protezione degli esseri viventi.

वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥७॥
वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिः पाशुपाल्यं च वणिज्या च ।
Il dovere specifico di un Vaiśya è: lo studio dei Veda, il sacrificio come caposacrificio, la donazione ai Brahmani, l'agricoltura e l'allevamento del bestiame, il commercio.

शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥८॥
शुड्रस्य द्विजातीनां शुश्रूषा वार्त्ता कारूणां कुशीलवानां च कर्म ।
Il dovere specifico di un śūdra è il servizio obbediente ai nati due volte, attività economica e attività come artigiano e spettatore.

सर्वेषामहिंसा सत्यं शौचमनसूयानृशंस्यं क्षमा च ॥१३॥
Il dovere di tutti è: non violenza, veridicità, purezza, non lamentarsi del proprio destino, assenza di malizia e pazienza tollerante.
(कौटिलीयार्थशास्त्र १.३.५-८, १३)

Frase 7: कृषिपाशुपाल्ये Duale, Nominativo Accusativo: Dvandva, che indica le due "cose"
Frase 8: कर्म Nominativo, Accusativo singolare Neutro di कर्मन् "azione"
Frase 13: सर्वेषाम् Genitivo plurale maschile di सर्व "ogni, tutti" (pronome, declinato non come deva)

३. आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ॥ कौटिलीयार्थशास्त्र १.४.३ ॥
आन्वीक्षिक्याः त्रय्याः वार्त्ताया योगस्य क्षeमस्य च साधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ।
La frusta produce acquisizione e sicura possessione di filosofia, vedistica ed economia. La guida della frusta è politica.

Fig.: योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः
(Fonte immagine: Dettagli)