Øvelse 32

A) Bestem følgende verbtformer og bild de tilsvarende imperfektformene i person, tall og genus verbi:

Præsens / Fremtid	Imperfekt
१. हरिष्यन्ते	अहरन्त
२. घातयति	अघातयत्
३. विहन्ति	व्यहन्
४. घ्नन्ति	अघ्नन्
५. विस्मर्यते	व्यस्मर्यत
६. प्रस्थास्यन्ते	प्रातिष्ठन्त
७. प्रस्तुते	प्रास्तुत
८. स्रक्ष्यन्ति	असृजन्
९. सेक्ष्यन्ति	असिञ्चन्
१०. श्रूयते	अश्रूयत
११. शक्नोति	अशक्नोत्
१२. वर्त्स्यन्ति	अवर्तन् (अवर्तन्त)
१३. वसते	अवसत
१४. वत्स्यन्ति	अवसन्
१५. वदति	अवदत्
१६. प्रवक्ति	प्रावक्
१७. वेशयन्ते	अवेशयन्त
१८. लुभ्यन्ति	अलुभ्यन्
१९. उपलप्स्यन्ते	उपालभन्त
२०. रुन्द्धे	अरुन्द्ध
२१. रोदिति	अरोदित्
२२. रक्षन्ति	अरक्षन्
२३. युध्यन्ते	अयुध्यन्त
२४. युञ्जते	अयुञ्जत
२५. यजन्ति	अयजन्
२६. म्रियते	अम्रियत
२७. विमोचयन्ति	व्यमोचयन्
२८. मंस्यन्ते	अमन्यन्त
२९. मोहिष्यति	अमुह्यत्
३०. भवति	अभवत्
३१. भुनक्ति	अभुनक्
३२. भिनत्ति	अभिनत्
३३. भञ्जन्ति	अभञ्जन्
३४. भजते	अभजत
३५. ब्रूते	अब्रूत
३६. विजेष्यन्ते	व्यजयन्त
३७. जायन्ते	अजायन्त
३८. छिन्त्ते	अछिन्त्त
३९. आचरन्ति	आचरन्
४०. चोर्यन्ते	अचोर्यन्त
४१. आगमिष्यन्ति	आगच्छन्
४२. कामयन्ते	अकामयन्त
४३. खादन्ति	अखादन्
४४. विक्रेष्यते	व्यक्रीणीत
४५. संस्करोति	समकरोत्
४६. क्रुध्यन्ति	अक्रुध्यन्
४७. एषयन्ति	ऐष्यन्
४८. संयन्ति	समायन्
४९. समास्ते	समास्त
५०. व्यङ्क्ते	व्याङ्क्त
५१. सन्ति	आसन्
५२. अस्यन्ति	आस्यन्
५३. अश्नाति	आश्नात्
५४. अश्नुते	आश्नुत
५५. प्राप्स्यन्ति	प्राप्नुवन्
५६. अदन्ति	आदन्
५७. प्रभोत्स्यन्ते	प्राभुध्यन्त
५८. बध्नाति	अबध्नात्
५९. प्रक्ष्यन्ति	अपृच्छन्
६०. पुनाति	अपुनात्
६१. पान्ति	अपान्
६२. पास्यन्ति	अपिबन् / अपान्
६३. पद्यते	अपद्यत
६४. पातयति	अपातयत्
६५. पक्ष्यन्ति	अपचन्
६६. नर्तिष्यति	अनृत्यत्
६७. आनेष्यन्ति	आनयन्
६८. द्वेष्टि	अद्वेट्
६९. द्रक्ष्यन्ति	अपश्यन्
७०. दूषयन्ति	अदूषयन्
७१. उपदेक्ष्यन्ति	उपादिशन्
७२. धक्ष्यति	अदहत्
७३. तनोति	अतनोत्
७४. प्रजानीते	प्राजानीत
७५. जीवन्ति	अजीवन्

B) Oversæt og opløs sammensættelserne på sanskrit:

१. आसीत्क्षत्रिय उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवान् । स जनेन्द्राग्रे ऽतिष्ठत् । स देवानयजतारीनजयज्जनानपान्महापुण्यमकरोत् । तस्मान्मृत्वा देवलोके पुनर्भवमलभत ॥१॥
(जनस्य इन्द्रस्य अग्रे । महत्-पुण्यम् । देवानां लोके)
Der var engang en fyrste, der havde alle ønskværdige egenskaber og var smuk af udseende. Han fremstod blandt alle fyrster. Ofrede til guderne, besejrede fjenderne, vogtede folket og gjorde meget fortjenstfuldt; derfor blev han efter sin død genfødt i en guderverden.

२. ब्राह्मणो महानगरे ऽवसत् । स पुत्रमागमय्यावक् । ब्राह्मणपुत्रो वेदं गुरावधीयीतेति ॥२॥
(ब्राह्मणस्य पुत्रः । गुरोः गृहे)
En brahman boede i en storby. Han lod sin søn komme og sagde: "En brahmanesøn skal studere Vedaen hos en mester." På disse ord gik sønnen til en mester for at studere. Han trådte ind i mesterens hus og stillede sig ærbødigt foran mesteren. Mesteren spurgte ind til brahmanen. Derefter gav han den pågældende søn mad at spise.

३. राम आचर्यमुपसंगम्य वचनमब्रवीत् ॥३॥
Rāma gik til læreren og sagde (ordene).

४. ब्राह्मणा वेदमध्यैयत चाध्यापयंश्च देवांश्चायजन्नयजन्त च क्षत्रियाः श्रुतिमध्यैयत जनानरक्षन्महीमभुञ्जन्देवानयजन्त वैश्या वेदमध्यैयत देवानयजन्ताक्रीणन्व्यक्रीणत च द्विजदासास्तु शूद्रा आसन् ॥४॥
(द्विजानां दासाः)
Brahmaner har studeret og undervist i Vedaen, ofret til guderne som offerledere og offret på vegne af andre. Kṣatriyas har studeret Vedaen, vogtet folket, nydt jorden og ofret til guderne som offerledere. Vaiśyas har studeret Vedaen, ofret til guderne som offerledere, købt og solgt. Śūdras var derimod livegne for de to gange fødte.

५. बुद्धपुत्राः सत्यमजानन्दुःखमरुन्धन्मोक्षं प्राप्नुवन् । बुद्धपुत्र इति बुद्धमार्गभिक्षुरुच्यते ॥५॥
(बुद्धस्य पुत्राः)
Buddhas sønner har erkendt sandheden, bragt lidelsen til standsning og opnået forløsning. Som "Buddhas søn" betegnes en munk, der går Buddhas vej.

Abb.: सम्पन्नरूपा
(Billedkilde: Details)

---

Bestemmelse af ordformer

Bestem og oversæt følgende ord:

Wortform	Bestimmung	Bedeutung
१. देवस्य	Gen. sg. m.	des Gottes
२. उषितायाः	Abl./Gen. sg. f. PPP	(von) der bewohnten
३. लप्स्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	sie werden erhalten
४. गुरौ	Lok. sg. m.	beim Lehrer
५. भाव्यते	3. sg. Ind. Präs. Kaus. Passiv	er wird hervorgebracht
६. अग्नye	Dat. sg. m.	dem Feuer
७. मोक्तुम्	Inf.	um zu befreien
८. वितत्य	Absol.	nachdem er aufgespannt hat
९. स्मृत्यै	Dat. sg. f.	für die Vergegenwärtigung
१०. देवताः	Nom./Akk. pl. f.	die Gottheiten
११. ब्रवीति	3. sg. P. Ind. Präs.	er spricht
१२. प्रक्ष्यन्ति	3. pl. P. Fut.	sie werden fragen
१३. पततः	Gen. sg. m./n. Part. Präs.	des fallenden
१४. पत्स्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	sie werden schreiten
१५. आसते	3. pl. Ā. Ind. Präs.	sie sitzen
१६. महान्ति	Nom./Akk. pl. n.	die grossen
१७. घ्नता	Instr. sg. m./n. Part. Präs.	durch den Tötenden
१८. आययन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Kaus.	sie schicken / lassen kommen
१९. एषिता	Nom. sg. f. Kaus. PPP	die wünschen gemachte
२०. आनाय्य	Absol. Kaus.	nachdem er herbeiführen liess
२१. अनृताय	Dat. sg. n.	für die Lüge
२२. पूजया	Instr. sg. f.	durch die Verehrung
२३. प्रश्नेभ्यः	Dat./Abl. pl. m.	(von) den Fragen
२४. धक्ष्यन्ति	3. pl. P. Fut.	sie werden verbrennen
२५. मृगान्	Akk. pl. m.	die Wildtiere
२६. बोधिम्	Akk. sg. f.	die Einsicht
२७. गुणैः	Instr. pl. m.	durch Eigenschaften
२८. सन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	sie sind / die wahren
२९. यन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	sie gehen
३०. क्रियते	3. sg. Ind. Präs. Pass.	es wird getan
३१. विगत्य	Absol.	nachdem es vergangen ist
३२. चरित्वा	Absol.	nachdem er geweidet hat
३३. पीते	Lok. sg. m./n. PPP	im getrunkenen
३४. अन्नानि	Nom./Akk. pl. n.	die Speisen
३५. जलम्	Nom./Akk. sg. n.	das Wasser
३६. वक्ति	3. sg. P. Ind. Präs.	er sagt
३७. उक्तिः	Nom. sg. f.	der Ausspruch
३८. अर्धात्	Abl. sg. m./n.	vom halben
३९. अर्थेन	Instr. sg. m.	durch den Zweck
४०. स्तूयन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	sie werden gepriesen
४१. श्रोष्यति	3. sg. P. Fut.	er wird hören
४२. स्रष्टुम्	Inf.	um zu schöpfen
४३. पशुम्	Akk. sg. m.	das Tier
४४. स्तुतीः	Akk. pl. f.	die Lobpreisungen
४५. अरयः	Nom. pl. m.	die Feinde
४६. जात्या	Instr. sg. f.	durch die Geburt
४७. जाताम्	Akk. sg. f. PPP	die geborene
४८. देक्ष्यति	3. sg. P. Fut.	er wird zeigen
४९. दर्शितः	Nom. sg. m. Kaus. PPP	der gezeigte
५०. दुष्टाः	Nom. pl. m. PPP	verdorbene
५१. द्विजातीन्	Akk. pl. m.	die Zweimalgeborenen
५२. मृत्योः	Abl./Gen. sg. m.	des Todes
५३. दुग्धानाम्	Gen. pl. PPP	der gemolkenen
५४. दिष्टिभिः	Instr. pl. f.	durch Anweisungen
५५. मात्रायाम्	Lok. sg. f.	im Mass
५६. अत्ति	3. sg. P. Ind. Präs.	er isst
५७. जायन्ते	3. pl. Ā. Ind. Präs.	sie werden geboren
५८. जीयन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	sie werden besiegt
५९. जयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	sie siegen
६०. जनयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Kaus.	sie erzeugen
६१. प्रभृतेः	Abl./Gen. sg. f.	vom Beginn
६२. उपतिष्ठन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	sie treten davor
६३. स्थित्याम्	Lok. sg. f.	in der Festsetzung
६४. भिक्षुषु	Lok. pl. m.	bei den Mönchen
६५. पक्त्वा	Absol.	nachdem er gekocht hat
६६. योद्धुम्	Inf.	um zu kämpfen
६७. मारयित्वा	Absol. Kaus.	nachdem er getötet hat
६८. धेन्वा	Instr. sg. f.	durch die Milchkuh
६९. मंस्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	sie werden denken
७०. इज्यते	3. sg. Ind. Präs. Pass.	es wird geopfert
७१. प्रोद्य	Absol.	nachdem er verkündet hat
७२. लम्भयति	3. sg. Ind. Präs. Kaus.	er lässt erhalten
७३. स्थापिताभिः	Instr. pl. f. Kaus. PPP	durch die gestellten
७४. शक्तिभ्यः	Dat./Abl. pl. f.	(von) den Kräften
७५. अलम्	Adv.	genug
७६. हेतून्	Akk. pl. m.	die Gründe
७७. प्रतिमासु	Lok. pl. f.	bei den Bildnissen
७८. यस्याः	Gen. sg. f. Rel.	von welcher
७९. हि	Konj.	denn, nämlich
८०. तस्मिन्	Lok. sg. m./n. Dem.	in diesem
८१. ह्रियन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	sie werden genommen
८२. अधिकृतेषु	Lok. pl. m./n. PPP	bei den Beauftragten
८३. अध्यापयति	3. sg. P. Ind. Präs. Kaus.	er unterrichtet
८४. वाचयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Kaus.	sie lassen lesen

Fig.: किमयं रथो बालान् सुखतां वहति
(Billedkilde: Detaljer)

---

Øvelse i Sandhi

Indsæt ordene i parenteserne nedenfor og overhold sandhi-reglerne:

१. रामो ग्रामात् ... गच्छति । (नगर । आर्यग्राम । महानगर । शत्रुग्राम । जयनगर । कविगृह)
रामो ग्रामान्नगरं गच्छति ।
रामो ग्रामादार्यग्रामं गच्छति ।
रामो ग्रामान्महानगरं गच्छति ।
रामो ग्रामाच्छत्रुग्रामं गच्छति ।
रामो ग्रामाज्जयनगरं गच्छति ।
रामो ग्रामात्कविगृहं गच्छति । २. जयन् ... अरीन्हन्ति । (इन्द्रशत्रु । शत्रु । जितशत्रुक्षत्रिय । लोकेश्वर । तद्गुणशूर । देवता)
जयन्निन्द्रशत्रुररीन्हन्ति ।
जयञ्शत्रुररीन्हन्ति ।
जयञ्जितशत्रुक्षत्रियो ऽरीन्हन्ति ।
जयंल्लोकेश्वरो ऽरीन्हन्ति ।
जयंस्तद्गुणशूरो ऽरीन्हन्ति ।
जयन्ती देवतारीन्हन्ति । ३. न हि पुण्यवन्तस्ते ... । (अरि । आर्यशत्रु)
न हि पुण्यवन्तस्ते ऽरयः ।
न हि पुण्यवन्तस्त आर्यशत्रवः । ४. देवतया ... आद्यते । (ऋषि । इन्द्रदेवी)
देवतर्षिणाद्यते । (Flertal: देवतर्षिभिराद्यते ।)
देवतेन्द्रदेव्याद्यते । ५. ब्राह्मणस् ... एति । (नगर)
ब्राह्मणो नगर एति । (Flertal: ब्राह्मणो नगरेष्वेति ।)

---

Yderligere sanskrit-oversættelser

1. Efter at sønnen er født, sender brahmanen en tjener til brahmannen.
पुत्रे जाते ब्राह्मणी दासं ब्राह्मणं गमयति ।

2. Den hellige mand har båret det ondt, der er blevet ham tilføjet.
साधुना कृतं पापं सोढम् ॥

3. Moral er mandens prydel.
शीलं नरस्य भूषणम् ॥

4. De mægtige krigere er drønet til brahmanbyen.
बलवद्योधा ब्राह्मणग्रामं गताः ॥

5. Pigen græder.
बाला रोदिति ॥

6. Der findes ingen sygdom som begær, ingen fjende som forvirring, ingen ild som vrede, ingen lykke som indsigt.
नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः ।
नास्ति क्रोधसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानसमं सुखम् ॥

7. En mand, som gudinden beskytter, er lykkelig.
यं नरं देवी रक्षति स सुखवान् ॥

8. Med hvilken vind som helst en sky lader vand falde, med den samme vind bevæger en lærd sin parasol.
येन येन च वातेन वारिदो वारिं मुञ्चति ।
तेन तेन च वातेन छत्रं वहति पण्डितः ॥

9. Omsvindlingen af genfødsler har ingen begyndelse.
अनादिकालिकः संसारः ॥

10. Velkommen dronningen!
स्वागतं देव्यै ॥

11. For himlens skyld udfører mennesker fortjenstfulde gerninger.
स्वर्गेभ्यो नराः पुण्यं कुर्वते ॥

12. Farvel!
पुनर्दर्शनाय ॥

Fig.: पुनर्दर्शनाय
(Billedkilde: Details)

---

Scholarly Fragment (Stotra)

शत्रूनगमयत्स्वर्गं वेदार्थं स्वानवेदयत् ।
आशयच्चामृतं देवान्वेदमध्यापयद्विधिम् ।
आसयत्सलिले पृथ्वीं यः स मे श्रीहरिर्गतिः ॥
Den højædle Hari er mit tilflugtssted, som sendte sine fjender til himlen, lod sine egne forstå Vedanta, gav guderne amṛta at spise, lærte skaberen Vedaen og fastslog jorden i vandet.

Fig.: श्रीगङ्गाधराय नमः
(Billedkilde: Details)

---

Fortælling: Den gamle mand og abene (Sanskrit-Bālādarśa)

एकदा कश्चिद्वृद्धो ग्रामान्तरं गच्छन्पथि श्रान्तो ऽभवत् । अतः स विश्रमाय पार्श्वस्थितस्य चूततरोर्मूलमगच्छत् ॥ तस्मिन्वृक्षे पचेलिमानि फलान्यवर्तन्त । वृद्धस्य तेषु स्पृहा जाती । परं स वृक्षमारुह्य तानि ग्रहीतुं नाशक्नोत् ॥ दिष्ट्या तस्मिन् तरौ केचिद्वानराः फलानि खादन्तः स्थिताः । तानवलोक्य वृद्धः प्रहर्षं गतः । स किमकरोत् । स कतिचिदुपलानादाय वानरांल्लक्ष्यीकृत्य प्राक्षिपत् । वानराः कुपिताः कानिचित्फलान्यवचित्य वृद्धं प्रति प्राक्षिपन् । वृद्धः सहर्षं तान्यादाय स्वाभीष्टदेशं गतः ॥ अहो वृद्धस्य कौशलम् ॥

Oversættelse:
Engang gik en gammel mand til en anden landsby og blev undervejs træt. For at hvile sig gik han hen til fodenden af et mangotræ ved vejkanten. På dette træ hang modne frugter. Den gamle mand fik lyst til dem, men han kunne ikke klatre op i træet for at plukke dem. Til held var der nogle aber på træet, som spiste frugter. Da den gamle mand så dette, blev han glad. Hvad gjorde han? Han tog nogle sten, sigtede på aberne og kastede dem. Abene blev vrede, plukkede nogle frugter og kastede dem på den gamle mand. Den gamle mand modtog glædeligt frugterne og fortsatte sin vej. Det er storartet med den gamle mands snilde!

Fig.: वानरः कुपितः
(Billedkilde: Details)