🇩🇰 DA - Dansk
🇩🇰 DA - Dansk
Appearance
Øvelse 23
A) Følgende rødder danner infinitiv uden bindevokal -i-. Dann infitivet under hensyntagen til lydforskydningerne:
- आप् — आप्तुम्
- इ — एतुम्
- गम् — गन्तुम्
- कृ — कर्तुम्
- क्रुध् — क्रोद्धुम्
- जि — जेतुम्
- दुह् — दोग्धुम्
- दिश् — देष्टुम्
- दह् — दग्धुम्
- सृज् — स्रष्टुम्
- द्विष् — द्वेष्टुम्
- नी — नेतुम्
- पद् — पत्तुम्
- पा १ — पातुम्
- पा २ — पातुम्
- भज् — भक्तुम्
- कृष् — कर्ष्टुम् / क्रष्टुम्
- सु — सोतुम्
- मन् — मन्तुम्
- मुच् — मोक्तुम्
- मृ — मर्तुम्
- यज् — यष्टुम्
- युध् — योद्धुम्
- वच् — वक्तुम्
- विश् — वेष्टुम्
- श्रु — श्रोतुम्
- प्रच्छ् — प्रष्टुम्
- सिच् — सेक्तुम्
- स्तु — स्तोतुम्
- स्था — स्थातुम्
- स्मृ — स्मर्तुम्
- हन् — हन्तुम्
- लभ् — लब्धुम्
- अद् — अत्तुम्
- दृश् — द्रष्टुम्
- पच् — पक्तुम्
- सद् — सत्तुम्
B) Følgende rødder danner infinitiv med bindevokal -i-. Dann infitivet til:
- आस् — आसितुम्
- नृत् — नर्तितुम्
- रक्ष् — रक्षितुम्
- रुद् — रोदितुम्
- वद् — वदितुम्
- वृत् — वर्तितुम्
- कुप् — कोपितुम्
C) Følgende rødder valgfrit med eller uden bindevokal:
- अश् — अशितुम् / अष्टुम्
- इष् — एष्टुम् / एषितुम्
- बुध् — बोधितुम् / बोद्धुम्
- मुह् — मोहितुम् / मग्धुम् / मोढुम्
- सह् — सहितुम् / सोढुम्
D) Oversæt og opløs sammensætningerne:
१. नराः स्वर्गं लब्धुं देवान्यज्ञ्नैर्यष्टुमिच्छन्ति ॥१॥
For at opnå et himmelrig ønsker mennesker at tilbede guderne med ofre.
२. महापुण्यं कृत्वा गतपापजनेन नरकं गन्तुं न शक्यते ॥२॥
(महत्पुण्यम् । गतं पापं यस्य तेन जनेन)
Hvis nogen har udført mange fortjenstfulde gerninger, kan et menneske, der er frit for ondt, ikke komme i helvede.
३. फलवन्ति पुण्यानीति सज्जनो ऽधर्मं कर्तुं नेच्छति ॥३॥
(सञ्जनः । न धर्मम्)
Da fortjenstfulde gerninger er frugtbare, vil en god menneske ikke begå uret.
४. सुगतो लोकान्मोक्तुमार्यसत्यान्युपदिशति ॥४॥
For at befri verdenerne underviser Buddha i de ædle sandheder.
५. शूद्रजनो ब्राह्मणेन सहात्tuं नार्हति ॥५॥
(शूद्राणां जनः)
Śūdras må ikke spise sammen med en brahman.
६. लोभसम्पन्ननरा नृत्यन्तीं सम्पन्नरूपदासीं द्रष्टुं गताः ॥६॥
(लोभेन सम्पन्ना नराः । सम्पन्नं रूपं यस्यास्ताम्)
Fulde af begær er mændene gået for at se den smukke tjenestepige danse.
७. शूद्रया संगत्य ब्राह्मणो यष्टुं नार्हति ॥७॥
Hvis en brahman har haft samleje med en śūdra, må han ikke ofre.
८. धर्मं श्रोतुकामा ब्राह्मणी सपुत्रा गुरुं द्रष्टुं महानगरं गता ॥८॥
(श्रोतुं कामो यस्याः सा । पुत्रेण सह । महन्नगरम्)
Da hun ville høre om dharmaen, er brahmaninden med sin søn gået til storbyen for at møde mesteren.
Scholarly Fragment
आहारनिद्राभयमैथुनं च सामान्यमेतत्पशुभिर्नराणाम् । धर्मे हि तेषा्मधिको विशेषो धर्मेण हीनाः पशुभिः समानाः ॥
At spise, sove, frygte og have sex er fælles for mennesker og kvæg. Den fremhævede forskel mellem mennesker ligger i dharma. Uden dharma er de ligesom kvæg.
Fig.: आहारनिद्राभयमैथुनं च
(Billedkilde: Detaljer)
Yderligere øvelser
A) Oversæt til sanskrit:
1. De fem (पञ्च) "piner" er: uvidenhed, den falske tro på jeget, tiltrækning, frastød og tilknytning til kroppen.
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः पञ्च क्लेशाः ।
2. Viden opnås gennem lydighed over for en lærer, eller for meget penge, eller i udveksling mod viden. Der findes ikke en fjerde type vidensopnåelse.
गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या चतुर्थी नैव विद्यते ॥
3. En lavtstående taler, men handler ikke; en god taler ikke, men handler kun.
निचो वदति न कुरुते वदति न साधुः करोत्येव ॥
4. Hjælpevidenskaberne til Vedaen er: udtalelære, ritualistik, grammatik, betydningsteori, metrik (छन्दस्) og kalenderlære.
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमङ्गानि ।
5. Yoga er ophøret af tankeorganets aktiviteter.
योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः ॥
6. Ret sejrer, ikke uret; sandhed sejrer, ikke løgn; tålmodighed sejrer, ikke vrede; Gud sejrer, ikke en modgud. (Passiv)
धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् । क्षमा जयति न क्रोधो देवो जयति नासुरः ॥
"Staven" skaffer erhverv og sikrer ejerskab af filosofi, Vedaen og økonomi. Ledelsen af denne stav er politik.
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः, तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ॥Hustru, søn og slave — disse tre (त्रयस्) er ifølge overleveringen ejendomsløse. Hvad de bringer, tilhører den, som disse (tre) tilhører.
भार्या पुत्रश्च दासश्च त्रय एवाधनाः स्मृताः । यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥Myg ønsker et sår, herskere ønsker ejendom, de lave ønsker strid, de gode ønsker fred.
मक्षिका व्रणमिच्छन्ति धनमिच्छन्ति पार्थिवाः । नीचाः कलहमिच्छन्ति शान्तिमिच्छन्ति साधवः ॥Brahmanens specifikke pligt er: studium, undervisning, ofre som offerherre, ofre på vegne af andre, give og modtage; Kṣatriyaens: studium, ofre som offerherre, give, leve af våben, vogte væsener; Vaiśyaens: studium, ofre som offerherre, give, landbrug, kvægavl og handel; Śūdraens: lydighed over for de to gange fødte, erhvervsvirksomhed, virksomhed (कर्म) af håndværkere og kunstnere.
स्वधर्मो ब्राह्मणस्याध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च । क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च । वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च । शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥Afklaring af bevidstheden sker gennem den meditative udvikling af venlighed, medfølelse, glæde ved andres lykke og ligefremhed, som har held og ulykke, godt og ondt som objekt.
मैत्रीकरुणामुदितोपेक्षाणां सुखदुःखपुण्यापुण्यविषयाणां भावनतश्चित्तप्रसादनम् ॥Fattige har mange sønner, selv om de ikke ønsker dem. Rige har ingen sønner. Mysteriet i skæbnens bevægelse er underligt.
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् । नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥Hvem dræber ikke en kvindelig krop (वपुस् n.) med slank talje, brede hofter, røde læber, sorte øjne, buet navle og oprette bryster.
तनुमध्यं पृथुश्रोणि रक्तौष्ठमसितेक्षणम् । नतनाभि वपुः स्त्रीणां कं न हन्त्युन्नतस्तनम् ॥
B) Deklinér i alle jer kendte kasus क्षत्रिया (f.):
| Kasus | Singular | Plural |
|---|---|---|
| 1. Nom. | क्षत्रिया | क्षत्रियास् (क्षत्रियाः) |
| 2. Akk. | क्षत्रियाम् | क्षत्रियास् (क्षत्रियाः) |
| 3. Instr. | क्षत्रियया | क्षत्रियाभिस् (क्षत्रियाभिः) |
| 6. Gen. | क्षत्रियायास् (क्षत्रियायाः) | क्षत्रियाणाम् |
C) Angiv stamformerne (betydning, præsensklasse, modus, 3. sg. præs. indikativ, 3. sg. passiv, PPP, absolutiver, infinitiv) til følgende verber:
१. सह् (1Ā, bære)
| Form | Værdi |
|---|---|
| Præs. Ind. | सहते |
| Passiv | सह्यते |
| PPP | सोढ |
| Absolutiv 1 | सोढ्वा / सहित्वा |
| Absolutiv 2 | -सह्य |
| Infinitiv | सोढुम् / सहितुम् |
२. पा (drikke / vogte)
| Form | drikke (1P) | vogte (2P) |
|---|---|---|
| Præs. Ind. | पिबति | पाति |
| Passiv | पीयते | पायते |
| PPP | पीत | पात |
| Absolutiv 1 | पीत्वा | पात्वा |
| Absolutiv 2 | -पाय | -पाय |
| Infinitiv | पातुम् | पातुम् |
३. वच् (2P, sprechen)
| Form | Wert |
|---|---|
| Präs. Ind. | वक्ति |
| Passiv | उच्यते |
| PPP | उक्त |
| Absolutiv 1 | उक्त्वा |
| Absolutiv 2 | -उच्य |
| Infinitiv | वक्तुम् |
४. हन् (2P, erschlagen)
| Form | Wert |
|---|---|
| Präs. Ind. | हन्ति / घन्ति |
| Passiv | हन्यते |
| PPP | हत |
| Absolutiv 1 | हत्वा |
| Absolutiv 2 | -हत्य |
| Infinitiv | हन्तुम् |
Fig.: बालाः पिबन्ति
(Billedkilde: Detaljer)