Lektion 35

35.1. Perfekt Typ III: Stark stamme høj grad/forlænget grad

Dannelse:

stark stamme:

• 3.sg.P: Forlænget grad
• 2.sg.P: Høj grad
• 1.sg.P: Valgfrit høj grad eller forlænget grad

svag stamme: se under undertyperne

35.1.1. Perfekt Typ IIIa: Stark stamme høj grad/forlænget grad, svag stamme lav grad

Dannelse:

svag stamme: Lav grad

Dannes af rødder af typerne:

• (Konsonant)-(Konsonant) - i/ī/u/ū
• (Konsonant) - ṛ

Foran vokalisk begyndende endning erstattes:

• -i/-ī med -iy
• -u/-ū med -uv
• -ṛ med r
  Eksempler:

Rod	3. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
इ 2P	इयाय iy-ai + a	ईयुर् ī + iy + ur
नी 1U	निनाय	निन्युर् ni-nī + ur	निन्ये	निन्यिरे
स्तु 2U	तुष्टाव tu + stau + a	तुष्टुवुर् tu + stuv-ur	तुष्टुवे	तुष्टुविरे
पू	पुपाव pu-pau + a	पुपुवुर् pu-puv-ur	पुपुवे	पुपुविरे
कृ	चकार	चक्रुर् ca-kr-ur	चक्रे	चक्रिरे

35.1.2. Perfekt Typ IIIb: Stark stamme høj grad/forlænget grad, svag stamme høj grad

Dannelse:

svag stamme: Høj grad

Dannes af rødder af typerne:

• (Konsonant)-(Konsonant)-ṝ
• Konsonant-Konsonant-ṛ (dvs. rødder på -ṛ, hvis flere konsonanter går forud)
  Eksempler:

Rod	3. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
पॄ 3P	पपार	पपरुर्
स्मृ 1P	सस्मार	सस्मरुर्
संस्कृ 8U	सञ्चस्कार sam + ca-skār-a	सञ्चस्करुर्	सञ्चस्करे	सञ्चस्करिरे

35.2. Perfekt Typ IV: Rødder med -ā / -āi

Dannelse:

stærk stamme:

• 3./1. sg. P Perfekt slutter på -au
• 2. sg. P : Høj grad -ā eller Lav grad -i

svag stamme:

• før konsonant: Lav grad -i
• før vokal: Lav grad Ø

Dannes af rødder med -ā / -āi

Eksempel:

Rod	3. sg. Perf. P. 1. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
दा 3U	ददौ	ददुर् da-d-ur	ददे	ददिरे da-d-i-re

35.3. Perfekt Typ V: Rødder Konsonant-a-Konsonant

Dannelse:

stærk stamme:

• 3.sg.P: Forlænget grad
• 2.sg.P: Høj grad
• 1.sg.P: valgfrit høj grad eller forlænget grad

svag stamme: se undertyper

Dannes af rødder af typen (Konsonant)-Konsonant-a-Konsonant

35.3.1. Perfekt Typ Va: svag stamme lav grad

Dannelse:

svag stamme: Lav grad

Dannes bl.a. af rødderne:

• गम्
• हन्
• जन्
• वच्
• वद्
• यज्
  Eksempler:

Rod	3. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
गम् 1P	जगाम	जग्मुर् ja-gm-ur
हन् 2P	जघान ja-ghān-a	जघ्नुर्
जन् 4Ā			जज्ञे ja-jñ-e	जज्ञिरे
वच् 2P	उवाच	ऊचुर् u + uc-ur
वद् 1P	उवाद	ऊदुर्	ऊदे	ऊदिरे
यज् 1U	इयाज	ईजुर् i + ij-ur	ईजे	ईजिरे

35.3.2. Perfekt type Vb: svag stamme kontraktion (e-type)

Dannelse:

svag stamme: ingen reduplikation. Erstatning af -a- i roden med -e-
(til forklaring se Thumb-Hauschild 1,2 s. 286f.)

Dannes af rødder med -a- mellem to enkle konsonanter, hvis startkonsonant ikke ændres i reduplikationssyllebet (dvs. hvis startkonsonant ikke er en guttural, aspirat eller h).
Eksempel:

Rod	3. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
पच् 1U	पपाच	पेचुर्	पेचे	पेचिरे

35.3.3. Perfekt type Vc: Rødder konsonant-a-konsonant. Svag stamme høj grad

Dannelse:

svag stamme: høj grad

Dannes af alle andre rødder med mellemliggende -a-, dvs. rødder med mellemliggende -a-

• som starter med to konsonanter
• som starter med guttural
• som starter med aspirat
• som starter med h

forudsat at de ikke tilhører perfekt type Va.

Eksempel:

Rod	3. sg. Perf. P.	3. pl. Perf. P.	3. sg. Perf. Ā.	3. pl. Perf. Ā.
क्रम् 1U	चक्राम	चक्रमुर्	चक्रमे	चक्रमिरे

35.4. Ordbog

नश् 4P नश्यति : forsvinde, gå til grunde, forsvinde

Perf. Vb ननाश, नेशुर् :br
Fut. नशिष्यति । नङ्क्ष्यति :br
Kaus. नाशयति :br
PPP नष्ट

नश् + प्र 4P प्रणश्यति** : forsvinde, gå til grunde, forsvinde

क्रम् 1U क्रामति, 4P क्राम्यति : schritte, gik

Perf. Vc चक्राम, चक्रमुर् :br
Fut. क्रमिष्यति :br
Pass. क्रम्यते :br
Kaus. क्रमयति :br
PPP क्रान्त :br
Inf. क्रमितुम् :br
Absol. क्रमित्वा । क्रन्त्वा । क्रान्त्वा

Fig.: क्रामन्ति
Folk, der går, Senegal.
(Billedkilde: Detaljer)

गै 1P गायति (gai + a-ti): synge, recitere i syngende tone, forkynde i bunden tale

Perf. IV जगौ, जगुर् :br
Fut. गास्यति :br
Pass. गीयते :br
Kaus. गापयति :br
PPP गीत :br
Inf. गातुम्

deraf:
गीता f.: sang, hymne

Fig.: जगुः
Tempelmusikere Kaadu Malleswara Temple Bangalore.
(Billedkilde: Detaljer)

35.5. Øvelse

A) Danner de tilsvarende perfektformer for følgende verbtider:

1. गायन्ति
2. स्मरन्ति
3. एष्यति
4. गच्छन्ति
5. कुरुते
6. नेष्यन्ते
7. जायते
8. जानाति
9. संस्करोति
10. पुनीते
11. बिभ्यति
12. पिपुरति
13. दत्ते
14. यजन्ते
15. भजन्ति uregelmæssig, efter type Vb!
16. वक्ति
17. अदधुः
18. बिभ्रते
19. मरिष्यन्ति
20. अशक्नुवन्
21. अवदन्
22. अपिबत्
23. अपान्
24. अलभत
25. अहन्
26. मन्यन्ते
27. अक्रामन्
28. अशृण्वन्
29. मिमति

Fig.: मिमति
Marked i Vadaseri, Tamil Nadu.
(Billedkilde: Detaljer)

30. अपद्यत
31. सुनोति
32. अतिष्ठत्
33. पतिष्यन्ति
34. अपचत्
35. अजहुर्
36. धक्ष्यन्ति
37. स्तौति
38. तनुते
39. अचरत्
40. जुह्वति
41. अहरत्

B) Oversæt:

एकस्मिन्नेव काले क्षत्रियो महान्यष्टुमुपचक्रमे । तस्य यज्ञपशुमिन्द्रो जहार । प्रनष्टे तु पशौ दुर्ब्राह्मणः क्षत्रियमब्रवीत् । पशुर्हृतः क्षत्रियस्य दुर्नयादिति ॥१॥ रामो ऽपुत्र आस । स पुत्रमियेष न तु लेभे । तस्माद्देवानीजे ब्रह्मचर्यादिव्रतानि च चकार । देवा रामस्येष्टिं शुश्रुवुर् रामाय चेष्टपुत्रं ददुः ॥२॥ ब्राह्मण्यो यज्ञाय घृतं पेचुः । ब्राह्मणीषु पचन्तीषु ब्राह्मणा यज्ञस्थानं सञ्चस्करुः । ततः क्षत्रियाः शिवादिदेवानीजिरे ब्राह्मणाश्चेजुः ॥३॥

Fig.: ... ब्राह्मणाश्चेजुः
Yajña ceremony, Shiva ashram, Ganeshpuri.
(Billedkilde: Detaljer)

अर्हन्तः कुलबन्धनं बिभिदुर्लोभं च क्रोधं च मोहं च रुरुधुः सत्यं प्रजज्ञुर्दुःखान्मुक्ता मोक्षसुखमापुः ॥४॥

C) Omform sætningerne i øvelse B), idet I erstatter perfektum med imperfectum.