Opgave 59

Fig.: रावणः
(Billedkilde: Details)

---

A) Tekstanalyse

Oversæt følgende tekst og identificér alle forekommende verbumformer.

Oversættelsen er bevidst ladet være klodset for at tjene som en oversættelseshjælp.

Oversættelseshjælp: Vers 6: दिदृक्षते = Desiderativ til दृश्

Tekst fra: Otto Böhtlingk: Sanskrit-Chrestomathie s. 127f.

राक्षसेन्द्रस्ततो ऽभैषीदैक्षिष्ट परितः पुरम् । प्रातिष्ठिपच्च बोधार्थं कुम्भकर्णस्य राक्षसान् ॥१॥

Dæmonherskeren blev bange. Han kiggede sig omkring i byen og sendte rākṣasas for at vække Kumbhakarṇa¹.
>
अभैषीत् - भी Aor. 4 P
ऐक्षिष्ट - ईक्ष् Aor. 5 Ā
प्रातिष्ठिपत् - प्र-स्था uregelmæssig (se Pāṇini 7.4.5) Aor. 3
>
1 Kumbhkarṇa, Rāvaṇas bror, ligger i evig søvn som straf for sine dåder.

ते ऽभ्यगुर्भवनं तस्य सुप्तं चैक्षिषताथ तम् । व्याहार्षुस्तुमुलाञ्छब्दान्दण्डैश्चावधिषुर्द्रुतम् ॥२॥

De gik til hans hus og så ham sovende. De udstødte tumultøse lyde og slog hurtigt med stokke.
>
अभ्यगुर् - अभि-गा (for इ) Aor. 1 P
अक्षिषत - ईक्ष् Aor. 5 Ā (3.fl.t.)
व्याहार्षुर् - वि-आ-हृ udtale, sige Aor. 4 P
अवधिषुर् - वध् (i stedet for हन्) Aor. 5

केशानलुञ्चिषुस्तस्य गजान्गात्रेष्वभिभ्रमन् । शीतैरभ्यषिचंस्तोयैरलातैश्चाप्यदम्भिषुः ॥३॥

De rev i hans hår, lod elefanter vandre rundt på hans lemmer; de stænkedes ham med koldt vand og sårede ham med ild.
>
अलुञ्चिषुर् - लुञ्च् Aor. 5
अबिभ्रमन् - भ्रम् Kaus. Aor. 3
अभ्यषिचन् - सिच् Aor. 2
अदम्भिषुर् - दम्भ् Aor. 5

नखैरकर्तिषुस्तीक्ष्णैरदाङ्क्षुर्दशनैस्तथा । शितैरतौत्सुः शूलैश्च भेरीश्चावीवदञ्छुभाः ॥४॥

De skar ham med skarpe negle og biddt ham med tænderne, slog ham med skarpe spyd og lod lyse trommer lyde.
>
अकर्तिषुर् - कृत् Aor. 5
अदाङ्क्षुर् - दंश् Aor. 4
अतौत्सुर् - तुद् Aor. 4
अवीवदन् - वद् Kaus. Aor. 4

स तान्नाजीगणत्सर्वानिच्छयाबुद्ध च स्वयम् । अबूबुधत कस्मान्मामप्राक्षीच्च निशाचरान् ॥५॥

Han lagde ikke mærke til dem alle, men vågnede af egen vilje og spurgte natvandrerne: "Hvorfor har I vækket mig?"
>
अजीगणत् - गण् 10 Aor 3
अबुद्ध - बुध् Aor 4 (neben अबोधि)
अबुबूधत - बुध् Kaus. Aor. 3 (2.pl.P)
अप्राक्षीत् - प्रछ् Aor 4

ते ऽभाषिषत राजा त्वां दिदृक्षुः क्षणदाचर । सो ऽस्नासीद्व्यलिपन्मांसमप्सासीद्वारुणीमपात् ॥६॥

De sagde: "Kongen har lyst til at se dig, natvander!" Han badede sig, smurte sig ind, slugte kød og drak palmesnap;
>
अभाषिषत - भाष् Ā Aor. 5
अस्नासीत् - स्ना Aor. 6
व्यलिपत् - वि-लिप् Aor. 2
अप्सासीत् - प्सा Aor. 6
अपात् - पा Aor. 1

न्यवसिष्ट ततो द्रष्टुं रावणं प्रावृतद्गृहात् । राजायान्तं तमद्राक्षीदुदस्थाच्चेषदासनात् ॥७॥

Han klædte sig på og gik derefter hjemmefra for at se Rāvaṇa. Kongen så ham komme og rejste sig lidt fra sin sæde.
>
न्यवसिष्ट - नि-वस् 2Ā Aor. 5
प्रावृतत् - प्र-वृत् Ā Aor. 2 P (også P i Aorist!)
अद्राक्षीत् - दृश् Aor. 4
उदस्थात् - उद्-स्था Aor. 1

Hanuṃān var tilfreds og henvisede ham en gylden stol i nærheden. Kumbhkarṇa smilede lidt og satte sig derefter i nærheden.
>
अतुषत् - तुष् Aor. 2
निरदिक्षत् - निर्-दिश् Aor. 7
अस्मेष्ट - स्मि Ā Aor. 4
उपाविक्षत् - उप-विश् Aor. 7

अवादीन्मां किमित्याह्वो राज्ञा च प्रत्यवादि सः । नाज्ञासीस्त्वं सुखी रामो यदकार्षीत्स रक्षसाम् ॥९॥

Han sagde: "Hvorfor har du kaldt mig?" Kongen svarede ham: "Du salige, du har ikke erkendt, hvad Rāma har gjort ved demonerne.
>
अवादीत् - वद् Aor. 5
आह्वस् - आ-ह्वे Aor. 2
प्रत्यवादि - प्रति-वद् Passivaorist
अज्ञासीस् - ज्ञा Aor. 6
अकार्षीत् - कृ Aor. 4

उदतारीदुदन्वन्तं पुरं नः परितो ऽरुधत् । व्यद्योतिष्ट रणे शस्त्रैरनैषीद्राक्षसान्क्षयम् ॥१०॥

Han har krydset oceanet, blokeret vores by rundt om, han har strålet i slaget med skærende våben, han førte demonerne til undergang.
>
उदतारीत् - उद्-तॄ Aor. 5
अरुधत् - रुध् Aor. 2
व्यद्योतिष्ट - वि-द्युत् Aor. 5
अनैषीत् - नी Aor. 4

न प्रावोचमहं किंचित्प्रियं यावदजीविषम् । बन्धुस्त्वमर्चितः स्नेहान्मा द्विषो न वधीर्मम ॥११॥

Jeg har, så længe jeg levede, ikke sagt noget smiger. Du er min elskede slægtning. Undlad ikke at nedkæmpe mine fjender!
>
प्रावोचम् - प्र-वच् Aor. 3
अजीविषम् - जीव् Aor. 5
वधीस् - वध् Injunktiv Aor. 5

वीर्यं मा न ददर्शस्त्वं मा न त्रास्थाः क्षतां पुरम् । तवाद्राक्ष्म वयं वीर्यं त्वमजैषीः पुरा सुरान् ॥१२॥

Undlad være med til at vise din mandighed, undlad ikke at redde den sårede by! Vi har set din mandighed. Du besejrede tidligere guderne."
>
ददर्शस् - दृश् Kaus. Injunktiv Aor. 3
त्रास्थास् - त्रै Ā Injunktiv. Aor. 4
अद्राक्ष्म - दृश् Aor. 4
अजैषीस् - जि Aor. 4

अवोचत्कुम्भकर्णस्तं वयं मन्त्रे ऽभ्यधाम यत् । न त्वं सर्वं तदश्रौषीः फलं तस्येदमागमत् ॥१३॥

Kumbhakarṇa sagde til ham: "Det, vi fremlagde under rådet, det har du ikke lyttet til. Det er blevet til frugt deraf.
>
अवोचत् - वच् Aor. 3
अभ्यधाम - अभि-धा Aor. 1
अश्रौषीस् - श्रु Aor. 4
आगमत् - आ-गम् Aor. 2

प्राज्ञवाक्यान्यवामामंस्था मूर्खवाक्येष्ववास्थिथाः । अध्यगीष्ठाश्च शास्त्राणि प्रत्यपत्था हितं न च ॥१४॥

Du har foragtet de vises ord, du har satlit til dummes ord, du har studeret lærebøgerne og er [trods alt] ikke nået til det frelsende.
>
अवामामंस्थास् - अव-मन् Aor. 4
अवास्थिथास् - अव-स्था Aor. 4
अध्यगीष्ठास् - अधि-इ (अधि-गा) Aor. 4
प्रत्यपत्थास् - प्रति-पद् Aor. 4

मूर्खास्त्वामववञ्चन्त ये विग्रहमचीकरन् । अभाणीन्माल्यवान्युक्तमक्षंस्थास्त्वं न तन्मदात् ॥१५॥

De dumme, der skabte striden, har bedraget dig. Mālyavant¹ sagde det passende. Du har ikke tilgivet ham på grund af din beruselse.
>
अववञ्चन्त - वञ्च् Kaus. Aor. 3
अचीकरन् - कृ Aor. 3
अभाणीत् - भण् Aor. 5
अक्षंस्थास् - क्षम् Aor. 4
>
1 en Rākṣasa

राघवस्यामुषः कान्तामाप्तैरुक्तो न चार्पिपः । मा नानुभूः स्वकान्दोषान्मा मुहो मा रुषो ऽधुना ॥१६॥

Du har stjålet Raghuvænnens elskede. Selvom det blev sagt til dig af autoritetspersoner, har du ikke sendt hende tilbage. Hold op med ikke at se dine egne fejl! Vær ikke forvirret, vrede nu ikke!
>
अमुषस् - मुष् Aor. 2
आर्पि्पस् - ऋ Kaus. Aor. 3
अनुभूस् - अनु-भू Injunktiv Aor. 1
मुहस् - मुह् Injunktiv Aor. 2
रुषस् - रुष् Injunktiv Aor. 2
>
1 Rāma

तस्याप्यत्यक्रमीत्कालो यत्तदाहमवादिषम् । अघानिषत रक्षांसि परैः कोशांस्त्वमव्ययीः ॥१७॥

For det, jeg sagde til dig dengang, er den rette tid gået. Rākṣasas blev dræbt af fjenderne. Du har mistet skattene.
>
अत्यक्रमीत् - क्रम् Aor. 5
अवादिषम् - वद् Aor. 5
अघानिषत - हन् Passivaorist 3.pl.
अव्ययीस् - व्यय् Aor. 5

संधानकारणां तेजो न्यगभूत्ते ऽकृथास्तथा । यत्त्वं वैराणि कोशं च सहदण्डमजिग्लपः ॥१८॥

Din magt, som grundlaget for en alliance, er svundet. Du har handlet på den måde, at du lod dine hære og din skat samt den politiske magt forsvinde."
>
अभूत् - भू Aor. 1
अकृथास् - कृ Aor. 4/1
अजिग्लपस् - ग्लै Kaus. Aor. 3

Fig.: रामस्य रावणेन युद्धः
(Billedkilde: Details)