Øvelse 8

A) Forklar følgende substantiver ved at angive den rod, hvorfra de er afledt, og det nominale suffiks. Angiv køn og betydning:

1. lobha: lubh 4 P "begære" + -a m.: "begær, lyst"

2. rakṣa: rakṣ 1 P "vogte" + -a 3: "vagtende, beskyttende"; m.: "vogter"

3. śrotra: śru 5 P "høre" + -tra n.: "øre"

4. mati: man 4 Ā "tænke" + -ti f.: "tanke, mening"

5. savana: su 5 U "presse ud" + -ana n.: "somapressning"

6. yodha: yudh 4 Ā "kæmpe" + -a m.: "kriger, soldat"

7. lābha: labh 1 Ā "modtage" + -a m.: "erhvervelse, gevinst"

8. kāraṇa: kṛ 8 U "gøre, udføre" + -ana n.: "årsag, grund"

9. gati: gam 1 P "gå" + -ti f.: "gang, 'livsbane', mål"

10. khādana: khād 1 P "tygge" + -ana n.: "tygning, fortæring, foder"

11. smara: smṛ 1 P "gøre nærværende" + -a m.: "erindring, hukommelse, længsel, kærlighed"

12. sṛṣṭi: sṛj 6 P / 4 A "lade emanere, skabe" + -ti: "emanation, skabelse"

13. tantra: tan 8 U "spænde ud" + -tra n.: "krydsning, væv"

14. bhāva: bhū 1 P "blive, være" + -a m.: "bliven, natur, karakter"

15. darśana: dṛś (4 P: paśyati) "se" + -ana n-: "seende, fremtoning, synsvinkel, filosofisk system"

16. netra: nī 1 U "lede" + -tra n.: "øje"

17. veśana: viś 6 P "træde ind" + -ana n.: "indgang, indtræden"

18. kopa: kup 4 P "være vred" + -a m.: "vrede"

19. sarga: ṛj 6 P / 4 A "lade emanere, skabe" + -a m.: "udladning, emanation, skabelse"

20. yajana: yaj 1 U "ofre" + -ana n.: "offergerning, offersted"

21. moha: muḥ 4 P "at være forvirret" + -a m.: "forvirring, vildledelse, fejltagelse"

22. śrava: śru 5 P "at høre" + -a m.: "høren, lytten"

23. bhavana: bhū 1 P "at blive, være" + -ana n.: "bliven, opståen, tilblivelse"

24. nīti: nī 1 U "at lede" + -ti f.: "ledning, vejvisning"

25. nartana: nṛt 4 P "at danse" + -ana 3: "dansende, danser"; n.: "danse"

26. jaya: ji 1 P "at sejre" + -a m.: "sejr, sejrherredømme"

27. nayana: nī 1 U "at lede" + -ana n.: "øje"

28. śravaṇa: śru 5 P "at høre" + -ana n.: "øre"

B) Dann abstrakte substantiver til alle hidtil lærte navneord og overvej deres betydning (mundtligt)

C) Indsæt som direkte objekt i ental og flertal:

kṣatriyas ... rakṣati (brāhmaṇa, vaiśya, śūdra, brāhmaṇī, kṣatriyā)

kṣatriyo brāhmaṇaṃ / brāhmaṇān / vaiśyaṃ / vaiśyān rakṣati. kṣatriyaḥ śūdraṃ / śūdrān. kṣatriyo brāhmaṇīṃ / brāhmaṇī rakṣati. kṣatriyaḥ kṣatriyāṃ / kṣatriyā rakṣati.

क्षत्रियो ब्राह्मणं रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणान्रक्षति । क्त्रियो वैश्यं रक्षति । क्षत्रियो वैश्यान्रक्षति । क्षत्रियः शूद्रं रक्षति । क्षत्रियः शूद्रान्रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणीं रक्षति । क्षत्रियो ब्राह्मणी रक्षति । क्षत्रियः क्षत्रियां रक्षति । क्षत्रियः क्षत्रिया रक्षति ॥

D) Oversæt

1. Kṣatriyas vogter både brāhmaṇas og vaiśyas samt śūdras. (2 muligheder)

kṣatriyā brāhmaṇāṃś ca vaiśyāṃś ca śūdrāṃś ca rakṣanti / kṣatriyā brāhmaṇavaiśyaśūdrān rakṣanti.

क्षत्रिया ब्राह्मणांश्च वैश्यांश्च शूद्रांश्च रक्षन्ति । क्षत्रिया ब्राह्मणवैश्यशूद्रान्रक्षन्ति ।

2. En hellig mand ser både himmel og helvede.

sādhuḥ svargāmś ca narakāmś ca paśyati.

साधुः स्वर्गांश्च नरकांश्च पश्यति ।

3. Han besejrer kṣatriyas.

kṣatriyāñ jayati.

क्षत्रियञ्जयति ।

4. Hun spænder vævtråden op.

tantraṃ tanoti.

तन्त्रं तनोति ।

5. Soldater kæmper.

yodhā yudhyante.

योधा युध्यन्ते ।

6. Brahmanen tænder et bål.

brāhmaṇo 'gniṃ karoti.

ब्राह्मणो ऽग्निं करोति ।

7. Brahmaner tænder bål.

brāhmaṇā agniṃ kurvanti.

ब्राह्मणा अग्निं कुर्वन्ति ।

8. Hvad gør disse krigere?

ime yodhāḥ kiṃ kurvanti?

इमे योधाः किं कुर्वन्ति ।

9. Hvem ser øjet?

netraṃ (nayanaṃ) kaṃ paśyati?

नेत्रं (नयनं) कं पश्यति ।

10. Hvad begærer guderne?

devāḥ kiṃ lubhyanti?

देवाः किं लुभ्यन्ति ।

11. Hvad er grunden?

kiṃ kāraṇam?

किं कारणम् ॥

Fig.: इमे योधाः किं कुर्वन्ति ।
(Billedkilde: Detaljer)

---

Læseøvelse

1. शूद्रो बालं नयति ।
Śūdran fører drengen.

2. कविर्देवं यजते ।
Digteren ofrer til guden.

3. साधुः फलानि खादति ।
Den hellige spiser frugter.

4. गुरुः क्रोधं जयति ।
Mesteren besejrer sin vrede.

5. देवो नरकं सृजति ।
Guden skaber helvede.

6. धेनुर्ग्रामं विशति ।
Køen træder ind i landsbyen.

7. कामक्रोधलोभा नरकं नयन्ति ।
Lyst, vrede og begær fører til helvede.

8. देवतां यजति ।
Han ofrer for en offerherre til guddommen.

9. बाला भवति ।
A girl is created.

10. सारथी रथं नयति ।
A charioteer drives the chariot.

11. कपयः फलानि खादन्ति ।
The monkeys eat the fruits.

12. बाला लिखति ।
The girl writes or draws.

13. कुमारी गृहं विशति ।
The maiden enters the house.

14. देवो नागं सृजति ।
God creates the elephant or the snake or the nāga.

15. बालो गजं नयति ।
The boy leads the elephant.

16. विमला शोचति । (विमला Proper name Vimalā)
Vimalā is sad.

17. शुकः पतति ।
The parrot flies.

18. बालः पत्रिकां लिखति ।
The boy writes a letter.

Fig.: कपिः फलं खदति
(Billedkilde: Detaljer)