Lecția 32

A) Determinați următoarele forme verbale și formați formele de imperfect corespunzătoare în persoană, număr și genul verbului:

Prezent / Viitor	Imperfect
१. हरिष्यन्ते	अहरन्त
२. घातयति	अघातयत्
३. विहन्ति	व्यहन्
४. घ्नन्ति	अघ्नन्
५. विस्मर्यते	व्यस्मर्यत
६. प्रस्थास्यन्ते	प्रातिष्ठन्त
७. प्रस्तुते	प्रास्तुत
८. स्रक्ष्यन्ति	असृजन्
९. सेक्ष्यन्ति	असिञ्चन्
१०. श्रूयते	अश्रूयत
११. शक्नोति	अशक्नोत्
१२. वर्त्स्यन्ति	अवर्तन् (अवर्तन्त)
१३. वसते	अवसत
१४. वत्स्यन्ति	अवसन्
१५. वदति	अवदत्
१६. प्रवक्ति	प्रावक्
१७. वेशयन्ते	अवेशयन्त
१८. लुभ्यन्ति	अलुभ्यन्
१९. उपलप्स्यन्ते	उपालभन्त
२०. रुन्द्धे	अरुन्द्ध
२१. रोदिति	अरोदित्
२२. रक्षन्ति	अरक्षन्
२३. युध्यन्ते	अयुध्यन्त
२४. युञ्जते	अयुञ्जत
२५. यजन्ति	अयजन्
२६. म्रियते	अम्रियत
२७. विमोचयन्ति	व्यमोचयन्
२८. मंस्यन्ते	अमन्यन्त
२९. मोहिष्यति	अमुह्यत्
३०. भवति	अभवत्
३१. भुनक्ति	अभुनक्
३२. भिनत्ति	अभिनत्
३३. भञ्जन्ति	अभञ्जन्
३४. भजते	अभजत
३५. ब्रूते	अब्रूत
३६. विजेष्यन्ते	व्यजयन्त
३७. जायन्ते	अजायन्त
३८. छिन्त्ते	अछिन्त्त
३९. आचरन्ति	आचरन्
४०. चोर्यन्ते	अचोर्यन्त
४१. आगमिष्यन्ति	आगच्छन्
४२. कामयन्ते	अकामयन्त
४३. खादन्ति	अखादन्
४४. विक्रेष्यते	व्यक्रीणीत
४५. संस्करोति	समकरोत्
४६. क्रुध्यन्ति	अक्रुध्यन्
४७. एषयन्ति	ऐष्यन्
४८. संयन्ति	समायन्
४९. समास्ते	समास्त
५०. व्यङ्क्ते	व्याङ्क्त
५१. सन्ति	आसन्
५२. अस्यन्ति	आस्यन्
५३. अश्नाति	आश्नात्
५४. अश्नुते	आश्नुत
५५. प्राप्स्यन्ति	प्राप्नुवन्
५६. अदन्ति	आदन्
५७. प्रभोत्स्यन्ते	प्राभुध्यन्त
५८. बध्नाति	अबध्नात्
५९. प्रक्ष्यन्ति	अपृच्छन्
६०. पुनाति	अपुनात्
६१. पान्ति	अपान्
६२. पास्यन्ति	अपिबन् / अपान्
६३. पद्यते	अपद्यत
६४. पातयति	अपातयत्
६५. पक्ष्यन्ति	अपचन्
६६. नर्तिष्यति	अनृत्यत्
६७. आनेष्यन्ति	आनयन्
६८. द्वेष्टि	अद्वेट्
६९. द्रक्ष्यन्ति	अपश्यन्
७०. दूषयन्ति	अदूषयन्
७१. उपदेक्ष्यन्ति	उपादिशन्
७२. धक्ष्यति	अदहत्
७३. तनोति	अतनोत्
७४. प्रजानीते	प्राजानीत
७५. जीवन्ति	अजीवन्

B) Traduceți și descompuneți compusele în sanscrită:

१. आसीत्क्षत्रिय उपपन्नो गुणैरिष्टै रूपवान् । स जनेन्द्राग्रे ऽतिष्ठत् । स देवानयजतारीनजयज्जनानपान्महापुण्यमकरोत् । तस्मान्मृत्वा देवलोके पुनर्भवमलभत ॥१॥
(जनस्य इन्द्रस्य अग्रे । महत्-पुण्यम् । देवानां लोके)
A fost odată un prinț care avea toate calitățile dorite, de frumusețe fizică. Se distinga printre toți prinții oamenilor. El jertfea zeilor, îi învingea pe dușmani, păstra poporul și făcea multe lucruri meritorii; de aceea, după moartea sa, s-a născut din nou într-o lume a zeilor.

२. ब्राह्मणो महानगरे ऽवसत् । स पुत्रमागमय्यावक् । ब्राह्मणपुत्रो वेदं गुरावधीयीतेति ॥२॥
(ब्राह्मणस्य पुत्रः । गुरोः गृहे)
Un brahman locuia într-un oraș mare. El l-a chemat pe fiul său și a vorbit: „Un fiu de brahman trebuie să studieze Veda la un maestru.” La aceste cuvinte, fiul s-a dus la un maestru pentru a studia. El a intrat în casa maestrului și s-a închinat cu evlavie în fața maestrului. Maestrul a întrebat despre brahman. Apoi, i-a dat acelui fiu mâncare de mâncat.

३. राम आचर्यमुपसंगम्य वचनमब्रवीत् ॥३॥
Rāma s-a dus la învățător și a vorbit (cuvintele).

४. ब्राह्मणा वेदमध्यैयत चाध्यापयंश्च देवांश्चायजन्नयजन्त च क्षत्रियाः श्रुतिमध्यैयत जनानरक्षन्महीमभुञ्जन्देवानयजन्त वैश्या वेदमध्यैयत देवानयजन्ताक्रीणन्व्यक्रीणत च द्विजदासास्तु शूद्रा आसन् ॥४॥
(द्विजानां दासाः)
Brahmanii au studiat Veda și l-au predat, au fost stăpâni ai jertfei pentru zei și au jertfit în numele altora. Kṣatriyas au studiat Veda, au protejat poporul, au bucurat pământul și au jertfit pentru zei ca stăpâni ai jertfei. Vaiśyas au studiat Veda, au jertfit pentru zei ca stăpâni ai jertfei, au cumpărat și vândut. Śūdras însă erau sclavi ai celor născuți de două ori.

५. बुद्धपुत्राः सत्यमजानन्दुःखमरुन्धन्मोक्षं प्राप्नुवन् । बुद्धपुत्र इति बुद्धमार्गभिक्षुरुच्यते ॥५॥
(बुद्धस्य पुत्राः)
Fiii lui Buddha au recunoscut adevărul, au oprit suferința și au atins eliberarea. Un monah care urmează calea lui Buddha este numit „Fiul lui Buddha”.

Fig.: सम्पन्नरूपा
(Sursa imaginii: Detalii)

---

Determinarea formei cuvântului

Determinați și traduceți următoarele cuvinte:

Formă cuvânt	Determinare	Semnificație
१. देवस्य	Gen. sg. m.	al zeului
२. उषितायाः	Abl./Gen. sg. f. PPP	(de) locuită
३. लप्स्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	ei vor obține
४. गुरौ	Lok. sg. m.	la învățător
५. भाव्यते	3. sg. Ind. Präs. Caus. Pass.	el este adus la lumină
६. अग्नye	Dat. sg. m.	focului
७. मोक्तुम्	Inf.	pentru a elibera
८. वितत्य	Absol.	după ce a întins
९. स्मृत्यै	Dat. sg. f.	pentru reamintire
१०. देवताः	Nom./Akk. pl. f.	zeitățile
११. ब्रवीति	3. sg. P. Ind. Präs.	el vorbește
१२. प्रक्ष्यन्ति	3. pl. P. Fut.	ei vor întreba
१३. पततः	Gen. sg. m./n. Part. Präs.	al căzătorului
१४. पत्स्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	ei vor pași
१५. आसते	3. pl. Ā. Ind. Präs.	ei stau
१६. महान्ति	Nom./Akk. pl. n.	marii
१७. घ्नता	Instr. sg. m./n. Part. Präs.	prin Cel care ucide
१८. आययन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Caus.	ei trimit / lasă să vină
१९. एषिता	Nom. sg. f. Caus. PPP	cea dorită
२०. आनाय्य	Absol. Caus.	după ce a adus
२१. अनृताय	Dat. sg. n.	pentru minciună
२२. पूजया	Instr. sg. f.	prin venerație
२३. प्रश्नेभ्यः	Dat./Abl. pl. m.	(de) întrebări
२४. धक्ष्यन्ति	3. pl. P. Fut.	ei vor arde
२५. मृगान्	Akk. pl. m.	animalele sălbatice
२६. बोधिम्	Akk. sg. f.	înțelegerea
२७. गुणैः	Instr. pl. m.	prin calități
२८. सन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	ei sunt / cei adevărați
२९. यन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	ei merg
३०. क्रियते	3. sg. Ind. Präs. Pass.	se face
३१. विगत्य	Absol.	după ce a trecut
३२. चरित्वा	Absol.	după ce a pășit
३३. पीते	Lok. sg. m./n. PPP	în băut
३४. अन्नानि	Nom./Akk. pl. n.	mâncărurile
३५. जलम्	Nom./Akk. sg. n.	apa
३६. वक्ति	3. sg. P. Ind. Präs.	el spune
३७. उक्तिः	Nom. sg. f.	cuvântul
३८. अर्धात्	Abl. sg. m./n.	de la jumătate
३९. अर्थेन	Instr. sg. m.	prin scop
४०. स्तूयन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	ei sunt lăudați
४१. श्रोष्यति	3. sg. P. Fut.	el va asculta
४२. स्रष्टुम्	Inf.	pentru a aduna
४३. पशुम्	Akk. sg. m.	animalul
४४. स्तुतीः	Akk. pl. f.	laudele
४५. अरयः	Nom. pl. m.	dușmanii
४६. जात्या	Instr. sg. f.	prin naștere
४७. जाताम्	Akk. sg. f. PPP	născută
४८. देक्ष्यति	3. sg. P. Fut.	el va arăta
४९. दर्शितः	Nom. sg. m. Caus. PPP	arătatul
५०. दुष्टाः	Nom. pl. m. PPP	corupte
५१. द्विजातीन्	Akk. pl. m.	cei de două ori născuți
५२. मृत्योः	Abl./Gen. sg. m.	al morții
५३. दुग्धानाम्	Gen. pl. PPP	ale mulse
५४. दिष्टिभिः	Instr. pl. f.	prin instrucțiuni
५५. मात्रायाम्	Lok. sg. f.	în măsură
५६. अत्ति	3. sg. P. Ind. Präs.	el mănâncă
५७. जायन्ते	3. pl. Ā. Ind. Präs.	ei se nasc
५८. जीयन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	ei sunt învinși
५९. जयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	ei triumfă
६०. जनयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Kaus.	ei produc
६१. प्रभृतेः	Abl./Gen. sg. f.	de la început
६२. उपतिष्ठन्ति	3. pl. P. Ind. Präs.	ei stau în fața
६३. स्थित्याम्	Lok. sg. f.	în stabilire
६४. भिक्षुषु	Lok. pl. m.	la monahi
६५. पक्त्वा	Absol.	după ce a gătit
६६. योद्धुम्	Inf.	pentru a lupta
६७. मारयित्वा	Absol. Kaus.	după ce a ucis
६८. धेन्वा	Instr. sg. f.	prin vaca de lapte
६९. मंस्यन्ते	3. pl. Ā. Fut.	ei vor gândi
७०. इज्यते	3. sg. Ind. Präs. Pass.	este jertfit
७१. प्रोद्य	Absol.	după ce a anunțat
७२. लम्भयति	3. sg. Ind. Präs. Kaus.	el permite să fie păstrat
७३. स्थापिताभिः	Instr. pl. f. Kaus. PPP	prin cele așezate
७४. शक्तिभ्यः	Dat./Abl. pl. f.	(de) puteri
७५. अलम्	Adv.	suficient
७६. हेतून्	Akk. pl. m.	motivele
७७. प्रतिमासु	Lok. pl. f.	la imagini
७८. यस्याः	Gen. sg. f. Rel.	de care
७९. हि	Konj.	deoarece, anume
८०. तस्मिन्	Lok. sg. m./n. Dem.	în acesta
८१. ह्रियन्ते	3. pl. Ind. Präs. Pass.	ei sunt luați
८२. अधिकृतेषु	Lok. pl. m./n. PPP	la cei însărcinați
८३. अध्यापयति	3. sg. P. Ind. Präs. Kaus.	el instruiește
८४. वाचयन्ति	3. pl. P. Ind. Präs. Kaus.	ei permit citirea

Fig.: किमयं रथो बालान् सुखतां वहति
(Sursă imagine: Detalii)

:::

Exercițiu privind Sandhi

Completați următoarele propoziții cu cuvintele din paranteze, respectând regulile Sandhi:

१. रामो ग्रामात् ... गच्छति । (नगर । आर्यग्राम । महानगर । शत्रुग्राम । जयनगर । कविगृह)

• रामो ग्रामान्नगरं गच्छति ।
• रामो ग्रामादार्यग्रामं गच्छति ।
• रामो ग्रामान्महानगरं गच्छति ।
• रामो ग्रामाच्छत्रुग्रामं गच्छति ।
• रामो ग्रामाज्जयनगरं गच्छति ।
• रामो ग्रामात्कविगृहं गच्छति ।

२. जयन् ... अरीन्हन्ति । (इन्द्रशत्रु । शत्रु । जितशत्रुक्षत्रिय । लोकेश्वर । तद्गुणशूर । देवता)

• जयन्निन्द्रशत्रुररीन्हन्ति ।
• जयञ्शत्रुररीन्हन्ति ।
• जयञ्जितशत्रुक्षत्रियो ऽरीन्हन्ति ।
• जयंल्लोकेश्वरो ऽरीन्हन्ति ।
• जयंस्तद्गुणशूरो ऽरीन्हन्ति ।
• जयन्ती देवतारीन्हन्ति ।

३. न हि पुण्यवन्तस्ते ... । (अरि । आर्यशत्रु)

• न हि पुण्यवन्तस्ते ऽरयः ।
• न हि पुण्यवन्तस्त आर्यशत्रवः ।

४. देवतया ... आद्यते । (ऋषि । इन्द्रदेवी)

• देवतर्षिणाद्यते । (Plural: देवतर्षिभिराद्यते ।)
• देवतेन्द्रदेव्याद्यते ।

५. ब्राह्मणस् ... एति । (नगर)

• ब्राह्मणो नगर एति । (Plural: ब्राह्मणो नगरेष्वेति ।)

---

Traduceri suplimentare de sanscrită

1. După nașterea fiului, brahmana trimite un slujitor la brahman.
पुत्रे जाते ब्राह्मणी दासं ब्राह्मणं गमयति ।

2. Sfântul a îndurat răul care i-a fost făcut.
साधुना कृतं पापं सोढम् ॥

3. Cuvioșia este mândria bărbatului.
शीलं नरस्य भूषणम् ॥

4. Războinicii puternici au mers în satul brahmanic.
बलवद्योधा ब्राह्मणग्रामं गताः ॥

5. Fetița plânge.
बाला रोदिति ॥

6. Nu există boală egală cu desfrâul, nici dușman precum confuzia, nici foc precum mânia, nici fericire precum cunoașterea.
नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः ।
नास्ति क्रोधसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानसमं सुखम् ॥

7. Un bărbat protejat de zeiță este fericit.
यं नरं देवी रक्षति स सुखवान् ॥

8. Cu orice vânt ar lăsa o noroc apă, cu vântul acela un învățat își mișcă umbrela.
येन येन च वातेन वारिदो वारिं मुञ्चति ।
तेन तेन च वातेन छत्रं वहति पण्डितः ॥

9. Ciclul reîncarnărilor nu are început.
अनादिकालिकः संसारः ॥

10. Bine ai venit, regină!
स्वागतं देव्यै ॥

11. Pentru cer, oamenii fac fapte meritorii.
स्वर्गेभ्यो नराः पुण्यं कुर्वते ॥

12. La revedere!
पुनर्दर्शनाय ॥

Fig.: पुनर्दर्शनाय
(Sursa imaginii: Detalii)

---

Fragment Școlar (Stotra)

शत्रूनगमयत्स्वर्गं वेदार्थं स्वानवेदयत् ।
आशयच्चामृतं देवान्वेदमध्यापयद्विधिम् ।
आसयत्सलिले पृथ्वीं यः स मे श्रीहरिर्गतिः ॥ Înaltul Hari este refugiul meu, care i-a trimis pe dușmanii Săi în cer, le-a făcut cunoscuți Săilor sensul Vedei, zeilor le-a dat Amṛta de mâncare, creatorului i-a predat Veda și a fixat pământul în apă.

Fig.: श्रीगङ्गाधराय नमः
(Sursa imaginii: Detalii)

---

Narațiune: Bătrânul și maimuțele (Sanskrit-Bālādarśa)

एकदा कश्चिद्वृद्धो ग्रामान्तरं गच्छन्पथि श्रान्तो ऽभवत् । अतः स विश्रमाय पार्श्वस्थितस्य चूततरोर्मूलमगच्छत् ॥ तस्मिन्वृक्षे पचेलिमानि फलान्यवर्तन्त । वृद्धस्य तेषु स्पृहा जाती । परं स वृक्षमारुह्य तानि ग्रहीतुं नाशक्नोत् ॥ दिष्ट्या तस्मिन् तरौ केचिद्वानराः फलानि खादन्तः स्थिताः । तानवलोक्य वृद्धः प्रहर्षं गतः । स किमकरोत् । स कतिचिदुपलानादाय वानरांल्लक्ष्यीकृत्य प्राक्षिपत् । वानराः कुपिताः कानिचित्फलान्यवचित्य वृद्धं प्रति प्राक्षिपन् । वृद्धः सहर्षं तान्यादाय स्वाभीष्टदेशं गतः ॥ अहो वृद्धस्य कौशलम् ॥

Traducere:
Într-o zi, un bătrân a mers într-un alt sat și s-a obosit pe drum. Pentru a se odihni, s-a așezat la piciorul unui copac de mango, de marginea drumului. Pe acest copac atârnau fructe coapte. Bătrânul a dorit să le mănânce, dar nu se putea urca pe copac pentru a le culege. Norocul a fost că pe copac erau câteva maimuțe, care mâncau fructe. Când bătrânul a observat acest lucru, s-a bucurat. Ce a făcut? A luat câteva pietre, Țintind spre maimuțe, le-a aruncat. Maimuțele s-au mâniat, au cules câteva fructe și le-au aruncat asupra bătrânului. Bătrânul a primit cu bucurie fructele și a continuat drumul. Este minunată ingeniozitatea bătrânului!

Fig.: वानरः कुपितः
(Sursa imaginii: Detalii)