Exercise 48

A) Translate the सुभाषितानि at the beginning of the lesson:

१. सत्यं वद ॥ १ ॥
Speak the truth!

२. धर्मं चर ॥ २ ॥
Act according to righteousness and custom!

३. मातृदेवो भव ॥ ३ ॥
Regard your mother as a deity!

४. गौरवं प्राप्यते दानात् ॥ ४ ॥
Honor is attained through generosity.

५. श्वः कार्यमद्य कुर्वीit ॥ ५ ॥
Do today what is to be done tomorrow. (Do not postpone until tomorrow what you can do today!)

६. विद्याविहीनः पशुः ॥ ६ ॥
A person without education is cattle.

७. लाघवं वैयाकरणस्य भूषणम् ॥ ७ ॥
Brevity is the ornament of the grammarian.

Fig.: विद्याविहीनः पशुः
(Image source: Details)

---

Translations into Sanskrit (Imperative)

B) Translate into Sanskrit using the imperative mood (preferably roots of class 2 and 3):

१. पुत्रं लब्ध्वा कुलं जहाहि ॥ १ ॥ (Or: ... जहीहि / जहिहि ॥)
After you have begotten a son, leave the family!

२. पौरवाः कृतपापेभ्यो बिभीत ॥ २ ॥
Descendants of Puru, fear those who have done evil!

३. कन्या भिक्षुभ्यो ऽन्नं ददतु ॥ ३ ॥
The girls should give food to the beggars.

४. ब्रवाम ॥ ४ ॥ (Or: वचाम ॥)
Let us speak.

Fig.: वचाम
(Image source: Details)

५. "एहि भिक्ष" इति बुद्धो नरमुपसमपादयत् ॥ ५ ॥
With the words "Come, monk!" the Buddha admitted the man into the order.

६. सन्मानवाः स्त ॥ ६ ॥
Be true men (descendants of Manu)!

७. शिवादिदेवान्स्तवानि ॥ ७ ॥
I wish to praise Śiva and the other gods.

८. आख्याहि ॥ ८ ॥
Tell!

९. नरकान्मिमीष्व ॥ ९ ॥
Measure out the hells!

१०. एतेषु शयनेषु शेरताम् ॥ १० ॥
They shall lie on these beds.

११. पुरुषव्याघ्रा इन्द्रशत्रून्घ्नन्तु ॥ ११ ॥
The tiger-like men shall kill the enemies of Indra.

१२. समाधेहि ॥ १२ ॥ (Or: समाधत्स्व ॥)
Concentrate!

१३. अत्राध्वम् ॥ १३ ॥
Sit here!

१४. तानि फलान्यदाम ॥ १४ ॥
We want to eat these fruits.

१५. दासो धेनुं दोग्धु ॥ १५ ॥
The servant shall milk the cow.

१६. राजन्धर्मं जनांश्च पाहि ॥ १६ ॥
King, protect the law and the people!

१७. शिष्याञ्शाधि वेदम् ॥ १७ ॥ (Or: ... शाधि ...)
Teach the students the Veda!

१८. नवानि वस्त्राणि वस्ताम् ॥ १८ ॥
He shall put on new clothes.

१९. मम गृह आसताम् ॥ १९ ॥
They shall sit in my house.

२०. भर्तारो भार्या बिभ्रतु ॥ २० ॥
Husbands shall maintain their wives.

Fig.: तानि फलान्यदाम
(Image source: Details)

---

Dharma of Women (स्त्रीधर्मः)

From the मनुस्मृति ९:

अस्वतन्त्राः स्त्रियः कार्याः पुरुषैः स्वैर्दिवानिशम् ।
विषयेषु च सज्जन्त्यः संस्थाप्या आत्मनो वशे ॥ २ ॥
Men must keep their wives dependent day and night. Women, who cling to sense objects, must be brought under one's own control.

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
रक्षन्ति स्थाविरे पुत्रा न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ ३ ॥
The father protects her in childhood, the husband in youth, and the sons protect her in old age; a woman is not suited for independence.

From the मनुस्मृति ९:

अस्वतन्त्राः स्त्रियः कार्याः पुरुषैः स्वैर्दिवानिशम् ।
विषयेषु च सज्जन्त्यः संस्थाप्या आत्मनो वशे ॥ २ ॥
Men must keep their wives dependent day and night. Women, who cling to sense objects, must be brought under one's own control.

पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने ।
रक्षन्ति स्थाविरे पुत्रा न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥ ३ ॥
The father protects her in childhood, the husband in youth, and the sons protect her in old age; a woman is not suited for independence.

काले ऽदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपनयन्पतिः ।
मृते भर्तरि पुत्रस्तु वाच्यो मातुररक्षिता ॥ ४ ॥
Blameworthy is the father who does not marry her at the right time; blameworthy is the husband who does not approach her at the right time; and blameworthy is the son who does not protect his mother after the death of her father.

सूक्ष्मेभ्यो ऽपि प्रसङ्गेभ्यः स्त्रियो रक्ष्या विशेषतः ।
द्वयोर्हि कुलयोः शोकमावहेयुररक्षिताः ॥ ५ ॥
Women are to be protected especially from minor occasions; for unprotected, they would plunge two families into sorrow.

इमं हि सर्ववर्णानां पश्यन्तो धर्ममुत्तमम् ।
यतन्ते रक्षितुं भार्यां भर्तारो दुर्बला अपि ॥ ६ ॥
Recognizing this as the highest duty of all estates, even weak husbands strive to protect their wives.

Abb.: पतिर्भार्यां संप्रविश्य गर्भो भूत्वेह जायते
(Pildi allikas: Details)