Lektion 34
34.1. Das Perfekt (लिट्)
Im klassischen Sanskrit gibt es vom Perfektstamm nur Indikativ und Partizip.
Es gibt zwei Arten der Perfektbildung:
- das reduplizierte Perfekt = द्वित्वलिट्
- das periphrastische Perfekt = अनुप्रयोगलिट्
Das periphrastische Perfekt (अनुप्रयोगलिट्) wird gebraucht:
- bei den abgeleiteten Konjugationen (Kausativ, Desiderativ, Frequentativ, Denominativa)
- bei Wurzeln, die mit einem langen Vokal (ausser ā-) beginnen, bzw. mit einem Vokal (ausser a-) vor zwei Konsonanten
- bei einigen sonstigen Wurzeln
34.2. Das reduplizierte Perfekt (द्वित्वलिट्)
34.2.1. Stammabstufung
Bildung:
starker Stamm: Singular Parasmaipada
- reduplizierte hochstufige bzw. dehnstufige Wurzel + Perfektendung
schwacher Stamm: alle übrigen Formen
- reduplizierte tiefstufige Wurzel + Perfektendung
Generell (auch ausserhalb des Perfekt) keine Stammabstufung haben Wurzeln der Form:
- (Konsonant)-Konsonant-Langvokal-Konsonant
- (Konsonant)-Konsonant-Vokal-Konsonant-Konsonant
Im Perfekt haben ausserdem keine Stammabstufung Wurzeln der Form:
- a-Konsonant
- ā-Konsonant
34.2.2. Die Perfektendungen
| 3. Singular | 3. Plural | |
|---|---|---|
| Parasmaipada | -a | -ur |
| Ātmanepada | -e | -re |
34.2.3. Bindevokal -i-
Vor die Endung der 3.pl.Ā (-re) tritt immer der Bindevokal -i-, vor die anderen konsonantisch anlautenden Endungen bei der Mehrzahl der Wurzeln.
34.2.4. Reduplikation konsonantisch anlautender Wurzeln
Für die Reduplikation anlautender Konsonanten gelten die in Lektion 33 gegebenen Regeln.
Reduplikationsvokal bei konsonantisch anlautenden Wurzeln ist der kurze Wurzelvokal.
Diphtonge vor Konsonant werden durch den entsprechenden kurzen Tiefstufenvokal reduziert.
ṛ, ṝ, ḷ, und auslautende Diphtonge werden durch -a- redupliziert.
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. |
|---|---|
| भिद् | sig[बि]भेद |
| मुच् | sig[मु]मोच |
| भृ | sig[ब]भार |
Einige mit y- bzw. v-anlautende Wurzeln reduplizieren mit i- bzw. u-, das in den schwachen Formen mit dem Wurzelvokal "verschmilzt".
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| वच् | उवाच u-vāc-a | ऊचुर् u + uc-ur |
| यज् | इयाज i-yāj-a | ईजुर् i + ij-ur |
34.2.5. Reduplikation vokalisch anlautender Wurzeln
1. anlautendes a-, ā- wird mit a- redupliziert, sodass ā- erscheint.
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. |
|---|---|
| अस् 2 "sein" und अस् 4 "werfen" | आस a + as-a |
2. Wurzeln mit anlautendem i- haben als Reduplikationssilbe im starken Stamm iy-, im schwachen Stamm i-, das mit dem Wurzelvokal zu ī- "verschmilzt. Analoges gilt für anlautendes u-.
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| इ | इयाय iy + ai + a | ईयुर् i + iy-ur |
| इष् | इयेष iy-eṣ-a | ईषुर् i + iṣ-ur |
3. Wurzeln die mit a- vor zwei Konsonanten oder mit ṛ- anlauten, haben als Reduplikationssilbe ān-
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. |
|---|---|---|
| अञ्ज् | आनञ्ज | आनञ्जुर् |
| एध् | आनर्ध | आनृधुर् |
34.3. Typen des reduplizierten Perfekts
Einteilungsprinzip: Besonderheiten der Stammabstufung:
- Perfekt ohne Stammabstufung: Typ I
- Perfekt mit Stammabstufung: Typ II - V
- unregelmässige Perfektbildungen
34.4. Perfekt Typ I: Perfekt ohne Stammabstufung
Perfekt Typ I (ohne Stammabstufung) haben Wurzeln der Typen:
- (Konsonant)-Konsonant-Langvokal-Konsonant
- (Konsonant)-Konsonant-Vokal-Konsonant-Konsonant
- a-Konsonant
- ā-Konsonant
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. | 3. pl. Perf. |
|---|---|---|
| बन्ध् 9P | बबन्ध ba-bandh-a | बबन्धुर् |
| जीव् 1P | जिजीव | जिजीवुर् |
| आप् 5P | आप a + āp-a | आपुर् |
| अस् 2P "sein" अस् 4 "werfen" | आस a + as-a | आसुर् |
| अश् | आनशे unregelmässige Reduplikation! | आनशिरे |
34.5. Perfekt Typ II: Starker Stamm Hochstufe, schwacher Stamm Tiefstufe
Wird gebildet von Wurzeln der Form:
- (Konsonant)-(Konsonant)-i/u/ṛ/ḷ-Konsonant
Bildung:
- starker Stamm: Hochstufe
- schwacher Stamm: Tiefstufe
Beispiele:
| Wurzel | 3. sg. Perf. P. | 3. pl. Perf. P. | 3. sg. Perf. Ā. | 3. pl. Perf. Ā. |
|---|---|---|---|---|
| भिद् | बिभेद | बिभिदुर् | बिभिदे | बिभिदिरे |
| इष् | इयेष | ईषुर् | ||
| मुच् | मुमोच | मुमुचुर् | मुमुचे | मुमुचिरे |
| वृत् | ववृते | ववृतिरे | ||
| कॢप् | चकॢपे | चकॢपिरे |
34.6. Wortliste
क्षिति f. = पृथ्वी = मही = भूमी
शस्य = सस्य n. sg. u. pl.: Saat, Feldfrucht, Getreide
Abb.: सस्यम्
Rice field in India.
(Bildquelle: Details)
यावत् : wie lange, wie gross
तावत् : so lange, so gross
उत्तम 3: höchster
द्वीप m.n.: Insel, Kontinent
Abb.: लक्षद्वीपाः
Lakshadweep Islands Map.
(Bildquelle: Details)
मर्त्य 3: sterblich (zu मृ)
तिल m.: Sesam(korn) (Sesamum indicum L.)
Abb.: तिलाः
Sesame seeds.
(Bildquelle: Details)
Abb.: Sesamum indicum L.
Sesame plant flowering.
(Bildquelle: Details)
स्वर्ण n.: (schönfarbig =) Gold
Abb.: स्वर्णम्
Golden Temple (Harmandir Sahib), Amritsar.
(Bildquelle: Details)
निकेतन n.: Wohnstatt, Tempel
कोटि f.: Spitze; 10 Millionen
श्रेष्ठ 3: bester
तल m.n.: Ebene, Fläche
ऋषभ m.: Stier
Abb.: ऋषभः
Nandi Bull statue, Chamundi Hills, Mysore.
(Bildquelle: Details)
यम् 1P यच्छति : zurückhalten, halten, darbieten, gewähren
यम् + प्र 1P प्रयच्छति : hinhalten, anbieten, abliefern
या 2P याति : gehen, fahren
कन्या f.: Mädchen, Jungfrau
34.7. Übung
Bilden Sie zu folgenden Verbformen die in Person, Zahl und Genus entsprechenden Perfektformen:
- रक्षिष्यन्ति
- स्रक्ष्यति
- सिञ्चते
- वर्तते
- प्रवेक्ष्यति
- भनक्ति
- लुभ्यन्ति
- रुन्धते
- रोदितi → रोदिति
- बध्नाति
- युध्यन्ते
- युङ्क्ते
- मुह्यन्ति
- मुञ्चते
- जीवन्ति
- भोक्ष्यते
- आप्नुवन्ति
- भिन्त्ते
- भोत्स्यन्ते
- नर्तिष्यति
- अश्नाति
- द्वेष्टि
- पश्यन्ति
- दुग्धे
- सन्ति
- आदेक्ष्यन्ति
- छिनत्ति
- क्रुध्यति
- अस्यति
- कुप्यन्ति
- इच्छन्ति
34.8. Übersetzungsübung
Übersetzen Sie folgenden Text aus dem पद्मपुराण über Gaben an Brahmanen:
क्षितिं सशस्यां यो दद्याद्ब्राह्मणाय द्विजोsig[त्तम] ।
विष्णुलोके सुखं भुङ्क्ते यावदिन्द्राsig[श्चतुर्दश] ॥१॥
sig[सप्त]द्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज ।
तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये ॥२॥
तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति ।
हरिनिकेतनं याति युक्तं कोटिकुलैरपि ॥३॥
सालङ्कारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः ।
स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनsig[र्जन्म] न विद्यते ॥४॥
अन्नं वारि द्विजश्रेष्ठ येन दत्तं महीतले ।
तेन दत्तानि दानानि सर्वाणि च द्विजर्षभ ॥५॥
Erklärungen:
Vokativ sg. der Maskulina / Neutra auf -a lautet auf -a: z.B. देव "Gott!"
चतुर्दश vierzehn
सप्त sieben
जन्म Nom./Akk. sg. zu जन्मन् n. Geburt
सर्व 3 "alle, ganz" (dekliniert nach Pronominaldeklination)
Abb.: सालङ्कारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनsig[र्जन्म] न विद्यते ॥४॥
Hindu wedding ritual.
(Bildquelle: Details)
lekt3401: Nandi Bull statue, Chamundi Hills, Mysore. [Bildquelle: Luna Park / Flickr. CC BY-NC-ND]
lekt3402: Golden Temple (Harmandir Sahib), Amritsar. [Bildquelle: Wikipedia. GNU FDL]
lekt3403: Sesame seeds. [Bildquelle: Wikipedia. Public domain]
lekt3404: Sesame plant flowering. [Bildquelle: Franz Xaver / Wikipedia. GNU FDL]
lekt3405: Lakshadweep Islands Map. [Bildquelle: CIA World Factbook. Public domain]
lekt3406: Rice field in India. [Bildquelle: Ray Witlin / World Bank. CC BY-NC-ND]
lekt3407: Hindu wedding ritual. [Bildquelle: BriceFR / Flickr. CC BY-NC-SA]