Pratimas 25

A) Papildykite Lektijos 16 linksniavimo pavyzdžius pridėdami 4. Daugininką (चतुर्थी) ir 5. Atskiriamąjį linksnį (पञ्चमी).

१. सन्त् (būdamas, geras)

Linksnyje	v. g. vienaskaita	v. g. daugininkas	n. g. vienaskaita	n. g. daugininkas
1. Vardininkas	सन्	सन्तः	सत्	सन्ति
2. Galininkas	सन्तम्	सतः	सत्	सन्ति
3. Įnagininkas	सता	सद्भुः	सता	सद्भुः
4. Daugininkas	सते	सद्भ्यः	सate	सद्भ्यः
5. Atskiriamasis	सतः	सद्भ्यः	सतः	सद्भ्यः

२. महान्त् (didelis)

Linksnyje	v. g. vienaskaita	v. g. daugininkas	n. g. vienaskaita	n. g. daugininkas
1. Vardininkas	महान्	महान्तः	महत्	महान्ति
2. Galininkas	महान्तम्	महतः	महत्	महान्ति
3. Įnagininkas	महता	महद्भुः	महता	महद्भुः
4. Daugininkas	महते	महद्भ्यः	महते	महद्भ्यः
5. Atskiriamasis	महतः	महद्भ्यः	महतः	महद्भ्यः

३. यद् (kuris, kas)

Linksnyje	v. g. vns.	v. g. dgs.	n. g. vns.	n. g. dgs.	f. g. vns.	f. g. dgs.
1. Vardininkas	यः	ये	यत्	यानि	या	याः
2. Galininkas	यम्	यान्	यत्	यानि	याम्	याः
3. Įnagininkas	येन	यैः	येन	यैः	यया	याभिः
4. Daugininkas	यस्मै	येभ्यः	यस्मै	येभ्यः	यस्यै	याभ्यः
5. Atskiriamasis	यस्मात्	येभ्यः	यस्मात्	येभ्यः	यस्याः	याभ्यः

B) Išverkite ir išskirkite sanskrito sandaugas:

१. गुर्वादेशाद्रामो ग्रामान्नगरं गत्वा साधुगृहं प्रविश्य साधुमुपस्थायालं क्रोधेनेति वक्ति ॥१॥
Mokytojo nurodymu Rama iš kaimo eina į miestą, įžengia į šventojo namus, pagarbiai atsistoja priešais šventąjį ir kalba: "Užtenko pykčio!"

२. गुरोरधर्मः श्रोतुं न शक्यत इति श्रुत्या च स्मृतिभिश्चोद्यते ॥२॥
The Veda (śruti) and the tradition (smṛti) say that one cannot hear anything unjust from a master.

३. क्षत्रिया जनाञ्छत्रुभ्यो रक्षितुमर्हन्तीति क्षत्रियधर्मः ॥३॥
The duty of the Kṣatriyas is that the Kṣatriyas should protect the people from enemies.

४. कृतयज्ञदोषत्वाद्ब्राह्मणो धनं लब्धुं नार्हti ॥४॥
Since he has committed a sacrificial error, the Brahmin must not receive money.

५. धनलाभहेतोस्ते वैश्या व्रतं कृत्वा ब्रह्मचर्यं चरन्ति ॥५॥
(धनस्य लाभाय)
In order to become rich, these Vaiśyas have made a vow and abstain sexually.

६. बुद्द्धाश्चार्हन्तश्च दुःखान्मुक्ताः । मुञ्चन्ती बुद्धिर्हि तैः प्राप्ता ॥६॥
Buddhas and Arhants are freed from suffering. For they have attained liberating insight.

७. लोभen च क्रोधेन च मोहेन च जना दुष्यन्ति । ततः प्राप्तकाला नरकं पतन्ति ॥७॥
Through greed, hatred, and delusion people are corrupted. When the time has come, they then fall into a hell.

Fig.: लोभेन च क्रोधेन च मोहेन च जना दुष्यन्ति
(Image source: Details)

८. क्षत्रियो महानगरतः शत्रुग्रामं योद्धुं शूरयोधानानयति ॥८॥
The Kṣatriya brings heroic warriors from the big city to fight the enemy's village.

९. पुत्रलाभकारणाद्ब्राह्मणी व्रतं चरति ॥९॥
In order to have a son, the Brahmin woman keeps a vow (i.e. she fasts).

१०. लब्धपुत्रत्वाद्द्विजेन महासुखमाप्तम् ॥१०॥
Kadangi jis susilaukė sūnaus, dvigubai gimęs žmogus apima didžiulė laimė.

११. विष्णुर्भक्तान्मरणात्पाति ॥११॥
Viṣṇu saugo savo tikinčiuosius nuo mirties.

१२. रामाद्विना = रामं विना = रामेण विना ॥१२॥
Be Rāma.

१३. साधोः शिक्षा गुणाय संपद्यते नासाधोः ॥१३॥
Šventojo mokymas veda į dorybę, o nešventasis – ne.

१४. रामः कृष्णाय तिष्ठति ॥१४॥
Rāma laukia Kṛṣṇos.

१५. सुखेन गच्छति ॥१५॥
Eina lengvai (laimingai).

१६. अलं भयेन ॥१६॥
Nustok baimintis!

१७. लोकादधिको हरिः ॥१७॥
(Hari = Viṣṇu / Kṛṣṇa) Hari yra didesnis už pasaulį.

---

Scholarly Fragments

यतो यतो निवर्तते ततस्ततो विमुच्यते । निवर्तनाद्धि सर्वतो न वेत्ति दुःखमण्वपि ॥ १ ॥
Nuo ko atsitrauki, nuo to esi išvaduojamas. Iš tiesų, jei visiškai atsitraukia nuo visko, nepažįsta kančios, net jei ji būtų maža kaip atomo.

मानाद्वा यदि वा लोभात् क्रोधाद्वा यदि वा भयात् । यो न्यायमन्यथा ब्रूते स याति नरकं नरः ॥ २ ॥
Jei kas nors iš pasididžiavimo, godumo, pykčio ar baimės priima neteisingą teismo sprendimą, jis patenka į pragaro karalystę.

भवन्ति नरकाः पापात् पापं दारिद्र्यसंभवम् । दारिद्र्यमप्रदानेन ॥ ३ ॥
Pragarai atsiranda dėl blogio, blogis – iš skurdo, o skurdas – iš nedavimo.

Pav.: भवन्ति नरकाः पापात्
(Nuotraukos šaltinis: Details)

शासनाद्वा विमोक्षाद्वा स्तेनः स्तेयाद्विमुच्यते । अशासित्वा तु तं राजा स्तेनस्याप्नोति किल्बिषम् ॥ मनुस्मृति ८.३१६ ॥ ॥ ४ ॥
Vagis atleidžiamas vagystės kaltė už baudą arba paleidimą. Jei karalius jo nubaustų, jis prisiimtų vagies kaltę.

---

Valstybės mokslo fragmentai (Arthaśāstra)

१. वार्त्ता धान्यपुशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानादौपकारिकी ॥ (AS 1.4.1)
Ūkis naudingas, nes jis duoda grūdus, gyvulius, auksą, metalus ir darbą.

Pav.: वार्त्ता धान्यपुशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानादौपकारिकी
(Nuotraukos šaltinis: Išsami informacija)

२. तस्माद्दण्डमूलास्तिस्रो विद्याः ॥ (AS 1.5)
Todėl trys mokslo šakos turi lazdą (daṇḍa) kaip pagrindą. Lazda, kuri yra gero elgesio pagrindas, duoda gyvūnams turtą ir saugią nuosavybę. Geras elgesys yra įgytas arba gimtinis. Veikla ugdo tinkamą medžiagą, netinkamos ne. Žinios ugdo protą, kuris per paklusnumą, klausymąsi, suvokimą, supratimą ir svarstymą pasiekė tiesą, ne kitoks. ... Iš girdėto gimsta žinios, iš žinių praktika, iš praktikos savivalda; taip mokslai atitinka savo tikslą. Žinios ir geras elgesys yra priežastis nugalėti pojūčius. Tai būtina, kad būtų atsisakyta aistros, neapykantos, godumo, savimanybės, apsvaigimo ir sužadinimo.