Lektion 50
50.1. Nominalbildung: regelmässige Steigerung
Die regelmässige Steigerung erfolgt im Sanskrit mit den तद्धित-Suffixen
- -तर (fem.: तरा) im "Komparativ"
- तम (fem.: तमा) im "Superlativ"
Diese Suffixe werden bei Adjektiven an den Maskulinstamm angefügt. Bei Nomina mit Stammabstufung werden sie an den schwachen Stamm angefügt, die die form hat wie vor der Endung -su des Lokativ (पञ्चमी) Plural.
Abb.: लोकस्योत्तमो गिरिः
सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Mount Everest
(Bildquelle: Details)
Bedeutung:
Der "Komparativ" bedeutet, wenn kein verglichener Gegenstand ausgedrückt wird: "ziemlich, sehr, zu":
z.B. सुचितर 3 "ziemlich rein", "sehr rein", "zu rein"
Wird ein verglichener Gegenstand ausgedrückt, so steht dieser im Ablativ (पञ्चमी). Komparativ + Ablativ entspricht der Steigerung mit "als" im Deutschen.
z.B. देवदत्ताद्रामो धीमत्तरः = wörtl.: "von Devadatta aus gesehen ist Rāma einsichtiger" = "Rāma ist einsichtiger als Devadatta"
Der "Superlativ" bedeutet, wen kein verglichener Gegenstand ausgedrückt wird: "äusserst, sehr":
z.B. सत्तम 3 (zu सन्त्) "äusserst gut, sehr gut"
Wird ein verglichener Gegenstand ausgedrückt, so steht dieser im Genetiv (षष्ठी) ("von", "unter") und der Superlativ entspricht dem deutschen Superlativ (Höchststufe):
z.B. द्विजानां सत्तमः = "der beste der Zweimalgeborenen"
Die Suffixe -तर und -तम können nicht nur an Adjektive treten, sondern auch an Substantive, Indeklinabilia und sogar Verbalformen:
Beispiele:
गजतम m. "der beste Elefant" (गज) (auch Bezeichnung Buddhas)
गोतम m. "der grösste Ochse" (गो) oder: "am reichsten an Rindern"
उद् Indekl. "auf", "hinauf" » उत्तर 3 "höherer" » उत्तम 3 "höchster"
Treten diese Suffixe an eine Verbalform, so erscheinen sie stets in der adverbialen Form:
- -तराम्
- -तमाम्
Beispiele:
पचतितराम् "er/sie/es kocht besser"
पचतितमाम् "er/sie/es kocht am besten"
Diese Form haben diese Suffixe auch, wenn sie an ein Indeklinabile treten und das abgeleitete Wort adverbial gebraucht wird:
z.B. सुतराम् (zu सु) "auf bessere Weise" (adverbial)
Abb.: का पचतितमाम्
Lisu = 傈僳族, अरुणाचल प्रदेश
(Bildquelle: Details)
50.2. Wortliste
ध्रुव 3: fest, unveränderlich
निषेक m.: Besprengung, Befruchtung, Flüssigkeit, Ejakulat, Zeremonie bei der Zeugung
पण्डित 3: klug, weise, gelehrt
मन् + अव 4Ā अवमन्यते : missachten, verachten
मन्त्रिन् 3: ratgebend ; m.: Berater, Ratsherr, Minister
Abb.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), Union minister in Ministry of Science and Technology and Ministry of Earth Sciences (since 2006)
(Bildquelle: Details)
रहस् n.: Geheimnis, Einsamkeit
रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : geschädigt werden, misslingen, beschädigen
Perf. II रिरेष, रिरिषुर्
Fut. रेषिष्यति
Pass. रिष्यते
Kaus. रेषयति
PPP रिष्ट
लुप् 6U sig[लुम्प]ति : brechen, zerstören
Perf. II लुलोप, लुलुपे
Fut. लोप्स्यति
Pass. लुप्यते
Kaus. लोपयति
PPP लुप्त
Inf. लोप्तुम्
Gerundiv लुप्य । लोप्य
विधि m.: auch: Schicksal (zu विधा)
वृष् 1P वर्षति : regnen (meist mit einem कर्तृ -- einem Gott oder einer Wolke)
Perf. II ववर्ष, ववृषुर्
Fut. वर्षिष्यति
Pass. वृष्यते
Kaus. वर्षयति
PPP वृष्ट
Inf. वर्षितुम्
Absol. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Absol.-वृष्य
Abb.: महामेघो वर्षिष्यति
Ankunft des Monsun, Bangalore ಬೆಂಗಳೂರು
(Bildquelle: Details)
संयक् Adv.: richtig, wahrhaft, auf die gehörige Weise ; durchaus, vollständig
आदित्य m.: Sonne ; pl.: Āditya : eine bestimmte Götterklasse
Abb.: आदित्यः
(Bildquelle: Details)
सर्व 3: jeder, alle
Deklination wie यद् (Ausnahme: Nom.Akk.sg.Neutrum)
| Singular एकवचनम् | Plural बहुवचनम् | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maskulinum पुंस् | Neutrum नपुंसकम् | Femininum स्त्री | Maskulinum पुंस् | Neutrum नपुंसकम् | Femininum स्त्री | |||
| 1. Nominativ १. प्रथमा | सर्वस् | sig[सर्वम्] | सर्वा | सर्वे | सर्वाणि | सर्वास् | ||
| 2. Akkusativ २. द्वितीया | सर्वम् | sig[सर्वम्] | सर्वाम् | सर्वान् | सर्वाणि | सर्वास् | ||
| 3. Instrumentalis ३. तृतीया | सर्वेण | सर्वया | सर्वैस् | सर्वाभिस् | ||||
| 4. Dativ ४. चतुर्थी | सर्वस्मै | सर्वस्यै | सर्वेभ्यस् | सर्वाभ्यस् | ||||
| 5. Ablativ ५. पञ्चमी | सर्वस्मात् | सर्वस्यास् | सर्वेभ्यस् | सर्वाभ्यस् | ||||
| 6. Genetiv ६. षष्ठी | सर्वस्य | सर्वस्यास् | सर्वेषाम् | सर्वासाम् | ||||
| 7. Lokativ ७. सप्तमी | सर्वस्मिन् | सर्वस्याम् | सर्वेषु | सर्वासु | ||||
वै : Partikel, der das vorangehende Wort betont: fürwahr, wahrlich, aber
इह Adv.: hier, hier auf Erden, hierher ; jetzt. Vor Substantiven im Lokativ (षष्ठी) gleichbedeutend mit अस्मिन्, अस्याम्
कल्प m: Satzung, Brauch, Ritual ; Weltperiode (zu कॢप्)
कल्याण 3 (f.: कल्याणी) :schön
Abb.: कल्याणी
(Bildquelle: Details)
कु- : als Vorderglied von Komposita: schlecht
Abb.: कुनगरम्
धारावी, मुंबई
(Bildquelle: Details)
चक्ष् 2Ā चष्टे 2.pl. Ā चड्ढ्वे : sehen
Perf. चचक्षे
in den übrigen Tempora nicht verwendet
चक्ष् + प्र 2Ā प्रचष्टे : erzählen, halten für, nennen
देश m.: Ort, Platz, Land, Gegend
50.3. Übersetzungsübung
A) Zur Wiederholung der Deklination: folgender Vers enthält alle Deklinationsformen im Singular zu गुरु m.:
गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥
Abb.: गुरुमेव भजे
Ganeshpuri, 80 km von Mumbai (मुंबई) entfernt
(Bildquelle: Details)
B) Übersetzen Sie:
मनुस्मृति ४, १७८
येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥१॥
मनुस्मृति ३, ६३
कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥२॥
मनुस्मृति ३, ६०
संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥३॥
मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: Über die Notwendigkeit des Opfers
स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥४॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥५॥
योगसूत्र २, १६ - १७
हेयं दुःखमनागतम् ॥६॥
sig[द्रष्टृदृश्ययोः] संयोगो हेयहेतुः ॥७॥
Erklärung:
द्रष्टृदृश्ययोः : Gen.Lok.m.n.f.Dual (Dualdvandva)
कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: Über Ratgeber des Königs
न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयानमतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥८॥
मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definition von आचार्य, उपाध्याय, गुरु
उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमधापयेत्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥९॥
एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥१०॥
निषेकाsig[दीनि] कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥११॥
Erklärungen:
निषेकादीनि : Nom.Akk.pl.Neutrum
lekt5007: Abb.: सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Mount Everest [Bildquelle: wonker. -- http://www.flickr.com/photos/wonker/2385042288/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung)]
lekt5006: Lisu = 傈僳族, अरुणाचल प्रदेश [Bildquelle: parrothanging. -- http://www.flickr.com/photos/biligiri/1857068925/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, keine Bearbeitung)]
lekt5001: Kapil Sibal (1948 -), Union minister in Ministry of Science and Technology and Ministry of Earth Sciences (since 2006) [Bildquelle: World Economic Forum. -- http://www.flickr.com/photos/worldeconomicforum/3038328904/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, share alike)]
lekt5002: Ankunft des Monsun, Bangalore ಬೆಂಗಳೂರು [Bildquelle: vandan desai. -- http://www.flickr.com/photos/vandan/526579892/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, keine Bearbeitung)]
lekt5005: [Bildquelle: sunder_iyer. -- http://www.flickr.com/photos/sunder_iyer/2225272284/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, share alike)]
lekt5003: [Bildquelle: dhyanji. -- http://www.flickr.com/photos/dhyanji/131433199/. -- Zugriff am 2009-01-12. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, keine Bearbeitung)]
lekt5004: धारावी, मुंबई [Bildquelle: Kounosu / Wikipedia. GNU FDLicense]
lekt5008: Ganeshpuri, 80 km von Mumbai (मुंबई) entfernt [Bildquelle: Dey. -- http://www.flickr.com/photos/dey/2691860037/. -- Zugriff am 2009-01-13. -- Creative Commons Lizenz (Namensnennung, keine kommerzielle Nutzung, share alike)]