Lição 50

50.1. Formação nominal: gradação regular

A gradação regular ocorre em sânscrito com os sufixos तद्धित

• -तर (fem.: तरा) no "comparativo"
• तम (fem.: तमा) no "superlativo"

Estes sufixos são adicionados ao radical masculino dos adjetivos. Em substantivos com gradação de radical, eles são adicionados ao radical fraco, que tem a forma como antes da terminação -su do locativo (पञ्चमी) plural.

Fig.: लोकस्योत्तमो गिरिः
सगरमाथा = ཇོ་མོ་གླང་མ = 珠穆朗玛峰 = Monte Everest
(Fonte da imagem: Detalhes)

Significado:

O "comparativo", quando nenhum objeto de comparação é expresso, significa: "bastante, muito, demasiado":

p. ex. सुचितर 3 "bastante puro", "muito puro", "puro demais"

Se um objeto de comparação for expresso, ele estará no ablativo (पञ्चमी). Comparativo + ablativo corresponde à comparação com "do que" em português.

p. ex. देवदत्ताद्रामो धीमत्तरः = lit.: "visto da perspectiva de Devadatta, Rāma é mais perspicaz" = "Rāma é mais perspicaz do que Devadatta"

O "superlativo" significa, quando nenhum objeto de comparação é expresso: "extremamente, muito":

p. ex. सत्तम 3 (de सन्त्) "extremamente bom, muito bom"

Se um objeto de comparação é expresso, este fica no genitivo (षष्ठी) ("de", "entre") e o superlativo corresponde ao superlativo português (grau mais elevado):

p. ex. द्विजानां सत्तमः = "o melhor dos nascidos duas vezes"

Os sufixos -तर e -तम podem ser anexados não apenas a adjetivos, mas também a substantivos, indeclináveis e até mesmo a formas verbais:

Exemplos:

गजतम m. "o melhor elefante" (गज) (também uma designação de Buda)

गोतम m. "o maior boi" (गो) ou: "o mais rico em gado"

उद् Indecl. "sobre", "para cima" » उत्तर 3 "superior" » उत्तम 3 "supremo"

Quando estes sufixos se juntam a uma forma verbal, aparecem sempre na forma adverbial:

• -तराम्
• -तमाम्

Exemplos:

पचतितराम् "ele/ela cozinha melhor"

पचतितमाम् "ele/ela cozinha o melhor"

Estes sufixos também têm esta forma quando se juntam a um indeclinável e a palavra derivada é usada adverbialmente:

p.ex. सुतराम् (para सु) "de uma maneira melhor" (adverbial)

Fig.: का पचतितमाम्
Lisu = 傈僳族, अरुणाचल प्रदेश
(Fonte da imagem: Detalhes)

50.2. Lista de palavras

ध्रुव 3: firme, imutável

निषेक m.: aspersão, fecundação, líquido, ejaculado, cerimônia na concepção

पण्डित 3: inteligente, sábio, erudito

मन् + अव 4Ā अवमन्यते : desconsiderar, desprezar

मन्त्रिन् 3: que dá conselhos; m.: conselheiro, vereador, ministro

Fig.: मन्त्री
Kapil Sibal (1948 -), Union minister in Ministry of Science and Technology and Ministry of Earth Sciences (since 2006)
(Fonte da imagem: Detalhes)

रहस् n.: segredo, solidão

रिष् 1P रिषति 4P रिष्यति : ser prejudicado, falhar, danificar

Perf. II रिरेष, रिरिषुर्
Fut. रेषिष्यति
Pass. रिष्यते
Caus. रेषयति
PPP रिष्ट

लुप् 6U लुम्पति : quebrar, destruir

Perf. II लुलोप, लुलुपे
Fut. लोप्स्यति
Pass. लुप्यते
Caus. लोपयति
PPP लुप्त
Inf. लोप्तुम्
Gerundivo लुप्य । लोप्य

विधि m.: também: destino (de विधा)

वृष् 1P वर्षति : chover (geralmente com um कर्तृ -- um deus ou uma nuvem)

Perf. II ववर्ष, ववृषुर्
Fut. वर्षिष्यति
Pass. वृष्यते
Caus. वर्षयति
PPP वृष्ट
Inf. वर्षितुम्
Absol. वर्षित्वा । वृष्ट्वा
Absol.-वृष्य

Fig.: महामेघो वर्षिष्यति
Chegada da monção, Bangalore ಬೆಂಗಳೂರು
(Fonte da imagem: Detalhes)

संयक् Adv.: corretamente, verdadeiramente, da maneira devida; completamente, inteiramente

आदित्य m.: sol; pl.: Āditya : uma classe específica de deuses

Fig.: आदित्यः
(Fonte da imagem: Detalhes)

सर्व 3: cada, todos

Declinação como यद् (exceção: nominativo/acusativo singular neutro)

	Singular एकवचनम्				Plural बहुवचनम्
	Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसकम्	Femininum स्त्री	Maskulinum पुंस्	Neutrum नपुंसकम्	Femininum स्त्री
1. Nominativ १. प्रथमा	सर्वस्	सर्वम्	सर्वा	सर्वे	सर्वाणि	सर्वास्
2. Akkusativ २. द्वितीया	सर्वम्	सर्वम्	सर्वाम्	सर्वान्	सर्वाणि	सर्वास्
3. Instrumentalis ३. तृतीया	सर्वेण		सर्वया	सर्वैस्
4. Dativ ४. चतुर्थी	सर्वस्मै		सर्वस्यै	सर्वेभ्यस्
5. Ablativ ५. पञ्चमी	सर्वस्मात्		सर्वस्यास्	सर्वेभ्यस्
6. Genetiv ६. षष्ठी	सर्वस्य		सर्वस्यास्	सर्वेषाम्
7. Lokativ ७. सप्तमी	सर्वस्मिन्		सर्वस्याम्	सर्वेषु

वै : Partícula que enfatiza a palavra anterior: de fato, verdadeiramente, mas

इह Adv.: aqui, aqui na terra, para cá ; agora. Antes de substantivos no locativo (षष्ठी) sinônimo de अस्मिन्, अस्याम्

कल्प m: estatuto, costume, ritual ; período do mundo (de कॢप्)

कल्याण 3 (f.: कल्याणी) :belo

Fig.: कल्याणी
(Fonte da imagem: Detalhes)

कु- : como primeiro membro de compostos: mau

Fig.: कुनगरम्
धारावी, मुंबई
(Fonte da imagem: Detalhes)

चक्ष् 2Ā चष्टे 2.pl. Ā चड्ढ्वे : ver

Perf. चचक्षे
não usado nos outros tempos

चक्ष् + प्र 2Ā प्रचष्टे : contar, considerar, chamar

देश m.: lugar, local, país, região

50.3. Exercício de tradução

A) Para a revisão da declinação: o seguinte verso contém todas as formas de declinação no singular de गुरु m.:

गुरुरेव गतिर्गुरुमेव भजे
गुरुणैव सहास्मि नमो गुरवे ।
न गुरोः परमं शिशुरस्मि गुरोर्
मतिरस्ति गुरौ मम पाहि गुरो ॥

Fig.: गुरुमेव भजे
Ganeshpuri, a 80 km de Mumbai (मुंबई)
(Fonte da imagem: Detalhes)

B) Traduza:

मनुस्मृति ४, १७८

येनास्य पितरो याता
येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गम्
तेन गच्छन्न रिष्यते ॥१॥

मनुस्मृति ३, ६३

कुविवाहैः क्रियालोपैर्
वेदानध्ययनेन च ।
कुलान्यकुलतां यान्ति
ब्राह्मणातिक्रमेण च ॥२॥

मनुस्मृति ३, ६०

संतुष्टो भार्यया भर्ता
भर्त्रा भार्या तथैव च ।
यस्मिन्नेव कुले नित्यम्
कल्याणं तत्र वै ध्रुवम् ॥३॥

मनुस्मृति ३, ७५ - ७६: Sobre a necessidade do sacrifício

स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद्
दैवे चैवेह कर्मणि ।
दैवे कर्मणि युक्तो हि
बिभर्तीदं चराचरम् ॥४॥
अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यग्
आदित्यमुपतिष्ठते ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्
वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥५॥

योगसूत्र २, १६ - १७

हेयं दुःखमनागतम् ॥६॥
द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ॥७॥

Explicação:
द्रष्टृदृश्ययोः : Gen.Loc.m.n.f.Dual (Dualdvandva)

कौटिलीयार्थशास्त्र १, १५: Sobre os conselheiros do rei

न किंचिदवमन्येत
सर्वस्य शृणुयानमतम् ।
बालस्याप्यर्थवद्वाक्यम्
उपयुन्जीत पाण्डितः ॥८॥

मनुस्मृति २, १४० - १४२: Definição de आचार्य, उपाध्याय, गुरु

उपनीय तु यः शिष्यं
वेदमधापयेत्द्द्विजः ।
सकल्पं सरहस्यं च
तमाचार्यां प्रचक्षते ॥९॥

एकदेशं तु वेदस्य
वेदाङ्गान्यपि वा पुनः ।
यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम्
उपाध्यायः स उच्यते ॥१०॥

निषेकादीनि कर्माणि
यः करोति यथाविधि ।
संभावयति चान्नेन
स विप्रो गुरुरुच्यते ॥११॥

Explicações:
निषेकादीनि : Nom.Ac.pl.Neutro